Dómur Hæstaréttar

1. Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Sigurður Tómas Magnússon, Ása Ólafsdóttir, Björg Thorarensen, Ólafur Börkur Þorvaldsson og Skúli Magnússon.

2. Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. júní 2025 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en refsing hans þyngd.

3. Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins og einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi. Til þrautavara krefst hann þess að refsing hans verði milduð og hún skilorðsbundin að öllu leyti.

4. Brotaþoli, A, krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu hennar.

Ágreiningsefni

5. Með ákæru héraðssaksóknara 19. maí 2023 var ákærða gefin að sök nauðgun með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 14. júlí 2019 á heimili hans að […] í Reykjavík haft samræði og önnur kynferðismök við brotaþola án hennar samþykkis. Háttseminni var nánar lýst þannig að ákærði hefði notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum áhrifa áfengis og svefndrunga og beitt hana ólögmætri nauðung með því að nýta sér yfirburði sína og traust hennar til hans sem [nánar tiltekin fjölskyldutengsl]. Hefði ákærði stungið fingri inn í leggöng brotaþola þar sem hún lá sofandi í rúmi í hjónaherbergi, haldið því áfram eftir að hún vaknaði, fært sig ofan á hana, látið hana fróa sér og haft samræði við hana gegn hennar vilja. Í ákæru var þessi háttsemi talin varða við 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

6. Með héraðsdómi 9. janúar 2024 var ákærði sýknaður og einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá dómi. Ákærði var hins vegar sakfelldur með hinum áfrýjaða dómi að því frátöldu að ekki var talið sannað að hann hefði stungið fingri inn í leggöng brotaþola. Refsing var ákveðin fangelsi í tvö ár en fullnustu 21 mánaðar frestað og skyldi falla niður héldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þá var héraðsdómur ómerktur um einkaréttarkröfu brotaþola og þeim hluta málsins vísað aftur heim í hérað til nýrrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

7. Áfrýjunarleyfi í málinu var veitt 5. júní 2025, með ákvörðun Hæstaréttar nr. 2025-74, á þeim grunni að ákærði hefði verið sýknaður af ákæruefni í héraði en sakfelldur í Landsrétti. Var vísað til þess að samkvæmt 4. málslið 4. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008 skyldi orðið við ósk ákærðs manns sem sýknaður hefði verið í héraði en sakfelldur fyrir Landsrétti um leyfi til áfrýjunar nema Hæstiréttur teldi ljóst að áfrýjun myndi ekki verða til að breyta dómi. Þar sem slíku yrði ekki slegið föstu var beiðnin samþykkt.

Málsatvik

8. Brotaþoli og ákærði eru [fjölskyldutengsl]. Brotaþoli var ásamt systur sinni og vini hennar í miðbæ Reykjavíkur aðfaranótt 14. júlí 2019 þar sem þau hittu ákærða. Öll höfðu þau áfengi um hönd. Leiðir þeirra skildi en síðar um nóttina hittust þau á heimili ákærða. Systir brotaþola fór svo þaðan með vini sínum en brotaþoli varð eftir. Hún greinir svo frá að ákærði hefði boðið henni að sofa í hjónarúmi við hlið sér sem hún hefði þegið. Hún hefði vaknað við að hann væri að snerta kynfæri hennar. Hann hefði svo stýrt hendi hennar, látið hana fróa sér og haft við hana samræði.

9. Barnaverndarnefnd […] barst erindi móður brotaþola 22. júlí 2019 þar sem hún greindi frá því að ákærði hefði brotið gegn dóttur hennar aðfaranótt 14. sama mánaðar. Hefði brotaþoli sagt systur sinni og vinkonu hennar fyrst frá því sem gerst hefði og dætur hennar síðan sér. Boðaði móðirin að hún myndi senda samantekt brotaþola um atvikið og ljósmyndir af samskiptum brotaþola við ákærða á samskiptamiðlinum Snapchat. Þau gögn bárust nefndinni með tölvubréfi 30. sama mánaðar. Barnaverndarnefnd óskaði eftir rannsókn lögreglu daginn eftir.

10. Ákærði hefur staðfastlega neitað sök frá upphafi rannsóknar lögreglu og við meðferð málsins fyrir dómi.

11. Frásögn ákærða, framburði brotaþola og annarra vitna er nánar lýst í héraðsdómi og hinum áfrýjaða dómi.

Röksemdir ákærða og ákæruvalds

Helstu röksemdir ákærða

12. Kröfu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms reisir ákærði meðal annars á því að ágallar hafi verið á rannsókn lögreglu. Skýrslur af vitnum hafi verið teknar símleiðis í ósamræmi við fyrirmæli a-liðar 2. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 651/2009 um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o.fl. Þá hafi símar ákærða og brotaþola ekki verið rannsakaðir.

13. Ákærði byggir ómerkingarkröfuna einnig á því að sönnunarmat hins áfrýjaða dóms hafi ekki samrýmst reglum laga nr. 88/2008. Þá hafi samningu dómsins verið áfátt. Sakfelling hans hafi fyrst og fremst verið byggð á því að Snapchat-skilaboð hafi stafað frá honum. Úrlausn réttarins um það sé hins vegar röng og forsendur dómsins afar óáreiðanlegar. Auðvelt sé að falsa slík skilaboð og láta líta út fyrir að þau stafi frá öðrum en þau virðist vera frá. Þá hafi ekki verið reynt að ganga úr skugga um áreiðanleika þeirra við rannsókn lögreglu. Snapchat-aðgangur brotaþola hafi ekki verið skoðaður fyrr en um tveimur og hálfu ári eftir að rannsókn málsins hófst en engin gögn hafi þá fundist sem varpað gætu ljósi á málið. Hið sama eigi við um síma ákærða og Snapchat-reikning hans sem fyrst hafi verið afritaður 26. ágúst 2022. Einnig sé einkennileg sú forsenda í hinum áfrýjaða dómi að ekki verði séð að brotaþoli, systir hennar eða móðir gætu haft hagsmuni af því að halda því ranglega fram að skilaboðin stöfuðu frá ákærða. Þá líti rétturinn fram hjá því að annar aðili gæti hafa staðið að sendingu þeirra. Til viðbótar sé röng ályktun í dóminum um ætlaða breytingu á einkennistákni ákærða á samskiptaforritinu og of víðtækar ályktanir dregnar af því að hann afhenti lögreglu ekki síma sinn í fyrstu skýrslutöku.

14. Mat á áreiðanleika umræddra gagna eigi samkvæmt meginreglu sakamálaréttarfars að vera hlutlægt en ekki ákvarðast af tilfinningu dómara um hvort þeir telji vitni eða brotaþola ólíkleg eða jafnvel mjög ólíkleg til að falsa gögn. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sönnun hafi meðal annars verið reist á niðurstöðum sem orðið hafi til út frá ótraustri ályktun um ætluð skilaboð ákærða. Þetta samræmist ekki þeim sönnunarreglum sem gildi við meðferð sakamála, sbr. 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 auk 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Slíkar forsendur verði ekki lagðar til grundvallar við úrlausn um sekt ákærðs manns í sakamáli, sbr. dóm Hæstaréttar 28. október 1999 í máli nr. 286/1999. Til viðbótar hafi mat Landsréttar á skorti sönnunargagna og áhrif við sönnunarmat ekki samræmst fyrrgreindum sönnunarreglum.

15. Kröfu um sýknu byggir ákærði á að sönnunarstaða málsins sé í meginatriðum orð gegn orði um ætlað brot og ekki sé ástæða til að gera upp á milli ákærða og brotaþola við mat á trúverðugleika. Þá hafi brotaþoli borið fyrir héraðsdómi að hún hafi ekki munað eftir neinum líkamlegum einkennum þegar hún vaknaði og þá verið í nærbuxum. Til viðbótar hafi hún verið ölvuð. Að þessum grundvallaratriðum hafi ekki verið vikið í hinum áfrýjaða dómi og nærtækara að álykta að þau atvik sem hún lýsi hafi í reynd ekki gerst. Til viðbótar hafi brotaþoli ekki leitað á neyðarmóttöku vegna kynferðisbrota og engin rannsókn farið fram á vettvangi. Þá hafi lögregla ekki aflað annarra gagna svo sem um samskipti aðila, ferðir eða tímasetningar í kringum ætlað brot. Eigi ákærði að njóta vafans að þessu leyti sem leiða eigi til sýknu af kröfum ákæruvalds.

Helstu röksemdir ákæruvalds

16. Ákæruvaldið byggir á því að ekki séu slíkir annmarkar á samningu dóms Landsréttar eða aðferð réttarins við sönnunarmat að leiða eigi til ómerkingar. Að því er varðar Snapchat-skilaboðin hafi í hinum áfrýjaða dómi verið umfjöllun um auðkenni viðmælanda brotaþola í umræddum skilaboðum og tekið fram að ekki gæti verið um annan en ákærða að ræða. Einnig hafi verið fjallað um bakgrunnsupplýsingar ljósmynda og mat lagt á framburð brotaþola, systur hennar og móður um að rafrænu samskiptin hafi verið milli brotaþola og ákærða. Niðurstaðan hafi verið sú að framburður vitnanna þriggja hafi verið skýr og ótvíræður og fengi að nokkru leyti stuðning í gögnum málsins. Loks hafi Landsréttur lagt mat á framburð ákærða um samskiptin og auðkenni hans á samskiptamiðlinum, bæði um innra og ytra samræmi. Það hafi verið niðurstaða réttarins að leggja til grundvallar framburð vitnanna þriggja um að skilaboðin stöfuðu frá ákærða enda framburður þeirra metinn mun trúverðugri en ákærða.

17. Þá bendir ákæruvaldið á að þótt lögregla hafi ekki sótt samskiptagögn strax frá miðlinum og ekki sé hægt að útiloka að þau hafi verið útbúin verði þau ekki virt að vettugi af þeirri ástæðu einni, sbr. dóm Hæstaréttar 18. desember 2024 í máli nr. 27/2024. Landsréttur hafi réttilega tekið afstöðu til þessara gagna á grundvelli meginreglunnar um frjálst sönnunarmat, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að virtum vörnum ákærða þar um.

18. Að því er varðar kröfu ákærða um sýknu tekur ákæruvaldið fram að niðurstaða Landsréttar byggist á vel rökstuddu mati á sönnunargögnum. Þar sé fyrst og fremst litið til framburðar brotaþola og ákærða. Aðferð við sönnunarmat að þessu leyti sé í samræmi við 115. og 126. gr. laga nr. 88/2008. Landsréttur hafi metið framburð brotaþola afar trúverðugan og að hann fengi stuðning í öðrum fyrirliggjandi gögnum. Hins vegar væru fyrir hendi atriði sem drægju úr trúverðugleika framburðar ákærða. Niðurstaða Landsréttar um sakfellingu hafi verið reist á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sem ekki verði endurskoðað fyrir Hæstarétti, sbr. 5. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008.

Niðurstaða

Krafa um ómerkingu dóms Landsréttar

19. Ákærði byggir ómerkingarkröfu sína annars vegar á því að ágallar hafi verið á rannsókn lögreglu og hins vegar að sönnunarmat í hinum áfrýjaða dómi hafi ekki samrýmst þeim reglum sem gilda um meðferð sakamála. Af þeim sökum hafi samningu dómsins einnig verið áfátt. Um hið síðarnefnda vísar hann einkum til ljósmynda af ætluðum samskiptagögnum á miðlinum Snapchat. Ekki hafi verið gengið úr skugga um áreiðanleika þeirra við rannsókn málsins og Landsréttur ekki metið þau á hlutlægum grundvelli til samræmis við fyrirmæli laga nr. 88/2008.

1) Um rannsókn lögreglu

20. Um annmarka á rannsókn lögreglu bendir ákærði á að skýrslur af vitnum hafi verið teknar símleiðis í andstöðu við fyrirmæli a-liðar 2. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 651/2009. Þá hafi símar ákærða og brotaþola ekki verið rannsakaðir fyrr en liðið hafi verið hátt á þriðja ár frá því að rannsókn málsins hófst. Einu sönnunargögn málsins séu í reynd ljósmyndir sem systir brotaþola hafi tekið af ætluðum Snapchat-skilaboðum.

21. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að við rannsókn lögreglu hafi verið gætt fyrirmæla fyrri málsliðar 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um að þeir sem rannsaki sakamál skuli vinna að því að hið sanna og rétta komi í ljós og gæta jafnt að þeim atriðum sem horfa til sýknu og sektar. Gögnin bera jafnframt með sér að fylgt hafi verið fyrirmælum 1. mgr. 54. gr. laganna um það sem rannsaka skal. Þótt rannsókn lögreglu hafi dregist úr hófi voru því engir þeir ágallar á henni að ákæranda væri ekki með réttu fært að ákveða hvort sækja skyldi ákærða til sakar og byggja á henni málatilbúnað fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 53. gr. og 145. gr. sömu laga.

22. Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag hvílir á ákæruvaldinu samkvæmt 1. mgr. 108. gr. laga nr. 88/2008. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum sé komin fram um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn, sbr. 109. gr. laganna. Það var því hluti af sönnunarmati Landsréttar að skera úr um hvort þeirra sönnunargagna sem ákæruvald tefldi fram til stuðnings sakfellingu ákærða hefði verið aflað í samræmi við reglur laga nr. 88/2008 og þýðingu þess. Verður því ekki fallist á ómerkingu hins áfrýjaða dóms af þessum sökum.

2) Um aðferð við sönnunarmat og samningu dóms Landsréttar

23. Um talsvert skeið hafa rafræn sönnunargögn og skjöl sem eiga uppruna í slíkum gögnum verið lögð fram til sönnunar í sakamálum. Í dómaframkvæmd hefur verið talið að þótt lögregla geti ekki í öllum tilvikum staðreynt uppruna slíkra gagna til hlítar og ekki sé hægt að útiloka að átt hafi verið við þau eða þau fölsuð frá grunni verði slík sönnunargögn ekki virt að vettugi af þeirri ástæðu einni. Gilda hér sömu almennu sjónarmið og um sönnunargildi skjala og annarra sýnilegra sönnunargagna sem dómari tekur afstöðu til á grundvelli meginreglna um frjálst sönnunarmat sem og um sönnunarbyrði ákæruvalds, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008. Í þessum efnum er sérstaklega tekið fram í 137. gr. laganna að dómari meti sönnunargildi skjala og annarra sýnilegra sönnunargagna með hliðsjón af atvikum hverju sinni. Samhliða þessu verður að tryggja að ákærði geti með viðhlítandi hætti haldið uppi vörnum um atriði sem þessi en það er liður í réttlátri málsmeðferð samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 14. febrúar 2024 í máli nr. 43/2023 og fyrrnefndan dóm í máli nr. 27/2024.

24. Af dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu verður einnig ráðið að taka verður varnir ákærða til raunverulegrar skoðunar og taka skýra afstöðu til þeirra í dómi að því marki sem þær hafa þýðingu um niðurstöðu máls, sbr. meðal annars dóm Mannréttindadómstóls Evrópu 26. september 2023 í máli nr. 15669/20, Yüksel Yalçınkaya gegn Tyrklandi, sjá liði 305 og 324 til 341. Litið er til þess hvort ákærða hafi verið gefinn kostur á að vefengja áreiðanleika sönnunargagna eða andmæla notkun þeirra. Er það sem fyrr segir dómstóla að taka afstöðu til gæða slíkra gagna, til að mynda hvort aðferð eða aðstæður við öflun þeirra hafi verið til þess fallnar að vekja réttmætan vafa um áreiðanleika þeirra eða nákvæmni, sbr. dóma mannréttindadómstólsins 27. október 2020 í málum nr. 29084/07 og 1191/08, Ayetullah Ay gegn Tyrklandi. Af 1. mgr. 6. gr. sáttmálans verða ekki leiddar strangari kröfur til slíks mats af þeirri ástæðu einni að um sé að ræða rafræn sönnunargögn. Á það við þótt slík gögn séu í sumum atriðum frábrugðin hefðbundnum skjallegum eða áþreifanlegum sönnunargögnum og geti í eðli sínu verið viðkvæmari fyrir breytingum eða fölsun. Þarf í slíkum málum sem endranær að meta hvort málsmeðferð í heild hafi verið réttlát að teknu tilliti til allra málsatvika, sbr. fyrrnefndan dóm mannréttindadómstólsins í máli nr. 15669/20.

25. Fyrir liggur að lögregla hlutaðist til um að rannsaka Snapchat-aðgang brotaþola í júní, ágúst og september 2022 og aðgang ákærða í ágúst sama ár en ætluð samskipti um miðilinn munu hafa átt sér stað í júlí 2019. Virkni Snapchat mun í meginatriðum vera þannig háttað að skilaboð, myndir og myndskeið eyðast hjá sendanda og móttakanda jafnóðum og þau hafa verið skoðuð nema annar hvor þeirra visti skilaboðin. Fær hinn aðilinn þá tilkynningu um það. Eins og fram kemur í dómi Hæstaréttar 16. desember 2021 í máli nr. 31/2021 takmarkast rannsókn á slíkum samskiptum í grundvallaratriðum við að finna þau skilaboð sem hafa verið vistuð eða ganga úr skugga um hvort það hafi verið gert. Eftir því sem lengri tími líður minnka líkur á að slík athugun beri árangur. Er því fallist á þá ályktun í hinum áfrýjaða dómi að annmarkar hafi verið á rannsókn lögreglu að þessu leyti enda ekki unnt að útiloka með öllu að með skjótari skoðun á aðgangi brotaþola og ákærða hefði verið unnt að varpa frekara ljósi á þessi atvik málsins.

26. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi og vísað til í niðurstöðum hans hefur brotaþoli borið frá upphafi að hún hafi ákveðið að vista ekki Snapchat-skilaboðin og þá gagngert í því skyni að forðast að ákærði yrði þess var að þau væru geymd í síma hennar. Af þeim sökum hafi systir hennar tekið ljósmyndir af þeim og þær afhentar barnaverndaryfirvöldum og síðar lögreglu. Eru myndirnar einu sönnunargögnin um ætluð samskipti þeirra um miðilinn. Hluti þeirra var frá upphafi meðal rannsóknargagna lögreglu. Þá fór fram frekari rannsókn á myndunum eftir að héraðsdómur var kveðinn upp og lagði ákæruvaldið fram lögregluskýrslu þar um auk frekari ljósmynda af samtalinu við meðferð málsins fyrir Landsrétti. Þar á meðal voru bakgrunnsupplýsingar um ljósmyndirnar, meðal annars um tímasetningu þeirra og staðsetningu símans þegar þær voru teknar.

27. Ákærði átti þess kost að kynna sér gögn málsins við meðferð þess fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Lutu varnir hans samkvæmt framansögðu einkum að því að hann hefði ekki átt í samskiptum við brotaþola á samskiptaforritinu. Með einföldum hætti væri unnt að verða sér úti um smáforrit sem gerði kleift að líkja með nákvæmum hætti eftir samskiptagögnum sem þessum. Þá var sem fyrr segir vísað til tæknilegra atriða við notkun miðilsins sem ákærði taldi styðja að hann gæti ekki hafa staðið að samskiptunum.

28. Eins og áður er rakið var í hinum áfrýjaða dómi fjallað með ítarlegum hætti um þessi sönnunargögn og um leið tekin afstaða til varna ákærða þar að lútandi, meðal annars að virtum skýrslum ákærða og vitna fyrir dómi. Meðal annars var lagt til grundvallar að skýr og ótvíræður framburður vitna lægi fyrir um að skilaboðin sem um ræddi hefðu stafað frá ákærða. Eðli máls samkvæmt gat þessi framburður einungis endurspeglað þá upplifun þeirra að ákærði hefði sent skilaboðin. Þótt slíkur framburður vitna um atriði sem þau verða ekki sjálf áskynja um verði því ekki lagður til grundvallar einn og sér verður ráðið af hinum áfrýjaða dómi að niðurstaða um sönnun hafi verið reist á heildarmati allra sönnunargagna málsins, þar á meðal framburði ákærða og vitna. Þá hafa ekki komið fram vísbendingar um uppruna samskiptagagnanna sem skapa skynsamlegan vafa að þessu leyti. Samrýmdist málsmeðferðin að þessu leyti 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

29. Samkvæmt öllu framanrituðu eru ekki efni til að fallast á ómerkingarkröfu ákærða.

Um efnishlið málsins

30. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu og heimfærslu til refsiákvæða var reist á heildstæðu mati á öllum sönnunargögnum og þá einkum sönnunargildi munnlegs framburðar brotaþola og vitna fyrir dómi. Frásögn brotaþola var þar metin trúverðug auk þess sem hún var talin fá stuðning í framburði vitna en að fyrir hendi væru atriði sem drægju úr trúverðugleika framburðar ákærða. Það mat verður ekki endurmetið af Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 225. gr. laga nr. 88/2008. Í samræmi við þetta hefur Hæstiréttur ítrekað tekið fram að réttinum sé þröngur stakkur skorinn við endurskoðun á sönnunarmati Landsréttar að þessu leyti.

31. Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

Um ákvörðun refsingar og önnur atriði

32. Með hinum áfrýjaða dómi var refsing ákærða ákveðin fangelsi í tvö ár en fullnusta 21 mánaðar bundin almennu skilorði. Var sérstaklega litið til ungs aldurs brotaþola þegar brotið átti sér stað, þess að hún væri [fjölskyldutengsl] ákærða og hann hefði misnotað það traust sem hún bar til hans og brotið með alvarlegum hætti gegn henni, sbr. 1., 2., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, auk a-liðar 195. gr. laganna. Einnig var litið til þess að ákærði var þá rétt orðinn tvítugur, sbr. 4. tölulið 1. mgr. 70. gr. sömu laga, og ekki áður verið gerð refsing sem þýðingu hefði. Þá var einnig litið til þess verulega dráttar sem orðið hefði á meðferð málsins og um það vísað til dóma Hæstaréttar 16. janúar 2014 í máli nr. 619/2013 og 4. júní 2015 í máli nr. 16/2015.

33. Fyrir liggur að verulegar og óútskýrðar tafir urðu á rannsókn lögreglu sem ákærða verður ekki kennt um. Ekki var um umfangsmikla rannsókn að ræða og lauk henni að mestu í ágúst 2020. Málið var sent héraðssaksóknara í desember 2021 sem óskaði frekari rannsóknar með bréfi 27. janúar 2022 og benti þar á tafir sem þá þegar höfðu orðið á rannsókn þess. Lögregla framkvæmdi umbeðna rannsókn ekki fyrr en í júní, ágúst og september sama ár. Þessi óútskýrði dráttur á rannsókn málsins var í brýnni andstöðu við fyrirmæli 2. málsliðar 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008.

34. Að framangreindu athuguðu og í ljósi ungs aldurs ákærða þykir mega staðfesta forsendur og niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um refsingu hans. Einnig eru staðfest ákvæði hans um ómerkingu héraðsdóms um einkaréttarkröfu brotaþola og heimvísun þess hluta málsins til héraðsdóms til nýrrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, svo og um greiðslu sakarkostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

35. Í samræmi við 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verður með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, Ívar Gísli Vignisson, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins fyrir Hæstarétti, samtals 1.706.723 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, Björgvins Jónssonar lögmanns, 1.342.920 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Guðmundar Ágústssonar lögmanns, 247.380 krónur.