Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ingveldur Einarsdóttir og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

2. Með beiðni 20. október 2022 leitar X leyfis Hæstaréttar til að áfrýja dómi Landsréttar 22. september 2022 í máli nr. 720/2021: Ákæruvaldið gegn X á grundvelli 1. mgr., sbr. 4. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákæruvaldið leggst gegn beiðninni.

3. Leyfisbeiðandi var ákærður fyrir húsbrot og nauðgun, sbr. 231. gr. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ruðst í heimildarleysi inn á heimili brotaþola og haft við hana önnur kynferðismök en samræði, án hennar samþykkis, þar sem hún lá sofandi í sófa, en ákærði hefði klætt brotaþola úr nærbuxum hennar, káfað á og sleikt kynfæri hennar og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum svefndrunga og áhrifa svefnlyfs.

4. Með héraðsdómi var leyfisbeiðandi sakfelldur fyrir þá háttsemi sem greindi í ákæru og dæmdur í 18 mánaða fangelsi og til að greiða brotaþola 2.000.000 króna í miskabætur. Í dómi Landsréttar var talið að ákæruvaldinu hefði ekki tekist sönnun þess að leyfisbeiðandi hefði klætt brotaþola úr nærbuxum og káfað á kynfærum hennar. Hins vegar var framburður brotaþola um að hún hefði vaknað við að leyfisbeiðandi væri að sleikja á henni kynfærin metinn trúverðugur og hann talinn eiga sér stoð í SMS-skilaboðum og öðrum gögnum málsins. Var leyfisbeiðandi sakfelldur fyrir húsbrot og nauðgun með því að hafa ruðst í heimildarleysi inn á heimili brotaþola og, án hennar samþykkis, sleikt á henni kynfærin og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum svefndrunga og áhrifa svefnlyfs. Með vísan til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur um refsingu leyfisbeiðanda og miskabætur.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að áfrýjun lúti að atriðum sem hafi verulega almenna þýðingu. Vísar hann einkum til þessa að mikilvægt að sé að fá úrlausn Hæstaréttar um aðferð Landsréttar við sönnunarmat á framburði brotaþola. Þá geti verið fordæmisgefandi túlkun á því hvort sú háttsemi að sleikja kynfæri utan klæða teljist brot gegn 2. mgr. 194. gr. laga nr. 19/1940. Að auki kunni að hafa verulega almenna þýðingu að fá úrlausn Hæstaréttar um beitingu þess ákvæðis þegar ekki liggi fyrir neinar upplýsingar um ástand brotaþola aðrar en frásögn hennar sjálfrar. Leyfisbeiðandi byggir jafnframt á því að málsmeðferð fyrir héraðsdómi og Landsrétti hafi verið stórlega ábótavant. Vísar hann meðal annars til þess að Landsréttur hafi horft framhjá mannerfðafræðilegri rannsókn sem bendi sterklega til þess að leyfisbeiðandi hefði ekki framið brotið. Ekki hafi verið hlutast til um að dómkveðja matsmann með sérþekkingu í erfðafræði eða fá sem vitni þann sérfræðing í Svíþjóð sem gert hafi rannsóknina. Loks byggir leyfisbeiðandi á því að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni og vísar einkum til þess að annmarkar séu á lýsingu Landsréttar á framburði brotaþola. Leyfisbeiðandi vísar jafnframt til þess að hann hafi verið látinn bera hallann af sönnunarskorti um ástand sitt á þann hátt að hann sé talinn hafa getað framið hinn refsiverða verknað en á sama tíma dragi Landsréttur úr vægi framburðar hans vegna ástands hans.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki séð að það lúti að atriðum sem hafi verulega almenna þýðingu eða að mjög mikilvægt sé af öðrum ástæðum að fá úrlausn Hæstaréttar um þannig að fullnægt sé skilyrðum 2. málsliðar 4. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008. Þá eru ekki efni til að beita heimild 3. málsliðar 4. mgr. sömu lagagreinar í málinu. Niðurstaða Landsréttar um sakfellingu byggir jafnframt fyrst og fremst á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar en það mat verður ekki endurskoðað fyrir Hæstarétti, sbr. 5. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008. Beiðninni er því hafnað.