Miðvikudaginn 29. október 2003.
Nr. 388/2003.	British American Tobacco Nordic Oy og British American Tobacco (Investments) Limited (Jakob R. Möller hrl.) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl.)

 

Kærumál. Kröfugerð. Vanreifun. Lögvarðir hagsmunir. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli tveggja erlendra fyrirtækja á hendur íslenska ríkinu var vísað frá dómi. Í málinu var þess annars vegar krafist að viðurkennt yrði að öðru fyrirtækinu væri heimilt þrátt fyrir ákvæði 3. töluliðar 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir að fjalla í fjölmiðlum um upplýsingar sem lytu að lýsingum á þeim tóbaksvörum sem það setti á markað og hins vegar að fyrirtækjunum væri heimilt þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 að hafa tóbakið eða vörumerki þess sýnilegt á sölustöðum. Í Hæstarétti var með vísan til þess að fyrri liður kröfugerðarinnar væri ekki í því horfi að dómsniðurstaða gæti orðið skýr og afgerandi um það hvernig rétti fyrirtækisins væri háttað, staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að vísa henni frá dómi. Varðandi síðari kröfuliðinn var talið fram komið að viðskiptum lyki ekki með öllu við það að varningurinn væri seldur ÁTVR. Þá mætti ganga út frá því að hömlur samkvæmt 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 væru líklegar til að hafa áhrif á sölu til neytenda á varningi frá fyrirtækjunum, en árangur í sölustarfi smásala hefði augljós áhrif á hagsmuni þeirra. Var því fallist á að áskilnaður um lögvarða hagsmuni stæði því ekki í vegi að fyrirtækin gætu fengið dóm um þessa kröfu. Var úrskurðurinn að því er varðaði þennan kröfulið felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka hann til efnismeðferðar.

 

Dómur Hæstaréttar.

Málið dæma hæstaréttardómararnir Gunnlaugur Claessen, Árni Kolbeinsson og Ingibjörg Benediktsdóttir.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 29. september 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 6. október sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. september 2003, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður, en til vara að málskostnaður á báðum dómstigum falli niður.

I.

Í fyrri lið kröfugerðar fyrir héraðsdómi krefst sóknaraðilinn British American Tobacco Nordic Oy þess að viðurkennt verði að honum sé heimilt þrátt fyrir ákvæði 3. töluliðar 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir að fjalla í fjölmiðlum um þær upplýsingar, sem fram komi í héraðsdómsskjali nr. 18, og lúti að lýsingu á þeim tóbaksvörum, sem hann setur á markað. Í öðrum lið kröfugerðarinnar krefjast báðir sóknaraðilar þess að viðurkennt verði að þeim sé heimilt þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 að hafa sýnilegt viðskiptavinum á útsölustöðum það tóbak eða vörumerki tóbaks, sem sá sóknaraðilanna setur á markað, sem nefndur var í fyrri kröfulið. Er í hinum kærða úrskurði gerð grein fyrir tengslum sóknaraðilanna innbyrðis og með hvaða hætti hvor þeirra kemur að því að setja á markað hér á landi margs kyns tóbaksvörur, sem seldar eru í Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (ÁTVR), sem aftur selur þær smásölum.

Sóknaraðilinn British American Tobacco Nordic Oy hefur lagt fyrir Hæstarétt nýtt skjal til skýringar á því að hann og fyrirrennari hans hafi um langt árabil haft samning við Globus hf. um að vera einkaumboðsmaður sinn á Íslandi. Segir sóknaraðilinn samkeppni ríkja milli framleiðenda tóbaksvara, sem allir hafi það markmið að tryggja sem mesta sölu á sínum tegundum hjá smásölum og á sölustöðum á hótelum og veitingahúsum. Kemur fram að umboðssamningurinn við Globus hf.  skyldi íslenska félagið til að vinna fyrir hönd sóknaraðilans og tryggja árangursríka markaðssetningu og sölu á vörum hans innan þess ramma, sem heimilt sé samkvæmt ákvæðum laga um tóbaksvarnir. Hafi félagið í því skyni margvísleg samskipti við smásala, meðal annars til að tryggja að nægilegt magn af vörum sóknaraðilans sé jafnan fyrir hendi til að anna eftirspurn. Liður í því sé að umboðsmaðurinn eigi jafnan vörubirgðir á lager til öryggis ef smásala vanti birgðir og þær fáist ekki hjá ÁTVR. Globus hf. geti þannig brugðist við með skjótum hætti og gætt hagsmuna sóknaraðilans, en félagið hafi leyfi til að selja í smásölu birgðir tóbaksvöru, sem það kaupi frá ÁTVR. Með þessum og margvíslegum öðrum hætti hafi umboðsmaðurinn skyldum að gegna fyrir sóknaraðilann. Kveðst sóknaraðilinn þannig hafa mikil samskipti bæði við heildsala og smásala á tóbaksvörum, ýmist beint eða fyrir milligöngu umboðsmanns síns. Liður í því séu reglubundnir, mánaðarlegir fundir með fulltrúum ÁTVR, sóknaraðilans og Globusar hf.

II.

Fyrir Hæstarétti hefur sóknaraðilinn British American Tobacco Nordic Oy gefið þá skýringu að með tilvísun í fyrri kröfulið í málinu til héraðsdómsskjals nr. 18 sé eingöngu átt við upplýsingar um umbúðir og efnisinnihald tóbaksvara. Telji hann það fara gegn stjórnarskrá að meina honum að tjá sig um umbúðir og efnisinnihald einstakra vörutegunda, líkt og gert sé með 3. tölulið 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002. Tilgangur sóknaraðilans sé að geta veitt neytendum upplýsingar um staðreyndir, sem varði vöru hans, og sú niðurstaða héraðsdóms að ógjörningur sé að ráða hver umfjöllun hans kunni að verða sé ekki reist á viðunandi grunni. Sé sú aðferð héraðsdóms að túlka þröngt d. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 til þess fallin að koma í veg fyrir að einstaklingar og lögaðilar geti notið réttar síns samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar til að fá úrlausn um rétt sinn fyrir dómstólum. Að því er varðar síðari kröfuliðinn mótmælir sami sóknaraðili því að hann eigi ekki lögvarinna hagsmuna að gæta um þá kröfu, svo sem héraðsdómur hafi komist að niðurstöðu um. Vísar hann í því sambandi til samskipta sinna við heildsala og smásala um sölu á tóbaksvörum, sem getið var í I. kafla að framan. Í ljósi þess, sem þar kemur fram, fái sú staðhæfing í hinum kærða úrskurði ekki staðist að afskiptum sóknaraðila af vörunni sé lokið þegar þeir hafi selt hana ÁTVR. Telur sóknaraðilinn að þeir hafi augljósa hagsmuni af því hvaða reglur gildi um sölu á tóbaki á Íslandi. Hann selji vöruna íslensku fyrirtæki og afdrif hennar hafi áhrif á fjárhagslega afkomu hans. Sóknaraðilar eigi hagsmuna að gæta af árangri smásalans í sölu til neytandans, en takist smásalanum ekki að selja vöruna kaupi hann ekki framvegis af heildsalanum, sem kaupi þá heldur ekki af framleiðandanum. Geti þá engum úrslitum ráðið um lögvarða hagsmuni sóknaraðila þótt eignarhald á vörunni færist til ÁTVR við sölu á henni. Engu skipti heldur að sóknaraðilinn sé erlendur en ekki íslenskur. Að því leyti séu hagsmunir sóknaraðila í engu frábrugðnir hagsmunum innlendra eða erlendra vöruframleiðenda eða þeirra, sem selji vörur sínar hér á landi. Þá sé ekki um einskiptis viðskipti að ræða heldur viðvarandi viðskipti, sem í þessu tilviki hafi staðið í áratugi. Þá telur sóknaraðilinn sig eiga skýra og sérgreinda hagsmuni í réttindum, sem hann hafi samkvæmt vörumerkjum fyrir tóbaksvörur, en með hömlum, sem settar séu með 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 sé hann sviptur rétti til að nota vörumerki sín. Ennfremur séu lagðar á sóknaraðila umfangsmiklar skyldur samkvæmt reglugerð nr. 236/2003 um viðvörunarmerkingar á tóbaki og mælingar og hámark skaðlegra tóbaksefna. Sé þeim þannig gert skylt að prenta viðvörunarmerki á umbúðir, láta fara fram tilteknar prófanir og fleira, auk þess að standa straum af kostnaði, sem af þessu hlýst. Einnig af þessum ástæðum eigi sóknaraðilar lögvarða hagsmuni af því hvaða lagareglur gildi um þær vörur, sem þeir setji á markað á Íslandi. Vísar hann einnig til 70. gr. stjórnarskrárinnar um þennan kröfulið, en með niðurstöðu hins kærða úrskurðar sé gengið allt of langt með þeim afleiðingum að brotið sé gegn rétti sóknaraðila til að fá úrlausn fyrir dómi um réttindi sín. Sóknaraðilinn British American Tobacco (Investments) Limited vísar til þess að hann sé nytjaleyfishafi vörumerkja svonefndrar BAT-samstæðu, sem hinn sóknaraðilinn markaðssetji á Íslandi í skjóli undirleyfis frá sér. Reglur, sem gildi um notkun vörumerkjanna, hafi því bein og augljós áhrif á hagsmuni hans.

Rök varnaraðila fyrir því að vísa beri kröfum sóknaraðila frá dómi eru í meginatriðum rakin í hinum kærða úrskurði. Að því er varðar fyrri kröfuliðinn bendir hann á að þótt sóknaraðili hafi með nýju skjali lagt fram þýðingu á héraðsdómskjali nr. 18 sé ekki vísað til þess í kröfugerð hans heldur til hins enska texta skjalsins. Sú nýja afmörkun, sem komi fram í málatilbúnaði sóknaraðilans fyrir Hæstarétti, um að átt sé við umfjöllun í fjölmiðlum um umbúðir og efnisinnihald tóbaksvara, komi alls ekki fram í kröfugerðinni sjálfri. Í raun sé krafist viðurkenningar á einhverri umfjöllun, sem geti orðið margs konar, og engin leið sé að sjá fyrir endann á umfjöllun um þetta dómskjal. Krafan sé óljós og ókleift að henda reiður á hvers krafist sé í raun. Að því er varðar síðari kröfulið sóknaraðila telur varnaraðili að áskilnaði um lögvarða hagsmuni sé ekki fullnægt svo hinir fyrrnefndu geti fengið dóm um þá kröfu. Engu máli skipti fyrir úrlausn málsins sú starfsemi, sem Globus hf. reki í þágu sóknaraðila. Við mat á lögvörðum hagsmunum skipti jafnan máli hver lagaleg staða viðkomandi sé. Verði þá að líta til þess að hvorki fari fram starfsemi af hálfu sóknaraðila á Íslandi né hafi þeir heimild til að dreifa tóbaki hér á landi eða selja það í smásölu. Rök varnaraðila fyrir því að vísa beri frá dómi síðari kröfulið sóknaraðila eru að öðru leyti rakin í hinum kærða úrskurði.

III.

Fallist verður á með varnaraðila að fram komin skýring sóknaraðilans British American Tobacco Nordic Oy á efni héraðsdómskjals nr. 18 í málatilbúnaði hans fyrir Hæstarétti bæti ekki úr þeim annmörkum, sem eru á fyrri lið kröfugerðar hans. Er hún ekki í því horfi að dómsniðurstaða geti orðið skýr og afgerandi um það hvernig rétti hans sé háttað. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður niðurstaða hans um þennan kröfulið staðfest.

Varðandi síðari kröfulið sóknaraðila vísar varnaraðili til þess að hinir fyrrnefndu hafi ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um þá kröfu. Um það er fyrst til þess að líta að í I. kafla að framan eru raktar þær skýringar, sem sóknaraðilinn British American Tobacco Nordic Oy hefur veitt um samskipti sín og umboðsmanns síns við heildsala og smásala vegna viðskipta með tóbaksvörur. Er þannig fram komið að umsvifum sóknaraðilans vegna viðskiptanna lýkur ekki með öllu við það að varningur hans er seldur ÁTVR. Vegna ákvæðis 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 er þeim, sem selja tóbak, hvorki heimilt að hafa vöruna sýnilega viðskiptavinum né vörumerki tóbaks. Má ganga út frá því að slíkar hömlur séu líklegar til að hafa áhrif á sölu til neytenda á varningi frá sóknaraðilum, en árangur í sölustarfi smásala hefur augljós áhrif á hagsmuni sóknaraðila. Um er að ræða viðvarandi viðskipti, sem staðið hafa um árabil. Að virtu öllu því, sem að framan er rakið, verður fallist á að áskilnaður um lögvarða hagsmuni standi því ekki í vegi að sóknaraðilar geti fengið dóm um þessa kröfu. Eins og málið liggur fyrir eru ekki efni til að greina á milli hagsmuna sóknaraðilanna að því leyti. Niðurstaðan um síðari kröfulið sóknaraðila er samkvæmt því sú að hinn kærði úrskurður verður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka þann þátt málsins til efnismeðferðar.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest. Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Staðfest er niðurstaða hins kærða úrskurðar um að vísa frá dómi fyrri kröfulið sóknaraðilans British American Tobacco Nordic Oy. 

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi að því er varðar síðari kröfulið sóknaraðila, British American Tobacco Nordic Oy og British American Tobacco (Investments) Limited, og er lagt fyrir héraðsdóm að taka þann kröfulið til efnismeðferðar.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. september 2003.

I

Mál þetta er höfðað af British American Tobacco Nordic Oy, (BATN) Pitkänsillanranta 3 A, 00530 Helsinki, Finnlandi og British American Tobacco (Investments) Limited, (BAT (Investments)) Globe House, 1 Water Street, London, Englandi, á hendur íslenska ríkinu til viðurkenningar á því að stefnendum sé ákveðin háttsemi heimil þrátt fyrir tiltekin ákvæði tóbaksvarnarlaga nr. 6/2002,  enda fari þau í bága við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944.

Dómkröfur stefnenda eru eftirfarandi:

1.        Stefnandi, British American Tobacco Nordic Oy, krefst þess, að viðurkennt verði með dómi, að honum sé heimilt að fjalla í fjölmiðlum um þær upplýsingar sem fram koma á dómskjali 18 og lúta að lýsingu á þeim tóbaksvörum sem hann markaðssetur, þrátt fyrir ákvæði 3. tl. 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir.

2.        Stefnendur krefjast þess, að viðurkennt verði með dómi, að heimilt sé að hafa tóbak eða vörumerki tóbaks, sem stefnandi, British American Tobacco Nordic Oy, markaðssetur með lögbundnum viðvörunarmerkingum, sýnilegt viðskiptavinum á útsölustöðum, þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002.

3.        Auk framangreinds krefjast stefnendur þess að stefndi verði dæmdur til að greiða þeim málskostnað.

 

Af hálfu stefnda er aðallega gerð sú krafa að málinu verði vísað frá dómi og að stefnendum verði gert að greiða stefnda málskostnað.  Til vara að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnenda og að stefnendum verði gert að greiða stefnda málskostnað.   Verði ekki fallist á kröfu stefnda um frávísun málsins krefst hann þess að málskostnaðarákvörðun bíði efnisdóms.

Hinn 28. ágúst 2003 fór fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu stefnda og er einungis sá þáttur málsins hér til umfjöllunar.  Dómkröfur stefnenda í þessum þætti málsins eru að frávísunarkröfunni verði hrundið og stefnda verði gert að greiða stefnendum málskostnað í þessum þætti málsins.

II

Eins og fram kemur í gögnum málsins er stefnandinn, British American Tobacco Nordic Oy, finnskt fyrirtæki sem er hluti af fyrirtækjasamstæðunni British American Tobacco (BAT), sem mun vera meðal stærstu tóbaksframleiðenda í heimi.  Meðal þeirra tegunda af tóbaki sem stefnandi, BATN, selur hingað til lands eru Kool Menthol, Viceroy KSF, Viceroy Lights, Viceroy,Lucky Strike KSF, Kent KSF, Kent Lights, Kent, Capri Menthol, Capri M-120, Capri Lights, Capri L-120 og Capri. Þá kemur fram í gögnum málsins að heildarmarkaðshlutdeild stefnanda, BATN, á íslenska tóbaksmarkaðinum hafi verið 14,1% árið 2000, 13,5% árið 2001 og 13,3% árið 2002.

Þá kemur fram hjá stefnendum að frá 1. janúar 2000 hafi stefnandi, BATN, haft milligöngu um sölu á á tóbaksvörum BAT samstæðunnar til Íslands fyrir annað fyrirtæki innan þeirrar samstæðu og þannig hafi stefnandinn, BATN, annast verðlagningu á tóbaksvörum BAT, markaðssetningu á þeim gagnvart innflytjandanum, Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins á Íslandi (ÁTVR),  kynningu á framleiðsluvörum að því marki sem hún sé heimil, og daglega umsjón viðskiptanna við kaupendur á Íslandi, eftir atvikum fyrir milligöngu umboðsaðila síns hér á landi, Globusar hf.   Frá 1. október sl. hafi stefnandinn, BATN, annast viðskiptin í eigin nafni og fyrir eigin reikning.

Stefnendur kveða ástæður málssóknar þessarar vera þær að í ljósi þess að löggjafinn og stjórnvöld hafi hlutverki að gegna við setningu laga og reglna um tóbak og tóbaksvarnir sé ekki verið að leitast við að hnekkja auglýsingabanni því sem mælt sé fyrir um í tóbaksvarnarlögunum á þeim grundvelli að það sé stjórnskipulega ógilt.  Hins vegar telja stefnendur að bannið hafi hvorki náð né muni ná því markmiði sínu að draga úr heildarneyslu á tóbaki.  Engin gögn hafi verið lögð fram sem réttlæti auglýsingabannið í þeirri mynd sem það nú  birtist í lögunum við setningu þeirra laga. Telja stefnendur að ákvæði laganna sem varði dómkröfur þeirra séu úr hófi og geti ekki skoðast sem skynsamlegar reglur. Þá brjóti ákvæði þessi gegn stjórnarskrárvörðum réttindum þeirra.

Eins og rakið er að framan varða dómkröfur stefnenda ákvæði 3. tl. 3. mgr. og 6. mgr. 7. gr.  laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir.  Í 1. mgr. 7. gr. segir að hvers konar auglýsingar á tóbaki og reykfærum séu bannaðar hér á landi með þeirri undantekningu að þetta nái ekki til auglýsinga í ritum sem út séu gefin utan lands af erlendum aðilum á erlendum tungumálum, enda sé megintilgangur þeirra ekki að auglýsa slíkar vörur.   Þrátt fyrir það er ÁTVR heimilt að gefa út verðskrá fyrir tóbak og birta skrá yfir skaðleg efni í tóbaksvörum.  Í 2. mgr. ákvæðisins kemur fram að bannað sé að sýna neyslu eða hvers konar meðferð tóbaks eða reykfæra í auglýsingum eða upplýsingum um annars konar vöru eða þjónustu og í myndskreytingu á varningi.  Í 3. gr. ákvæðisins er talið upp í fjórum liðum hvað átt sé við með auglýsingum í lögunum og samkvæmt 3. tl. ákvæðisins er hvers konar umfjöllun í fjölmiðlum um einstakar vörutegundir, til annars en að vara sérstaklega við skaðsemi þeirra, bönnuð.

Samkvæmt 6. mgr. 7. gr. laganna skal tóbaki og vörumerkjum tóbaks komið þannig fyrir á útsölustöðum að það sé ekki sýnilegt viðskiptavinum.

III

Stefnandi, BATN, kveðst fallast á að þeir sem reyki eigi á hættu að fá alvarlega sjúkdóma tengda reykingum og af þeim sökum kveðst hann styðja að sett séu lög og reglur um tóbak og tóbaksvarnir svo framarlega sem slíkar reglur séu sanngjarnar og skynsamlegar.   Þá kveðast stefnendur ekki draga í efa að löggjafinn og stjórnvöld hafi mikilvægu hlutverki að gegna við að framfylgja því markmiði að draga úr tóbaksneyslu, sérstaklega ungs fólks.

Hvað tóbaksauglýsingum viðvíkur þá telur stefnandi, BATN, að kynning tóbaksvara eigi einvörðungu að beinast að fullorðnum sem tekið hafi þá ákvörðun að reykja en ekki að öðrum, sérstaklega ekki ungu fólki.  Því eigi tóbaksauglýsingar að höfða til þeirra fullorðnu einstaklinga sem tekið hafi upplýsta ákvörðun um að reykja.  Stefnandi, BATN, telur einnig að tóbaksframleiðendur eigi að eiga þess kost að miðla upplýsingum til lögráða reykingamanna sem séu meðvitaðir um þá áhættu sem felist í reykingum.

Það er mat stefnanda, BATN, að ljóst sé, af þeim lögum sem bannað hafi tóbaksauglýsingar á Íslandi allt frá árinu 1972, að markmið þeirra hafi verið að draga úr heilsutjóni með því að minnka tóbaksneyslu.  Sé þannig gert ráð fyrir því að auglýsingar auki tóbaksneyslu og af þeim sökum auglýsi tóbaksfyrirtæki.  Þessu hafnar stefnandi, BATN, og kveðst hann ekki kynna vörur sínar í þeim tilgangi að hvetja til reykinga enda væri slíkt rangt í ljósi hinnar alvarlegu áhættu sem fólgin sé í reykingum auk þess sem fjármunum væri betur varið í annað markaðsstarf.  Sé markaðurinn fyrir tóbaksvörur þroskaður og viti neytendur hver grunnvaran sé og væri óskynsamlegt út frá viðskiptalegum sjónarmiðum að markaðssetja vöruna fyrir upplýsta neytendur sem hafi ekki áhuga á henni.

Helstu ástæður þess að stefnendur og önnur tóbaksfyrirtæki kynni vörur sínar séu að ljá vörumerkjum/tegundum þeirra verðmæti og halda tryggð viðskiptavina til að draga úr líkum á því að þeir reyni aðrar tegundir.  Þá sé tilgangur með auglýsingum að leitast við að fá reykingamenn, sem reykja aðrar tegundir, til að skipta yfir í þá tegund sem verið er að auglýsa.  Þá sé tilgangur auglýsinga að kynna fyrir reykingamönnum nýjar tegundir og þróun á þeim sem fyrir eru.

Stefnendur leggja á það áherslu, að í 1. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir komi fram að markmið þeirra sé að draga úr tóbaksneyslu og þar með því heilsutjóni sem hún valdi auk þess að vernda fólk fyrir áhrifum tóbaksreyks.  Telja stefnendur að meta þurfi í ljósi þessa markmiðs hvort þær skerðingar á grundvallarréttindum sem þar sé kveðið á um séu í samræmi við meðalhófsreglur stjórnskipunarréttar.  Lúti kröfur stefnenda að því að hnekkja ákvæðum 3. tölul. 3. mgr. og 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaganna á þeim grundvelli að þau séu stjórnskipulega ógild.

 

Ákvæði 3. tl. 3. mgr. 7. gr. laganna hljóði svo:

 

 “Með auglýsingum er í lögum þessum m.a. átt við: [...]3. hvers konar umfjöllun í fjölmiðlum um einstakar vörutegundir til annars en að vara sérstaklega við skaðsemi þeirra,”

 

Stefnandi, BATN, telur ákvæði þetta stjórnskipulega ógilt að svo miklu leyti sem það hindri hann í að fjalla um tóbakstegundir sínar í öðrum tilgangi en þeim einum að vara sérstaklega við skaðsemi þeirra, þegar slík umfjöllum myndi ekki teljast til auglýsinga samkvæmt 1., 2. eða 4. tl. 3. mgr. 7. gr. laganna.  Dæmigerðar upplýsingar af því tagi sé að finna á dómskjali nr. 18.

 

6. mgr. 7. gr. sé svohljóðandi:

 

“Tóbaki og vörumerkjum tóbaks skal komið þannig fyrir á útsölustöðum að það sé ekki sýnilegt viðskiptavinum.”

 

Telja stefnendur að ákvæði þetta sé ógilt að svo miklu leyti sem það komi í veg fyrir að tóbak og vörumerki tóbaks frá BAT-samstæðunni, sem hafi lögbundnar viðvörunarmerkingar, sé haft sýnilegt á útsölustöðum. 

 

Stefnendur telja að framangreind ákvæði brjóti gegn réttindum sem þeim séu tryggð með ákvæðum 73. gr. stjórnarskrárinnar um tjáningarfrelsi, sem og 75. gr. stjórnarskrárinnar sem varði atvinnufrelsi.  Þá telja stefnendur einnig að sú takmörkun á vörumerkjaréttindum þeirra sem felist í 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga feli í sér brot gegn eignaréttarákvæði 72. gr. stjórnarskrárinnar.  Auk þessa telja stefnendur að hin umdeildu ákvæði brjóti gegn almennri meðalhófsreglu stjórnskipunarréttar.

Þegar áhrif ákvæða 7. gr. tóbaksvarnarlaga séu metin í heild telja stefnendur að tjáningarfrelsi þeirra um tóbak og tóbaksvörur hafi verið afnumið.   Hafi umrætt afnám tjáningarfrelsis verið lögleitt án þess að nokkur gögn væru lögð fram sem réttlættu það og algerlega án þess að litið væri til sjónarmiða um mannréttindavernd.  Sé markmið tóbaksvarnarlaga að draga úr heilsutjóni og dauðsföllum með því að minnka tóbaksneyslu en hvergi í lögskýringargögnum sem fylgt hafi tóbaksvarnar-lögunum sé að finna tilvísanir til vísindalegra athugana sem sýni fram á að algert bann við tóbaksauglýsingum hafi þau áhrif að draga úr heildarneyslu tóbaks.  Þá verði ekki betur séð en að Alþingi hafi látið hjá líða að taka til athugunar hvort umrædd ákvæði fælu í sér óhóflega skerðingu á mannréttindum.  Beri stefndi því sönnunarbyrði á því að hin umdeildu ákvæði tóbaksvarnarlaga fái samrýmst meðalhófsreglu.   Er að mati stefnenda ekkert samhengi milli umdeildra ákvæða og tóbaksneyslu.

Í þessu sambandi vísa stefnendur til framlagðrar skýrslu KPMG sem ber heitið „Tóbaksiðnaðurinn og auglýsingar innan Evrópusambandsins” og unnin hafi verið samkvæmt beiðni nokkurra breskra tóbaksfyrirtækja og tekið hafi til þess annars  vegar hvort auglýsingabann á tóbak hafi þau áhrif að draga úr neyslu þess og hins vegar hvort slíkt bann hefði neikvæð áhrif á hagkerfið.  Varðandi fyrra atriðið hafi niðurstaða skýrslunnar verið sú að auglýsingabann hefði ekki þau áhrif að minnka tóbaksneyslu.

Í skýrslu sem útbúin hafi verið á vegum BAT og beri heitið “The Effect of  Tobacco Advertising, Sponsorship and Trademark Diversification Restrictions on the Consumption of Tobacco Product: A Summary of the Literature” segi meðal annars í niðurstöðukafla að umtalsverð minnkun tóbaksneyslu hafi orðið í mörgum löndum án banns eða verulegra takmarkana á tóbaksauglýsingum. Þá segir þar að lönd þar sem tóbaksauglýsingar séu bannaðar hafi að jafnaði hærra hlutfall tóbaksneytenda en þau þar sem slíkt bann sé ekki til staðar.  Þá hafi ekki tekist að draga úr neyslu tóbaks í löndum þar sem tóbaksauglýsingar séu bannaðar eða verulega takmarkaðar. 

Stefnendur kveða markmið málsóknar þessarar vera að vernda þau grundvallar-réttindi þeirra að eiga þess kost að miðla upplýsingum um vörur sínar til upplýstra neytenda sem hafi tekið þá ákvörðun að reykja.  Séu vörurnar sem stefnandi, BATN, selji til Íslands löglegar hér á landi og vilji hann hafa tækifæri til þess að geta boðið þær í samkeppni við aðra framleiðendur.  Það sé staðreynd að reykingamenn skipti gjarnan um tegundir og vilji stefnendur hafa möguleika á því að taka þátt í samkeppninni um hylli reykingamanna.

Sé litið til þess hver séu líkleg langtímaáhrif þess afnáms á tjáningarfrelsi sem felist í ákvæðum tóbaksvarnarlaga telja stefnendur að það muni hafa í för með sér að samkeppni á markaðinum sé útilokuð sem leiði óhjákvæmilega til samþjöppunar og hindri að nýjar vörur, framleiddar á þeirra vegum, jafnvel minna skaðvænlegar, nái fótfestu á markaðinum.  Ekkert bendi til þess að samþjöppun á markaði hafi í för með sér að tóbaksneysla dragist saman heldur einungis að mest seldu tegundirnar muni smám saman öðlast aukna markaðshlutdeild.  Auk þessa sé reykingamaðurinn sviptur þeim möguleika að taka upplýsta ákvörðun um hvaða tegund hann vilji reykja.  Þá sé ekki unnt að veita hinum lögboðnu viðvörunum á tóbaksumbúðum athygli fyrr en eftir að varan hefur verið keypt.

Í 73. grein stjórnarskrár lýðveldisins Íslands felist þrjár meginreglur.  Samkvæmt 1. mgr. séu allir frjálsir skoðana sinna og sannfæringar.   Samkvæmt 2. mgr. eigi hver maður rétt á að láta í ljós hugsanir sínar, en verði að ábyrgjast þær fyrir dómi.   Í 3. mgr. segi að tjáningarfrelsi megi aðeins setja skorður með lögum í þágu allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði eða vegna réttinda og mannorðs annarra, enda teljist þær nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum.

Í 2. mgr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, komi fram að takmarkanir á tjáningarfrelsi þurfi að vera innan þeirra marka sem nauðsyn beri til í lýðræðislegu þjóðfélagi.  Að mati stefnenda hafi þessi orðalagsmunur á tilvitnuðum ákvæðum enga efnislega þýðingu.  Stjórnarskrárákvæðið hafi að geyma sömu reglu og ákvæði mannréttindasáttmálans, þ.e. að skerðingar þurfa að vera nauðsynlegar en í því sé fólgið að þær verði að samrýmast meðalhófsreglu.  

Stefnendur telja engan vafa leika á því að sú tjáning sem sé bönnuð samkvæmt ákvæðum tóbaksvarnarlaga njóti verndar 73. gr. stjórnarskrárinnar. Vísa þeir í því sambandi til dóms Hæstaréttar frá 25. febrúar 1999 í máli nr. 415/1998.  Hafi  Hæstiréttur talið vafalaust að auglýsingar nytu verndar samkvæmt framangreindum ákvæðum auk 19. gr. samningsins um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Hafi Hæstiréttur sagt að um væri að ræða tjáningarform sem hefði mikla þýðingu í nútímaþjóðfélagi við upplýsingamiðlun til almennings.  Auglýsingar skipti og máli fyrir fjárhag fjölmiðla og hafi þar með áhrif á það hvernig þeir sinni hlutverki sínu. Niðurstaða dómsins hafi hins vegar verið sú að það bann á áfengisauglýsingum, sem málið snerist um, fæli ekki í sér brot á ákvæðum 73. gr. stjórnarskrárinnar.

Stefnendur leggja á það áherslu, að dómur þessi geti ekki, nema að því er varðar vernd tjáningar samkvæmt 73. gr., haft fordæmisgildi um þær takmarkanir á tjáningarfrelsi sem málssókn þeirra beinist að, meðal annars vegna þess að dómurinn hafi varðað hefðbundna auglýsingu á áfengi.  Hafi því ekki verið fjallað um jafn víðtækar takmarkanir á tjáningarfrelsinu og hér sé um að ræða.  Þá benda stefnendur á að í 3. tölul. 3. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga felist takmörkun á tjáningarfrelsi fjölmiðla/blaðamanna, sem almennt sé talið njóta hvað  ríkastrar verndar.

Stefnendur kveða takmarkanir á tjáningarfrelsi þurfa að uppfylla þrjú skilyrði til þess að vera heimilar að stjórnlögum. Í fyrsta lagi þurfi þær að byggjast á fullnægjandi lagaheimild sem uppfylla þurfi ákveðnar kröfur um skýrleika.  Í öðru lagi verði markmið takmarkana að vera heimilt, þ.e. vera í þágu allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði manna eða vegna réttinda eða mannorðs annarra, sbr. 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar. Í þriðja lagi verði takmarkanirnar að teljast nauðsynlegar og samrýmast lýðræðishefðum, vera í samræmi við meðalhófsreglu.  Þau ákvæði tóbaksvarnarlaga sem málssókn stefnenda beinist að standist ekki framangreinda meðalhófsreglu og séu þau því stjórnskipulega ógild.

Að mati stefnenda felist þrennt í meðalhófsreglunni.  Í fyrsta lagi þurfi stefndi að sýna fram á að þær takmarkanir sem lögleiddar hafi verið séu líklegar til að hafa þau áhrif sem þeim hafi verið ætlað.  Í öðru lagi þurfi stefndi að sanna að ekki hefði verið hægt að ná því markmiði sem að var stefnt með öðrum og viðurhlutaminni takmörkunum á tjáningarfrelsinu.  Í þriðja lagi þurfi umræddar takmarkanir á tjáningarfrelsi, hafi þær uppfyllt fyrri tvö skilyrðin, að vera sanngjarnar og réttlæta þær takmarkanir sem þær feli í sér.

Stefnendur telja að þær takmarkanir á réttindum þeirra sem hin umdeildu ákvæði hafi að geyma brjóti gegn framangreindum þáttum meðalhófsreglunnar og hvíli það á stefnda að sanna að umdeild ákvæði uppfylli skilyrði meðalhófsreglunnar og séu stjórnskipulega gild.  Sé almenna reglan sú að á íslenska ríkinu beri að sanna að slíkar takmarkanir séu réttlætanlegar og heimilar og hljóti sú skylda að vera sérstaklega rík í þessu tilviki þar sem ákvæðin hafi í raun í för með sér afnám tjáningarfrelsis um þessi efni.

Hvað viðvíki fyrsta þætti meðalhófsreglunnar kveða stefnendur að engin gögn liggi fyrir sem sýni fram á að algert bann við umfjöllun um einstakar tóbakstegundir í fjölmiðlum og því að tóbak sé sýnilegt á sölustöðum leiði til þess að dragi úr tóbaksneyslu. Sé að minnsta kosti töluverður vafi á því að bann við tóbaksauglýsingum hafi í för með sér að tóbaksneysla minnki.  Í þessu sambandi sé nauðsynlegt að hafa í huga að ákvæðin hafi í för með sér mun víðtækari takmarkanir en auglýsingabann og banni því tjáningu sem sé fjarri því fallin til þess að geta haft áhrif á tóbaksneyslu.

Samkvæmt ákvæðum 3. tölul. 3. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga sé óheimilt að fjalla um einstakar tegundir tóbaks nema til þess að vara sérstaklega við skaðsemi þeirra.   Sé því óheimilt að lýsa einstökum tóbakstegundum í fjölmiðlum þrátt fyrir að um sé að ræða vöru sem löglegt sé að selja hérlendis.   Þurfi að mati stefnanda, BATN, mjög sterk rök til að réttlæta þá takmörkun á tjáningarfrelsi sem í því felist.  Ekki sé einungis um það að ræða að réttur stefnenda og annarra sem selji tóbak til að miðla upplýsingum um vörur sínar sé virtur að vettugi heldur nái ákvæðið einnig til að þess að svipta almenning þeim möguleika að fá upplýsingar um þær.  Sé rétturinn til að fá upplýsingar talinn órjúfanlegur þáttur tjáningarfrelsisins.

Stefnendur telja ekki að bann við því að hafa tóbak sýnilegt á sölustöðum, sbr. 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga hafi nokkur áhrif í þá átt að ná fram markmiðum tóbaksvarnarlaga.  Hafi þessi takmörkun á tjáningarfrelsi það einvörðungu í för með sér að stefnendur séu því sem næst útilokaðir frá því að keppa við aðra þá sem selji tóbak sem og að kynna nýjar tegundir.  Verði því útilokað að kynna nýjar tegundir sem hugsanlega hafi síður skaðvænleg áhrif á heilsu manna en þær sem fyrir séu en slík kynning hafi verið mjög erfið vegna auglýsingabannsins.

Engin gögn hafi verið lögð fram til stuðnings þeim fullyrðingum, sem settar voru fram í lögskýringargögnum, um að það geti komið illa við þá sem séu að hætta að reykja að sjá tóbaksvörur.  Þá hafi heldur ekkert verið litið til þess að umrætt bann hafi í för með sér að lögboðnar viðvaranir á tóbakspökkum komi ekki til vitundar neytandans fyrr en eftir að hann hafi keypt vöruna.   Telja stefnendur samkvæmt framansögðu að fyrir liggi að hin umdeildu ákvæði standist ekki þann þátt meðalhófsreglunnar að fullnægja þeim markmiðum sem að hafi verið stefnt með hinum umdeildu skerðingum á tjáningarfrelsi þeirra. 

Verði komist að þeirri niðurstöðu að fyrrgreindur þáttur meðalhófsreglu 73. gr. stjórnarskrárinnar hafi ekki verið brotinn byggja stefnendur á því að löggjafarvaldi hafi verið beitt úr hófi fram og því ekki verið gefinn nokkur gaumur hvort hægt væri að ná fram sömu markmiðum með öðrum og vægari aðgerðum.  Þegar metið sé gildi hinna umdeildu ákvæða verði að líta til þess að algert bann við tóbaksauglýsingum sé í gildi sem ásamt nefndum ákvæðum feli í raun í sér afnám tjáningarfrelsis um tóbak.

Séu ýmsar aðrar aðferðir hugsanlegar til að ná fram því markmiði tóbaksvarnarlaga að draga úr tóbaksneyslu en afnám tjáningarfrelsis um tóbak og séu sumar þeirra þegar notaðar.   Sem dæmi um mun áhrifameiri leiðir til að ná markmiði laganna nefna stefnendur opinberan áróður þar sem lögð sé áhersla á skaðsemi reykinga, fræðslu meðal ungs fólks, einokun stefnda á innflutningi og heildsöludreifingu, takmarkanir á afgreiðslutíma á útsölustöðum og aldursmörk á kaupendum tóbaks.  Þessar leiðir hafi hvorki í för með sér skerðingu á tjáningarfrelsi né öðrum stjórnarskrárvörðum réttindum. Lögskýringargögn með tóbaksvarnar-lögunum gefi skýrlega til kynna að aldrei hafi verið metið hvort slíkar aðgerðir gætu verið nægjanlegar til að ná markmiði laganna.  Telja stefnendur að þetta sýni að við lögleiðingu hinna umdeildu ákvæða hafi verið brotið gegn meðalhófsreglu tjáningarfrelsisákvæðis stjórnarskrárinnar.

Þá telja stefnendur að hin umdeildu ákvæði tóbaksvarnarlaga séu úr hófi fram og ósanngjörn skerðing á tjáningarfrelsi og brjóti þar með gegn meðalhófsreglunni án tillits til þess, hvort talið verði að fyrri tveir þættir hennar hafi verið brotnir.  Ríka réttlætingu þurfi svo unnt verði að telja að það afnám á tjáningarfrelsi stefnenda sem felist í ákvæðunum fái staðist sjónarmið um meðalhóf og verndun grundvallarréttinda og telja stefnendur að slík réttlæting sé fjarri því að vera fyrir hendi.   Þá sé rétt að benda á að auglýsingar í erlendum ritum séu undanþegnar banni við auglýsingum samkvæmt 1. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga.  Sé því talsvert um tóbaksauglýsingar á Íslandi sem og einnig að nokkru leyti á veraldarvefnum.   Sýni þetta hve órökrétt sé að banna tóbaksauglýsingar og alla fjölmiðlaumfjöllun um tóbak svo sem gert sé í tóbaksvarnarlögunum. Að mati stefnenda styrki framangreint enn frekar að hin umdeildu ákvæði brjóti gegn meðalhófsreglunni.

Í 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar segi að öllum sé frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósi. Þessu frelsi megi þó setja skorður með lögum enda krefjist almannahagsmunir þess.  Þetta ákvæði telur stefnandi, BATN, að verndi rétt hans til að kynna og markaðssetja tóbaksvörur BAT sem framleiddar séu í samræmi við lög og reglur.  Stefnandi, BATN, telur að hin umdeildu ákvæði brjóti gegn meðalhófsreglu þeirri sem sé að finna í 75. gr. stjórnarskrárinnar sem skiptist í þrjá þætti samkvæmt framansögðu.

Þar sem auglýsingabann hafi verið í gildi, hafi þeir fáu möguleikar sem stefnanda, BATN, voru heimilir til kynningar á tóbaksvörum BAT fyrir setningu laga nr. 95/2001, verið mjög mikilvægir.  Eftir lögleiðingu þeirra sé hins vegar svo kreppt að stefnanda að hann eigi þess varla nokkurn kost að miðla upplýsingum um vörur sínar og sé því í raun sviptur þeim möguleika að keppa við aðrar tóbakstegundir, sérstaklega þær sem náð hafi fótfestu á markaðinum. Stefnandi telur að það að tóbaksfyrirtækjum sé gert ókleift að keppa sín á milli á markaðinum muni leiða til samþjöppunar á markaðinum en ekki draga úr heildarneyslu tóbaks.  Samkeppni milli einstakra tegunda myndi bjagast og verði nánast útilokað að kynna nýjar tegundir. Þessi staða muni hafa það í för með sér að stefnandi og önnur tóbaksfyrirtæki hafi engan hvata til að þróa nýjar tegundir, sem hugsanlega væru síður skaðvænlegar en þær sem fyrir séu á markaðinum.

Líkt og gildi um tjáningarfrelsisákvæðið telur stefnandi að sönnunarbyrðin hvíli á stefnda að sýna fram á að ákvæði þessi séu stjórnskipulega gild og standist meðalhófsreglu. Um frekari röksemdir fyrir því að hin umdeildu ákvæði brjóti gegn meðalhófsreglu 75. gr. stjórnarskrárinnar vísar stefnandi til framangreindra röksemda og telur þær eiga að breyttu breytanda einnig við hér.

Þá telja stefnendur að 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga, sem mæli fyrir um að tóbaki og vörumerkjum tóbaks skuli þannig komið fyrir á útsölustöðum að það sé ekki sýnilegt viðskiptavinum, brjóti gegn stjórnarskrárvörðum eignarétti stefnenda, sbr. 72. gr. stjórnarskrárinnar, en enginn vafi leiki á því að vörumerki njóti verndar þess ákvæðis.  Segi þar einnig að engan megi skylda til að láta af hendi eign sína nema almenningsþörf krefji.  Þurfi til þess lagafyrirmæli og komi fullt verð fyrir. Stefnendur telja að umrætt ákvæði tóbaksvarnarlaga hafi í raun réttri í för með sér að vörumerkjaréttur þeirra sé tekinn eignarnámi.  Ákvæðið leiði til þess að stefnanda, BATN, sé ókleift að nota hann til að greina vörur sínar frá vörum annarra sem selji tóbak á útsölustöðum.  Þar sem ákvæði tóbaksvarnarlaga kveði ekki á um neinar bótagreiðslur til handa stefnendum telja þeir að ákvæðið sé stjórnskipulega ógilt.

Eins og að framan sé rakið sé stefnandi, BAT (Investments), leyfishafi að þeim vörumerkjum sem skráð séu á Íslandi vegna tiltekinna tóbakstegunda BAT-samstæðunnar sem seldar séu hér á landi.  Stefnandi, BAT (Investments), hafi síðan veitt stefnanda, BATN, einkarétt til að nota þau vörumerki hér á landi þar á meðal réttinn til þess að selja, markaðssetja og dreifa þeim tóbakstegundum á Íslandi. Talsvert hafi verið fjárfest í umræddum vörumerkjarétti og rekstri sem honum tengist hér á landi.  Mörg þessara vörumerkja séu mjög þekkt og verðmæt í samræmi við það.

Sé tilgangur vörumerkis að gera eiganda þess og nytjaleyfishafa kleift að ljá vörum sínum sérkenni og gefa til kynna uppruna vörunnar sem og að gefa neytendum kost á því að þekkja einstakar vörutegundir á grundvelli vörumerkjanna.  Leiði þetta ljóslega af ákvæðum vörumerkjalaga nr. 45/1997.

Notkun stefnenda á vörumerkjarétti þeirra hafi, frá því að bann við tóbaksauglýsingum tók gildi, verið skert mjög verulega. Bann við því að sýna vörumerkin á útsölustöðum svipti stefnendur nær algerlega þeim notum, sem þeim hafi þó verið heimilt að hafa af vörumerkjarétti sínum fram til þess að ákvæði laga nr. 95/2001, sem breyttu eldri tóbaksvarnarlögum, voru sett.  Tóbaksvarnarlögin, og þær takmarkanir á auglýsingum og notkun vörumerkja sem þau hafi í för með sér, skerði mjög verulega vörumerkjaréttindi stefnenda þar sem merkin verði ekki notuð eins og vörumerkjalögin geri ráð fyrir.

Stefnendur telja að í 72. gr. stjórnarskrárinnar, líkt og í fyrrnefndum ákvæðum hennar, 73. og 75. gr., felist meðalhófsregla.  Sé hún þríþætt eins og áður hafi komið fram og brjóti ákvæði 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaganna gegn öllum þeim þremur þáttum.  Í fyrsta lagi benda stefnendur á að stefndi hafi ekki sýnt fram á að þetta eignarnám á vörumerkjaréttindum þeirra dragi úr tóbaksneyslu enda engin vísindaleg rök færð fram í lögskýringargögnum fyrir þessu banni.  Leiki mikill vafi á því að tengsl séu á milli banns við tóbaksauglýsingum og tóbaksneyslu og bendi niðurstöður sumra rannsókna til hins gagnstæða.

Í öðru lagi benda stefnendur á að stjórnvöld hefðu getað gripið til annarra aðgerða, sem þau í raun geri að nokkru marki, til að ná fram markmiðum tóbaksvarnarlaganna. Í þriðja lagi telja stefnendur það vera ósanngjarnt og óréttlætanlegt af hálfu löggjafans að veita vörumerkjarétti vernd með því að heimila skráningu í samræmi við ákvæði vörumerkjalaga, en koma svo í veg fyrir að stefnendur geti nýtt réttinn svo sem gert sé ráð fyrir samkvæmt vörumerkjalögunum.

Stefnendur leggja á það áherslu að þeir telji ekki að í ákvæði 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga felist almenn eignaskerðing sem þeir verði að þola bótalaust. Almennt sé viðurkennt að framsal á eignarétti geti ekki talist almenn eignaskerðing. Enda þótt vörumerkjaréttindi stefnenda hafi ekki verið framseld telji þeir að ákvæði tóbaksvarnarlaga hafi í raun svipt þá notagildi þeirra og samkvæmt því sé staða þeirra sambærileg og hefði þeim að lögum verið gert að framselja réttindi sín án bóta.  Auk þessa sé ákvæði, líkt og 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaga, sem brjóti gegn meðalhófsreglu eignaréttarákvæðis stjórnarskrárinnar, svo úr hófi fram og ósanngjarnt að ekki geti komið til greina að telja eignaskerðinguna vera almenna.  Því til viðbótar megi nefna að hvergi í íslenskum lögum sé að finna jafnviðamiklar skerðingar á heimildum til notkunar á vörumerkjarétti og hér séu til umfjöllunar.  Þá er það mat stefnenda að þetta ákvæði laganna brjóti gegn 1. gr. 1. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, sbr. það sem að framan er rakið.

Stefnendur telja einnig að þau ákvæði sem málssókn þeirra beinist að brjóti gegn hinni almennu meðalhófsreglu íslensks stjórnskipunarréttar. Stefnendur telja þessa reglu vera brotna þar sem stefndi hafi ekki sýnt fram á að vísindaleg rök standi til þess að þær skerðingar á mannréttindum sem stefnendur hafi þurft að sæta leiði í raun til þess að markmið tóbaksvarnarlaga náist frekar.  Svo sem áður hafi verið rakið séu skerðingar þessar óhóflegar að mati stefnenda og hefði löggjafinn getað náð þessum markmiðum með öðrum aðgerðum sem hefðu ekki haft í för með sér skerðingu á mannréttindum stefnenda.

Verði komist að þeirri niðurstöðu að sú meðalhófsregla sem felist í framangreindum stjórnarskrárákvæðum hafi ekki verið brotin sé ljóst að hin almenna meðalhófsregla hafi verið brotin með þeirri leið sem löggjafinn hafi valið þar sem hún sé ekki sú minnst íþyngjandi til að ná fram því markmiði sem að hafi verið stefnt.  Þar sem engin sönnunargögn liggi fyrir um gagnsemi þess að banna alla fjölmiðlaumfjöllum um einstakar tóbakstegundir, og að hafa tóbak og tóbaksvörumerki sýnileg á sölustöðum, telja stefnendur að þessar takmarkanir séu úr hófi og í samræmi við það ósanngjarnar og hin umdeildu ákvæði tóbaksvarnarlaga þar af leiðandi stjórnskipulega ógild.

Um lagarök að öðru leyti en að framan greinir vísa stefnendur til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála hvað snertir kröfu þeirra um málskostnað.

IV

Frávísunarkröfu sína byggir stefndi í fyrsta lagi á því að stefnendur hafi ekki gert grein fyrir hverja lögvarða hagsmuni þeir geti haft af úrlausn um dómkröfur málsins. Stefnendur séu annars vegar finnskt félag og hins vegar enskt og samkvæmt stefnu séu bæði fyrirtækin hluti af fyrirtækjasamstæðunni British American Tobacco sem sé meðal stærstu tóbaksframleiðenda í heimi.  Rakið sé í stefnu hver séu tengsl stefnanda, BATN, við sölu tóbaksvara til Íslands undanfarin ár, en frá 1. október 2002 hafi félagið selt Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (ÁTVR) tóbaksvörur BAT í eigin nafni og fyrir eigin reikning.

Sóknaraðild stefnanda British American Tobacco (Investments) Limited sé útskýrð með því að fyrirtækið hafi leyfi til að nota vörumerki og skyld réttindi sem British American Tobacco (Brands) hafi fengið framseld frá öðru fyrirtæki.  Nái nytjaleyfið til þeirra vörumerkja sem skráð séu hjá Einkaleyfastofu og tengist tóbakstegundum BAT.   Hafi stefnandi, BAT (Investments), fengið leyfi til að framselja rétt sinn öðrum.  Stefnendur segist hafa gert með sér samning þar sem stefnandinn, BATN, hafi fengið nytjaleyfi frá leyfissalanum, stefnandanum, BAT (Investments), til þess að nota vörumerki BAT samstæðunnar sem seld séu hér á landi og hafi stefnandinn, BATN, fengið þennan rétt 1. október 2002.

Stefndi áréttar að stefnendur séu ekki skráðir lögaðilar með starfsemi hér á landi að því er best sé vitað.   Engin tóbaksútsala á vegum stefnenda sé heldur hér á landi svo kunnugt sé.  Samkvæmt 1. gr. laga nr. 63/1969 um verslun með áfengi og tóbak sé ríkisstjórn Íslands einni heimilt að flytja inn tóbak frá útlöndum.  Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laganna annist Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (ÁTVR) innflutning og innkaup á tóbaki samkvæmt lögunum undir yfirstjórn fjármálaráðherra.  Tóbak það sem ÁTVR flytji og/eða framleiði selji hún innanlands í heildsölu, sbr. 6. gr. laganna. Af framangreindu sé ljóst að stefnendur séu hvorki heildsalar á tóbaki á Íslandi né smásalar. Þetta telur stefndi nauðsynlegt að árétta meðal annars vegna liðar 2 í dómkröfum stefnenda.            

Telur stefndi að lítið liggi fyrir um starfsemi stefnenda svo sem hvort fyrirtækin hafi stöðu framleiðenda eða birgja.  Þá sé nokkuð óljóst hver tengsl stefnenda séu við fyrrnefnda fyrirtækjasamstæðu.  Með vísan til þessa telur stefndi að stefnendur hafi ekki sýnt fram á að eiga aðild að þeim hagsmunum sem kynnu að teljast lögvarðir til að afla viðurkenningardóms, sbr. 25. gr. og 1. mgr. 80. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála.   Þá sé lítið vikið að tengslum stefnenda við Globus hf., sem þeir telji umboðsaðila sinn hér á landi, eða hlutverki þess félags í viðskiptunum.  Komi þó fram að eftir atvikum fari verðlagning, kynning á framleiðsluvörum, að því marki sem hún sé heimil og dagleg umsjón viðskiptanna við kaupendur á Íslandi, fram fyrir milligöngu Globusar hf.   Í því efni vísi stefnendur til dómskjala nr. 24-31, en aðeins á einu þeirra sé Globusar hf. getið.  Málið sé þannig að mati stefnda einnig vanreifað um ýmsa þætti og gögn málsins, sem virðist eiga að hafa grundvallarþýðingu, séu lítt útskýrð og á erlendum tungum sem sé andstætt 10. gr. laga nr. 91/1991.

Þá sé sóknaraðild málsins með tilliti til einstakra dómkrafna vanreifuð, þar sem ekki komi nákvæmlega fram í stefnu eða gögnum málsins hver tengsl stefnendur hafi við sölu á vindlingum eða tóbaki hér á landi nema að því er varði sölu stefnanda, BATN, til ÁTVR.  Sérstök lög gildi um sölu tóbaks hér á landi og ekki sé vitað til að stefnendur selji tóbak hér á landi í smásölu. 

Þá hafi stefnendur meðal annars byggt á því að vörumerkjaréttur sé skertur af völdum 6. mgr. 7. gr. tóbaksvarnalaga.  Hins vegar liggi fyrir að þau vörumerki tóbaks sem nefnd séu í stefnu séu samkvæmt upplýsingum Einkaleyfastofunnar skráð vörumerki British American Tobacco (Brands) inc. í Louisville, Kentucky í Bandaríkjunum og Brown and Williamson Tobacco Corporation auk annarra, en ekki stefnenda.  Kröfur stefnenda, að því leyti sem þær séu reistar á vörumerkjarétti, séu vanreifaðar, enda liggi fyrir að hvorugur stefnenda sé skráður eigandi vörumerkjanna.  Er það mat stefnda að það nægi ekki að stefnendur hafi leyfi til að nota vörumerkin þar sem skráðir eigendur þeirra hljóti að vera einir til þess bærir að ráðstafa hagsmunum í dómsmáli tengdum þeim rétti og inntaki hans, sbr. ákvæði vörumerkjalaga nr. 45/1997, til dæmis 25. gr. og V. kafla þeirra, en mál þetta varði ekki þá réttarvernd vörumerkja sem VII. kafli laganna lúti að.  Þótt svo yrði talið verði ekki séð af gögnum málsins að skilyrði 46. gr. laganna sé uppfyllt, til dæmis um tilkynningu.  Þá verði ekki ráðið af nytjaleyfissamningum sem fyrir liggi í málinu að heimild sé til ráðstafana eins og málshöfðunar þessarar.

Að mati stefnda er fyrsti liður dómkrafna ekki dómhæfur og uppfyllir ekki áskilnað 1. og 2. mgr. 25. gr. og 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.  Samkvæmt greindum ákvæðum verði krafa um viðurkenningu réttinda eða réttarsambands að koma fram og vera orðuð í stefnu.  Efnislegt inntak dómkröfu verði að koma fram í stefnu þannig að ljóst sé að krafist sé dóms sem myndi ráða tilteknu sakarefni til fullnaðarlykta.  Stefndi telur að ekki nægi að vísa til dómskjals eins og gert sé í stefnu.  Dómkrafa stefnanda, BATN, í fyrsta lið kveði á um að heimilt sé að fjalla í fjölmiðlum um þær upplýsingar sem fram komi á dómskjali nr. 18 og lúti að lýsingu á þeim tóbaksvörum sem hann markaðssetji.  Þannig virðist ekki endilega ætlast til þess að enskur texti skjalsins lýsi þeim réttindum eða réttarsambandi sem krafist sé viðurkenningar á, heldur að fjalla megi um upplýsingarnar sem þar greini í fjölmiðlum þrátt fyrir ákvæði 3. töluliðar 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir.  Þar sem ógjörningur sé fyrir stefnda að ráða hver sú umfjöllun kunni að verða sé krafan augljóslega ódómtæk og ekki unnt að sjá hvers sé krafist. Þar við bætist óvissa og að líkindum ágreiningur um þýðingar milli tungumála, enda tilvitnað dómskjal á ensku.

Að því leyti sem krafist sé viðurkenningar á að stefnanda, BATN, sé þrátt fyrir tiltekið ákvæði laga heimilt að tjá sig í fjölmiðlum um lýsingu á þeim tóbaksvörum sem hann framleiði, með vísun til dómskjals nr. 18, og hann markaðssetji, virðist dómkröfunni ætlað að ná þeirri viðurkenningu fram þannig að ekki þurfi jafnframt að vara við skaðsemi þeirra.  Umfjöllun sú sem krafan kunni hugsanlega að vísa til geti verið ákaflega margbreytileg, ýmist í samræmi við 3. tölulið 3. mgr. 7. gr. tóbaksvarnalaga eða ekki.  Ekki sé unnt að útiloka þær aðstæður að stefnandi, BATN, myndi tjá sig almennt um tóbaksvörur þær sem hann kveðjist markaðssetja án þess að um auglýsingu væri að ræða í skilningi 7. gr. og að sú tjáning teldist ekki umfjöllun um einstakar vörutegundir í skilningi 3. töluliðar 3. mgr. 7. gr. tóbaksvarnalaga.  Í því tilviki væri ekki um að ræða umfjöllun um einstakar vörutegundir í skilningi laganna þannig að hún yrði talin auglýsing.  Dómkrafan sé því of víðtæk og ekki til þess fallin að ráða tilteknu sakarefni til fullnaðarlykta gagnvart því ákvæði laga sem málatilbúnaði stefnenda sé ætlað að ráða niðurlögum.  Ógjörningur sé því að henda reiður á hvers konar umfjöllun eða tjáningu sé átt við í dómkröfunni, en það fari eftir atvikum hvort hún væri þess eðlis að brjóta gegn nefndu ákvæði tóbaksvarnalaga.

Hljóti það að fara eftir því hver tjáningin sé hverju sinni hvort hún falli undir hið umdeilda ákvæði laganna og þá einnig hvort ákvæðinu yrði vikið til hliðar í hugsanlegu dómsmáli.  Dómkrafan sé svo óviss og óljós að hún geti ekki talist fela í sér viðurkenningu á tilteknum réttindum eða réttarsambandi í skilningi 25. gr. eða 80. gr. laga nr. 91/1991.  Kröfugerðin geymi óljóst safn hugmynda að ímynduðum álitaefnum, en varði ekki áþreifanlega hagsmuni eða réttindi.  Í þessu sambandi beri að líta á að ákvæði 3. töluliðar 3. mgr. 7. gr. laganna varði einstakar vörutegundir en dómkrafan varði umfjöllun um upplýsingar á tilteknu dómskjali sem lúti að tóbaksvörum sem stefnandi, BATN, markaðssetji.  Lagareglan taki því til umfjöllunar um einstakar vörutegundir með því að þá sé um að ræða umfjöllum sem skilgreina verði sem auglýsingu í skilningi laganna.

Annan kröfulið dómkrafna kveður stefndi vera beiðni um lögfræðilega álitsgerð þar sem stefnendur hafi hvorki með höndum tóbaksútsölu á Íslandi né heildsölu.  Þá leiði það beint af lögum að ÁTVR láti smásölum í té tóbak, en ekkert sé komið fram um að stefnendur eigi í viðskiptasambandi við smásala.  Stefnendur hafi því enga lögvarða hagsmuni eða aðild að lögvörðum hagsmunum um þau atriði sem kröfugerð þessa varði.  Í málinu komi fram að stefnandi, BATN, selji tóbaksvörur til ÁTVR.  Að öðru leyti séu ekki uppi aðstæður sem sýni fram á tengslin við tóbakssölu hér á landi. Fullvíst megi telja að stefnendur hvorki selji tóbaksvörur hér á landi né flytji þær inn sem heildsalar.  Atbeini stefnenda að því hvernig varan sé meðhöndluð á útsölustöðum á Íslandi sé því enginn, enda ekki um að ræða viðskiptasamband þeirra við íslenska útsölustaði.  Væri heimilt að hafa vörurnar sýnilegar viðskiptavinum á útsölustöðum hér á landi verði ekki séð að stefnendur gætu nokkuð haft um það að segja.  Þannig komi stefnendur hvergi nálægt útsölu á tóbaki hér á landi.  Að þessu virtu telji stefndi að stefnendur hafi í engu sýnt fram á að þeir geti átt lögvarða hagsmuni af úrlausn um þennan kröfulið.

Til stuðnings kröfum stefnda um málskostnað kveðst hann vísa til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

V

Eins og rakið hefur verið gerir stefnandi, BATN, kröfu til þess að viðurkennt verði með dómi að honum sé heimilt að fjalla í fjölmiðlum um þær upplýsingar sem fram koma á dómskjali 18 og lúta að lýsingu á þeim tóbaksvörum sem hann markaðssetji þrátt fyrir ákvæði 3. tl. 3. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002.  Í tilvitnuðu lagaákvæði segir að hvers konar auglýsingar á tóbaki og reykfærum séu bannaðar hér á landi.  Þetta nái þó ekki til auglýsinga í ritum sem út séu gefin utanlands af erlendum aðilum á erlendum tungumálum, enda sé megintilgangur þeirra ekki að auglýsa slíkar vörur.  Þrátt fyrir það sé Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins heimilt að gefa út verðskrá fyrir tóbak og birta skrá yfir skaðleg efni í tóbaksvörum.  Þá sé enn fremur bannað að sýna neyslu eða hvers konar meðferð tóbaks eða reykfæra í auglýsingum eða upplýsingum um annars konar vöru eða þjónustu og í myndskreytingu á varningi.  Í tilvitnuðum 3. tl. ákvæðisins segir að með auglýsingum sé í lögum þessum meðal annars átt við hvers konar umfjöllun í fjölmiðlum um einstakar vörutegundir til annars en að vara sérstaklega við skaðsemi þeirra.

Dómskjal það, sem stefnandi þannig vitnar til í dómkröfu sinni og merkt er númer 18, er á ensku.   Af hálfu stefnenda hefur við meðferð málsins verið lagt fram skjal nr. 18 a, sem er þýðing þess skjals á íslensku og kom fram við munnlegan málflutning að lögmaður stefnenda hafi þýtt skjalið og hann væri löggiltur skjalaþýðandi á ensku. 

Í íslenskri þýðingu skjalsins sem er ódagsett og óundirritað og ber yfirskriftina; BAT Ísland, upplýsingar um fyrirliggjandi frumvarp til íslenskra tóbaksvarnarlaga,  kemur fram að frumvarp til tóbaksvarnarlaga muni hafa mikil áhrif á útlit og samsetningu tóbaksvara BAT á Íslandi.  Muni útlit á umbúðum tóbaksvaranna breytast vegna nýrra reglna um stærð heilsuviðvarana.  Þá verði bannað samkvæmt nýju lögunum að nota lýsingarorð eins og “léttar” og “mildar” á umbúðum tóbaksvara.  Af því leiði að breyta þurfi nafni sumra af framleiðsluvörum BAT en samsetning þessara vara verði hins vegar sú sama. 

Þá kemur fram í skjalinu að breytingum á sígarettum sem séu með núgildandi viðvaranir og tákn þurfi að vera lokið fyrir 30. september 2003 og fyrir aðrar tóbaksvörur, vindla og tóbak sem menn vefji sjálfir, fyrir 30. september 2004. 

Þá kemur þar fram að auk núgildandi hámarks á tjöru verði sett hámarksviðmið fyrir nikótín og kolsýring og frá og með 1. janúar 2004 verði hinar nýju hámarksviðmiðanir eftirfarandi:

10 mg af tjöru fyrir hverja sígarettu;

1 mg af nikótíni fyrir hverja sígarettu; og

10 mg af kolsýring á hverja sígarettu.

Verði þessi viðmið að vera skráð á hlið sígarettupakkans og rituð með prentstöfum í kassa sem afmarkaður sé  með svörtum strikum.  Að lokum er í skjalinu vísað á hvar hægt sé að nálgast frekari upplýsingar um nauðsynlegar breytingar á vörum BAT vegna hinnar fyrirhuguðu löggjafar.

 

Við munnlegan málflutning kom fram hjá lögmanni stefnenda að tilvísun stefnanda, BATN, til dómskjals 18 væri í dæmaskyni enda segir í stefnu að dæmigerðar upplýsingar, af því tagi sem stefnandi vísi til í kröfu sinni, sé að finna á dómskjali 18.

Í d lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 segir að dómkröfur skuli greina svo glöggt sem verða megi í stefnu.  Í 1. mgr. 25. gr. laganna segir að dómstólar verði ekki krafðir álits um lögfræðileg efni eða hvort tiltekið atvik hafi gerst nema að því leyti sem er nauðsynlegt til úrlausnar um ákveðna kröfu í dómsmáli.  Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins meðal annars, að hafi sóknaraðili lögvarða hagsmuni af því að skorið verði úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands geti hann leitað viðurkenningardóms um kröfur sínar í þeim efnum.

Krafa stefnandans, BATN, þess efnis að honum sé heimilt að fjalla í fjölmiðlum um þær upplýsingar sem til dæmis koma fram í framlögðu dómskjali, og lúta að lýsingu á þeim tóbaksvörum sem hann markaðssetur, getur á engan hátt talist nægilega afmörkuð og er erfitt að henda reiður á hvers konar umfjöllun í fjölmiðlum hér kann að vera átt við.  Sú umfjöllun getur verið margvísleg og ekki endilega andstæð umdeildu ákvæði 3. tl. 3. mgr. 7. gr. tóbaksvarnarlaganna og er dómkrafan því of víðtæk að þessu leyti.   Eins og dómkrafa stefnanda er fram sett og henni lýst í stefnu er það álit dómsins að kröfugerð þessi sé svo óljós og óákveðin að dómsorð í þá veru sem krafan lýtur að myndi ekki vera til þess fallið að ráða til lykta ágreiningi aðila heldur til þess fallið að skapa réttaróvissu. Er kröfugerð þessi andstæð meginreglum réttarfars um skýran málatilbúnað sbr. 1. mgr. 25. gr.  og d lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýrleika dómkrafna og þegar af þeirri ástæðu þykir ekki hjá því komist að vísa henni frá dómi.

Annar kröfuliður stefnenda lýtur að því að viðurkennt verði með dómi að heimilt sé að hafa tóbak eða vörumerki tóbaks sem stefnandi, BATN, markaðssetur, með lögbundnum viðvörunarmerkingum, sýnilegt viðskiptavinum á útsölustöðum, þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002. 

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 63/2969 um verslun með áfengi og tóbak er ríkisstjórn Íslands einni heimilt að flytja inn frá útlöndum tóbak og annast ÁTVR innflutning og innkaup á tóbaki og selur innanlands í heildsölu.

Í stefnu er gerð grein fyrir hver tengsl stefnenda eru innbyrðis og hvernig þeir tengist British American Tobacco.  Þá er þar rakið hvernig viðskipti með hina umdeildu framleiðsluvöru ganga fyrir sig.  Er óumdeilt í máli þessu að íslensk stjórnvöld hafa einkarétt á innflutningi tóbaks og er innflytjandi tóbaksins Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, ÁTVR, og samkvæmt því hlýtur afskiptum stefnenda af hinni umdeildu vöru að vera lokið hér á landi þegar hún hefur verið seld ÁTVR.  Eru stefnendur því hvorki heildsalar né smásalar tóbaks hér á landi.   Verður því ekki séð að stefnendur eigi í viðskiptasambandi við smásala á útsölustöðum þar sem hin umdeilda framleiðsluvara er seld til neytenda.

Það er meginregla samkvæmt lögum um meðferð einkamála nr. 91/1991 að menn geti ekki krafist dóms nema þeir eigi lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr um ágreiningsefni það sem þeir bera undir dómstóla.  Verður þetta ráðið af ákvæðum 24. og 25. gr. laganna.  Þá verða dómstólar ekki krafðir álits um lögfræðileg efni nema að því leyti sem nauðsynlegt er til úrlausnar um ákveðna kröfu í dómsmáli sbr. 1. mgr. 25. gr.

Eins og málatilbúnaði stefnenda er háttað að þessu leyti þykja dómkröfur þeirra fela í sér beiðni um lögfræðilegt álit í skilningi 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.  Stefnendur hafa ekki sýnt fram á það að þeir hafi lögvarða hagsmuni eða aðild að lögvörðum hagsmunum um þau atriði sem þessi kröfugerð þeirra lýtur að enda vandséð að stefnendur eigi kröfu til þess að hafa afskipti af því hvernig vara sú sem stefnandinn, BATN, markaðssetur, er meðhöndluð á útsölustöðum enda er afskiptum þeirra af vörunni lokið þegar þeir hafa selt hana til ÁTVR eins og áður greinir.  Þegar af þessari ástæðu þykir ekki hjá því komist að vísa kröfu þessari frá dómi.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið þykir ekki hjá því komist að verða við kröfu stefnda um að vísa máli þessu frá dómi.  Eftir atvikum þykir þó rétt að hver aðili um sig beri sinn kostnað af rekstri málsins.

Úrskurðinn kveða upp Greta Baldursdóttir héraðsdómari ásamt meðdómsmönnunum, Sigríði Ólafsdóttur héraðsdómara og Pétri Guðgeirssyni héraðsdómara.

Af hálfu stefnenda flutti málið Jakob R. Möller hrl. en af hálfu stefnda flutti málið Einar Karl Hallvarðsson hrl.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Máli þessu er vísað frá dómi.

Málskostnaður fellur niður.