Fimmtudaginn 13. september 2007.
Nr. 470/2007.	Ríkislögreglustjóri (Thelma Cl. Þórðardóttir fulltrúi) gegn X (Stefán Bogi Sveinsson hdl.)

 

Kærumál. Gæsluvarðhaldsúrskurður felldur úr gildi. Farbann.

Hæstiréttur felldi úr gildi úrskurð héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. og b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr.  15. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Hins vegar þótti fullnægt skilyrðum b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 110. gr. sömu laga og honum gert að sæta farbanni.  

    

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Árni Kolbeinsson, Hjördís Hákonardóttir og Jón Steinar Gunnlaugsson. 

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. september 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. september 2007, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til mánudagsins 1. október 2007, kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að úrskurðinum verði breytt á þá leið að hann verði úrskurðaður í farbann.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Varnaraðili er 18 ára gamall Litháískur ríkisborgari. Hann var handtekinn vegna framsalskröfu stjórnvalda í Litháen. Hún er gerð á grundvelli gruns um að hann hafi í félagi við aðra framið fimm brot í borginni Raseiniai í júlí til október 2006. Varða brotin við ákvæði um þjófnað í þarlendum hegningarlögum. Heildarandvirði þýfisins er talið nema um 230.000 krónum.

Samkvæmt framsalsbeiðni virðist varnaraðili hafa farið úr landi í Litháen þrátt fyrir að hafa gefið skriflega yfirlýsingu um að það myndi hann ekki gera, en ekki verður séð að hann hafi rofið farbann. Var hann með vegabréf sitt meðferðis við handtöku. Ekki verður fallist á að hætta sé á því að varnaraðili geti haft áhrif á rannsókn málsins eða ógnað rannsóknarhagsmunum. Hann hefur ekki hlotið refsingu í Litháen og ekki liggur fyrir að hann hafi verið sakaður um refsiverða háttsemi hér á landi. Þegar virt eru þau brot sem varnaraðili er sakaður um og framsalskrafa byggir á þykir ekki nægjanlega fram komið að skilyrði a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 séu uppfyllt. Hins vegar þykir fullnægt skilyrðum b. liðar 1. mgr. 103. gr., sbr. 110. gr. sömu laga fyrir að varnaraðila verði bönnuð brottför af landinu á meðan framsalskrafan er til meðferðar, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðila, X, er bönnuð brottför frá Íslandi allt til mánudagsins 1. október 2007, kl. 16.

 

                              Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. september 2007.

Ríkislögreglustjóri hefur lagt fram kröfu um að kærða, X, f.d. [...] 1988, ríkisborgara Litháen, verði með úrskurði gjört að sæta gæsluvarðhaldi til 1. október 2007  kl. 16:00.   Vísað er til 15. og 19. gr. laga um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum nr. 13, 1984 og til a. og b. liðar  1. mgr. 103. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19, 1991.

Í greinargerð ríkislögreglustjóra kemur fram að hinn 26. ágúst 2007 hafi alþjóðadeild ríkislögreglustjóra borist beiðni frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu um að afla upplýsinga um ökuréttindi tveggja Litháa, þar á meðal ökuréttinda X, þar sem einstaklingarnir höfðu verið stöðvaðir fyrir ölvunarakstur. Fyrirspurn hafi verið send á Interpol Vilnius sama dag. Samdægurs hafi borist svar frá Interpol Vilnius og komið m.a. fram að X  væri eftirlýstur í Litháen fyrir afbrot og fylgdi ljósmynd af X.

             Hinn 27. ágúst 2007 kom skeyti frá Interpol Litháen þar sem fram komi að óskað verði framsals á X til Litháen og jafnframt hafi verið óskað upplýsinga um dvalarstað hans hér á landi og upplýsinga um það hvort hann væri í haldi lögreglunnar. Hafi Interpol Vilnius upplýst um dvalarstað hans og tjáð að hann væri ekki í haldi lögreglunnar.

Hinn 6. september 2007 hafi ríkislögreglustjóra borist, í gegnum samskiptakerfi Interpol, afrit af formlegri framsalsbeiðni litháískra yfirvalda vegna X, útgefin af ríkissaksóknara Litháen ásamt handtökuskipun dómara í Raseiniai, Litháen, dagsettri 27. ágúst sl. og afriti af viðeigandi ákvæðum litháískra hegningarlaga. Beiðnin hafi verið stíluð á dóms- og kirkjumálaráðuneytið og dagsett 6. september 2007. Ríkislögreglustjórinn tilkynnti dóms- og kirkjumálaráðuneytinu þegar um framsalsbeiðnina.

Samkvæmt framsalsbeiðninni sé kærða gefið að sök að hafa á tímabilinu júlí 2006- október 2006, ásamt öðrum einstaklingum brotist inn í húsnæði fimm sinnum og stolið þaðan munum, svo sem nánar er lýst í meðfylgjandi skjölum.

Litháísk yfirvöld fara fram á það við íslensk yfirvöld að kærði verði þegar handtekinn, úrskurðaður í gæsluvarðhald og framseldur til Litháen. Í framsalsbeiðni litháískra yfirvalda er tekið fram að kærði hafi verið eftirlýstur af litháískum yfirvöldum hinn 7. mars 2007, eftir að hafa rofið skilyrði farbanns. Í meðfylgjandi handtökuskipun litháískra yfirvalda segir að vægari úrræði en gæsluvarðhald dugi ekki þar sem hinn kærði hafi þegar rofið farbann og sé líklegur til að koma sér undan saksókn, torvelda rannsókn málsins, svo sem með því að hafa áhrif á þolendur og vitni eða afmá eða leyna sönnunargögnum.

Afstaða kærða til framsals liggur ekki fyrir en leitað verður eftir afstöðu hans fyrir dómi.

Til að tryggja nærveru kærða meðan framsalsmálið er til meðferðar hjá íslenskum stjórnvöldum og með hliðsjón af því að hinn kærði hafi þegar rofið farbann,  sé þess krafist að kærði verði úrskurðaður í gæsluvarðhald með vísan til 15. og 19. gr. laga um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum nr. 13, 1984 og a.- og b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19, 1991.

Samkvæmt 15. gr. laga nr. 13/1984, um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum má beita þeim þvingunarúrræðum sem lög um meðferð opinberra mála heimila við rannsókn sambærilegra sakamála og við ákvörðun þess hvort skilyrði séu til beitingar þeirra megi leggja til grundvallar dómsákvarðanir þær sem framsalsbeiðni fylgja án frekari rannsóknar um sönnun sakar. Samkvæmt 2. mgr. 15. gr. sömu laga má beita þvingunaraðferðum uns úr því verður skorið hvort framsal skuli fara fram.  Eins og að framan greinir hefur dóms- og kirkjumálaráðuneytinu borist framsalsbeiðni litháískra yfirvalda um að kærði verði framseldur til Litháen vegna þjófnaðarbrota sem hann hefur framið þar í landi, en ekki hefur verið úr því skorið hvort framsal skuli fara fram.  Mun kærði hafa rofið farbann er hann fór frá Litháen. 

Samkvæmt framansögðu og með tilliti til rannsóknarhagsmuna er fallist á að skilyrðum a og b liðar 1. mgr. 103. gr. laga um meðferð opinberra mála nr. 19/1991, sé fullnægt og verður kærða því gert að sæta gæsluvarðhaldi eins og krafist er og nánar greinir í úrskurðarorði.

Hervör Þorvaldsdóttir héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kærði, X, f.d. [...] 1988, ríkisborgari Litháen, skal sæta gæsluvarðhaldi allt til mánudagsins 1. október 2007  kl. 16:00.