Dómur Hæstaréttar

1. Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir, Karl Axelsson, Sigurður Tómas Magnússon og Skúli Magnússon.

2. Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2025. Ákæruvaldið gerir þær dómkröfur að ákærði Sindri Snær Birgisson verði sakfelldur fyrir tilraun til hryðjuverka samkvæmt 1., 2. og 4. tölulið 1. mgr. 100. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 20. gr. sömu laga, og að ákærði Ísidór Nathansson verði sakfelldur fyrir hlutdeild í tilraunarbroti meðákærða, sbr. 1. mgr. 22. gr. sömu laga, í samræmi við ákæru héraðssaksóknara 7. júní 2023. Jafnframt að staðfest verði niðurstaða Landsréttar um sakfellingu ákærðu fyrir stórfelld vopnalagabrot og upptöku vopna, muna, fjármuna og efna samkvæmt ákæru héraðssaksóknara 9. desember 2022. Þá er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd. Í greinargerð er þess krafist til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

3. Ákærði Sindri krefst sýknu af liðum 4, 5 og 6 í III. kafla og liðum 1 og 8 í IV. kafla ákæru 9. desember 2022 en að hluta af lið 1 í III. kafla og liðum 3 til 7 og 9 í IV. kafla sömu ákæru. Til vara krefst hann lægri refsingar og að hún verði skilorðsbundin að hluta. Þá krefst hann þess að vísað verði frá héraðsdómi kröfu um upptöku á rifflum af gerðinni AK-47, AR-15 og CZ557 og hafnað kröfu um upptöku 1.620.000 króna í reiðufé. Jafnframt krefst hann þess að ákæru 7. júní 2023 verði vísað frá héraðsdómi en til vara að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um hana.

4. Ákærði Ísidór krefst þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu af hluta liðar 4 í III. kafla ákæru 9. desember 2022 og að hann verði sýknaður af hluta liða 1, 3, 4, og 5 í III. kafla og lið 4 í V. kafla ákærunnar. Til vara krefst hann lægri refsingar og að hún verði bundin skilorði. Þá krefst hann þess að hnekkt verði niðurstöðu Landsréttar um upptöku á haldlögðum munum. Einnig krefst hann þess að ákæru 7. júní 2023 verði vísað frá héraðsdómi í heild eða að hluta en að því frágengnu að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu af II. kafla hennar.

Ágreiningsefni

5. Með ákæru héraðssaksóknara 9. desember 2022 voru ákærðu gefin að sök brot sem tilgreind voru í sex köflum. Í I. kafla ákærunnar var ákærða Sindra gefin að sök tilraun til hryðjuverka. Í II. kafla var ákærða Ísidóri gefin að sök hlutdeild í tilraunarbroti meðákærða samkvæmt I. kafla. Í III. kafla var báðum ákærðu gefið að sök stórfellt vopnalagabrot framið í sameiningu. Í IV. kafla var ákærða Sindra gefið að sök stórfellt vopnalagabrot og ákærða Ísidóri sams konar brot í V. kafla. Loks var ákærða Ísidóri í VI. kafla gefið að sök fíkniefnalagabrot og brot gegn lögum um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum. Ákæruefnum er nánar lýst í héraðsdómi.

6. Með úrskurði héraðsdóms 6. febrúar 2023 var I. og II. kafla ákærunnar vísað frá dómi af sjálfsdáðum og staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu með úrskurði 10. mars 2023 í máli nr. 102/2023.

7. Gefin var út ákæra að nýju 7. júní 2023 á hendur báðum ákærðu. Ákærða Sindra var gefin að sök í I. kafla tilraun til hryðjuverka með því að hafa ákveðið að valda með skot- og/eða sprengjuárás, hér á landi, ótilgreindum hópi fólks, á ótilgreindum stað og tíma, bana eða stórfelldu líkamstjóni eða stefna lífi þeirra í hættu með stórfelldum eignaspjöllum í þeim tilgangi að valda almenningi verulegum ótta og veikja eða skaða stjórnskipun og þjóðfélagslegar undirstöður ríkisins. Ásetning til hryðjuverka hefði ákærði sýnt ótvírætt í verki á tímabilinu maí til september 2022 með eftirfarandi athöfnum:

a. með því að útbúa, framleiða og afla sér skotvopna, skotfæra og íhluta í skotvopn, eins og nánar var greint frá í töluliðum 1–6 í ákærunni.
b. með orðfæri og yfirlýsingum á dulkóðaða samskiptaforritinu Signal, eins og nánar var greint frá í töluliðum 7–32 í ákærunni.
c. með því að sækja, móttaka og tileinka sér efni um þekkta aðila sem framið hafa hryðjuverk, aðferða- og hugmyndafræði þeirra, eins og nánar var greint frá í töluliðum 33–49 í ákærunni.
d. með því að verða sér út um efni og upplýsingar um sprengju- og drónagerð, eins og nánar var greint frá í töluliðum 50 og 51 í ákærunni.
e. með því að skoða og kynna sér efni á netinu sem tengist mögulegum árásarþolum, eins og nánar var greint frá í töluliðum 52–54 í ákærunni.
f. með því að kynna sér, verða sér út um og reyna að verða sér úti um aðgerðabúnað, lögreglufatnað og lögreglubúnað, eins og nánar var greint frá í töluliðum 55–64 í ákærunni.

Þá sagði í ákærunni að með þeim yfirlýsingum og athöfnum sem lýst hefði verið í liðum a til f hefði ákærði Sindri sýnt í verki áform sín um að framkvæma hryðjuverk hér á landi, með skotvopnum og/eða sprengingum, dulbúinn sem lögreglumaður, en lögregla hefði handtekið hann 13. og 21. september 2022 og stöðvað áform hans. Brot hans voru talin varða við 1., 2. og 4. tölulið 1. mgr. 100. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 20. gr. sömu laga.

8. Í II. kafla ákærunnar var ákærða Ísidóri gefin að sök hlutdeild í framangreindu broti ákærða Sindra, með liðsinni í orði og verki, sem nánar var þar lýst. Um það var jafnframt vísað til einstakra liða í I. kafla ákærunnar og að ákærði Ísidór hefði unnið það allt í því skyni að styrkja ásetning og áform meðákærða um að fremja hryðjuverk uns lögregla hefði handtekið ákærða Ísidór 21. september 2022. Brot hans voru talin varða við sömu refsiákvæði og brot meðákærða, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

9. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 2. október 2023 var síðari ákærunni vísað frá dómi, einkum á þeim grunni að verknaðarlýsing væri óskýr. Landsréttur felldi þann úrskurð úr gildi með úrskurði 23. október 2023 í máli nr. 684/2023. Mál vegna þess sem eftir stóð af fyrri ákærunni og vegna þeirrar síðari voru sameinuð 12. júní 2023 við þingfestingu síðari ákærunnar og hafa málin síðan verið rekin og dæmd í einu lagi.

10. Með héraðsdómi 12. mars 2024 voru báðir ákærðu að stærstum hluta sakfelldir fyrir stórfelld vopnalagabrot samkvæmt III. kafla ákæru 9. desember 2022. Þar á meðal voru þeir báðir sakfelldir fyrir að hafa framleitt þrívíddarprentuð, hálfsjálfvirk skotvopn af gerðinni FGC án heimildar og selt fimm slík vopn auk þess að framleiða þrívíddarprentaðan „swift link“ í skotvopn af gerðinni AR-15 með það fyrir augum að breyta því án heimildar úr hálfsjálfvirku skotvopni í sjálfvirkt. Þá var ákærði Sindri að stærstum hluta sakfelldur fyrir stórfellt vopnalagabrot samkvæmt IV. kafla ákæru, meðal annars fyrir að hafa átt, notað og haft í fórum sínum án heimildar riffla af gerðinni AR-15, AK-47 og CZ557, 100 skota skotgeymi í AR-15 riffil og ýmiss konar annan búnað í skotvopn, þar með talið sigti með leysi og hljóðdeyfi. Jafnframt fyrir að hafa breytt eiginleikum AR-15 riffilsins í hálfsjálfvirkt skotvopn án heimildar. Ákærði Ísidór var jafnframt sakfelldur fyrir að hafa notað og haft í fórum sínum tvö þessara skotvopna en einnig fyrir vopnalagabrot samkvæmt þremur af fimm liðum V. kafla ákærunnar. Þá var hann sakfelldur fyrir brot samkvæmt VI. kafla hennar. Með dóminum var ákærði Sindri hins vegar sýknaður af ákæruefnum samkvæmt ákæru 7. júní 2023 um tilraun til hryðjuverka og ákærði Ísidór af hlutdeild í því broti. Ákærði Sindri var dæmdur í 24 mánaða fangelsi en ákærði Ísidór í 18 mánaða fangelsi.

11. Með hinum áfrýjaða dómi Landsréttar 6. mars 2025 var hafnað kröfu ákærðu um frávísun ákæru 7. júní 2023 frá héraðsdómi. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu fyrir stórfelld vopnalagabrot og ákærða Ísidórs fyrir fíkniefnalagabrot og brot á lögum um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum. Því til viðbótar var ákærði Sindri fundinn sekur um að hafa framleitt skotfæri í þrívíddarprentuð skotvopn af gerðinni FGC sem honum var gefið að sök í 4. tölulið III. kafla ákæru 9. desember 2022. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um sýknu ákærða Sindra af tilraun til hryðjuverka og ákærða Ísidórs af hlutdeild í því broti. Ákærði Sindri var í Landsrétti dæmdur í 18 mánaða fangelsi en ákærði Ísidór í 15 mánaða fangelsi.

12. Áfrýjunarleyfi í málinu var veitt 13. maí 2025, með ákvörðun Hæstaréttar nr. 2025-61, á þeim grunni að telja yrði að virtum gögnum málsins að úrlausn þess kynni að hafa verulega almenna þýðingu, einkum um mat á undirbúningsathöfnum tilraunarbrots og 100. gr. a almennra hegningarlaga. Tekið var fram að niðurstaða Landsréttar um sakfellingu og önnur atriði að því leyti sem hún byggðist á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar yrði þó ekki endurskoðuð fyrir Hæstarétti, sbr. 5. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Málsatvik

13. Upphaf máls þessa má rekja til upplýsinga sem lögreglu bárust í ágúst 2022 um að ákærði Sindri hefði búið til og selt þrívíddarprentuð skotvopn sem gætu tengst vopni sem hefði verið notað í skotárás. Leiddi þetta til lögreglurannsóknar sem í fyrstu beindist að netnotkun ákærða Sindra. Heimild var fengin til öflunar gagna um símanotkun hans, banka- og fjármálaviðskipti og síðar til leitar í húsnæði sem tengdist honum. Við húsleit var meðal annars lagt hald á þrjá þrívíddarprentara, fjögur skotvopn, skotfæri og talsverðan fjölda þrívíddarprentaðra hluta. Hafði einu skotvopninu verið breytt í hálfsjálfvirkt vopn.

14. Ákærði Sindri var handtekinn og sætti síðar gæsluvarðhaldi vegna rannsóknarinnar dagana 13. til 20. september 2022. Á þeim tíma hafði lögregla aflað rafrænna gagna úr haldlögðum farsíma hans sem virtust sýna samskipti hans og ákærða Ísidórs frá því í maí sama ár. Leiddi þetta til þess að lögregla hóf rannsókn sem beint var sérstaklega að ætluðum hryðjuverkaáformum. Aflað var heimilda til að hlusta á og hljóðrita símtöl ákærðu auk annarra skyldra rannsóknaraðgerða. Samhliða fékk lögregla heimild til húsleitar, öflunar fjármála- og símagagna og fleira. Ákærðu voru handteknir 21. september 2022 og úrskurðaðir í gæsluvarðhald daginn eftir. Á meðan á því stóð fór fram frekari rannsókn á ætluðum hryðjuverkaáformum og öðrum brotum ákærðu.

15. Meðal málsgagna eru margvísleg rafræn samskiptagögn og lögregluskýrslur um úrvinnslu og greiningu þeirra. Í skýrslutökum hjá lögreglu gengust ákærðu að mestu við þeim vopnalagabrotum sem þeim eru gefin að sök í ákæru og að hafa í samskipum sín á milli haft í frammi ýmiss konar tal og skoðanir um menn og málefni. Hins vegar báru þeir í aðalatriðum af sér allar sakir um áform um að fremja hryðjuverk og vísuðu til þess að engin alvara hefði verið að baki ýmsum ummælum um ætlað ofbeldi og aðrar slíkar athafnir. Við skýrslutökur af ákærða Ísidóri, undir lok þess tímabils sem hann sætti einangrun í gæsluvarðhaldi, kom þó fram að honum hefði um tíma verið ofboðið í samskiptum þessum og haft áhyggjur af því að ákærða Sindra væri mögulega alvara með sínu ofbeldisfulla tali.

16. Við rannsókn málsins leitaði lögregla aðstoðar Europol. Sérfræðingar á vegum stofnunarinnar komu til landsins og var fengið það hlutverk að skilgreina hugmyndafræði og skipulagningu ætlaðrar árásar. Í meginniðurstöðum greinargerðar Europol 22. október 2022 kom fram að ákærðu væru hallir undir hugmyndafræði hvítra hægrisinnaðra öfgahópa og sterklega grunaðir um að ætla að grípa til aðgerða og fremja hryðjuverk hér á landi. Þeir væru ekki „lyklaborðsstríðsmenn“ heldur raunverulegir gerendur. Þeir hefðu íhugað ýmsar dagsetningar, virst vera með stefnu og valkosti og haft tilbúin vopn og skotfæri. Þeir hefðu aðhyllst öfgahugmyndafræði og sýnt aðdáun á og hermt eftir þekktum hryðjuverkamönnum af slíkum toga. Einnig hefðu þeir viðhaft undirbúning, „einangrun“ og þjálfun, aflað sér þekkingar á vopnum, sprengiefnum og þrívíddarprentefni og deilt áróðursefni með dulkóðuðum skilaboðum. Talið var að ákærðu teldust hópur sem væri reiðubúinn að fremja hryðjuverk. Í niðurlagi annarrar greinargerðar Europol 2. nóvember 2022 kom fram sú ályktun að íslenska lögreglan hefði komið í veg fyrir „öfga-hægri hryðjuverk“.

17. Meðal rannsóknargagna eru greinargerðir greiningardeildar lögreglu um mat á hættu á einstaklingum tengdum hryðjuverkum. Í þeim kom fram að unnið hefði verið út frá nánar tilgreindum atriðum sem gætu bent til hættu á árás eða voðaverkum frá ákærðu samkvæmt TRAP-18 (e. Terrorist Radicalization Assessment Protocol). Í niðurstöðu um ákærða Sindra kom meðal annars fram það álit að miklar líkur væru á að hann fremdi hryðjuverk yrði ekkert gert til að koma í veg fyrir það. Í niðurstöðu um ákærða Ísidór kom meðal annars fram að miðlungs til miklar líkur væru á að hann fremdi árás yrði ekkert gert til þess að koma í veg fyrir það. Í tilviki beggja ákærðu var talið mikilvægt að grípa inn í á hvern þann hátt sem mögulegur væri með almannaöryggi í huga.

18. Samkvæmt niðurstöðum matsgerða dómkvadds manns um geðrænt sakhæfi ákærðu og andlegt heilbrigði 12. desember 2022 var ekki talið að 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga gætu átt við um þá. Geðsaga og vímuvandi ákærðu var ekki talinn vera af þeim toga að þýðingu hefði við mat á hugarfari eða almennum viðhorfum þeirra. Ákærði Sindri hefði lýst alvarlegri kynferðislegri misnotkun af hendi samkynhneigðra og biturleika í garð lögreglu vegna atviks í æsku og þess að honum hefði verið synjað um útgáfu skotvopnaleyfis. Hann hefði ekki kannast við að vera með ákveðnar stjórnmálaskoðanir. Ákærði Ísidór hefði greint frá hægrisinnuðum stjórnmálaskoðunum, lýst neikvæðum viðhorfum í garð samkynhneigðra og áhyggjum af komu innflytjenda til landsins. Hvorugur þeirra var talinn uppfylla greiningarviðmið um persónuleikaröskun og ekkert læknisfræðilegt var talið benda til þess að þeir væru hættulegir sjálfum sér eða öðrum.

19. Meðal málsgagna er skýrsla tæknideildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu um rannsókn tæknideildar ríkislögreglustjóra Danmerkur á tveimur haldlögðum þrívíddarprentuðum skotvopnum af gerðinni FGC. Í aðalatriðum var bygging og samsetning vopnanna talin eðlileg og örugg. Við prófun hefðu bæði vopnin reynst virka með eðlilegum og öruggum hætti fyrir notanda. Skot hefði farið frá hlaupi með eðlilegum hætti og hæft skotmark. Í einstaka tilvikum hefðu tóm skothylki ekki skotist út með sjálfvirkum hætti. Hraði á skotunum hefði reynst langt yfir lífshættulegum hraðamörkum. Þá hefðu bæði vopnin reynst nokkuð nákvæm.

Röksemdir aðila

Helstu röksemdir ákæruvalds

20. Ákæruvaldið krefst staðfestingar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærðu fyrir stórfelld vopnalagabrot. Verði ákærðu eingöngu sakfelldir fyrir vopnalagabrot er þess krafist að refsing þeirra verði þyngd enda ekki að finna í hinum áfrýjaða dómi röksemdir fyrir mildun refsingar þeirra.

21. Ákæruvaldið byggir á því að ákærðu hafi haft ásetning til hryðjuverka. Fyrir liggi að tilraunarbrotið hafi ekki verið komið á framkvæmdarstig heldur hafi verið um að ræða refsiverðar undirbúningsathafnir. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafi verið sakfellt fyrir undirbúningsathafnir þótt gengið hafi verið skemur í undirbúningi en miðað hafi verið við í hinum áfrýjaða dómi, sbr. dóm Hæstaréttar 29. janúar 1948 í máli nr. 138/1946 sem birtur er á bls. 1 í dómasafni réttarins það ár og dóm Hæstaréttar 15. desember 2016 í máli nr. 441/2016.

22. Mótmælt er ályktun Landsréttar um að ekki sé unnt að miða við að framleiðsla ákærðu á skotvopnum hafi verið liður í undirbúningi hryðjuverka. Ákærðu hafi sýnt í verki að þeir gátu framleitt vopn sem unnt hefði verið að nota við framningu hryðjuverka.

23. Ákæruvaldið telur að þegar allir þeir ákæruliðir þar sem háttsemi ákærða Sindra er lýst séu skoðaðir í heild sé ljóst að hann hafi verið búinn að taka ákvörðun um að fremja hryðjuverk og hafi sýnt þann ásetning ótvírætt í verki. Hann hafi verið búinn að verða sér út um árásarvopn, meðal annars AR-15-riffil af sams konar gerð og þekktir hryðjuverkamenn hafi notað í voðaverkum sínum. Hann hafi orðið sér úti um og tileinkað sér efni með aðferðafræði og hugmyndafræði þekktra hryðjuverkamanna og lýst aðdáun á þeim, aflað sér upplýsinga um sprengju- og drónagerð og kynnt sér efni sem tengist mögulegum árásarþolum. Hann hafi leitað að og fundið á netinu aðgerðabúnað, lögreglufatnað og annan lögreglubúnað og gert innkaupalista yfir búnað sem hann þyrfti að útvega sér. Jafnframt hafi hann tjáð fyrirætlanir sínar og hugsanir með skriflegum og skjalfestum hætti þar sem hann hafi lýst því yfir að hann ætlaði sér að fremja fjöldadráp dulbúinn sem lögreglumaður. Allt séu þetta undirbúningsathafnir sem miði að eða sé ætlað að miða að framkvæmd hryðjuverkabrots.

24. Þegar litið sé til orðalags 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga, lögskýringargagna, dómafordæma og túlkunar fræðimanna á ákvæðinu telur ákæruvaldið einsýnt að þeir verknaðir eða athafnir sem taldir hafa verið sannaðar í málinu fullnægi kröfum sem gera þurfi til undirbúningsathafna tilraunarbrota hvað ásetning og sönnun varðar. Þetta eigi bæði við um þau grunnbrot sem ákært er fyrir og ásetning til að fremja hryðjuverk. Af því leiði að sakfella beri ákærðu.

25. Ákæruvaldið vísar til þess að 100. gr. a almennra hegningarlaga eigi sér fyrirmynd í dönskum hegningarlögum. Er vísað til fjögurra danskra dóma þar sem sakfellt hafi verið fyrir undirbúningsathafnir sem miðað hafi að framningu hryðjuverkabrots. Ákæruvaldið vísar í því tilliti einkum til dóma Hæstaréttar Danmerkur 3. október 2007 í máli nr. 105/2007 og 10. apríl 2008 í máli nr. 512/2007 ogdóma Eystri-Landsréttar 28. nóvember 2022 í máli nr. S-2873-21 og 14. desember 2022 í máli nr. S-3390-21.

26. Varakrafa ákæruvaldsins um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og heimvísun er á því reist að Landsréttur hafi ekki lagt mat á sönnunargildi framburðar ákærðu um skýringar á öllum þeim athöfnum og ummælum sem talin hafi verið sönnuð og séu þættir í undirbúningsathöfnum hryðjuverkabrots samkvæmt ákæru. Í dóminum sé að finna umfjöllun sem lúti að framburði ákærðu en við sönnunarmatið hafi að engu leyti verið lagt mat á trúverðugleika framburðar þeirra um einstök atriði með tilliti til annarra sönnunargagna sem liggi fyrir í málinu.

27. Sem dæmi um annmarka á sönnunarmatinu nefnir ákæruvaldið að hvorki í héraðsdómi né dómi Landsréttar hafi verið lagt mat á misræmi í framburði ákærða Ísidórs í lögregluskýrslum og fyrir héraðsdómi um það hvort hann hefði talið líkur á að meðákærði Sindri léti af því verða að fremja hryðjuverk. Í skýrslutökum af honum hjá lögreglu og í viðtölum við framkvæmd geðrannsóknar hafi ítrekað komið fram að ummæli ákærða Sindra hefðu að hans mati ekki verið hefðbundið grín og að hann hefði haft áhyggjur af því hverjar fyrirætlanir hans væru. Fyrir héraðsdómi hafi ákærði Ísidór vísað því að bug að hann hefði haft þess konar áhyggjur og það sem hann hefði sagt, sem varpað gæti sök á meðákærða Sindra, hefði verið til komið vegna þess að lögregla hefði kúgað hann og þvingað við skýrslutökur. Að mati ákæruvaldsins séu engar vísbendingar um slíkt í málinu. Telur það að Landsréttur hafi ekki lagt mat á trúverðugleika þessara skýringa ákærða Ísidórs á breyttum framburði.

Helstu röksemdir ákærða Sindra

1) Röksemdir vegna ákæru 9. desember 2022

28. Af III. kafla ákæru 9. desember 2022 krefst ákærði sýknu af hluta 1. liðar þar sem hann hafi ekki framleitt íhluti í skotvopn af gerðinni FGC. Þá krefst hann sýknu af ákærulið 4 þar sem hann hafi ekki komið að framleiðslu skotfæra í skotvopn af gerðinni FGC. Hann krefst sýknu af 5. lið þar sem um hafi verið að ræða olíusíu sem ekki verði jafnað við hljóðdeyfi. Loks krefst hann sýknu af 6. lið þar sem umræddur „swift link“ hafi verið prentaður af meðákærða en aldrei virkað.

29. Af IV. kafla ákærunnar krefst ákærði sýknu af 1. lið með vísan til þess að hann sé ekki eigandi skotvopnanna heldur faðir hans og af hluta 3. liðar þar sem hann hafi ekki haft skotvopnin í fórum sínum. Hann krefst sýknu af hluta 4. liðar og neitar því að hafa haft milligöngu um sölu á skotvopni af gerðinni Beretta. Einnig krefst ákærði sýknu af hluta 6. liðar þar sem hann hafi ekki haft í fórum sínum sigti með leysi og hljóðdeyfi. Hann krefst einnig sýknu af hluta 7. liðar með vísan til þess að hann hafi aðeins haft skotgeyminn í fórum sínum um skamman tíma og aldrei verið eigandi hans. Loks krefst hann sýknu að hluta af 9. lið þar sem hann hafi ekki haft í fórum sínum tvö hnúajárn.

2) Röksemdir vegna ákæru 7. júní 2023

30. Ákærði byggir kröfu um frávísun ákærunnar frá héraðsdómi einkum á því að verknaðarlýsing hennar sé ófullnægjandi og óskýr og geti ekki samrýmst kröfum c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008. Í henni sé með engu móti lýst hvaða refsiverðu háttsemi hann hafi verið að undirbúa og hvar eða hvenær brotið hafi átt að eiga sér stað. Ekki sé að finna í ákæru fullnægjandi lýsingu á undirbúningsathöfnum fyrir tiltekið hryðjuverk. Útilokað sé jafnframt að átta sig á því hvernig þær athafnir, orðfæri og yfirlýsingar sem tilgreindar séu í ákæru geti verið liður í undirbúningi hryðjuverka. Þá vísar ákærði til þess að ekki sé útskýrt hvernig framleiðsla skotvopna í söluskyni flokkist undir undirbúningsathafnir fyrir hryðjuverk. Loks tekur ákærði undir forsendur í úrskurði Landsréttar 10. mars 2023 í máli nr. 102/2023 og úrskurði héraðsdóms 2. október 2023 í þessu máli.

31. Við munnlegan flutning málsins í Hæstarétti var frávísunarkrafa ákærða jafnframt byggð á því að brotið hefði verið gegn banni 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, við endurtekinni málsmeðferð. Með ákæru 7. júní 2023 hafi ákærði verið ákærður á ný fyrir tilraun til hryðjuverks eftir að sama sakarefni hafði verið vísað frá héraðsdómi og hin nýja ákæra sameinuð þeim hluta fyrri ákæru sem eftir stóð. Sömu vopnalagabrot væru grundvöllur beggja ákæra en óheimilt sé að reka tvö mál vegna sömu háttsemi samhliða. Því hefði verið rétt að ákæruvaldið afturkallaði fyrri ákæruna í heild.

32. Ákærði byggir sýknukröfu sína á því að 100. gr. a almennra hegningarlaga sé ófullnægjandi refsiheimild. Þá séu hvorki uppfyllt skilyrði ákvæðisins né 20. gr. sömu laga.

33. Ákærði vísar til þess að tilraunaverk sé því aðeins refsivert að það sé unnið af ásetningi og hann nái til allra efnisþátta verknaðarlýsingar brots. Huglæg afstaða geranda þurfi að birtast í verki sem miði að eða sé ætlað að miða að framkvæmd brots og þurfi að vera samhengi milli verks og framkvæmdar sem að sé stefnt. Tilraunaásetningur leiði ekki til refsiábyrgðar fyrr en gerandi hafi ótvírætt sýnt ásetning sinn í verki. Þá fullnægi ráðstafanir ákærða því ekki að teljast til undirbúningsathafna í skilningi 20. gr. almennra hegningarlaga enda þurfi ráðagerðir að hafa birst ótvírætt í verki.

34. Jafnframt sé til þess að líta að vægari sönnunarkröfur séu gerðar fyrir tilraun í dönskum rétti en íslenskum. Ákærði mótmælir því að orðið „ótvírætt“ í 20. gr. almennra hegningarlaga feli aðeins í sér áskilnað um að verknaður þurfi að sýna eða bera ótvírætt vitni um ásetning til að fremja brot. Af lögskýringargögnum sé ljóst að orðalagið „ótvírætt“ feli annaðhvort í sér ákveðnar sönnunarkröfur eða hlutræna takmörkun.

35. Ákærði andmælir því að líta beri til danskrar dómaframkvæmdar um túlkun 100. gr. a almennra hegningarlaga enda séu hryðjuverkaákvæði danskra hegningarlaga á margan hátt ólík þeim íslensku. Þannig sé vopnalagabrot grunnbrot samkvæmt danska ákvæðinu en ekki því íslenska sem hafi þannig þrengra gildissvið. Þeir dönsku dómar sem ákæruvaldið vísi til eigi það jafnframt sammerkt að varða tilvik þar sem sakborningar hafi verið komnir langt á veg í skipulagningu hryðjuverks og aðstaða því ólík atvikum þessa máls.

36. Ákærði vísar til þess að a-liður I. kafla ákærunnar samræmist ekki 100. gr. a almennra hegningarlaga þar sem vopnalagabrot séu ekki meðal grunnbrota ákvæðisins. Þá sé ljóst að athafnir hans hafi ekki uppfyllt skilyrði til tilraunaverknaðar enda ekki hægt að fullyrða að þeim hafi verið ætlað að miða að því að fullfremja hryðjuverk. Ákærði gerir einnig ýmsar athugasemdir við einstaka liði ákærunnar. Um 3. lið vísar hann til þess að hann hafi breytt eiginleikum riffilsins til baka og hann því ekki lengur verið hálfsjálfvirkur auk þess sem lögregla hafi átt við riffilinn í kjölfar haldlagningar. Um 5. lið heldur ákærði því fram að ósamræmi felist í því að ákæra hann fyrir að framleiða skotvopn í auðgunarskyni í fyrri ákæru og jafnframt sem lið í undirbúningi hryðjuverks í þeirri seinni. Um 6. lið vísar hann til þess að ósannað sé að hann hafi framleitt „swift link“ en fyrir liggi að meðákærði hafi búið til ónothæft stykki af þeirri gerð auk þess sem ósamræmi sé að þessu leyti í ákærunum tveimur.

37. Ákærði andmælir því að samskiptin sem talin eru upp í b-lið I. kafla hafi verið dulkóðuð en hann hafi ekki nýtt sér tæknilega möguleika Signal-forritsins til slíks. Þá sé fráleitt að orðræða hans, metin heildstætt, sýni að ákvörðun hafi verið tekin um að fullfremja hryðjuverk.

38. Ákærði hafi ekki tileinkað sér efni um hryðjuverkamenn og aðferða- og hugmyndafræði þeirra eins og lagt sé til grundvallar í c-lið ákæru. Það að kynna sér aðferðir og stefnuskrár hryðjuverkamanna geti ekki flokkast undir verk í skilningi 20. gr. almennra hegningarlaga enda hafi slíkt hvorki miðað að né verið ætlað að miða að því að fullfremja hryðjuverk. Þá andmælir hann því sérstaklega að hann hafi tileinkað sér efni sem stafi frá Anders Breivik. Það eitt að sækja og móttaka efni geti ekki talist tileinkun. Þá mótmælir ákærði því að það að verða sér úti um efni og upplýsingar um sprengju- og drónagerð, sbr. d-lið ákæru, falli undir undirbúningsathafnir sem miði að því að fullfremja hryðjuverk. Meira þurfi til svo sem að afla sér hráefna eða tækja til sprengju- eða drónagerðar.

39. Ákærði vísar til þess að í e-lið ákæru sé lýst athöfnum sem taldar eru fela í sér að skoða og kynna sér efni um mögulega árásarþola. Hann andmælir því að netleit geti ein og sér flokkast sem undirbúningsathöfn hryðjuverka. Þá mótmælir ákærði f-lið I. kafla ákærunnar. Það að skoða og kynna sér efni á netinu um aðgerða- og lögreglubúnað geti þannig ekki eitt og sér flokkast sem undirbúningsathafnir fyrir hryðjuverk. Hann telur umfjöllun í hinum áfrýjaða dómi um gamalt og ónothæft skotvesti sitt ekki eiga við rök að styðjast en auk þess hafi honum áskotnast það utan ákærutímabils.

40. Loks vísar ákærði til þess að netleit sé í raun hluti af hugsunum og þær séu ekki refsiverðar. Háttsemin hafi aldrei náð lengra en að kynna sér sprengiefni, íhluti í dróna og búnað lögreglu án þess að hann hafi nokkru sinni sýnt í verki áform um að framkvæma hryðjuverk. Því er mótmælt að af heildstæðu mati á ákæruliðum megi álykta um tilraun hans til hryðjuverka. Horfa verði á hvern og einn lið ákærunnar.

Helstu röksemdir ákærða Ísidórs

1) Röksemdir vegna ákæru 9. desember 2022

41. Ákærði krefst sýknu af hluta 1. liðar III. kafla ákærunnar þar sem hann hafi ekki framleitt íhluti í skotvopn og að játning hans á framleiðslu skotvopna tæmi hina saknæmu háttsemi. Þá krefst hann sýknu af 3. lið að því leyti að hann hafi aðeins verið viðstaddur afhendingu á einu vopni til eins manns. Jafnframt krefst hann sýknu að hluta af lið 4 með sömu rökum. Hann krefst sýknu af 5. lið þar sem hann hafi aldrei komið að sölu íhluta og hljóðdeyfir sem þar sé vísað til sé í raun olíusía sem ekki geti talist íhlutur í skotvopn. Loks krefst hann sýknu af 6. lið þar sem umræddur „swift link“ hafi ekki virkað og aldrei verið notaður. Hann krefst sýknu að hluta 4. liðar í V. kafla en játar að hafa haft í fórum sínum skotvopn af gerðinni FGC án heimildar en ekki annan búnað sem þar sé ákært fyrir.

2) Röksemdir vegna ákæru 7. júní 2023

42. Ákærði krefst frávísunar á ákærunni í heild sinni en til vara II. kafla hennar. Hann telur að verknaðarlýsing hennar uppfylli ekki skýrleikakröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

43. Kröfu um sýknu styður hann þeim rökum að ætlaðar undirbúningsathafnir meðákærða geti ekki uppfyllt það skilyrði 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga að ásetningur til hryðjuverka hafi ótvírætt verið sýndur í verki. Ákærði tekur undir með Landsrétti að refsiábyrgð vegna undirbúningsathafna komi aðeins til þegar unnt sé að draga þá ályktun af athöfnum að ásetningur hafi staðið til fullframningar brots og þá að undangengnu ströngu mati á huglægri afstöðu geranda. Þá áréttar ákærði þann mun sem sé á tilraunaákvæði íslensku og dönsku hegningarlaganna og þá túlkun að í íslenska ákvæðinu felist hvatning til strangara eða þrengra mats á huglægri afstöðu geranda til undirbúningsathafna tilraunar. Enn fremur styðji dómar Hæstaréttar í fyrrnefndum málum nr. 138/1946 og 441/2016 ekki sakfellingu ákærðu fyrir tilraunarbrot og hlutdeild í slíku broti.

44. Ákærði tekur undir með Landsrétti að ekki sé unnt að miða við að framleiðsla ákærðu á skotvopnum hafi verið liður í undirbúningi hryðjuverks. Málið hafi aldrei verið rannsakað á þeim grunni að framleiðslan hafi verið til fjármögnunar á frekari undirbúningsathöfnum fyrir hryðjuverk. Slíkt hafi aldrei verið borið undir ákærðu og engin gögn styðji það.

45. Ákærði vísar til þess að á ákæruvaldinu hvíli sönnunarbyrði um að tilraunaásetningur hafi verið fyrir hendi. Allan vafa um slíkan ásetning beri að túlka honum í hag. Jafnframt beri ákæruvaldinu að sýna fram á að yfirgnæfandi líkur séu á að ásetningur hefði haldist allt til framkvæmdar lokaverknaðar enda leiði hugsanir eða fyrirætlanir sem ekki séu að neinu leyti komnar til framkvæmda ekki til refsiábyrgðar. Undir þeim sönnunarkröfum hafi ákæruvaldið ekki staðið í málinu. Landsréttur og héraðsdómur hafi talið ósannað að ásetningur hafi staðið til fullframningar brots en það mat hafi öðru fremur byggst á munnlegum framburði ákærðu og sæti ekki endurskoðun fyrir Hæstarétti.

46. Í niðurlagi II. kafla ákærunnar sé hlutdeild ákærða talin hafa falist í styrkingu ásetnings og áforma meðákærða um að fremja hryðjuverk. Í greinargerð ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti sé þessum hlutdeildarþætti lítill gaumur gefinn. Í refsirétti gildi það almenna sjónarmið að ásetningur hlutdeildarmanns þurfi að standa til þess að brot verði fullframið, jafnvel þótt liðsinni hans sé aðeins á undirbúningsstigi. Ákærði telur það fjarri að slíkt liggi fyrir í málinu eða að ákæruvaldi hafi yfir höfuð tekist að leiða að því líkur. Þar að auki geti ekki komið til sakfellingar hans fyrir hlutdeild í ljósi þess að ásetningur meðákærða í málinu teljist ósannaður.

47. Ákærði telur engin efni til þess að ómerkja hinn áfrýjaða dóm. Andmælir hann því að Landsréttur hafi ekki lagt neitt mat á sönnunargildi framburðar ákærðu og vísar í því tilliti einkum til liða 23 og 31 í dóminum.

Löggjöf

48. Í málinu reynir meðal annars á þau ákvæði almennra hegningarlaga um hryðjuverk svo og um tilraun og hlutdeild sem hér verða rakin.

49. Tilraunaákvæði 20. gr. laganna er svohljóðandi:

[1. mgr.] Hver sá, sem tekið hefur ákvörðun um að vinna verk, sem refsing er lögð við í lögum þessum, og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki, sem miðar eða er ætlað að miða að framkvæmd brotsins, hefur, þegar brotið er ekki fullkomnað, gerst sekur um tilraun til þess.
[2. mgr.] Fyrir tilraun til brots má dæma lægri refsingu en mælt er um fullframin brot. Skal það einkum gert, þegar af tilrauninni má ráða, að brotamaðurinn sé ekki eins hættulegur og vilji hans ekki eins harðnaður og ætla má, að sé um menn, sem fullfremja slík brot.
[3. mgr.] Ef hagsmunum þeim, sem verknaður beinist að, eða verknaðinum sjálfum er svo háttað, að tilraunin hefði ekki getað leitt til fullframins brots, má ákveða, að refsing skuli falla niður.

50. Ákvæði 1. og 2. mgr. 22. gr. laganna um hlutdeild eru svohljóðandi:

[1. mgr.] Hver sá maður, sem með liðsinni í orði eða verki, fortölum, hvatningum eða á annan hátt á þátt í því, að brot samkvæmt lögum þessum er framið, skal sæta þeirri refsingu, sem við brotinu er lögð.
[2. mgr.] Ef hlutdeild einhvers þátttakanda í brotinu er smávægileg, eða er í því fólgin að styrkja áform annars manns, sem áður er til orðið, svo og þegar brot er ekki fullframið eða fyrirhuguð þátttaka hefur misheppnast, má dæma hann í vægari refsingu en þá, sem lögmælt er við brotinu.

51. Sá hluti 100. gr. a laganna um hryðjuverk sem ákæran lýtur að er svohljóðandi:

[1. mgr.] Fyrir hryðjuverk skal refsa með allt að ævilöngu fangelsi hverjum sem fremur eitt eða fleiri af eftirtöldum brotum í þeim tilgangi að valda almenningi verulegum ótta eða þvinga með ólögmætum hætti íslensk eða erlend stjórnvöld eða alþjóðastofnun til að gera eitthvað eða láta eitthvað ógert eða í því skyni að veikja eða skaða stjórnskipun eða stjórnmálalegar, efnahagslegar eða þjóðfélagslegar undirstöður ríkis eða alþjóðastofnunar:

1. manndráp skv. 211. gr.,
2. líkamsárás skv. 218. gr.,
[…]
4. raskar umferðaröryggi skv. 1. mgr. 168. gr., truflar rekstur almennra samgöngutækja o.fl. skv. 1. mgr. 176. gr. eða veldur stórfelldum eignaspjöllum skv. 2. mgr. 257. gr. og þessi brot eru framin á þann hátt að mannslífum sé stefnt í hættu eða valdið miklu fjárhagslegu tjóni,
[…]

Niðurstaða

Um kröfu ákærðu um frávísun málsins frá héraðsdómi

52. Í 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu segir að enginn skuli sæta lögsókn né refsingu að nýju í sakamáli innan lögsögu sama ríkis fyrir brot sem hann hefur þegar verið sýknaður af eða sakfelldur fyrir með lokadómi samkvæmt lögum og sakamálaréttarfari viðkomandi ríkis. Ákærði Sindri telur að vísa eigi síðari ákærunni frá héraðsdómi á þeim grunni að með henni hafi hann sætt málsókn að nýju í andstöðu við ákvæðið.

53. Enda þótt vopnalagabrotin sem ákærðu voru gefin að sök í fyrri ákærunni og þeir hafa játað að hluta séu meðal þeirra athafna sem í síðari ákærunni eru taldar sýna í verki ásetning ákærða Sindra til hryðjuverks liggur fyrir að þeir höfðu ekki verið sakfelldir fyrir háttsemina þegar síðari ákæran var gefin út. Hún var gefin út vegna frávísunar hryðjuverkaþáttar fyrri ákærunnar í samræmi við heimild 3. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008. Þar sem sakamál vegna síðari ákærunnar var sameinað máli vegna þeirrar fyrri strax við þingfestingu þeirrar síðari og mál vegna allra sakarefna upp frá því rekin og dæmd í einu lagi var aldrei um samhliða málsmeðferð að ræða í skilningi 1. mgr. 4. gr. fyrrnefnds samningsviðauka við mannréttindasáttmálann. Við þessar aðstæður var engin þörf á að fella niður það sem eftir stóð af fyrri ákærunni enda staða ákærða og viðfangsefni dómsins eftir útgáfu síðari ákærunnar með sama hætti og í upphafi málsmeðferðarinnar. Þegar af þeirri ástæðu er ekki fallist á með ákærða Sindra að brotið hafi verið gegn banni ákvæðisins við endurtekinni málsmeðferð.

54. Ákærðu hafa jafnframt báðir krafist þess að síðari ákærunni 7. júní 2023 verði vísað frá héraðsdómi þar sem hún uppfylli ekki skilyrði c-liðar 152. gr. laga nr. 88/2008 um skýrleika verknaðarlýsingar.

55. Í 16. lið hins áfrýjaða dóms var kröfum ákærðu um frávísun málsins hafnað með vísan til röksemda í úrskurði Landsréttar 23. október 2023 í máli nr. 684/2023. Með þeim úrskurði var hrundið frávísunarúrskurði héraðsdóms í máli þessu og fellt úr gildi ákvæði hans um að vísa málinu frá dómi.

56. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, og þar af leiðandi forsendna í úrskurði Landsréttar í máli nr. 684/2023 verður staðfest niðurstaða hans um að hafna frávísunarkröfu ákærðu.

Um kröfugerð ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti

57. Með beiðni ríkissaksóknara 3. apríl 2025 til Hæstaréttar var óskað leyfis til að áfrýja dómi Landsréttar. Þar kom meðal annars fram að málinu yrði áfrýjað til sakfellingar fyrir tilraun til hryðjuverka hvað varðaði ákærða Sindra en fyrir hlutdeild í því tilraunarbroti hvað varðaði ákærða Ísidór og vísað um það til ákæru 7. júní 2023. Jafnframt yrði málinu áfrýjað til staðfestingar á sakfellingu fyrir stórfelld vopnalagabrot og upptöku vopna, muna, fjármuna og efna hvað ákærðu báða varðaði og um það vísað til ákæru 9. desember 2022. Þá yrði þess krafist að refsing ákærðu yrði þyngd en til vara að dómur Landsréttar yrði ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

58. Áfrýjunarstefna var gefin út af ríkissaksóknara 15. maí 2025 með sömu kröfum og boðaðar voru í beiðni um áfrýjunarleyfi að því frátöldu að ekki var gerð krafa um ómerkingu. Í greinargerð ákæruvalds fyrir Hæstarétti voru á hinn bóginn gerðar sömu kröfur og boðaðar voru í beiðni um áfrýjunarleyfi, þar með talið til vara að dómurinn yrði ómerktur og málinu heimvísað.

59. Samkvæmt c-lið 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 hefði ákæruvaldið að réttu lagi átt að tilgreina þegar í áfrýjunarstefnu ómerkingarkröfu sína. Það stendur því þó ekki í vegi að til athugunar komi hvort slíkir gallar hafi verið á meðferð málsins að ómerkja beri dóminn enda um að ræða atriði sem Hæstiréttur gætir að án kröfu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 21. júní 2011 í máli nr. 668/2010.

Almennt um annmarka á málsmeðferð, sönnunarmati og skýringu réttarreglna

60. Í 1. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008 segir að með þeim takmörkunum sem leiði af öðrum ákvæðum laganna sé unnt að óska eftir leyfi Hæstaréttar til að áfrýja landsréttardómi til Hæstaréttar til þess að fá: „a. endurskoðun á ákvörðun viðurlaga, b. endurskoðun á niðurstöðum sem byggðar eru á skýringu eða beitingu réttarreglna, c. endurskoðun á niðurstöðum sem byggðar eru á mati á sönnunargildi annarra gagna en munnlegs framburðar fyrir héraðsdómi eða Landsrétti, d. ómerkingu á héraðsdómi og landsréttardómi og heimvísun máls, e. frávísun máls frá héraðsdómi og Landsrétti.”

61. Mat Landsréttar á sönnunargildi munnlegs framburðar ákærðu og vitna fyrir dómi verður ekki endurskoðað fyrir Hæstarétti, enda ekki heimilt að veita leyfi til áfrýjunar á dómi Landsréttar til endurskoðunar á slíku mati, sbr. 5. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008. Á þetta jafnt við um endurskoðun á slíku mati að því er varðar hlutræna þætti verknaðar og huglæga afstöðu ákærðu en niðurstaða slíks mats getur eftir atvikum haft þýðingu um sýknu eða sakfellingu, heimfærslu til refsiákvæða og mögulega ákvörðun refsingar.

62. Ef annmarkar eru á málsmeðferð, þar á meðal aðferð við sönnunarmat í dómi sem teljast fallnir til að hafa áhrif á niðurstöðu máls geta þeir orðið til þess að leyfi til áfrýjunar sé veitt, sbr. d-lið 1. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008. Geta slíkir annmarkar eftir atvikum leitt til ómerkingar hins áfrýjaða dóms og heimvísunar máls, sbr. dóma Hæstaréttar 15. október 2020 í máli nr. 16/2020, 18. febrúar 2021 í máli nr. 30/2020 og 11. október 2022 í máli nr. 31/2022.

63. Hæstiréttur getur á hinn bóginn samkvæmt a-, b- og c-lið 1. mgr. 215. gr. laganna endurskoðað efnislega ákvörðun viðurlaga og niðurstöður sem byggðar eru á skýringu eða beitingu réttarreglna að því leyti sem sú endurskoðun lýtur eingöngu að mati á sönnunargildi annarra gagna en munnlegs framburðar fyrir héraðsdómi eða Landsrétti. Á þetta meðal annars við um mat á því hvort sönnuð háttsemi ákærða telst fullnægja hlutrænum og huglægum skilyrðum til þess að teljast tilraun til brots gegn tilteknu refsiákvæði eða hlutdeild í slíku tilraunarbroti.

64. Slík endurskoðun Hæstaréttar á skýringu réttarreglna, þar með talið ákvæðum refsilaga, getur leitt til þeirrar niðurstöðu að Landsréttur teljist hafa túlkað slík ákvæði með röngum hætti. Teljist röng lagatúlkun hafa verið til þess fallin að hafa áhrif á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um mat á sönnun um refsiverða háttsemi þarf að taka afstöðu til þess hvort Hæstiréttur geti fellt efnisdóm á mál. Verði efnisdómur ekki felldur án endurskoðunar á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar getur reynst óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm í því skyni að dómur verði lagður á málið að nýju í Landsrétti á réttum grundvelli.

Um skýringu á ákvæðum almennra hegningarlaga um hryðjuverk og tilraun

65. Áður en lengra er haldið verður tekið til skoðunar hvort Landsréttur hafi túlkað ásetningskröfur tilraunaákvæðis í 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga með réttum hætti og þá einkum hvort lagður hafi verið réttur skilningur í orðið „ótvírætt“ í ákvæðinu.

66. Í málinu reynir einkum á það hvort ákæruvaldinu hafi tekist að sanna að ásetningur ákærða Sindra hafi staðið til fullframins hryðjuverkabrots og þar með til þeirra hlutrænu þátta sem lýst er í ákæru og eiga sér samsvörun í verknaðarlýsingu 100. gr. a almennra hegningarlaga. Nánar tiltekið hvort hann hafi haft ásetning til að valda með skot- og/eða sprengjuárás hér á landi ótilgreindum hópi fólks, á ótilgreindum stað og tíma, bana eða stórfelldu líkamstjóni eða stefna lífi þeirra í hættu með stórfelldum eignaspjöllum. Jafnframt hvort ákærði hafi haft ásetning til að fremja slíkt brot í þeim tilgangi að valda almenningi verulegum ótta eða í því skyni að veikja eða skaða stjórnskipun eða stjórnmálalegar, efnahagslegar eða þjóðfélagslegar undirstöður ríkisins.

67. Niðurstaða um hvort ásetningskröfu tilraunaákvæðisins hafi verið mætt ræðst af því hvort ákærði teljist hafa orðið sannur að verki sem miðar að eða er ætlað að miða að framkvæmd brots enda sé verkið þess eðlis að hann teljist með því ótvírætt hafa sýnt ásetning til fullframins brots. Ákvæðið hefur verið skýrt þannig að verk í skilningi þess taki bæði til svokallaðra framkvæmdaathafna og undirbúningsathafna. Það sem skilur þar á milli er að framkvæmdaathafnir eru þess eðlis að þær nægja eða eru til þess fallnar að tiltekið brot verði fullframið. Undirbúningsathafnir eru fjarlægari og miða að broti eða er ætlað að miða að framkvæmd þess en nægja þó ekki til að brot verði fullframið. Ekki er þó í tilraunaákvæðinu gerður greinarmunur þarna á milli og ekkert því til fyrirstöðu að með athöfnum á undirbúningsstigi brots verði gerandi talinn hafa sýnt ótvírætt í verki að hann hafi tekið ákvörðun um að fremja brot.

68. Undirbúningsathafnir geta verið margs konar og eðlisólíkar. Þær geta jafnframt staðið misfjarri framkvæmd brots, allt frá því að vera óljósar bollaleggingar um brot til þess að vera komnar á það stig að unnt sé að láta til skarar skríða hvenær sem er. Þannig verður að meta heildstætt hvort af hverri og einni undirbúningsathöfn eða fleirum saman verði dregin sú ályktun að ótvírætt sé að ásetningur til fullframins brots hafi skapast. Slíkt heildstætt mat er sérstaklega mikilvægt þegar fyrir liggja athafnir sem í sjálfu sér geta talist venjulegar og löglegar hver fyrir sig en geta verið til þess fallnar að teljast undirbúningsathafnir tiltekins brots í ljósi annarra athafna og atvika sem sönnur hafa verið færðar á.

69. Óumdeilt er að þær athafnir ákærðu sem raktar eru í ákæru eru í eðli sínu undirbúningsathafnir fremur en framkvæmdaathafnir. Til þess að undirbúningsathafnir teljist ótvírætt sýna að tekin hafi verið ákvörðun um að vinna verk verða þær að vera þess eðlis að af þeim megi draga þá ályktun að fyrir liggi ákvörðun af nokkurri festu og varanleika. Þannig verður að vera unnt að líta svo á í ljósi undirbúningsathafna og skýringa á þeim, sem metnar eru trúverðugar og öðru því sem liggur fyrir í máli, að yfirgnæfandi líkur séu á að ásetningur hefði haldist til loka verknaðar.

70. Landsréttur leggur þann skilning í orðalag 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga að í því að maður hafi „ótvírætt“ sýnt þann ásetning í verki felist hvatning til strangara eða þrengra mats á huglægri afstöðu geranda til undirbúningsathafna, sbr. 20. lið hins áfrýjaða dóms. Landsréttur ítrekar þann skilning í 30. lið dómsins með ályktun um að þó þurfi af undirbúningsathöfnum að vera unnt að draga þá ályktun að ásetningur hafi staðið til fullframningar brots og þá að undangengnu ströngu mati á huglægri afstöðu geranda. Vísar rétturinn þar um til orðalags ákvæðisins.

71. Við mat á því hvort Landsréttur hafi túlkað kröfur til ásetnings í tilraunaákvæðinu með réttum hætti er í fyrsta lagi til þess að líta að í athugasemdum með því í frumvarpi til almennra hegningarlaga kemur berum orðum fram að ekki eigi að leggja þann skilning í það að þess verði krafist að fyrir liggi þrengri tegund ásetnings en ella. Ekki er í athugasemdunum gerður greinarmunur á framkvæmdaathöfnum og undirbúningsathöfnum. Enda þótt lægsta stig ásetnings komi eðli máls samkvæmt vart til greina hvað undirbúningsathafnir varðar er lögskýring Landsréttar á ásetningskröfum í tilraunaákvæðinu og þá sérstaklega á þýðingu orðsins „ótvírætt“ í andstöðu við þetta lögskýringargagn.

72. Í öðru lagi mælir það gegn lögskýringu Landsréttar um strangt mat á huglægri afstöðu geranda að í 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga er mælt fyrir um að fyrir tilraun til brots megi dæma lægri refsingu en fyrir fullframin brot. Skuli það einkum gert þegar af tilrauninni megi ráða að brotamaðurinn sé ekki eins hættulegur og vilji hans ekki eins harðnaður og ætla megi að sé um menn sem fullfremja slík brot. Af þessari refsilækkunarheimild verður dregin sú ályktun að ekki verði gerðar strangari kröfur til huglægrar afstöðu geranda þegar um tilraunaverknað er að ræða en þegar brot er fullframið.

73. Í þriðja lagi verður ekki séð af hinum áfrýjaða dómi að við skýringu tilraunaákvæðisins hafi verið litið til dómaframkvæmdar um tilraunarbrot, sbr. fyrrnefnda dóma Hæstaréttar í málum nr. 138/1946 og nr. 441/2016. Þá lítur Landréttur svo á að danskir dómar sem ákæruvaldið hafi vísað til, þar sem sakfellt var fyrir tilraun til hryðjuverka og hlutdeild, séu á engan hátt sambærilegir þessu máli hvað varðar athafnir sem um hafi verið að ræða né sönnunarstöðu að öðru leyti.

74. Í fjórða lagi er rétt að líta til þess að hegningarlögin dönsku frá 15. apríl 1930 voru að miklu leyti höfð að fyrirmynd við samningu almennra hegningarlaga. Tilraunarákvæði þeirra er áþekkt 1. mgr. 21. gr. dönsku hegningarlaganna að því undanskildu að í danska ákvæðinu er ekki að finna orð sem svarar til orðsins „ótvírætt“. Í þremur drögum að dönsku hegningarlögunum var ýmist lagt til að orðinu „bestemt“ eða orðunum „bestemt og utvetydigt“ yrði bætt inn í tilraunaákvæðið. Viðbótin var felld út við meðferð danska þingsins með þeim rökum að orðalag tilraunaákvæðisins hefði til þess tíma ekki valdið neinum vandkvæðum svo að vitað væri. Af þessu verður ekki dregin sú ályktun að þessari viðbót hafi verið ætlað að breyta svo einhverju skipti ásetningskröfum í danska tilraunaákvæðinu.

75. Samkvæmt öllu framangreindu verður ekki lagður annar skilningur í orðalag 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga en að við mat á því hvort ásetningur til fullframins brots hafi verið sýndur ótvírætt í verki, sem miðar að eða er ætlað að miða að framkvæmd brotsins, beri að gera sambærilegar kröfur um varfærni og leiða má af meginreglum sakamálaréttarfars um sönnun sem koma meðal annars fram í 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008. Að öðru leyti en því að lægsta stig ásetnings kemur vart til greina þegar um undirbúningsathafnir er að ræða verða ekki gerðar strangari kröfur við mat á huglægri afstöðu geranda til fullframins brots þegar um er að ræða tilraunarbrot en leiða af fyrrgreindum ákvæðum.

76. Við mat á því hvort komist verði að þeirri niðurstöðu að ásetningur til fullframins hryðjuverks hafi skapast hjá þeim sem gefin er að sök tilraun til slíks brots ber jafnframt að hafa í huga að í lögskýringargögnum er þess getið að slíkur ásetningur geti talist fyrir hendi þótt sakborningur hafi ekki verið búinn að leggja niður fyrir sér í einstökum atriðum hvernig hann ætlaði að framkvæma verkið. Ekki verður þannig gerð krafa um að tekin hafi verið ákvörðun um stað, stund og verknaðaraðferð í smáatriðum eða hverjir nákvæmlega verði fórnarlömb hryðjuverks. Á hinn bóginn felst í því orðalagi 1. mgr. 20. gr., „tekið hefur ákvörðun um að vinna verk“, krafa um nokkra afmörkun á því hvers konar brot eða brotategund hafi verið tekin ákvörðun um.

77. Í niðurlagi ákæru 7. júní 2023 er lýst þeirri tegund hryðjuverks sem ákærða Sindra er gefin að sök að hafa með yfirlýsingum og athöfnum sýnt í verki áform sín um að fremja. Háttsemin er afmörkuð við það að hann hafi haft áform um að framkvæma hryðjuverkið með skotvopnum og/eða sprengingum dulbúinn sem lögreglumaður. Við sönnunarmat þarf meðal annars að taka afstöðu til þess hvort og þá með hvaða athöfnum, einni eða fleiri saman metið heildstætt, ákærði hafi sýnt í verki ásetning til slíks fullframins brots.

Um ómerkingu

78. Hér að framan hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að Landsréttur hafi ekki að öllu leyti lagt réttan skilning í kröfur 20. gr. almennra hegningarlaga um sönnun fyrir ásetningi til fullframins brots. Skoða þarf og meta hvort lagatúlkun Landsréttar hafi haft áhrif við sönnunarmat í hinum áfrýjaða dómi og þar með hvort hún hafi verið til þess fallin að hafa áhrif á niðurstöðuna. Jafnframt þarf að taka til skoðunar hvort aðferð Landsréttar við sönnunarmat hafi að öðru leyti verið haldin slíkum annmörkum að áhrif geti hafa haft á niðurstöðu málsins.

79. Sem fyrr segir hefur ákæruvaldið vísað til þess að dómur Landsréttar beri ekki með sér að tekin hafi verið afstaða til eða mat lagt á sönnunargildi framburðar ákærðu um skýringar á þeim athöfnum og ummælum sem rétturinn taldi sönnuð og ákæruvaldið telur að hafi verið þættir í undirbúningsathöfnum hryðjuverkabrots. Mjög takmörkuð umfjöllun sé í dóminum um framburð ákærðu og við sakarmat hafi ekkert verið fjallað um trúverðugleika framburðar þeirra um einstök atriði með tilliti til fyrirliggjandi sönnunargagna. Þannig sé engin afstaða tekin til framburðar ákærða Ísidórs hjá lögreglu um áhyggjur hans af fyrirætlunum meðákærða Sindra og trúverðugleika breytts framburðar hans þar um fyrir héraðsdómi.

80. Ákæruvaldið byggir á því að með þeim athöfnum ákærða Sindra sem lýst er í a- til f-lið I. kafla ákæru 7. júní 2023 hafi hann ótvírætt sýnt í verki ásetning til hryðjuverka á tímabilinu maí til september 2022. Í hinum áfrýjaða dómi er fjallað með nokkuð ítarlegum hætti um þessar athafnir. Þá er í ýmsu vikið að vörnum ákærða Sindra um einstakar athafnir og í sumum tilvikum ályktað um hvað rétturinn leggi til grundvallar og hvaða athafnir hann telur ósannað að teljist til undirbúningsathafna hryðjuverka.

81. Í dóminum kemur fram að í a-lið 1. kafla ákærunnar sé vísað til þess að ákærði hafi í júní til ágúst 2022 útbúið, framleitt og aflað sér skotvopna, skotfæra og íhluta í skotvopn og í II. kafla að Ísidór hafi tekið þátt í og aðstoðað við framleiðslu skotvopna og íhluta í skotvopn þar með talið svokallaðan „swift link“ sem ætlaður var að gera AR-15 riffilinn alsjálfvirkan. Þá kemur fram að stórfelld brot ákærðu gegn vopnalögum sem vísað sé til í þessum lið ákærunnar hafi verið talin sönnuð með þeirri undantekningu að ákærði Ísidór hafi verið sýknaður af því að hafa framleitt skotfæri. Aftur á móti er ekki fjallað um eða lagt mat á trúverðugleika framburðar ákærða Sindra og skýringar hans á því í hvaða tilgangi hann hafi breytt AR-15 riffli í hálfsjálfvirkt skotvopn og síðan reynt að gera hann að alsjálfvirku vopni, auk þess að hafa yfir að ráða hljóðdeyfi og skotgeymi fyrir 100 skot.

82. Í dóminum kemur fram að ákærðu hafi í megindráttum gengist við þeim samskiptum og athöfnum sem lýst sé í b- til f-lið I. kafla ákærunnar, sbr. og II. kafla hennar, en að þeir hafi hafnað því að ásetningur þeirra hafi staðið til hryðjuverka. Þá er vísað til héraðsdóms um að ákærðu hafi gefið ýmsar skýringar á einstökum ummælum sínum og athöfnum en í stórum dráttum sé vörn þeirra á því byggð að um hafi verið að ræða merkingarlaust hjal og svartan húmor í bland við netgrúsk og fróðleiksfíkn. Ekki er þó í dóminum tekin bein afstaða til þessara varna.

83. Um b-lið 1. kafla ákærunnar er í hinum áfrýjaða dómi tekið undir það mat héraðsdóms á orðfæri og yfirlýsingum ákærða Sindra á samskiptaforritinu Signal að í allflestum tilvikum sé um að ræða ógeðfelld ummæli og oft hatursfulla orðræðu í garð tiltekinna trúar- og samfélagshópa. Fjölmörg dæmi eru rakin um ummæli ákærða Sindra þar sem hann gumi af eða lýsi berum orðum ýmsum tegundum voðaverka og manndrápa sem hann lýsi sig tilbúinn að fremja. Hann tilgreini jafnframt einstaklinga, hópa og mannvirki sem þessum verknuðum væri ætlað að beinast gegn. Tekið er fram í dóminum að ákærðu hafi í megindráttum gengist við ummælunum. Hins vegar er þar ekki lagt mat á trúverðugleika skýringa ákærða Sindra fyrir dómi um einstök ummæli sem talið er sannað að hann hafi viðhaft í samskiptum sínum við ákærða Ísidór og þá sérstaklega í ljósi annarra athafna hans.

84. Í hinum áfrýjaða dómi er komist að þeirri niðurstöðu að ákærði Sindri hafi að einhverju leyti tileinkað sér efni um þekkta aðila sem hafa framið hryðjuverk og aðferða- og hugmyndafræði þeirra. Mikið efni af þessu tagi fannst í fórum hans, sbr. c-lið 1. kafla ákæru. Aðeins er lítillega fjallað um og ekki komist að niðurstöðu um þau ákæruefni að hann hafi orðið sér úti um efni og upplýsingar um sprengju- og drónagerð eins og lýst er í d-lið 1. kafla ákæru. Þá er ekki vikið að því hvort ákærði Sindri hafi skoðað og kynnt sér efni á netinu sem tengdist mögulegum árásarþolum, sbr. e-lið I. kafla ákæru. Engar ályktanir eru dregnar og engar niðurstöður settar fram um athafnir sem lýst er í f-lið I. kafla sem lúta að því að ákærði Sindri hafi kynnt sér, orðið sér úti um og reynt að verða sér úti um aðgerðabúnað, lögreglufatnað og lögreglubúnað og Ísidór aðstoðað hann. Þessar athafnir sem þó voru taldar sannaðar eru heldur ekki metnar í samhengi við ummæli í samskiptum ákærðu eða vopnalagabrot þeirra.

85. Síðar í dóminum er því þó lýst að horfa verði til heildarsamskipta ákærðu sem hafi verið umfangsmikil og að í ákæru sé aðeins lýst hluta þeirra. Þá er þess getið að í verknaðarlýsingu í ákæru skorti í nokkrum tilvikum á samhengi í tilvitnuðum ummælum ákærðu þar sem texti hafi verið felldur út úr samskiptum. Einnig verði að líta til samskipta ákærðu í aðdraganda og framhaldi af þeim samskiptum sem lýst sé í ákæru. Í því samhengi sjáist að þeir hafi staldrað stutt við þau samtöl og athafnir sem í ákæru greini og í beinu framhaldi farið að ræða eða skoða eitthvað allt annað. Engin dæmi eru þó tekin um slíkt og ekki gerð tilraun til að meta hvaða áhrif þetta hafi við mat á einstaka ummælum eða öðrum athöfnum þeirra sem í ákæru eru talin til undirbúningsathafna hryðjuverka.

86. Þá er sá annmarki á dóminum að þar er ekki vikið að eða tekin afstaða til skýringa ákærða Ísidórs og vitnisins H á breyttum framburði þeirra fyrir héraðsdómi. Í lögregluskýrslu greindi sá fyrrnefndi frá áhyggjum sínum af fyrirætlunum ákærða Sindra og sá síðarnefndi af áhyggjum sínum af andlegri heilsu hans. Mat á trúverðugleika skýringa þeirra á breyttum framburði var þó til þess fallið að hafa þýðingu við mat á sönnun um ætlaða huglæga afstöðu ákærða Sindra til þess að fremja hryðjuverk.

87. Enn fremur er ekki í dóminum vikið að þýðingu sérfræðigagna sem liggja fyrir í málinu um mat á geðheilsu ákærðu, mati greiningardeildar ríkislögreglustjóra á hættu á einstaklingsárás tengdum hryðjuverkum svo og greinargerða Europol um mat á ákærðu með hliðsjón af vísbendingum um ofbeldisfulla öfgahyggju. Ekki verður því séð hvort og þá með hvaða hætti þessi gögn hafi verið talin hafa þýðingu við sönnunarmat í málinu.

88. Landsréttur komst réttilega að þeirri niðurstöðu að við mat á huglægri afstöðu ákærða Sindra til þeirrar háttsemi sem honum væri gefin að sök í ákæru yrði að virða heildstætt athafnir hans sem þar væri lýst. Það sama ætti við um mat á afstöðu ákærða Ísidórs til hlutdeildarverknaðar sem honum væri gefinn að sök. Í 31. lið dómsins var síðan komist að þeirri niðurstöðu að í ljósi alls framangreinds yrði því ekki slegið föstu að ákærði Sindri hefði með athöfnum þeim sem í ákæru greindi sýnt ótvírætt í verki ásetning til að fremja hryðjuverk.

89. Að framan er lýst ýmsum annmörkum á mati Landsréttar á sönnunargildi framburðar ákærðu um skýringar á einstaka ummælum og athöfnum þeirra sem talin voru sönnuð. Þessir annmarkar eru þýðingarmiklir í ljósi þess að ákærðu hafa verið sakfelldir fyrir umtalsverða framleiðslu og sölu hálfsjálfvirkra vopna og heimildarlausa breytingu á riffli sem var til þess fallin að gera hann að stórhættulegu skotvopni sem hentaði til hryðjuverka. Ekki er þannig í hinum áfrýjaða dómi komist að skýrri niðurstöðu um hvort alvara hafi búið að baki hatursfullri orðræðu ákærðu. Hún lýsti sér meðal annars í aðdáun á þekktum hryðjuverkamönnum og áformum um að drepa nafngreinda einstaklinga og hópa manna og ráðast að opinberum byggingum, samhliða öflun upplýsinga um varnarbúnað, lögreglubúninga, talstöðvar, sprengiefni og dróna til að bera sprengiefni að tilteknum skotmörkum. Þá eru ummæli ákærðu ekki sett í samhengi við athafnir þeirra sem lýst er í ákærum og ekki heldur tekið til skoðunar eða lagt mat á hvað af ummælum ákærðu raungerðust með einhverjum hætti í athöfnum þeirra. Enn fremur er ekki tekin afstaða til þess hvort einstakar athafnir eða þær metnar saman teldust til undirbúningsathafna hryðjuverks í ljósi eðlis þeirra og alvarleika og ef svo var talið hversu langt á veg áform ákærða Sindra hefðu verið komin.

90. Í dómi Landsréttar er í rökstuðningi fyrir sýknu ákærða Sindra af ákæruefnum um tilraun til hryðjuverka og hlutdeild ákærða Ísidórs jafnframt í engu vísað til forsendna héraðsdóms og geta þær því ekki talist hluti af forsendum hins áfrýjaða dóms.

91. Í ljósi þess sem að framan greinir og þrátt fyrir almenna niðurstöðu sönnunarmats Landsréttar verður ekki talið að fram hafi farið raunverulegt heildstætt mat á því í ummælum, samskiptum, leit á netinu, vistun gagna, tileinkun efnis og öðrum athöfnum sem lýst er í ákæru og sönnuð þóttu hvort ákærði Sindri hafi sýnt ótvírætt í verki að hann hafi tekið ákvörðun um að fremja þá tegund hryðjuverks sem lýst er í ákæru. Er þá sérstaklega litið til þess að ekki verður séð af rökstuðningi dómsins að þessar athafnir hans hafi verið metnar í samhengi við þau alvarlegu vopnalagabrot sem hann var fundinn sekur um.

92. Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið var ekki tekin afstaða til sakargifta með þeim hætti sem áskilið er í f-lið 2. mgr. 183. gr., sbr. 210. gr. laga nr. 88/2008. Er rökstuðningur fyrir niðurstöðu hins áfrýjaða dóms því ófullnægjandi.

93. Þeir ágallar sem eru samkvæmt framansögðu á túlkun Landsréttar á sönnunarkröfum 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga, svo og á aðferð við sönnunarmat og samningu hins áfrýjaða dóms, voru til þess fallnir að hafa áhrif á niðurstöðu málsins. Þótt heildarmat á sönnun í málinu hljóti að miklu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi skjallegra gagna, þar með talið gagna sem eiga uppruna í rafrænum gögnum, er óhjákvæmilegt að mat á sönnunargildi framburðar ákærðu og vitna hafi þar nokkurt vægi. Þar sem Hæstiréttur getur ekki endurmetið niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sönnunargildi munnlegs framburðar, sbr. 2. mgr. 225. gr. laga nr. 88/2008, er óhjákvæmilegt vegna framangreindra annmarka á hinum áfrýjaða dómi að ómerkja hann í heild sinni og vísa málinu aftur til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

94. Það athugast jafnframt að Landsréttur sakfelldi ákærðu fyrir stórfelld vopnalagabrot og staðfesti þar með niðurstöðu héraðsdóms að öðru leyti en því að rétturinn taldi sannað að ákærði Sindri hefði framleitt skotfæri eins og lýst er í 4. tölulið II. kafla ákæru 9. desember 2022. Landsréttur mildaði engu að síður refsingu ákærðu með vísan til svipaðra röksemda og fram komu í héraðdómi að því viðbættu að í dómi Landsréttar var vísað til 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Í þessum ákvæðum er kveðið á um að við ákvörðun refsingar skuli einkum taka til greina hversu styrkur og einbeittur vilji ákærða til verksins hafi verið og hvað honum hafi gengið til þess. Ekki verður ráðið af forsendum um refsiákvörðun hvort þessi atriði hafi haft áhrif til refsimildunar eða refsiþyngingar. Óljóst er því af dómi Landsréttar á hvaða sjónarmiðum mildun refsingar ákærðu var byggð.

95. Ákvörðun um sakarkostnað vegna fyrri málsmeðferðar fyrir Landsrétti og nýrrar málsmeðferðar þar bíður nýs dóms í málinu.

96. Allur áfrýjunarkostnaður fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda ákærðu sem ákveðin eru með virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnarlauna er meðal annars litið til þess að skjöl málsins eru mikil að vöxtum og að þáttur ákærða Sindra er viðameiri. Hins vegar hefur verjandi ákærða Sindra annast málsvörn hans á öllum dómstigum og þekkti því til gagna málsins en verjandi ákærða Ísidórs kom fyrst að vörnum hans fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða Sindra Snæs Birgissonar, Sveins Andra Sveinssonar lögmanns, 3.534.000 krónur, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða Ísidórs Nathanssonar, Ásgeirs Þórs Árnasonar lögmanns, 3.534.000 krónur.