Fimmtudaginn 18. desember 2014.
Nr. 826/2014.	Ákæruvaldið (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn X (Hörður Felix Harðarson hrl.)

 

Kærumál. Vitni.

Í tengslum við rekstur máls fyrir Hæstarétti krafðist X þess í fyrsta lagi að tiltekin vitni skyldu gefa skýrslu fyrir héraðsdómi í þeim tilgangi að varpa ljósi á framkvæmd símahlerunar við rannsókn málsins. Krafan var fyrst og fremst reist á því að fram hefðu komið nýjar upplýsingar um framkvæmdina en fyrir lá að tekin höfðu verið upp símtöl X við verjanda sinn. Í öðru lagi krafðist X þess að tiltekin vitni skyldu leidd fyrir héraðsdóm í því skyni að varpa ljósi á atvik er lytu að breytingu á réttarstöðu A við rannsókn málsins. Í hinum kærða úrskurði var fallist á fyrri kröfu X en þeirri síðari hafnað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að upptökurnar af símtölum X við verjanda sinn myndu ekki koma á neinn hátt til álita þegar leyst yrði úr sakamálinu á hendur honum sem til meðferðar væri fyrir Hæstarétti, sbr. 1. mgr. 85. gr. og 4. mgr. 136. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Af þeim sökum hefði það enga þýðingu að upplýst yrði frekar um framkvæmd upptakanna og var því sá hluti hins kærða úrskurðar felldur úr gildi með vísan til 3. mgr. 110. gr. sömu laga. Hvað varðaði síðari kröfu X lágu fyrir í málinu upplýsingar um af hverju réttarstöðu A hefði verið breytt. Hæstiréttur staðfesti því þann hluta hins kærða úrskurðar, enda væri skýrslutaka af vitnunum um það atriði bersýnilega tilgangslaus til sönnunar

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Eiríkur Tómasson og Helgi I. Jónsson og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. desember 2014 og bárust réttinum kærumálsgögn 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. desember 2014 þar sem meðal annars var fallist á kröfu varnaraðila um að tiltekin vitni skyldu gefa skýrslu fyrir héraðsdómi í tengslum við rekstur máls fyrir Hæstarétti „í þeim tilgangi að varpa ljósi á framkvæmd símhlerana hjá Embætti sérstaks saksóknara“. Gerir sóknaraðili þá kröfu að þessi hluti úrskurðarins verði felldur úr gildi. Að auki krefst hann staðfestingar á þeim hluta úrskurðarins þar sem því var hafnað að tekin yrði skýrsla af vitnum „er varða ákvörðun sérstaks saksóknara um breytingu á réttarstöðu A“ í því máli sem til meðferðar er fyrir Hæstarétti. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Varnaraðili kærði úrskurðinn til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 12. desember 2014. Krefst hann þess að tekin verði til greina krafa sín um að heimilað verði að fram fari skýrslutaka af tveimur tilteknum vitnum fyrir héraðsdómi „í því skyni að varpa ljósi á atvik er lúta að breytingu á réttarstöðu A við rannsókn“ þess máls sem til meðferðar er fyrir Hæstarétti. Kæruheimild er í q. lið 1. mgr., sbr. c. lið 2. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008. Varnaraðili unir á hinn bóginn þeim hluta hins kærða úrskurðar þar sem hafnað var kröfu hans um afhendingu gagna varðandi áðurgreinda ákvörðun sérstaks saksóknara.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði var 12. desember 2013 kveðinn upp dómur í héraði í máli varnaraðila og þriggja annarra manna þar sem þeir voru sakfelldir og dæmdir til refsingar fyrir brot gegn almennum hegningarlögum nr. 19/1940 og lögum nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Hefur þeim dómi verið áfrýjað til Hæstaréttar. Fyrir liggur að við rannsókn málsins voru að minnsta kosti fjögur símtöl varnaraðila við verjanda sinn tekin upp á grundvelli dómsúrskurða um heimild til hlustunar á símtöl við síma varnaraðila samkvæmt 81. gr., sbr. 83. og 84. gr. laga nr. 88/2008. Sóknaraðili hefur viðurkennt að umrædd símtöl hafi verið tekin upp vegna mistaka og upptökunum ekki verið eytt þegar í stað. Krafa varnaraðila um að nafngreindir menn, sem störfuðu hjá embætti sérstaks saksóknara meðan málið var þar til rannsóknar, verði leiddir fyrir dóm til skýrslugjafar er fyrst og fremst á því reist að fram hafi komið nýjar upplýsingar um framkvæmd hlustunar á síma við rannsóknina. Sú framkvæmd hafi falið í sér gróft brot gegn grundvallarréttindum varnaraðila. Hinar nýju upplýsingar geri það að verkum að nauðsynlegt sé, í tengslum við rekstur málsins fyrir Hæstarétti á hendur honum, að leita sönnunar um framkvæmd hlustunarinnar með vitnaleiðslum.

Meðal grundvallarréttinda manns, sem borinn er sökum  um refsiverða háttsemi, er að hann fái notið aðstoðar löglærðs verjanda og geti óhindrað ráðgast við hann án þess að aðrir fylgist með þeim samskiptum. Í samræmi við það er kveðið svo á um í 1. mgr. 36. gr. laga nr. 88/2008 að verjanda sé heimilt að tala einslega við skjólstæðing sinn um hvað eina sem mál hans varðar. Samkvæmt lokamálslið 1. mgr. 85. gr. laganna er skylt að eyða þegar í stað upptökum af símtölum ef í ljós kemur að þau hafa að geyma samtöl sakbornings við verjanda sinn. Jafnframt er svo fyrir mælt í 4. mgr. 134. gr. laganna að óheimilt sé að leggja fram í sakamáli gögn ef þau hafa að geyma upplýsingar um það sem sakborningi og verjanda hans hefur farið á milli. Af þessum ákvæðum leiðir að ekki verður byggt á slíkum gögnum af hálfu ákæruvalds í máli sem það kann að höfða á hendur sakborningnum.

Samkvæmt framansögðu munu þær upptökur af samtölum varnaraðila við verjanda sinn, sem áður er vísað til, ekki koma á neinn hátt til álita þegar leyst verður úr sakamálinu á hendur honum sem til meðferðar er fyrir Hæstarétti. Af þeim sökum hefur það enga þýðingu við úrlausn þess máls að upplýst verði frekar um hvernig staðið var að framkvæmd upptakanna við rannsókn málsins. Verður kröfu varnaraðila því hafnað með vísan til 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008 og sá hluti hins kærða úrskurðar felldur úr gildi.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna kröfu varnaraðila um að leiða vitni varðandi ákvörðun sérstaks saksóknara um breytingu á réttarstöðu A í því máli sem til meðferðar er fyrir Hæstarétti.   

Dómsorð:

Felldur er úr gildi sá hluti hins kærða úrskurðar þar sem fallist var á að tiltekin vitni skyldu gefa skýrslu fyrir héraðsdómi „í þeim tilgangi að varpa ljósi á framkvæmd símhlerana hjá Embætti sérstaks saksóknara“. Úrskurðurinn er að öðru leyti staðfestur.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. desember 2014.

Mál þetta var þingfest 5. nóvember sl. og tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 26. sama mánaðar. Sóknaraðili er X, búsettur í [...], en varnaraðili er Ríkissaksóknari.

                Sóknaraðili krefst þess að teknar verði skýrslur fyrir dómi í tengslum við áfrýjun á dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. S-[...]/2012. Nánar tiltekið er þess óskað að kvaddir verði fyrir dóminn til skýrslugjafar B, [...], [...], C, [...], [...], D, [...], [...], E, [...], [...], F, [...], [...], G, [...], [...] og H, [...], [...].

                Sóknaraðili krefst þess einnig að Embætti sérstaks saksóknara verði gert að leggja fram öll tölvupóstsamskipti embættisins við A á tímabilinu maí til og með október 2009, auk annarra gagna sem varða mat embættisins á réttarstöðu A og ákvörðun um að breyta henni í október 2009.

                Varnaraðili krefst þess að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað.

Málavextir

Með ákæru Embættis sérstaks saksóknara útgefinni 16. febrúar 2012 voru X, Y, Z og Þ, gefin að sök brot gegn almennum hegningarlögum og lögum um verðbréfaviðskipti. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur uppkveðnum [...] 2013, í málinu nr. S-[...]/2012, voru ákærðu sakfelldir samkvæmt ákæru og dæmdir til fangelsisrefsingar. Dóminum hefur verið áfrýjað til Hæstaréttar Íslands og mun málflutningur í málinu, sem er nr. [...]/2014 á málaskrá réttarins, fara fram [...] janúar nk. Telur sóknaraðili nauðsynlegt að leiða vitni og afla gagna í tengslum við meðferð málsins í Hæstarétti.

Sóknaraðili rekur í beiðni sinni að hann krefjist þess fyrir Hæstarétti aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, en að því frágengnu sé krafist sýknu. Frávísunarkrafa sóknaraðila sé m.a. reist á alvarlegum annmarka á rannsókn málsins í tengslum við hlustun síma hans. Sóknaraðili hafi verið upplýstur um að símar hans hafi verið hlustaðir á tímabilinu mars og fram í maí 2010. Þá hafi honum verið veittur aðgangur að símtölum sem hlustuð voru og varðveitt hjá sérstökum saksóknara. Við yfirferð þeirra símtala hafi komið í ljós að meðal þeirra voru að minnsta kosti fjögur símtöl milli sóknaraðila og verjanda hans í málinu. Sóknaraðili hafi sent erindi til sérstaks saksóknara vegna þessa 11. mars 2013. Í svarbréfi embættisins frá 20. sama mánaðar hafi verið staðfest að umræddum símtölum hefði ekki verið eytt, svo sem skylt hafi verið samkvæmt 85. gr. laga nr. 88/2008. Í bréfinu segi m.a.: „Þau símtöl sem hlustuð voru á umræddum tíma voru tekin upp með aðstoð tölvurannsóknardeildar lögreglunnar á höfðuborgarsvæðinu (svo). Þau voru síðan hlustuð af rannsakendum málsins sem skráðu niður í stuttu máli í sérgreint vinnuskjal það sem þeim þótti skipta máli og tengjst (svo) rannsókn viðkomandi mála jafnóðum og þeir fóru yfir símtölin. Brýnt var fyrir þeim að hætta að hlusta á símtöl þegar í ljós kæmi að sakborningur væri að ræða við verjanda sinn og skrá þá alls ekki niður í viðkomandi skjal það sem fram hefði komið í símtalinu áður en það varð ljóst.“ Tilvitnuð bréfaskipti við sérstakan saksóknara hafi verið lögð fram í þinghaldi 21. mars 2013 við rekstur málsins í héraði, auk kæru sem hann hafi sent til ríkissaksóknara af þessu tilefni. Þar sem upplýsingar um þessi atvik hafi ekki legið fyrir þegar verjandi sóknaraðila hafi lagt fram greinargerð í héraði hafi athygli héraðsdómara verið vakin á þessari stöðu mála við aðalmeðferð málsins. Byggt hafi verið á því að grundvallarreglur laga hefðu verið brotnar með þessari framkvæmd. Í dómi héraðsdóms hafi í engu verið vikið að þessum atvikum eða málsástæðum sóknaraðila.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

                Af hálfu sóknaraðila er vísað til þess að af framangreindum skýringum sérstaks saksóknara telji hann ljóst að sú framkvæmd hefði verið viðhöfð við hlustun að öll símtöl voru tekin upp og vistuð, einnig samtöl sakborninga við verjendur. Rannsakendur málsins hafi síðan fengið það hlutverk að hlusta á öll símtölin. Með þessu verklagi hafi beinlínis verið tryggt að rannsakendur myndu hlusta á trúnaðarsamtöl sakbornings og verjanda. Gildi þar einu þótt þeir hafi haft fyrirmæli um að hætta hlustun og eyða upptöku ef eða þegar þeir áttuðu sig á því að um samtal við verjanda var að ræða.

Sóknaraðili bendir á að síðan málið hafi verið til meðferðar í héraði hafi komið fram nýjar upplýsingar um framkvæmd hlustana við embætti sérstaks saksóknara. Fyrrum starfsmaður embættisins, E, hafi komið fram opinberlega og lýst framkvæmd við hlustun sem að mati sóknaraðila sé gróft brot gegn grundvallarréttindum hans. Af hálfu sérstaks saksóknara hafi framsetningu þessa fyrrum starfsmanns hins vegar verið hafnað. Þessar upplýsingar geri það að verkum að nauðsynlegt sé, í tengslum við rekstur Hæstaréttarmáls nr. [...]/2014, að leita sönnunar um framkvæmd hlustana með vitnaleiðslum.

                Hvað varðar atriði er tengjast A þá vísar sóknaraðili til þess að nauðsynlegt sé að rannsakendur málsins svari spurningum sem lúti að aðdraganda þess að réttarstöðu A var breytt í október 2009. Hann hafi upphaflega verið yfirheyrður með réttarstöðu sakbornings en nokkrum mánuðum síðar hafi réttarstöðu hans verið breytt. Þetta hafi vakið athygli enda hefði hann mikla tengingu við öll atvik málsins og sjálfur tekið ákvarðanir sem urðu tilefni ákæru. Fjöldi annarra einstaklinga sem hefðu haft afar takmarkaða aðkomu að málinu hafi hins vegar verið með réttarstöðu sakbornings allt fram að útgáfu ákæru í málinu. A hafi litlar upplýsingar veitt við aðalmeðferð málsins um aðdraganda þess að réttarstöðu hans var breytt. Héraðsdómur hafi metið framburð hans trúverðugan og lagt til grundvallar sakfellingu í málinu. Þetta hafi komið sóknaraðila verulega á óvart, enda hafi framburðurinn verið einstaklega ótrúverðugur fyrir margra hluta sakir. Í ljósi mats héraðsdóms á trúverðugleika A telji sóknaraðili nauðsynlegt að taka skýrslur af rannsakendum málsins til að varpa ljósi á samskipti rannsakenda og A í aðdraganda þess að réttarstöðu hans var breytt.

Sóknaraðili rekur að G og H séu starfsmenn tæknideildar lögreglunnar í Reykjavík. Önnur tilgreind vitni séu ýmist núverandi eða fyrrverandi starfsmenn Embættis sérstaks saksóknara.

                Um lagarök vísar sóknaraðili til XXI. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

                Varnaraðili vísar til þess að embætti sérstaks saksóknara hafi viðurkennt að mistök hafi verið gerð við framkvæmd hlustana í þessu máli, eins og rakið sé í bréfaskiptum embættisins og sóknaraðila. Að öðru leyti hafi verklagið verið í samræmi við lög og verklag í öðrum málum hjá lögreglunni þar sem símhlustunum sé beitt á annað borð. Mestu máli skipti þó að framkvæmd símhlustunar í þessu máli liggi fyrir eins og lýst sé í beiðni sóknaraðila. Því þurfi ekki að leiða vitni til að bera um þá framkvæmd sem þar sé lýst.

                Hvað varðar E, fyrrverandi lögreglufulltrúa hjá embættinu, þá vísar varnaraðili til þess að sóknaraðili hafi við meðferð málsins lagt fram greinargerð E um lögreglurannsókn í þessu máli. Í upphafi greinargerðarinnar segi E að hann hafi unnið hjá embættinu á þeim tíma sem rannsókn málsins stóð yfir en aldrei komið nálægt henni. Í viðtölum fjölmiðla við E og umfjöllun fjölmiðla um þau komi m.a. fram að eftir starfslok hans hjá embættinu hafi stjórnandi embættisins kært hann fyrir brot í starfi. E hafi í kjölfarið lýst því að hann beri þungan hug til embættisins og starfsmanna þess sem hafi að hans sögn ásakað hann um brot gegn betri vitund. Lýsingar E á vinnubrögðum við símhlustanir hjá embættinu eigi ekkert skylt við raunveruleikann og séu fjarri öllum sanni. Varnaraðili telur af og frá að tilhæfulausar aðdróttanir E í umræddum viðtölum eigi að leiða til þess að bæði hann og fjölmargir aðrir verði boðaðir til að gefa skýrslu í máli þessu. E fullyrði í greinargerð sinni um rannsókn málsins fyrir sóknaraðila að hann hafi ekki komið nálægt henni. Vandséð sé hvernig vætti hans geti skipt máli til sönnunar í málinu.

                Hvað varðar upplýsingar sem snerta A þá vísar varnaraðili til þess að það sé ekkert nýtt að réttarstöðu sé breytt undir rannsókn máls og hafi iðulega gerst við rannsókn mála hjá sérstökum saksóknara. Bæði hafi þótt ástæða til að breyta réttarstöðu sakbornings í vitni og vitnis í sakborning, allt eftir því sem gögn og framburður hafi gefið tilefni til. Sóknaraðili fullyrði ranglega í beiðni sinni að A hafi verið margsaga um fjölmörg mikilvæg atvik málsins og að framburður hans hafi breyst samhliða breyttri réttarstöðu. Væri það rétt væri sóknaraðila í lófa lagið að byggja á því við meðferð málsins í Hæstarétti þar sem það hlyti þá að liggja fyrir í skýrslunum sem teknar voru af A.

                Varnaraðili vísar til þess að í beiðni sóknaraðila sé ekki gerð grein fyrir því um hvað einstök vitni eigi að bera, þ.e. hvort þau eiga að bera um framkvæmd símhlustana í tengslum við umrætt mál eða breytta réttarstöðu A. Vandséð sé um hvað F, lögreglufulltrúi hjá Embætti sérstaks saksóknara, geti borið því hann hafi ekki unnið við rannsókn málsins og þar af leiðandi hvorki komið að framkvæmd símhlustana í því né nærri ákvörðunum um breytta réttarstöðu A. Framburður hans sé því augljóslega tilgangslaus til sönnunar í málinu.

                Hvað varðar kröfu sóknaraðila um að sérstakur saksóknari leggi fram öll tölvupóstsamskipti embættisins við A á tilteknu tímabili þá vísar varnaraðili til þess að sérstakur saksóknari fari ekki með rekstur málsins nú heldur embætti ríkissaksóknara. Auk þess liggi þegar fyrir í málinu rökstuðningur fyrir breyttri réttarstöðu A, en honum hafi verið gerð grein fyrir þeim sjónarmiðum sem þar lágu að baki þegar hann gaf skýrslu sem vitni í málinu. Því sé mótmælt að fyrrnefnd gögn verði lögð fram, séu þau til, þar sem þau séu bersýnilega tilgangslaus til sönnunar í málinu. Sé um slík gögn að ræða séu þau ekki sönnunargögn um atvik máls og alls ekki meðal þeirra gagna sem ákæruvaldinu beri að leggja fram í málinu, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 609/2012.

                Niðurstaða

Í 138. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sem er að finna í XXI. kafla laganna, segir m.a. að óski aðili að leiða vitni, afla skjala eða annarra sýnilegra sönnunargagna fyrir öðrum dómi en þar sem mál er rekið skuli hann leggja skriflega beiðni um það fyrir dómara í málinu. Þar skuli greint frá nafni vitnisins, kennitölu og heimili, svo og þeim atriðum nákvæmlega sem vætti ætti að varða. Samkvæmt 1. mgr. 140. gr. sömu laga er m.a. tekið fram að fara skuli eftir ákvæðum II. og XVIII.-XX. kafla laganna þegar vitni er leitt fyrir dóm samkvæmt fyrirmælum XXI. kafla. Loks segir í 1. mgr. 141. gr. sömu laga að eftir því sem við geti átt skuli ákvæðum 140. gr. beitt þegar sönnunargagna er aflað í héraði í tengslum við rekstur máls fyrir Hæstarétti. Samkvæmt 3. mgr. 110. gr. laganna getur dómari meinað aðila sönnunarfærslu, telji hann bersýnilegt að atriði, sem aðili vill sanna, skipti ekki máli eða að gagn sé tilgangslaust til sönnunar.

Um skýrslutökur af vitnum:

Í beiðni sóknaraðila er rakið að umbeðnar skýrslutökur þjóni annars vegar þeim tilgangi að afla sönnunargagna um framkvæmd símahlustana sérstaks saksóknara en hins vegar að upplýsa um aðdraganda þess að réttarstöðu A hafi verið breytt í október 2009.

Hvað varðar skýrslutökur vegna símhlustana þá upplýsti verjandi sóknaraðila í munnlegum málflutningi að hann hygðist, í tengslum við rekstur máls nr. [...]/2014 fyrir Hæstarétti, spyrja vitnin nánar út í framkvæmd símhlustana og þær verklagsreglur sem fyrir hendi væru. Sóknaraðili fullyrðir að hlustað hafi verið á að minnsta kosti fjögur símtöl milli hans og skipaðs verjanda hans. Varnaraðili mótmælir umbeðnum skýrslutökum á þeim grundvelli að sérstakur saksóknari hafi viðurkennt að mistök hafi verið gerð við framkvæmd hlustana í þessu máli og sé málið því upplýst.

Símhlustun er mjög íþyngjandi rannsóknarúrræði, sem vegur að stjórnarskrárvernduðum rétti manna til friðhelgi einkalífs, enda setja ákvæði 83.-84. gr. laga nr. 88/2008 þröngar skorður fyrir beitingu þess. Þá er í 1. mgr. 85. gr. laganna kveðið á um að upptökum af símtölum skuli eyða jafnskjótt og þeirra er ekki lengur þörf, enda hafi þær ekki verið lagðar fyrir dóm. Sérstaklega er kveðið á um að upptökum af samtölum sakbornings við verjanda sinn skuli eyða þegar í stað. Í 1. mgr. 36. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið á um að verjanda sé heimilt að tala einslega við skjólstæðing sinn um hvað eina sem málið varðar. Þá er mælt fyrir um í 2. málslið, 3. mgr. 119. gr. laganna að lögmaður verði aldrei skyldaður til að svara spurningum um það sem ákærði hefur trúað honum fyrir sem verjanda. Réttur sakbornings til að njóta aðstoðar verjanda og ræða við hann einslega án þess að aðrir heyri til er meðal mikilvægustu réttinda sakaðs manns og liður í réttlátri málsmeðferð sem mælt er fyrir um í 1. mgr., sbr. c-lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem lögtekinn hefur verið hér á landi, sbr. 1. gr. laga nr. 62/1994. Með hliðsjón af framangreindu hefur sóknaraðili af því ríka hagsmuni að upplýst verði nánar, en gert hefur verið í bréfi sérstaks saksóknara til hans, um framkvæmd símhlustana hjá embættinu.

Sóknaraðili fer fram á að teknar verði skýrslur af sjö mönnum í tengslum við símhlustanirnar, þ.e. fimm núverandi og fyrrverandi starfsmönnum sérstaks saksóknara og tveimur starfsmönnum Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Óumdeilt er að lögreglumennirnir B og C komu að rannsókn málsins. D er yfirmaður Embættis sérstaks saksóknara og ber sem slíkur ábyrgð á framkvæmd símhlerana hjá embættinu. Þá liggur fyrir að G og H komu að símhlerununum sem starfsmenn Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Hvað varðar E, fyrrverandi starfsmann sérstaks saksóknara, þá liggur fyrir að hann kom ekki að rannsókn málsins en hann hefur komið fram opinberlega og lýst framkvæmd við hlustun sem sóknaraðili telur fela í sér brot gegn réttindum sakbornings sem til rannsóknar var við embættið. Með hliðsjón af því sem að framan er rakið verður sóknaraðila heimilað að leiða framangreinda sem vitni í því skyni að varpa frekari ljósi á framkvæmd símhlustana í málinu. Hefur ekki verið sýnt fram á að skýrslutaka af þeim skipti ekki máli til sönnunar þannig að hafna beri kröfu sóknaraðila á grundvelli 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008. Hins vegar hafa engin rök verið færð fyrir því af hálfu sóknaraðila hvernig lögreglumaðurinn F tengist framkvæmd umræddra símhlerana. Er skýrslutaka af honum því bersýnilega tilgangslaus og verður því að hafna kröfu sóknaraðila um að hann gefi skýrslu í málinu.

Enn fremur telur sóknaraðili nauðsynlegt að spyrja vitni, sem komu að rannsókn málsins, um aðdraganda að breytingu á réttarstöðu A í október 2009. Í málinu liggja fyrir skýringar Embættis sérstaks saksóknara til lögmanns sóknaraðila á því af hverju réttarstöðu hans var breytt, sbr. bréf embættisins til hans 28. október 2013. Þá liggur fyrir svokölluð mætingarskýrsla A hjá sérstökum saksóknara frá 21. október 2009 þar sem honum er kunngert að réttarstöðu hans hafi verið breytt og ástæður þess. Eru skýrslutökur af starfsmönnum embættisins að mati dómsins því tilgangslausar til sönnunar á þessu atriði. Telji sóknaraðili að umrædd ákvörðun kunni að hafa haft áhrif á niðurstöðu málsins, er honum fært, á grundvelli þeirra gagna sem fyrir liggja í málinu, að byggja á því við meðferð þess fyrir Hæstarétti Íslands.

Um afhendingu gagna:

Sóknaraðili krefst þess enn fremur að varnaraðili leggi fram öll tölvupóstsamskipti embættisins við A á tímabilinu maí til og með október 2009, auk annarra gagna sem varða mat embættisins á réttarstöðu A og ákvörðun um að breyta henni í október 2009. Í VII. kafla laga nr. 88/2008 er að finna almennar reglur um rannsókn sakamála. Markmið slíkrar rannsóknar er samkvæmt 1. mgr. 53. gr. laganna að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða að henni lokinni hvort sækja skuli mann til sakar, svo og að afla gagna til undirbúnings málsmeðferðar fyrir dómi. Sé mál höfðað með útgáfu ákæru sendir ákæruvaldið hana til héraðsdóms ásamt þeim sýnilegu sönnunargögnum, sem ákæruvaldið hyggst leggja fram í málinu, sbr. 154. gr. laganna. Er það almennt á forræði ákæruvaldsins hvaða gögn það leggur fram til þess að fullnægja sönnunarbyrði sinni samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Óljóst er hvaða gögn það eru sem sóknaraðili krefst afhendingar á en af hálfu varnaraðila hefur því ekki verið mótmælt að einhver slík kunni að vera til.  Að mati dómsins þykir, þrátt fyrir að gögnin liggi ekki frammi, mega leggja til grundvallar að þau séu ekki sönnunargögn sem ákæruvaldinu ber að leggja fram í málinu. Enn fremur, verður með hliðsjón af því sem áður var rakið varðandi kröfu sóknaraðila um að leiða vitni um mat sérstaks saksóknara á réttarstöðu A, að telja að gögnin séu tilgangslaus til sönnunar. Verður kröfu sóknaraðila um afhendingu þeirra því hafnað.

                Kolbrún Sævarsdóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

                Fallist er á kröfu sóknaraðila, X, um að teknar verði vitnaskýrslur af B, C, D, E, G og H, í þeim tilgangi að varpa ljósi á framkvæmd símhlerana hjá Embætti sérstaks saksóknara, í tengslum við áfrýjun á dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. S-[...]/2012.

                Hafnað er kröfum sóknaraðila um skýrslutökur og afhendingu gagna er varða ákvörðun sérstaks saksóknara um breytingu á réttarstöðu A.