Fimmtudaginn 13. desember 2012.
Nr. 303/2012.	Ágústa Sigurjónsdóttir Guðlaug Rósa Guðbrandsdóttir Bjarni Heiðar Geirsson og Arnór Flygenring Sigurðsson (Skúli Bjarnason hrl.) gegn Sveini Valþóri Sigurðssyni og Baldvinu Sigrúnu Sverrisdóttur (Arnar Þór Stefánsson hrl.)

Byggingarleyfi. Stjórnsýsla. Stjórnvaldsúrskurður. Kærufrestur.

S og B höfðuðu mál gegn Á, G, BG og A og kröfðust þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála þar sem felld hafði verið úr gildi ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa H um að veita S og B byggingarleyfi fyrir sólskála á svölum íbúðar þeirra í fjöleignarhúsi í H. Í dómi Hæstaréttar sagði að skýra yrði ákvæði 5. mgr. 8. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 svo að áfrýjendur, sem væru eigendur að íbúðum í umræddu fjöleignarhúsi, hafi hver og einn haft sjálfstæðan rétt til að kæra byggingarleyfið. Kærufrestur hafi á hinn bóginn verið sannanlega liðinn hvað áfrýjandann BG varðaði. Var það niðurstaða Hæstaréttar að S og B hafi haft heimild til að reisa sólskála á svölum íbúðar sinnar en á hinn bóginn hafi staðsetning hans á svölunum verið í andstöðu við ákvæði í lóðarleigusamningi og samþykkta teikningu af fjöleignarhúsinu. Voru Á, G, BG og A því sýknuð af kröfu S og B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Eiríkur Tómasson, Helgi I. Jónsson og Þorgeir Örlygsson.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 4. maí 2012. Þau krefjast sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Í apríl 1982 voru gerðir úthlutunarskilmálar fyrir fjöleignarhúsið að Hvammabraut 2-16 í Hafnarfirði. Í þeim kom fram að við hönnun íbúða í húsinu skyldi gert ráð fyrir viðbyggingarmöguleika út á svalir íbúða og kæmi til slíkra útbygginga skyldu þær vera uppbyggðar samkvæmt samræmdu kerfi og háðar samþykki byggingarnefndar. Þá sagði að slíkar útbyggingar mættu ekki vera breiðari en hálfar upprunalegar svalir viðkomandi íbúðar. Í niðurlagi skilmálanna var tekið fram að nánari skilmálar um lóðarúthlutun yrðu settir í væntanlegum byggingarskilmálum og leigulóðarsamningi. Sá samningur var gerður 4. apríl 1984. Í g. lið 14. gr. hans sagði að kæmi til viðbygginga út á svalir íbúða skyldu þær vera uppbyggðar samkvæmt samræmdu kerfi og háðar samþykki byggingarnefndar. Mættu slíkar útbyggingar ekki vera breiðari en hálfar upprunalegar svalir viðkomandi íbúðar og koma aðeins til greina á húsum nr. 2, 4, 6, 14 og 16 á þeim hluta svala sem nær væri stigahúsi.

Stefndi Sveinn Valþór Sigurðsson sótti 24. nóvember 2009 um leyfi til að byggja sólskála yfir svalir á íbúð stefndu í umræddu fjöleignarhúsi. Umsóknin var samþykkt á afgreiðslufundi skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar 27. janúar 2010, en fyrir fundinum lágu teikningar 19. nóvember 2009 með stimpli heilbrigðiseftirlitsins. Á teikningunum var gert ráð fyrir að sólskálinn yrði á um það bil miðjum svölum íbúðar stefndu. Í bréfi byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar til stefnda Sveins Valþórs 10. febrúar 2010 var honum tilkynnt að fyrrgreind umsókn hans hafi verið samþykkt af skipulags- og byggingarfulltrúa, en athygli vakin á því að byggingarleyfið öðlaðist gildi eftir samþykkt bæjarstjórnar. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar mun hafa samþykkt afgreiðslu skipulags- og byggingarfulltrúa 10. febrúar 2010.

Stefndi Sveinn Valþór kveðst hafa byrjað byggingarframkvæmdir á svölunum í lok mars 2010. Með tölvupósti 1. apríl 2010 vakti stjórnarmaður í húsfélagi fjöleignarhússins athygli annars stjórnarmanns á því að til stæði að reisa sólskála á svölum íbúðar stefndu og væru sérsmíðaðir gaflar og þak komið á svæðið. Í framhaldi af því leitaði stjórn húsfélagsins til Húseigendafélagsins, sem sendi stefnda Sveini Valþóri bréf 9. apríl 2010, þar sem meðal annars kom fram að á samþykktri teikningu væri ekki gert ráð fyrir sólskála fyrir miðjum svölum. Benti þannig margt til þess að samþykki húsfundar þyrfti fyrir byggingunni samkvæmt 30. gr. laga um fjöleignarhús nr. 26/1994, en án þess væri óheimilt að gefa út byggingarleyfi. Væri því ekki um annan kost að ræða en að leggja málið fyrir næstkomandi aðalfund. Með bréfi 21. apríl 2010 boðaði stjórn húsfélagsins félagsmenn á aðalfund þess 3. maí sama ár. Á þann fund mættu fulltrúar 22 eignarhluta af 58. Á fundinum gerði formaður félagsins grein fyrir umræddum viðbyggingaráformum stefndu og að þau væru með leyfi frá byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar fyrir framkvæmdinni. Að loknum umræðum um málið var gengið til atkvæðagreiðslu um viðbyggingaráformin sem fór þannig að 20 samþykktu þau en tveir voru á móti.

Með bréfi 10. maí 2010 kærðu áfrýjendur umrætt byggingarleyfi til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála og ber bréfið með sér að hafa verið móttekið þar 19. sama mánaðar. Þá óskaði áfrýjandinn Bjarni Heiðar Geirsson eftir því með bréfi 25. maí 2010 að framkvæmdum á svölunum yrði frestað. Af því tilefni sendi úrskurðarnefndin stefnda Sveini Valþóri bréf 31. sama mánaðar, sem með fylgdi afrit áðurnefndrar kæru ásamt fylgigögnum, þar á meðal beiðni um stöðvun framkvæmda, og var stefnda gefinn kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri við nefndina til 7. júní 2010. Það gerði stefndi með bréfi 6. sama mánaðar. Kom þar meðal annars fram að stefndi hafi ekki látið framleiða sólskálann og glerið í hann fyrr en eftir að hann hafi fengið samþykkt byggingarleyfi fyrir framkvæmdunum. Hafi hann því staðið fullkomlega löglega að þessu máli. Myndi stöðvun framkvæmdanna kosta mikla fjármuni og fór stefndi fram á að þeir, sem stæðu að kærunni, legðu fram tryggingu að fjárhæð 4.000.000 krónur.

Úrskurðarnefndin kvað upp úrskurð 10. febrúar 2011 og felldi úr gildi fyrrgreinda ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar 27. janúar 2010, sem staðfest hafði verið af bæjarstjórn 10. febrúar sama ár. Í niðurstöðu nefndarinnar kom fram að stefndu ættu rétt á að byggja á svölum íbúðar sinnar samkvæmt þinglýstum lóðarleigusamningi sem sameigendur að Hvammabraut 2-16 væru bundnir af. Þá  rúmaðist bygging sólskálans innan samþykktrar teikningar fjöleignarhússins í skilningi 1. mgr. 29. gr. laga nr. 26/1994. Hið kærða byggingarleyfi heimilaði byggingu sólskála innan þeirra marka sem sett væru í lóðarleigusamningi með sambærilegri hönnun og útliti og sólskálar þeir er áður hafi verið samþykktir á svölum fjöleignarhússins. Staðsetning sólskálans væri hins vegar önnur en samkvæmt fyrri byggingarleyfum þar sem hann væri ekki staðsettur við hliðarvegg svala. Stæði sólskálinn fyrir miðju svalanna, en þó nær stigagangi en hliðarvegg milli svala. Í ákvæði fyrrnefnds lóðarleigusamnings fælist að sólskálinn yrði að standa að öllu leyti milli miðlínu svala og hliðarveggs við stigagang. Sólskáli sá, sem um ræddi, stæði hins vegar að hluta til á þeim helmingi svala sem væri fjær stigagangi. Færi það að því leyti gegn umræddu ákvæði hins þinglýsta samnings.

II

Í máli þessu er í fyrsta lagi deilt um hvort kærufrestur til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála hafi verið liðinn er áfrýjendur báru fram kæru sína. Í öðru lagi er ágreiningur um hvort úrskurðarnefndin hafi verið bær til að fjalla um hvort útgefið byggingarleyfi fari í bága við áðurnefndan lóðarleigusamning. Í þriðja lagi lýtur deila aðila að því hvort í verki hafi komist á samningur milli eigenda fjöleignarhússins um að þeir hafi frjálsar hendur um staðsetningu sólskála á svölum sínum þar sem fyrir liggi að áður hafi verið vikið athugasemdalaust frá ákvæði lóðarleigusamningsins um staðsetningu sólskála. Að lokum er ágreiningur um hvort  úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála hafi komist að efnislega réttri niðurstöðu. Verður fjallað um ágreiningsatriðin í þeirri röð sem hér hefur verið lýst. 

Samkvæmt 5. mgr. 8. gr. laga nr. 73/1997, sem giltu á þeim tíma er hér um ræðir, var þeim, sem áttu lögvarða hagsmuni tengda kærðri ákvörðun, heimilt að skjóta máli til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála. Skýra verður þetta ákvæði svo að áfrýjendur,  sem voru eigendur að íbúðum í umræddu fjöleignarhúsi, hafi hver og einn haft sjálfstæðan rétt til að kæra byggingarleyfið sem stefndu var veitt til að reisa sólskála á svölum íbúðar sinnar. Í sömu málsgrein var ennfremur kveðið á um að frestur til að skjóta máli til úrskurðarnefndarinnar væri einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt, eða mátti vera kunnugt, um ákvörðun þá sem kæra átti. Kærufrestur þessi var skemmri en mælt er fyrir um í 1. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, auk þess sem þar var vikið frá þeirri meginreglu stjórnsýslulaga að upphaf frestsins skuli miðast við það þegar aðila stjórnsýslumáls var tilkynnt um stjórnvaldsákvörðun. Með þessu móti var kæruréttur almennra borgara á þessu stjórnsýslusviði þrengdur frá því sem almennt gildir um þann rétt. Af þeim sökum verður litið svo á að sá, sem heldur því fram að óljós vitneskja manns um stjórnvaldsákvörðun hafi orðið til þess að hann hafi fyrirgert rétti til að skjóta slíkri ákvörðun til æðra stjórnvalds, verði að færa sönnur á þá staðhæfingu sína.

Sem fyrr segir var kæra áfrýjenda til úrskurðarnefndarinnar móttekin 19. maí 2010. Af aðilaskýrslu áfrýjandans Bjarna Heiðars verður ráðið að hann hafi vitað af byggingarleyfi fyrir sólskála stefndu skömmu áður en fyrrgreint bréf Húseigendafélagsins var sent stefnda Sveini Valþóri 9. apríl 2010 í framhaldi af því að húsfélagið að Hvammabraut 2-16 hafði snúið sér til félagsins í tilefni af byggingaráformum stefndu. Af því leiðir að kærufrestur var sannanlega liðinn hvað þennan áfrýjanda varðar er kæra áfrýjenda barst úrskurðarnefndinni 19. maí sama ár. Á hinn bóginn er ósannað af hálfu stefndu að öðrum áfrýjendum hafi verið kunnugt um byggingarleyfið fyrr en í fyrsta lagi með fundarboði 21. apríl 2010 á aðalfund húsfélagsins, sem haldinn var 3. maí sama ár. Barst kæra þeirra því nefndinni innan tilskilins kærufrests samkvæmt 5. mgr. 8. gr. laga nr. 73/1997.

Samkvæmt 1. mgr. 43. gr. laga nr. 73/1997 var meðal annars óheimilt að breyta húsi, formi, svipmóti eða notkun þess nema að fengnu leyfi viðkomandi sveitarstjórnar. Í 1. mgr. 8. gr. laganna var kveðið á um valdsvið úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, en þar sagði að nefndin kvæði upp úrskurði í ágreiningsmálum um skipulags- og byggingarmál samkvæmt lögunum og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Samkvæmt 5. mgr. sömu greinar sættu stjórnvaldsákvarðanir stjórnsýslu sveitarfélaga kæru til nefndarinnar. Af þessu leiðir að áfrýjendum var heimilt að skjóta byggingarleyfi bæjarstjórnar Hafnarfjarðar til handa stefndu til nefndarinnar og bar henni að leysa úr ágreiningi aðila á grundvelli laga og stjórnvaldsfyrirmæla, meðal annars að teknu tilliti til ákvæða lóðarleigusamningsins 4. apríl 1984. Þótt fyrir liggi í málinu að einum af þeim fjórum sólskálum, sem reistir höfðu verið áður en stefndu gerðu hið sama, hafi athugasemdalaust verið komið fyrir á þeim helmingi svala, sem fjærst er stigahúsi, verður ekki fallist á með stefndu að þar með hafi í reynd komist  á samningur með eigendum fjöleignarhússins að þeir hafi, þrátt fyrir ákvæði lóðarleigusamningsins, frjálsar hendur um staðsetningu sólhúsa á svölum sínum.

Stefndu höfðu samkvæmt framansögðu heimild til að reisa sólskála á svölum íbúðar sinnar að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Fyrir liggur að byggingin er innan þeirra stærðarmarka, sem mælt er fyrir um í samþykktri teikningu af umræddu fjöleignarhúsi, og þá er það með sambærilegri hönnun og útliti og sólskálar þeir, sem áður hafa verið samþykktir á því. Á hinn bóginn er sólskálinn sem næst fyrir miðju á svölunum og því með göflum til beggja handa. Þar sem sólskálinn átti samkvæmt áðurnefndum g. lið 14. gr. lóðarleigusamningsins að vera að öllu leyti á þeim helmingi svalanna, sem nær er stigagangi, var sú staðsetning í andstöðu við það ákvæði og hina samþykktu teikningu af fjöleignarhúsinu.

Samkvæmt öllu framansögðu verða áfrýjendur sýknaðir af kröfu stefndu.

Eftir þessum úrslitum málsins verða stefndu dæmd til að greiða áfrýjendum, öðrum en Bjarna Heiðari, ¾ hluta málskostnaðar þeirra, sem ákveðinn verður í einu lagi í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar segir í dómsorði, en að öðru leyti fellur málskostnaður niður.

Dómsorð:

Áfrýjendur, Ágústa Sigurjónsdóttir, Guðlaug Rósa Guðbrandsdóttir, Bjarni Heiðar Geirsson og Arnór Flygenring Sigurðsson, eru sýkn af kröfu stefndu, Sveins Valþórs Sigurðssonar og Baldvinu Sigrúnar Sverrisdóttur.

Stefndu greiði áfrýjendunum Ágústu Sigurjónsdóttur, Guðlaugu Rósu Guðbrandsdóttur og Arnóri Flygenring Sigurðssyni hverju um sig 300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 10. febrúar 2012.

Mál þetta, sem var dómtekið 20. desember 2011, er höfðað 5. og 6. apríl 2011.

Stefnendur eru Sveinn Valþór Sigþórsson og Baldvina Sigrún Sverrisdóttir, Hvammabraut 4, Hafnarfirði.

Stefndu eru Ágústa Sigurjónsdóttir, Guðlaug Rósa Guðbrandsdóttir, Bjarni Heiðar Geirsson, Hvammabraut 14, Hafnarfirði og Arnór Flygenring Sigurðsson, Miðvangi 117, Hafnarfirði.

Stefnendur krefjast þess að ógiltur verði úrskurður úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, dagsettur 10. febrúar 2011 (í máli nr. 32/2010), þess efnis að fella úr gildi ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar frá 27. janúar 2010, sem bæjarstjórn Hafnarfjarðarbæjar staðfesti 10. febrúar 2010, um að veita stefnendum byggingarleyfi fyrir sólhúsi á svölum íbúðar þeirra númer 102 í fjöleignarhúsinu að Hvammabraut 4 í Hafnarfirði. Þá krefjast stefnendur málskostnaðar úr hendi stefndu.

Stefndu krefjast sýknu og málskostnaðar.

Upphafleg aðalkrafa stefndu var um frávísun málsins. Með úrskurði, uppkveðnum 10. október 2011, var frávísunarkröfu stefndu hafnað.

I

Þann 4. apríl 1984 gaf bæjarstjórinn í Hafnarfirði út leigusamning um lóðina númer 2-16 við Hvammabraut í Hafnarfirði. Í g. lið 14. gr. samningsins er kveðið á um heimild til að byggja við íbúðir hússins út á svalir þeirra. Þar segir að komi til slíkra útbygginga skuli þær vera uppbyggðar samkvæmt samræmdu kerfi og háðar samþykki byggingarnefndar. Einnig að útbyggingar skuli ekki vera breiðari en hálfar upprunalegar svalir viðkomandi íbúðar og komi aðeins til greina á húsum númer 2-6 og 14-16.

Í fundargerð frá afgreiðslufundi skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar 27. janúar 2010 kemur fram að stefnandi, Sveinn Valþór Sigþórsson, hafi sótt um leyfi til að byggja sólhús yfir svalir íbúðar númer 102 samkvæmt teikningum Björns Gústafssonar, dagsettum 19. nóvember 2009. Samþykkti skipulags- og byggingarfulltrúi erindið og mun byggingarleyfi hafa verið gefið út af hálfu Hafnarfjarðarbæjar 10. febrúar 2010.

Í stefnu segir að á svölum fjögurra annarra íbúða í fjöleignarhúsinu hafi, þegar sótt hafi verið um byggingarleyfið, verið sólskálar, og megi sjá þrjá þeirra á teikningu frá maí 1993. Þrír þeirra séu þannig staðsettir á svölum að vera næst stigahúsi en einn þeirra fjærst. Stefnandi, Sveinn Valþór, hafi byrjað framkvæmdir við sólskálann í lok mars 2010. Hinn 1. apríl 2010 hafi íbúar í fjöleignarhúsinu orðið þess áskynja að framkvæmdir væru hafnar, sbr. tölvupóst eins þeirra til formanns húsfélagsins, dagsettan þann dag. Þá hafi Sveini Valþóri borist bréf frá lögfræðingi Húseigendafélagsins 9. apríl 2010 sem hafi ekki stafað af öðru en vitneskju annarra íbúa um framkvæmdina. Hafi þar verið vísað til þess að aðalfundur væri framundan í húsfélaginu og að borist hafi beiðni um að taka fyrir mál vegna byggingar sólskála við íbúð stefnenda. Boðað hafi verið til aðalfundarins 21. apríl 2010 og hafi hann farið fram 3. maí 2010. Á aðalfundinn hafi verið mættir fulltrúar 22 eignarhluta af 58 í fjöleignarhúsinu Hvammabraut 2-16 og hafi þar auk annars verið rætt um sólskála stefnenda. Þrátt fyrir að lög hafi ekki staðið til þess að samþykki sameigenda í húsinu þyrfti fyrir sólskálanum hafi verið lagt til af hálfu stjórnar að greidd yrðu atkvæði til samþykktar eða synjunar á byggingu sólstofu við íbúð 102 að Hvammabraut 4 samkvæmt framlögðum teikningum, eins og segi í fundargerð. Niðurstaða þeirrar atkvæðagreiðslu hafi verið sú að 20 hafi verið meðmæltir skálanum en tveir andvígir. Þann 19. maí 2010 hafi úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála borist erindi frá öllum stefndu þar sem þau hafi kært þá ákvörðun Hafnarfjarðarbæjar að hafa veitt byggingarleyfi fyrir sólskálanum. Stefndu séu eigendur nánar tilgreindra séreignarhluta að Hvammabraut 14. Kæran sé dagsett 10. maí 2010. Einn kærenda, stefndi Bjarni Heiðar, hafi enn fremur lagt fram kröfu um það hjá nefndinni 25. maí 2010 að framkvæmdir yrðu stöðvaðar. Með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu 31. maí 2010, hafi stefnandanum, Sveini Valþóri, verið gefið færi á að tjá sig um stöðvunarkröfuna. Hafi hann sent inn athugasemdir sínar til nefndarinnar 6. júní 2010. Úrskurðarnefnd hafi kveðið upp úrskurð sinn 10. febrúar 2011 og hafi niðurstaða hennar verið sú að fella byggingarleyfið úr gildi. Hafi sú niðurstaða verið á því byggð að staðsetning sólskálans færi í bága við lóðarleigusamning fyrir Hvammabraut 2-16, dagsettan 4. apríl 1984, þar eð hann stæði ekki „að öllu leyti milli miðlínu svala og hliðarveggs við stigagang.“

Stefndu vísa til þess að þeim hafi fyrst verið kunnugt um að byggingarleyfi hafi verið veitt fyrir sólskála á svölum íbúðar stefnenda þegar húsfundur hafi verið haldinn í fjöleignarhúsinu Hvammabraut 2-16 þann 3. maí 2010. Viku síðar, eða 10. maí, hafi stefndu gengið frá kæru til úrskurðarnefndarinnar og hafi hún verið móttekin hjá nefndinni 19. maí sama ár.

II

Stefnandi kveðst í fyrsta lagi byggja á því að fella beri úr gildi úrskurð úrskurðarnefndar þar sem kærufrestur til nefndarinnar samkvæmt 5. mgr. 8. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 hafi verið útrunninn þegar stefndu báru fram kæru sína. Samkvæmt  tilvitnuðu ákvæði sé frestur til að skjóta máli til nefndarinnar „einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt, eða mátti vera kunnugt, um ákvörðun þá sem kæra á.“ Fyrir liggi að stefnandinn Sveinn Valþór hafi hafið framkvæmdir samkvæmt byggingarleyfinu í lok mars 2010. Þá liggi fyrir að íbúum í fjöleignarhúsinu hafi verið kunnugt um framkvæmdirnar 1. apríl 2010, sbr. tölvupóst þann dag, og bréf Húseigendafélagsins 9. apríl 2010. Þrátt fyrir þetta sé ósannað að stefndu hafi borið fram kæru sína fyrr en 19. maí 2010 en þá hafi kæran verið stimpluð um móttöku af úrskurðarnefnd. Samkvæmt þessu hafi kæran komið of seint fram og hafi úrskurðarnefndinni því ekki heimilt að taka hana til efnislegrar meðferðar, eins og hún hafi gert. Þegar af þeim sökum beri að taka til greina kröfu stefnenda um að úrskurður úrskurðarnefndar verði felldur úr gildi, sbr. m.a. skýrt fordæmi Hæstaréttar í dómi réttarins 16. júní 2005 í máli nr. 46/2005.

Úrskurðinn beri einnig að fella úr gildi af öðrum ástæðum. Þannig sé á því byggt að úrskurðarnefnd sé ekki til þess bær að fjalla um hvort útgefin byggingarleyfi fari í bága við lóðarleigusamninga, eins og hún hafi gert. Samkvæmt skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997 séu úrskurðarnefnd markaðar þær valdheimildir að fjalla um ágreiningsmál um skipulags- og byggingarmál samkvæmt skipulags- og byggingarlögum og reglugerðum settum samkvæmt þeim, eins og segi í 1. mgr. 8. gr. laganna. Til viðbótar hafi nefndin samkvæmt sama ákvæði heimild til að kveða upp úrskurði í ágreiningsmálum sem henni sé falið að skera úr um á grundvelli laga um mat á umhverfisáhrifum. Af þessu leiði að úrskurðarnefnd sé aðeins til þess bær að fjalla um það hvort útgefin byggingarleyfi fari í bága við efnis- og formreglur nefndra laga og reglugerða, en ekki hvort slíkt leyfi fari í bága við einkaréttarlega samninga aðila, t.d. lóðarleigusamninga. Af þessum sökum hafi nefndin ekki verið til þess bær að kveða upp umræddan úrskurð á þeim forsendum sem gert hafi verið. Verði því að ógilda hinn umþrætta úrskurð af þessum ástæðum.

Verði ekki fallist á framangreint sé á því byggt af hálfu stefnenda að ekki hafi verið tækt af úrskurðarnefnd að skýra umþrætt ákvæði g-liðar 14. gr. lóðarleigusamningsins frá 1984 með þeim hætti sem gert hafi verið, þ.e. að það áskilji fortakslaust að sólskálar verði „að standa að öllu leyti milli miðlínu svala og hliðarveggs stigagangs,“ eins og segi í nefndum úrskurði. Þannig sé á því byggt af hálfu stefnenda að það nægi að sólskáli standi nær stigahúsi en fjær, en svo hátti til um sólskála stefnenda að stærri hluti hans standi á þeim helmingi svalanna sem sé nær stigahúsi, en fjær. Á því sé byggt af hálfu stefnenda að með því fullnægi sólskálinn ákvæði g-liðar 14. gr. lóðarleigusamningsins og því verði að fella úrskurð úrskurðarnefndar úr gildi.

Þá sé ennfremur og sjálfstætt á því byggt af hálfu stefnenda að fyrir liggi að í framkvæmd hafi athugasemdalaust verið vikið frá nefndu ákvæði lóðarleigusamningsins, enda sé það svo, eins og áður sé rakið, að einn af þeim fjórum sólskálum sem reistir hafi verið áður en stefnandi Sveinn Valþór hafi hafið framkvæmdir við sinn skála, liggi þannig á svölum viðkomandi íbúðar að vera alfarið á þeim helmingi svalanna sem fjærst sé stigahúsi. Með þessu hafi í verki komist á samningur með rétthöfum samkvæmt viðkomandi lóðarleigusamningi um að eigendur íbúða sem samningurinn nái til, og veiti heimild til útbygginga, hafi frjálsar hendur um staðsetningu sólskála á svölum þeirra. Þessi samningur ryðji til hliðar, eða sé a.m.k. sjálfstæð nánari útfærsla á, lóðarleigusamningnum frá 1984.

Með vísan til alls framangreinds verði að taka til greina kröfu stefnenda um að ógilda úrskurð úrskurðarnefndar frá 10. febrúar 2011 í máli nr. 32/2010.

Hvað lagarök varðar vísa stefnendur til skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, eignaréttarákvæðis 72. gr. stjórnarskrár, almennra reglna stjórnsýsluréttar um kærufresti, valdbærni o.fl. og meginreglna samninga- og kröfuréttar. Krafa stefnenda um málskostnað sækir stoð sína í 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndu byggja sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að skilyrði þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 um kærufresti hafi verið uppfyllt til hins ítrasta. Stefndu hafi orðið þess áskynja að byggingarleyfi kynni að hafa verið veitt fyrir sólskála á svölum íbúðar stefnenda þegar húsfundur hafi verið haldinn í fjöleignahúsinu Hvammabraut 2-16 3. maí 2010. Viku seinna, eða 10. maí 2010 hafi stefndu undirritað kæru til úrskurðarnefndarinnar sem hafi verið stimpluð um móttöku hjá nefndinni 19. maí 2010. Það sé því augljóst að málinu hafi verið skotið til nefndarinnar langt innan þeirra tímamarka sem lög hafi krafist en fresturinn hafi verið einn mánuður samkvæmt 5. mgr. 8. gr. skipulags- og byggingarlaga. Dómur Hæstaréttar í máli nr. 46/2005 hafi ekkert fordæmisgildi í máli þessu, enda málavextir engan veginn sambærilegir. Þá segi ekkert í dóminum um það hvenær kærufrestur til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála byrji almennt að líða.

Í öðru lagi sé á því byggt af hálfu stefndu að úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála hafi verið fyllilega bær til að taka hina umþrættu ákvörðun sína sem sé í fullu samræmi við þau lög og reglur sem gilt hafi um nefndina. Ákvæði 1. mgr. 8. gr. skipulags- og byggingarlaga, sem hafi gilt þegar nefndin hafi kveðið upp úrskurð sinn, hafi ekki gert annað en að afmarka í hvaða málum nefndin skyldi úrskurða. Því fari fjarri að ákvæðið hafi takmarkað þær réttarheimildir, sem nefndin hafi verið bær til að beita við mat á því hvort útgefin byggingarleyfi skyldu halda gildi, við skipulags- og byggingarlögin sjálf í þrengsta skilningi og reglugerðir settar samkvæmt þeim. Samkvæmt 4. mgr. 43. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga skyldi sá sem óskaði byggingarleyfis eftir lögunum skila með umsókn sinni nauðsynlegum gögnum, þar með talið samþykki meðeigenda ef um sameign væri að ræða.

Samkvæmt 28. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús verði sérstakur réttur eiganda til að byggja ofan á eða við hús sitt eða á lóð þess að byggjast á þinglýstum heimildum. Að öðrum kosti sé slíkur byggingarréttur í sameign allra eigenda hússins. Slík bygging sé þá háð samþykki allra eigenda fjöleignarhússins nema annað leiði af þinglýstum heimildum eða gert hafi verið ráð fyrir henni á upphaflegum teikningum. Þetta sé ófrávíkjanleg regla, eigendum sé óheimilt að skipa málum sínum á annan veg. Það sé deginum ljósara að ekki sé gert ráð fyrir umþrættri skálabyggingu stefnenda á upphaflegum teikningum fjöleignarhússins Hvammabrautar 2-16 og ekki sé hægt að byggja rétt til útbyggingar á þinglýstum heimildum. Gert sé ráð fyrir viðbyggingarmöguleika tiltekinna eigenda í þinglýstum lóðaleigusamningi fyrir fjöleignarhúsið, en sólskáli stefnenda geti ekki með nokkru móti rúmast innan þeirrar heimildar. Bygging sólskála á svölum fjöleignarhúss hafi ótvírætt í för með sér verulega útlitsbreytingu á húsinu og hafi ekki verið gert ráð fyrir henni í upphafi eða á samþykktri teikningu. Verði ekki í hana ráðist nema allir eigendur hússins samþykki samkvæmt 1. mgr. 30. gr. laga um fjöleignarhús. Fallist dómurinn einhverra hluta vegna ekki á að um verulega breytingu á sameign hússins hafi verið að ræða þurfi engu að síður aukið samþykki fyrir óverulegum breytingum á sameign fjölbýlishúss. Þannig þyrfti þá samþykki 2/3 hluta eigenda, bæði miðað við fjölda og eignarhluta, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga um fjöleignarhús. Sé um slíka ákvörðun að ræða verði a.m.k. helmingur eigenda bæði miðað við fjölda og eignarhluta að vera á fundi og tilskilinn meirihluti þeirra að greiða atkvæði með tillögu, sbr. 2. mgr. 42. gr. laganna. Óumdeilt sé að stefnendur hafi ekki gert tilraun til þess að afla samþykkis annarra eigenda í fjöleignarhúsinu fyrir byggingu sólskálans á svölum íbúðar sinnar, eins og borið hafi. Engin slík samþykkt hafi þannig fylgt umsókn þeirra um byggingarleyfi fyrir framkvæmdinni eins og lög krefjist.

Gerð hafi verið tilraun til þess að afla samþykkis fyrir sólskálanum eftirá á húsfundi sem haldinn hafi verið 3. maí 2010 þegar stefndu hafi fyrst orðið ljóst að byggingarleyfi hafi fengist fyrir framkvæmdinni. Fundinn hafi sótt fulltrúar 22 eignarhluta af 58, eða vel innan við helming íbúða í fjöleignarhúsinu. Fundurinn hafi því engan veginn verið bær að taka ákvörðun um samþykki eða synjun byggingar sólskála á svölum hússins, sem fari í bága við upprunalegar teikningar og þinglýstar heimildir. Slíkt eftirá samþykki hefði heldur ekki getað talist fullnægjandi, enda sé ráð fyrir því gert í lögum að samþykki fylgi umsókn um byggingarleyfi þegar í upphafi. Skýrar réttarheimildir, sem úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála hafi verið bæði rétt og skylt að fara eftir, séu þannig fyrir því að ógilda byggingarleyfi Hafnarfjarðarbæjar fyrir sólskála stefnenda.

Stefndu kveðast í þriðja lagi byggja á því að ákvæði g-liðar 14. gr. í leigusamningi fyrir Hvammabraut 2-16 verði ekki túlkað öðruvísi en þannig að útbygging á svölum Hvammabrautar 2, 4, 6, 14 og 16 þurfi að vera öll sömu megin við miðlínu svala, nær stigagangi, þannig að sérstakir skilmálar samningsins teljist uppfylltir. Samræmi verði að vera í útliti útbygginganna svo heildarútliti fjöleignarhússins verði ekki spillt. Sólskáli stefnenda, sem gert hafi verið ráð fyrir að yrði á svölunum nokkurn veginn miðjum geti ekki með nokkru móti talist uppfylla skilyrði lóðaleigusamningsins um staðsetningu, sama hversu túlkun á orðalagi samnings verði teygð og toguð. Þá sé eindregið mótmælt þeirri málsástæðu stefnenda að komist hafi á samningu með rétthöfum samkvæmt lóðarleigusamningnum fyrir Hvammabraut 2-16, um að eigendur íbúða, sem samningurinn nái til og veiti heimild til útbygginga hafi frjálsar hendur um staðsetningu sólskála. Slík túlkun sé algjörlega fráleit. Til þess að fjöleignarhúsformið virki verði að vera skýrar reglur sem mæli fyrir um heimilar framkvæmdir í húsinu. Ímyndaðir samningar um annað geti ekki talist tæk réttarheimild. Af þessum sökum meðal annars séu ákvæði laga um fjöleignarhús að meginstefnu ófrávíkjanleg. Annað myndi leiða til endalausra álitaefna og illdeilna.

Það sé skýrt og ófrávíkjanlegt skilyrði fjöleignarhúsalaga að til þess að vikið verði frá meginreglunni um að samþykki allra eigenda fjöleignarhúss þurfi til bygginga einstakra eigenda ofan á eða við húsið, þurfi byggingarrétturinn að byggjast á þinglýstum heimildum og/eða samþykktri upprunalegri teikningu. Sama gildi sé um byggingu, endurbætur eða framkvæmdir að ræða sem feli í sér verulega breytingu á útliti hússins sem ekki hafi verið gert ráð fyrir í upphafi og á samþykktri teikningu. Sé breytingin hins vegar óveruleg þurfi samþykki 2/3 eigenda miðað við fjölda og eignarhluta á húsfundi sem sóttur sé af a.m.k. helmingi eigenda bæði miðað við fjölda og eignarhluta. Þannig þurfi í öllum tilvikum að hafa verið gert ráð fyrir sólskála þegar í upphafi til þess að byggingarleyfi verði fengið án samþykktar tilskilins meirihluta eigenda í fjöleignarhúsinu, bæði miðað við fjölda og eignarhluta. Ekki hafi verið gert ráð fyrir sólskála í upphafi, hann sé ekki teiknaður inn á samþykktar upprunalegar teikningar af fjöleignarhúsinu né samræmist skilyrðum gildandi þinglýsts lóðaleigusamnings. Af framangreindu leiði að sýkna beri stefndu að kröfum stefnenda.

Hvað lagarök varðar vísa stefndu til laga um fjöleignarhús nr. 26/1994, einkum ákvæða 28. gr. og 1. og 2. mgr. 30. gr., en einnig til B. liðar 1. mgr. 41. gr. og 2. mgr. 42. gr. laganna og 1. mgr. 2. gr. sömu laga. Þá vísa stefndu til skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, sem voru í gildi þegar þau atvik urðu sem mál þetta er risið af, sbr. nú lög nr. 160/2010 um mannvirki. Aðallega er vísað til 1. og 5. mgr. 8. gr. skipulags- og byggingarlaga og 4. mgr. 43. gr. þeirra. Jafnframt byggja stefndu á almennum reglum stjórnsýsluréttarins um valdbærni stjórnvalda og meginreglum samninga- og kröfuréttar. Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr. og 1. mgr. 131. gr.

IV

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslu Sveinn Valþór Sigþórsson, Ágústa Sigurjónsdóttir og Bjarni Heiðar Geirsson. Þá gáfu vitnaskýrslu Guðmundur Ingi Karlsson, Kristján Valur Jónsson og Úlfur Grönvold.

Bjarni Heiðar Geirsson greindi frá því að hann hefði fengið vitneskju um sólstofuna þegar hann var kallaður til fundar í hússtjórn vegna málsins. Hann kvaðst hafa verið í stjórn húsfélagsins í um ár og hefði fyrsti fundur hans verið sá fundur sem haldinn var vegna framkvæmdanna. Um ástæðu þess að framkvæmdin hefði ekki verið kærð fyrr til úrskurðarnefndarinnar sagði aðilinn að hann hefði viljað að fjallað yrði um málið á vettvangi húsfélagins fyrst til að sjá hvernig það færi. Aðspurður af lögmanni stefnenda greindi aðilinn frá því að stjórn húsfélagsins hefði ákveðið að biðja Húseigendafélagið um að senda stefnanda bréf það sem er dagsett 9. apríl 2010. Fundur stjórnarinnar hefði verið nokkrum dögum fyrr og hefði aðilinn því vitað um framkvæmdir stefnenda fyrir 9. apríl, en stjórnarfundur húsfélagsins vegna málsins hefði verið hans fyrsti fundur í stjórn húsfélagsins.

Vitnið Kristján Valur Jónsson kvaðst vera í stjórn húsfélagsins að Hvammabraut 2-16 og hafa verið frá árinu 2004. Vitnið greindi frá því að það hefði séð að búið var að flytja til byggingarefni og hafi sér verið ljóst að nota átti efnið á svölum íbúðar stefnenda. Um hafi verið að ræða tvo forsmíðaða gafla sem hafi staðið upp við gaflinn á húsi stefnenda og aðrar forsmíðaðar einingar. Vitnið kvaðst hafa sett sig í samband við Úlf Grönvold formann stjórnar húsfélags Hvammabrautar 2-16 sem ekki hafi kannast við fyrirhugaðar framkvæmdir. Hafi vitnið þá beint fyrirspurn í tölvubréfi 1. apríl 2010 til stjórnarmanns húsfélagsins og íbúa að Hvammabraut 4, Guðmundar Inga Karlssonar, sem hafi sett sig í samband við stefnendur, sem hafi talið sig vera í fullum rétti með framkvæmdina þar sem þau væru með byggingarleyfi. Greindi vitnið einnig frá því að talað hefði verið Húseigendafélagið þar sem talið hafi verið að leita ætti til húsfélagsins vegna framkvæmdarinnar. Hafi hugsunin verið að gæta hagsmuna húsfélagsins fyrir Hvammabraut 2-16 vegna kostnaðar sem gæti fallið á félagið vegna lekavandamála sem þekkt væru í húsinu af völdum svalahýsa sem reist hefði verið í óleyfi. Hefði milljónakostnaður fallið á húsfélagið vegna slíkra húsa.

Úlfur Grönvold, formaður húsfélagsins Hvammabraut 2-16 og íbúi að Hvammabraut 12 kom fyrir dóm og greindi frá því að hann hefði fengið tölvubréf frá Kristjáni Val Jónssyni 1. apríl 2010. Vitnið kvaðst hafa á þessum tíma séð byggingarefni í sólhýsið standa upp við gaflinn á blokkinni. Þá greindi vitnið frá því að stjórn húsfélagsins fyrir Hvammabraut 2-16 hefði rætt við Húseigendafélagið og óskað liðsinnis þess vegna aðalfundar húsfélagsins. Vitnið kvaðst ekki muna hvort stefndi Bjarni Heiðar Geirsson hefði tekið þátt í undirbúningi fundarins en taldi það þó mjög líklegt.

Vitnið Guðmundur Ingi Karlsson staðfesti fyrir dómi að hafa móttekið tölvupóst frá Kristjáni Val dagsettan 1. apríl 2010. Vitnið kvaðst hafa verið í stjórn húsfélagsins á þessum tíma og hafa verið í um það bil eitt ár. Vitnið bar að það hefði séð sérsmíðaða gafla og þak sem hefði verið komið á staðinn í lok mars 2010 og muna vel þegar Sveinn hafi verið að reisa sólhýsið og hafa vitað að Sveinn hafi verið kominn með öll leyfi frá bænum til framkvæmdanna. 

V

Í máli þessu er deilt um gildi úrskurðar úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála frá 10. febrúar 2011, þar sem felld var úr gildi ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar frá 27. janúar 2010 um að veita byggingarleyfi fyrir sólhúsi á svölum íbúðar stefnenda að Hvammabraut 4, Hafnarfirði. Stefnendur byggja kröfu sína um að úrskurður nefndarinnar verði ógiltur einkum á því að þegar stefndu hafi lagt fram á kæru til nefndarinnar vegna framkvæmda stefnenda hafi verið liðinn frestur samkvæmt 5. mgr. 8. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 til að skjóta málinu til nefndarinnar. Vísa stefnendur til þess að íbúum í fjöleignarhúsinu hafi orðið kunnugt um framkvæmdir stefnenda 1. apríl 2010. Um það vitni tölvubréf, dagsett þann dag og einnig bréf Húseigendafélagsins dagsett 9. apríl 2010. Stefndu hafna þessu og benda á að þeim hafi fyrst orðið kunnugt um að byggingarleyfi kynni að hafa verið veitt fyrir byggingu sólskála þegar húsfundur hafi verið haldinn í fjöleignarhúsinu Hvammabraut 2-16 þann 3. maí 2010.

Fyrir liggur að stefndu kærðu byggingarleyfi fyrir sólskála stefnenda með bréfi til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála dagsettu 10. maí 2010. Bréfið var móttekið af nefndinni 19. maí 2010. Í kærubréfinu segir að kærendum hafi verið kunnugt um byggingarleyfið þegar það hafi verið borið undir aðalfund húsfélagsins 3. maí 2010. Var byggingarleyfi fyrir sólskálanum fellt niður með úrskurði úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, dagsettum 10. febrúar 2010, á þeirri forsendu að staðsetning skálans á svölunum færi í bága við lóðaleigusamning fyrir Hvammabraut 2-16.

Eins og áður greinir sendi Kristján Valur Jónsson tölvubréf til Guðmundar Inga Karlssonar og Úlfs Grönvold 1. apríl 2010, þar sem fram kemur að Kristján og Úlfur hafi orðið þess áskynja að íbúar á 1. hæð til hægri, þ.e. stefnendur, væru í þann veginn að fara að reisa svalahýsi og væru sérsmíðaðir gaflar og þak komið á svæðið. Þá segir að samkvæmt upplýsingum frá lögfræðingi húseigendafélagsins falli slíkt undir ytra byrði hússins og myndi sameign. Þá sé bygging svalahýsis háð samþykki allra húseigenda og að auki þurfi að liggja fyrir samþykkt frá byggingarfulltrúa bæjarins. Í bréfi Húseigendafélagins til Sveins Valþórs, dagsettu 9. apríl 2010 kemur fram húsfélagið að Hvammabraut 2-16 hafi leitað til félagsins vegna fundarþjónustu, en beiðni hafi borist um að taka fyrir mál vegna byggingu sólskála við íbúð Sveins Valþórs, en upp hafi komið spurningar um lögmæti byggingarleyfis.

Samkvæmt 5. mgr. 8. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 er frestur til að skjóta máli til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt, eða mátti vera kunnugt um ákvörðun þá sem kæra á. Svo sem að framan er rakið beindu tveir stjórnarmenn í húsfélaginu Hvammabraut 2-16, þeir Kristján Valur Jónsson og Úlfur Grönvold, fyrirspurn til þriðja stjórnarmannsins, Guðmundar Inga Karlssonar, í tölvubréfi, dagsettu 1. apríl 2010, um framkvæmdir stefnenda, af því tilefni að stefnendur væru í þann veginn að fara að reisa svalahýsi. Þá segir að vegna mikillar andstöðu við byggingu svalahýsa vegna mikils kostnaðar fyrir húsfélagsins og vegna þess að bygging svalahýsis sé háð samþykki allra húseigenda er farið fram á að Guðmundur Ingi athugi hvað vaki fyrir stefnendum. Einnig að leitað verði til Húseigendafélagsins eftir páska. Þótt ekkert verði fullyrt almennt um vitneskju íbúa í fjöleignarhúsinu Hvammabraut 2-16 liggur fyrir að einn stefndu, Bjarni Heiðar Geirsson, var í stjórn húsfélagsins fyrir Hvammabraut 2-16. Hann greindi frá því fyrir dómi að hann hefði setið fund stjórnar þegar ákveðið var að leita til Húseigendafélagsins um aðstoð við að halda aðalfund félagsins þar sem meðal annars skyldi ræða sólskála að Hvammabraut 4. Hefði það verið hans fyrsti fundur í stjórninni. Í bréfi Húseigendafélagsins til annars stefnenda, Sveins Valþórs Sigurðssonar, dagsettu 9. apríl 2010, segir að Húsfélagið Hvammabraut 2-16 hafi leitað til Húseigendafélagsins vegna fundarþjónustu við aðalfund sem áætlað sé að halda 29. apríl nk. Enn fremur að stjórn húsfélagsins hafi borist fyrirspurn um að taka fyrir mál vegna byggingu sólskála við íbúð Sveins Valþórs, en upp hafi komið spurningar um lögmæti útgefins byggingarleyfis vegna hans.

Stefndi Bjarni Heiðar Geirsson greindi frá því fyrir dómi að hann hefði setið fund stjórnar húsfélagsins að Hvammabraut 2-16 nokkrum dögum fyrir 9. apríl 2010 þegar ákveðið hefði verið að leita til Húseigendafélagsins vegna aðalfundar og umræðu um framkvæmdir stefnenda við sólstofu. Þá kom fram fyrir dómi hjá vitninu Úlfi Grönvold að langlíklegast væri að stefndi Bjarni Heiðar hefði tekið þátt undirbúningi fundarins og þar með ákvörðun um að leita leiðsinnis Húseigendafélagsins vegna framkvæmda stefnenda.

Samkvæmt framanröktu þykir fram komið að Bjarni Heiðar Geirsson, sem var einn þeirra sem kærðu byggingarleyfi sem veitt var fyrir umþrættu sólhýsi, hafi vitað af framkvæmdum stefnenda nokkrum dögum fyrir 9. apríl 2010, eða þann dag sem stjórn húsfélags Hvammabrautar 2-16 hélt stjórnarfund og tók ákvörðun um að leita liðsinnis Húseigendafélagsins vegna sólskála stefnenda. Fá upplýsingar stefndu í bréfi til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála um að þeim hafi fyrst orðið kunnugt um byggingarleyfið þegar það hafi verið borið undir aðalfund 3. maí 2010 ekki staðist að mati dómsins. Þótt ekki liggi fyrir upplýsingar í málinu um það hvaða dag stjórn húsfélagsins hélt stjórnarfund þann sem Bjarni Heiðar sat, liggur fyrir að það var í byrjun apríl og fyrir 9. apríl 2010 en þann dag ritaði Húseigendafélagið stefnandanum Sveini Valþóri áðurnefnt bréf. Kærubréfið móttók úrskurðarnefndin eins og fram er komið 19. maí 2010 eða 40 dögum eftir að Húseigendafélagið ritaði margnefnt bréf. Samkvæmt þessu þykir enginn vafi leika á því að þegar nefndin móttók kærubréfið var liðinn frestur samkvæmt 5. mgr. 8. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 til að skjóta málinu til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, enda var kærendum, eða mátti vera kunnugt um heimild stefnenda til framkvæmdanna fyrir 9. apríl 2010.

Með því að kærufrestur til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála var liðinn þegar nefndinni barst kærubréfið var nefndinni óheimilt að taka erindi kærenda til meðferðar og afgreiðslu. Samkvæmt þessu verður ekki hjá því komist að taka til greina kröfu stefnenda um að ógiltur verði úrskurður úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, dagsettur 10. febrúar 2011, í máli nr. 32/2010, þess efnis að fella úr gildi ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar frá 27. janúar 2010, sem bæjarstjórn Hafnarfjarðarbæjar staðfesti 10. febrúar 2010, um að veita stefnendum byggingarleyfi fyrir sólhúsi á svölum íbúðar þeirra að Hvammabraut 4 í Hafnarfirði. Samkvæmt þessari niðurstöðu koma aðrar málsástæður aðila sem byggt er á í málinu ekki til álita.

Eftir framangreindum úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verða stefndu dæmd til að greiða stefnendum málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 krónur og hefur þá verið tekið tilliti til greiðslu virðisaukaskatts.

Jón Höskuldsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

DÓMSORÐ

Ógiltur er úrskurður úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála, dagsettur 10. febrúar 2011, í máli nr. 32/2010, þess efnis að fella úr gildi ákvörðun skipulags- og byggingarfulltrúa Hafnarfjarðar frá 27. janúar 2010, sem bæjarstjórn Hafnarfjarðarbæjar staðfesti 10. febrúar 2010, um að veita stefnendum, Sveini Valþóri Sigþórssyni og Baldvinu Sigrúnu Sverrisdóttur, byggingarleyfi fyrir sólhúsi á svölum íbúðar þeirra nr. 102 í fjöleignarhúsinu Hvammabraut 4 í Hafnarfirði.

Stefndu, Ágústa Sigurjónsdóttir, Guðlaug Rósa Guðbrandsdóttir, Bjarni Heiðar Geirsson og Arnór Flygenring Sigurðsson, greiði stefnendum 700.000 krónur í málskostnað.