Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Greta Baldursdóttir og Benedikt Bogason og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari. 

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. nóvember 2016, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. nóvember 2016 þar sem staðfest var ákvörðun innanríkisráðuneytisins 1. september sama ár um að framselja varnaraðila til Póllands. Kæruheimild er í 24. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að kærumálskostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Jafnframt gerir sóknaraðili þá kröfu að þóknun réttargæslumanns varnaraðila í héraði verði lækkuð.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 13/1984 greiðist kærumálskostnaður úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns varnaraðila með virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

                                                         Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.    

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns varnaraðila, Halldóru Aðalsteinsdóttur héraðsdómslögmanns, 248.000 krónur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. nóvember 2016.

                Sóknaraðili krefst staðfestingar á ákvörðun innanríkisráðuneytisins frá 1. september 2016 um framsal varnaraðila X til Póllands.

                Varnaraðili krefst þess að felld verði úr gildi ákvörðun innanríkisráðuneytisins frá 1. september 2016 um að framselja varnaraðila til Póllands. Þá var krafist hæfilegrar þóknunar skipaðs réttargæslumanns úr ríkissjóði.

Í greinargerð sóknaraðila, dagsettri 28. september 2016, segir meðal annars:

„Upphaf málsins er eftirlýsing pólskra yfirvalda í Schengen-upplýsingakerfinu en í tilefni af henni var varnaraðili boðaður í skýrslutöku hjá lögreglustjóranum á Suðurnesjum þann 22. janúar 2016. Var honum kynnt eftirlýsingin og meðfylgjandi handtökuskipun. Um það sem fram kom í skýrslutökunni vísast til fyrirliggjandi skýrslu af varnaraðila, dags. 22. janúar 2016. Í framhaldi af skýrslutökunni var varnaraðili úrskurðaður í farbann.

Framsalsbeiðnin, dags. 25. janúar 2016, er gefin út af dómstóli í Szczecin í Póllandi og með henni er óskað eftir framsali varnaraðila til fullnustu fangelsisrefsingar. Samkvæmt því sem fram kemur í framsalsbeiðninni og fylgigögnum hennar, var varnaraðili með dómi héraðsdóms í Szczecin frá 4. júní 2014 í máli nr. III K 213/13 dæmdur í 4 ára og 6 mánaða fangelsi. Dómurinn varð endanlegur 16. janúar 2015. Samkvæmt dóminum var varnaraðili fundinn sekur um mannrán, frelsissviptingu og gíslatöku í félagi við A og B og einn óþekktan aðila þann 22. apríl 2013 í Szczecin, þ.e. brot gegn 1. mgr. 252. gr. og 282. gr., sbr. 2. mgr. 11. gr. pólskra hegningarlaga. Samkvæmt gögnum sem eru meðal gagna er bárust ríkissaksóknara með bréfi innanríkisráðuneytisins dags. 18. apríl sl. á varnaraðili eftir að afplána 3 ár, 4 mánuði og 17 daga af 4 ára og 6 mánaða fangelsisdómi sem hann hlaut með dómi héraðsdóms í Szczecin frá 4. júní 2014 í máli nr. III K 213/13. Þá kemur einnig fram í meðfylgjandi evrópskri handtökuskipun sem var gefin út á hendur varnaraðila þann 4. janúar 2016 af dómstóli í Szczecin að varnaraðili hafi verið viðstaddur dómsmeðferðina og að varnaraðili hafi verið boðaður í afplánun en ekki mætt, því hafi leit verið fyrirskipuð af honum. Viðeigandi ákvæði pólskra laga eru meðfylgjandi framsalsbeiðninni sem og framangreindur dómur ásamt staðfestingu á ríkisfangi varnaraðila, afriti af ljósmynd af honum og afriti af fingraförum hans. Um nánari lýsingu málavaxta vísast til framsalsbeiðninnar og fylgigagna hennar.

Ríkissaksóknari framsendi framsalsbeiðnina til lögreglustjórans á Suðurnesjum þann 17. febrúar 2016, með beiðni um kynningu í skýrslutöku og framlengingu á farbanni, lögreglustjórinn kynnti varnaraðila beiðnina 18. febrúar 2016. Aðspurður kvað hann framsalsbeiðni þarlendra yfirvalda eiga við sig og kvaðst hann hafna framsali. Varnaraðili kvað lögfræðing sinn í Póllandi vera að bíða eftir formlegri dómsniðurstöðu, en það væri komin niðurstaða frá Hæstarétti Póllands og væri ekki hægt að reka þetta frekar fyrir pólskum dómstólum. Varnaraðili kvað lögfræðing sinn í Póllandi eiga að vera með læknisvottorð til stuðnings því að hann hafi ekki verið viðstaddur dómsuppkvaðninguna í Póllandi og hann muni óska eftir gögnum frá pólska verjandanum því til staðfestingar. Eins muni hann kalla eftir öðrum gögnum vegna þessa máls og koma þeim sem fyrst til íslensks verjanda síns. Þá var varnaraðila m.a. kynnt 7. gr. framsalslaga nr. 13/1984.

Sakavottorð varnaraðila er hreint og hefur engin ólokin mál í kerfi lögreglu.

Ríkissaksóknari sendi innanríkisráðuneytinu gögn málsins ásamt álitsgerð varðandi lagaskilyrði framsals, dags. 9. maí 2016, og taldi skilyrði laga nr. 13/1984 uppfyllt sbr. einkum 1. mgr. og 3. mgr. 3. gr. um tvöfalt refsinæmi og lágmarksrefsingu, 5. mgr. 3. gr. varðandi grunnreglur íslenskra laga, og 8. – 10. gr. varðandi bann við endurtekinni málsmeðferð, fyrningu og meðferð annarra mála hérlendis, sem og 12. gr. laganna sem fjallar um formskilyrði.

Innanríkisráðuneytið ákvað að verða við framsalsbeiðninni með ákvörðun frá 1. september 2016. Fram kemur í forsendum ráðuneytisins að ráðuneytið endurskoði ekki niðurstöðu ríkissaksóknara um skilyrði framsals. Ráðuneytið lagði heildstætt mat á aðstæður varnaraðila með tilliti til sjónarmiða mannúðarákvæðis 7. gr. laga nr. 13/1984 og mat þær svo að ekki þættu nægjanlegar ástæður fyrir hendi til að réttmætt væri að synja um framsal á grundvelli ákvæðisins. Einnig vísaði ráðuneytið til þess að varnaraðili hefði hlotið refsidóm fyrir hegningarlagabrot og hafi pólsk yfirvöld metið það sem svo að þau hefðu hagsmuni af því að fá hann framseldan til fullnustu refsingarinnar. Þá hefur varnaraðili viðurkennt að kannast við umrætt mál og væri það mat ráðuneytisins að varnaraðili hafi mátt vera fyllilega ljóst að pólsk dómsmálayfirvöld myndu krefjast afplánunar hans.

Enn fremur tók ráðuneytið fram í forsendum sínum að engin gögn hafa komið fram í málinu sem leiða til þess að rökstudd ástæða sé til að ætla að framsalsbeiðni pólskra dómsmálayfirvalda og meðfylgjandi gögn þyki ekki fullnægja grunnreglum íslenskra laga um rökstuddan grun, refsiverða háttsemi eða lögfulla sönnun sakar, sbr. 5. mgr. 3. gr. laga nr. 13/1984. Loks tók ráðuneytið fram í forsendum sínum að samkvæmt athugasemdum við 5. mgr. 3. gr. laga nr. 13/1984 væru íslensk stjórnvöld skyldug, án frekari könnunar á sönnunaratriðum, að leggja erlendan dóm eða ákvörðun um handtöku eða fangelsun til grundvallar við meðferð framsalsmáls.

Ákvörðun ráðuneytisins var kynnt varnaraðila þann 16. september 2016 hjá lögreglustjóranum á Suðurnesjum. Þann sama dag krafðist varnaraðili úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur skv. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 13/1984.

Um skilyrði framsals samkvæmt I. og II. kafla laga nr. 13/1984 er vísað til álitsgerðar ríkissaksóknara frá 9. maí 2016 og ákvörðunar innanríkisráðuneytisins frá 1. september 2016.

Tekið skal fram að varnaraðili sætir farbanni vegna málsins.“

                Í greinargerð varnaraðila segir að hann hafi flutt hingað til lands í ágúst 2015. Síðan þá hafi hann verið í föstu starfi og hafi frá komu sinni ekki leynt dvöl sinni eða gert neitt í þá veru. Fjölskylda varnaraðila, kona og dóttir, hafi flutt hingað til lands og hafi kona hans hafið störf hér á landi og dóttirin verið í skóla. Þegar varnaraðili kom hingað hafi dómur hæstaréttar ekki verið fallinn í Póllandi og því taldi hann sig ekki vera að flýja neitt. Varnaraðili hafi ekki komist í kast við lög hér á landi. Hann telur að synja beri um framsal með vísan til mannúðarástæðna samkvæmt 7. gr. laga nr. 13/1984,  um framsal sakamanna o.fl. Í máli varnaraðila séu persónulegar ástæður sem mæla gegn framsali helst þær að hann hafi búið hér í rúmt ár auk þess sem vísað var til annarra aðstæðna varnaraðila, svo sem öflunar íbúðarhúsnæði, sem að hans mati styddi kröfuna um að hafna framsali. Hann hafi fasta vinnu og hans nánasta fjölskylda sé flutt til landsins og stundi hér atvinnu og nám. Framsal myndi því ekki aðeins hafa áhrif á aðstæður varnaraðila heldur einnig maka og barns sem fluttu hingað til lands eins og rakið var. Verði að meta vægi þessara þátta með hliðsjón af hagsmunum pólskra yfirvalda.

Niðurstaða

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 13/1984, um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálaum, er heimilt að framselja mann ef hann er í erlendu ríki grunaður, ákærður eða dæmdur fyrir refsiverðan verknað. Varnaraðili var hinn 4. júní 2014 dæmdur í Póllandi í 4 ára og 6 mánaða fangelsi fyrir mannrán, frelsissviptingu og gíslatöku í félagi við aðra menn. Slík brot myndu hér á landi varða við 226. gr. almennra hegningarlaga og e.t.v. fleiri greinar laga en refsirammi fyrir slíkt brot uppfyllir skilyrði 1. mgr. 3. gr. laga nr. 13/1984. Dæmd refsing varnaraðila er ófyrnd, sbr. 2 tl. 1. mgr. 83. gr. almennra hegningarlaga og eru því uppfyllt skilyrði 9. gr. laga 13/1984.

Mat innanríkisráðherra á grundvelli 7. gr. laga nr. 13/1984 verður ekki endurskoðað en engar líkur hafa verið leiddar að því að það hafi ekki farið fram með réttum og málefnalegum hætti. Ekki liggur annað fyrir í málinu samkvæmt gögnum þess en að gætt hafi verið meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993 við meðferð máls varnaraðila.

Samkvæmt öllu ofanrituðu er kröfu varnaraðila hafnað en staðfest ákvörðun innanríkisráðuneytisins frá 1. september 2016 um að farmselja varnaraðila til Póllands.

Þóknun réttargæslumanns greiðist úr ríkissjóði eins og í úrskurðarorði greinir en vinna réttargæslumannsins hefur staðið yfir með hléum frá því í janúar sl.

Guðjón St. Marteinsson héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun innanríkisráðuneytisins frá 1. september 2016 um að framselja X til Póllands er staðfest.

Þóknun Halldóru Aðalsteinsdóttur héraðsdómslögmanns, skipaðs réttargæslumanns varnaraðila, 1.254.198 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði og 66.480 krónur í aksturskostnað.