Miðvikudaginn 25. janúar 2006.
Nr. 24/2006.	Þormar Þorbergsson og Artes ehf. (Kristján Þorbergsson hrl.) gegn Grjóthálsi ehf. (Sveinn Sveinsson hrl.)

 

Kærumál. Dómkvaðning matsmanns.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu G um dómkvaðningu matsmanns.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Gunnlaugur Claessen, Guðrún Erlendsdóttir og Jón Steinar Gunnlaugsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. janúar 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. desember 2005, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns verði hafnað. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um málskostnað í héraði því ekki til álita fyrir Hæstarétti.

                                                           I.

Í beiðni sinni um dómkvaðningu matsmanns, sem varnaraðili lagði fyrir héraðsdóm, er þess getið að hann krefjist matsins vegna þrotabús Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. Engin grein er hins vegar gerð fyrir því þar hvaða heimild varnaraðili hefur til að gera kröfu í nafni þrotabúsins og kemur það eitt fram í matsbeiðni að tiltekin lögskipti sóknaraðila og Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. séu með þeim hætti að varnaraðili og þrotabúið geti ekki sætt sig við það. Í greinargerð til Hæstaréttar hefur varnaraðili skýrt aðild sína að málinu þannig að hann hafi lýst kröfu í áðurnefnt þrotabú og fengið heimild skiptastjóra búsins til höfðunar riftunarmála meðal annars á hendur sóknaraðilum. Hefur varnaraðili einnig lagt fyrir Hæstarétt yfirlýsingu skiptastjóra þrotabúsins þessu til staðfestingar.

II.

Fyrir liggur í gögnum málsins að sóknaraðilinn Artes ehf. keypti allan rekstur og tæki Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. með kaupsamningi 5. desember 2004 og var kaupverðið 45.000.000 krónur. Þann 20. sama mánaðar var gert samkomulag milli sóknaraðilans Artes ehf. annars vegar og sóknaraðilans Þormars Þorbergssonar og Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. hins vegar vegna kaupsamningsins. Í samkomulaginu greinir meðal annars að sóknaraðilinn Þormar sé eigandi nánar tilgreindra vörumerkja/firmanafna, ýmist skráðra eða óskráðra, sem og hugverkaréttinda sem tengdust hinum selda rekstri og hann sé því samþykkur að selja þau réttindi sóknaraðilanum Artes ehf. Þá kemur fram að verðmæti þess sem þannig teljist í persónulegri eigu sóknaraðilans Þormars séu ákveðin 16.622.000 krónur af framangreindu kaupverði. Er og kveðið á um að þeirri fjárhæð verði meðal annars varið til að greiða skuldir Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. við Kaupþing banka hf. að fjárhæð 9.896.561 króna og Íslandsbanka hf. að fjárhæð 6.725.440 krónur, en þessar skuldir voru meðal þeirra skulda, sem kaupandi skyldi yfirtaka samkvæmt kaupsamningnum 5. desember 2004. Mun sóknaraðilinn Artes ehf. hafa greitt umræddar skuldir. Kemur og fram í gögnum málsins að þrotabúið hafi stefnt báðum bönkunum til riftunar og endurgreiðslu framangreindra fjárhæða á grundvelli XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og séu þau mál nú til meðferðar fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Hefur sóknaraðilanum Þormari verið stefnt til réttargæslu í þeim málum.

III.

Sóknaraðilar styðja kröfu sína einkum við að mál varnaraðila á hendur Íslandsbanka hf. og Kaupþingi banka hf. hafi verið þingfest 15. desember 2005 og varði málin þá hagsmuni sem matsbeiðni lýtur að. Hafi sóknaraðilanum Þormari verið stefnt til réttargæslu í málunum og hafi í raun verið hafðar uppi kröfur á hendur honum. Byggja sóknaraðilar á að heimild bresti til að afla matsgerðar til framlagningar í málum sem þegar séu rekin um hagsmunina, utan vettvangs þeirra mála, heldur beri sönnunarfærslan undir viðkomandi dómara.

Varnaraðili byggir einkum á því að beiðni hans um dómkvaðningu matsmanns sé gerð í þeim tilgangi að afla sönnunargagna til að kanna grundvöll þess að höfða riftunarmál á hendur sóknaraðilanum Artes ehf. eða skaðabótamál á hendur sóknaraðilanum Þormari á þeim grunni að hugsanlega hafi kaupverð samkvæmt samningnum 5. desember 2004 verið of lágt og að hlutur sóknaraðilans Þormars hafi hugsanlega verið of hátt metinn. Séu þessi álitamál óviðkomandi ágreiningi í þeim tveimur dómsmálum sem þegar hafi verið höfðuð.

IV.

Beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns miðar að því að afla sönnunargagna um það annars vegar hvort kaupverð samkvæmt kaupsamningi milli sóknaraðilans Artes ehf. og Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. 5. desember 2004 hafi verið eðlilegt og hins vegar hvort tilgreining hlutdeildar sóknaraðilans Þormars í heildarkaupverði samkvæmt samkomulagi 20. desember 2004 hafi verið eðlileg. Mál sem varnaraðili hefur höfðað á hendur Kaupþingi banka hf. og Íslandsbanka hf. lýtur hins vegar að því hvort greiðslur sem bankarnir fengu á skuldum Kaffis Konditoris Kaupmannahafnar ehf. séu riftanlegar samkvæmt XX. kafla laga nr. 21/1991 og þeim beri því að endurgreiða þrotabúinu kröfufjárhæðirnar. Lúta ágreiningsefni í framangreindum tveimur málum því ekki að þeim matsefnum, sem um ræðir í matsbeiðni varnaraðila og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Samkvæmt þessum málsúrslitum verður sóknaraðilum gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Umbeðin dómkvaðning matsmanns skal fara fram.

Sóknaraðilar, Artes ehf. og Þormar Þorbergsson, greiði óskipt varnaraðila, Grjóthálsi ehf., 150.000 krónur í kærumálskostnað.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. desember 2005.

I

             Mál þetta var þingfest 4. nóvember sl. og tekið til úrskurðar 8. þ.m.

             Matsbeiðandi er Grjótháls ehf., [kt.], Lynghálsi 4, Reykjavík v. þrotabús Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf., [kt.].

             Matsþolar eru Þormar Þorbergsson, [kt.] og Artes ehf., [kt.].

             Með beiðni móttekinni 4. október sl. fór matsbeiðandi þess á leit, með vísan til IX. og XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála nr. 19/1991 að dóm­kvaddur verði einn hæfur og óvilhallur matsmaður, sérfróður um verðmæti fyrirtækja, til að meta:

1.              Hvert var líklegt söluverð alls reksturs gerðarþola sem tekur til allra þeirra véla og tækja og annars búnaðar sem nýttur var við rekstur seljanda, ásamt lager, viðskiptavildar þ.m.t. firmanafnsins/vörumerkisins Café Kontidori Copenhagen svo og annarra verðmæta svo sem pakkninga, umbúða, límmiða, síma- og faxnúmers svo og léns og tölvupóstfangs, allt skv. nánari skilgreiningu í við auka I með kaupsamningi dags. 5. desember 2004.

2.              Hvert sé líklegt tölulegt verðmæti firmanafnsins/vörumerkisins Café Konditori Copenhagen í heildarsöluverðmæti Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf., kr. 45.000.000 skv. kaupsamningnum dags. 5. desember 2004.

             Í þinghaldi 2. desember sl. mótmæltu matsþolar því að umkrafin dómkvaðning fari fram og krefjast málskostnaðar.

             Matsbeiðandi mótmælir kröfum matsþola og krefst þess að umbeðin dóm­kvaðning fari fram. Þá er krafist málskostnaðar.

II

             Í matsbeiðninni kemur fram að með kaupsamningi dags. 8. desember 2003 hafi Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf. lofað að selja og Grjótháls ehf. lofað að kaupa 166,667 hluti eða sem samsvarar 25% hlutafjár í félaginu en hlutafé í félaginu hafði verið aukið í 666,667 hluti daginn áður. Gengið skyldi frá hluthafasamkomulagi þar sem réttindi minnihlutaeigenda í félaginu væru tryggð. Undir kaupsamninginn riti Þormar Þorbergsson f.h. seljanda og Pétur Guðmundsson f.h. kaupanda. Ekki muni hafa verið gengið frá tilkynningum til hlutafélagaskrár eins og skýrt sé kveðið á um í kaupsamningnum og Þormar hafi ekki sagt sig úr stjórn félagsins. Stjórn Kaffi Konditori hafi um ári síðar ákveðið að selja allar eignir félagsins þ.e. vélar og tæki, lager og viðskiptavild svo og firmanafnið/vörumerkið Café Konditori Copenhagen. Hafi Artes ehf. keypt allar eignirnar fyrir kr. 45.000.000 með kaupsamningi dags. 5. desember 2004. Hafi eignirnar verið seldar Artes ehf. þrátt fyrir að Grjótháls ehf. hafi bent á kaupanda sem hafi verið tilbúinn að kaupa félagið gegn yfirtöku allra skulda þess. Hafi fljótt komið á daginn að kaupverðið dugði ekki fyrir öllum skuldum félagsins. Í samningnum komi fram að í verðinu sé hlutur Þormars, sem eigenda vörumerkisins, sé kr. 16.622.000 og lækki hlutur seljandans Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf. í kaupsamningnum sem því nemi. Þessi fjárhæð hafi verið notuð til að greiða skuldir Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf. við Íslandsbanka og Kaupþing banka en Þormar og fjölskylda hans hafi verið í persónulegum ábyrgðum fyrir þeim. Afgangur kaupverðsins kr. 28.778.000 hafi aftur á móti verið notaður til að greiða öðrum kröfuhöfum en sú fjárhæð hafi ekki dugað því ógreiddar skuldir félagsins nemi kr. 18.998.000 skv. kröfuskrá vegna gjaldþrotaskipta félagsins en það hafi verið úrskurðað gjaldþrota þann 14. febrúar 2005. Þannig hafi þeir kröfuhafar þar sem eigendur og fjölskyldur þeirra voru í ábyrgðum fyrir fengið kröfur sínar greiddar að fullu, en aðrir kröfuhafar ekki fengið neitt. Við þetta geti þrotabúið og Grjóháls ehf. ekki sætt sig og ætli að freista þess að fá skiptingu verðmæta Kaffi Konditoris ehf. hnekkt en einnig að sýna fram á að verðmæti félagsins hafi verið seld til Artes ehf. undir raunverði.

III

             Matsbeiðandi byggir á að honum sé nauðsynlegt að fá umbeðið mat vegna væntanlegs dómsmáls á hendur matsþolum.

             Matsþoli byggir á að nú þegar sé rekið mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur og það sé því í andstöðu við 77. gr. laga nr. 91/1991 að dómkveðja matsmann sbr. dómar Hæstaréttar í málunum nr. 26/2005 og nr. 346/1995.

IV

             Í 77. – 79. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eru reglur um öflun sönn­un­argagna fyrir dómi án þess að mál hafi verið höfðað. Samkvæmt 1. mgr. 77. gr. lag­anna getur aðili, sem hefur lögvarinna hagsmuna að gæta beiðst dómkvaðningar mats­manna þótt krafa hafi ekki verið gerð um matsatriði í dómsmáli, ef það er gert til að stað­reyna kröfu eða sanna atvik að baki henni.

             Samkvæmt því sem fram kemur í matsbeiðninni ætlar matsbeiðandi að freista þess að fá skiptingu verðmæta Kaffi Konditoris ehf. hnekkt en einnig að sýna fram á að verðmæti félagsins hafi verið seld til Artes ehf. undir raunverði.

             Í málum þeim sem þrotabú Kaffi Konditori hefur nú þegar höfðað fyrir héraðsdómi Reykjavíkur eru hafðar uppi kröfur um riftun á greiðslu Artesar ehf., á skuldum Kaffi Konditori Kaupmannahöfn ehf., við Íslandsbanka hf. annars vegar að fjárhæð kr. 6.725.440 og hins vegar á kr. 9.896.561. Í báðum tilvikum er þess jafnframt krafist að bankinn verði dæmdur til endurgreiðslu fjárins.

             Eins og áður greinir lýtur krafa um dómkvaðningu að því að staðreyna atriði er varða verðmæti Kaffi Konditoris ehf. en dómsmál þau sem nú þegar hafa verið höfðuð lúta eins og að framan greinir að riftun á greiðslum og endurgreiðslum. Mál hefur því ekki verið höfðað vegna þeirra atriða sem beiðni um dómkvaðningu lýtur að. Samkvæmt því og þar sem matsbeiðandi vill með matinu staðreyna hvort grundvöllur sé fyrir kröfum á hendur matsþola þykja vera uppfyllt skilyrði 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 fyrir dóm­kvaðningu matsmanns.

             Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

             Þorgerður Erlendsdóttir héraðsdómari kveður upp úrskurðinn.

                                                                            Úrskurðarorð:

             Umbeðin dómkvaðning matsmanna skal fara fram.

             Málskostnaður fellur niður.