Miðvikudaginn 5. febrúar 2014.
Nr. 76/2014.	Ákæruvaldið (Kolbrún Benediktsdóttir saksóknari) gegn X (Agnar Þór Guðmundsson hdl.)

 

Kærumál. Vitni. Skýrslugjöf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Á um að þrjú nafngreind vitni gæfu skýrslu með fjarfundabúnaði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að umrædd vitni væru ætlaðir brotaþolar í máli Á gegn X sem neitað hefði sakargiftum. Í greinargerð Á kæmi fram að ljóst væri að úrslit málsins réðust af framburði þeirra. Í því ljósi yrði þeirri undantekningu frá meginreglunni um milliliðalausa sönnunarfærslu sem fælist í fyrri málslið 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ekki beitt í málinu. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

 

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Eiríkur Tómasson og Þorgeir Örlygsson og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 30. janúar 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 30. janúar 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að þrjú nafngreind vitni gefi skýrslu með fjarfundarbúnaði. Kæruheimild er í n. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og heimilað að umrædd vitni gefi skýrslu með fjarfundarbúnaði.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með ákæru 17. desember 2013 höfðaði ríkissaksóknari sakamál á hendur varnaraðila fyrir ætluð brot gegn þremur konum 30. mars sama ár, en þær eru allar erlendir ríkisborgarar og horfnar af landi brott. Eru brotin annars vegar talin varða við 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 209. gr. sömu laga og hins vegar við 225. gr. laganna. 

Í 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 segir að sé vitni statt fjarri þingstað eða ef sérstakt óhagræði er fyrir það að koma fyrir dóm, geti dómari ákveðið að skýrsla verði tekin af því á dómþingi eða gegnum síma eða annað fjarskiptatæki, enda verði skýrslutöku hagað þannig að allir sem eru staddir á dómþingi heyri orðaskipti við vitnið. Jafnframt er tekið fram að heimild þessari verði ekki beitt ef ætla megi að úrslit máls geti ráðist af framburði vitnisins.

Vitni þau sem sóknaraðili óskar eftir að gefi skýrslu með fjarfundarbúnaði eru ætlaðir brotaþolar í máli því sem höfðað hefur verið gegn varnaraðila, en hann neitar sakargiftum. Í greinargerð sóknaraðila hér fyrir dómi kemur fram að ljóst sé að úrslit málsins geti ráðist af framburði vitnanna. Í því ljósi og með skírskotun til síðari málsliðar 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 verður þeirri undantekningu frá meginreglunni um milliliðalausa sönnunarfærslu, sem felst í fyrri málslið málsgreinarinnar, ekki beitt um skýrslugjöf umræddra vitna. Ber því að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 30. janúar 2014.

                Mál þetta var tekið til úrskurðar í dag.

                Sækjandi gerði þá kröfu, að vitnin A, B og C sem öll eru búsett erlendis, fengju að bera vitni í gegnum fjarfundarbúnað.

                Verjandi mótmælti kröfu sækjanda og taldi að ekki væri hægt að bera vitni með þessum hætti og vísaði í því sambandi til 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

                Sækjanda og verjanda var gefinn kostur á því að tjá sig munnlega um málið. 

                Sækjandi lagði áherslu á, að það gæti verið til hagræðis fyrir ákærða að vitnaleiðslan fari fram með þessum hætti, enda mikill kostnaður samfara því að fá vitnin til landsins. Skýrslutaka með fjarfundarbúnaði sé vel þekkt og sé meðal annars notuð við skýrslutökur í Barnahúsi. Þá telur sóknaraðili að ákvæðið 4. mgr. 116. gr. l. 88/2008, eins og þau eru orðuð með „fjarskiptatæki“, uppfylli hugsanlega ekki möguleika þess tæknibúnaðar sem er til í dag í formi „fjarfundarbúnaðar“.

                Verjandi tók undir með sóknaraðila að hugsanlega kunni þetta úrræði að vera til hagsbótar fyrir ákærða en taldi að ekki ætti við sömu rök og um skýrslutökur í Barnahúsi. Hann ítrekaði framkomin mótmæli sín og benti á að ákvæði 4. mgr. 116. gr. l. 88/2008, bæri að túlka þröngt.

                Í 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 kemur fram að, sé vitni statt fjarri þingstað eða það sé sérstakt óhagræði fyrir það að koma fyrir dóm, þá geti dómari ákveðið að skýrsla verði tekin af því á dómþingi gegnum síma eða annað fjarskiptatæki, enda verði skýrslutöku hagað þannig að allir sem eru staddir á dómþingi heyri orðaskipti við vitnið. Jafnframt kemur fram, að þessari heimild verði þó ekki beitt ef ætla megi að úrslit málsins geti ráðist af framburði vitnisins.

                Ákæra málsins varðar brot gegn 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara gegn 209. gr. sömu laga, og einnig er ákært fyrir brot gegn 225. gr. þeirra laga.

                Í málinu liggur fyrir að ákæruvaldið hyggst leiða fjögur vitni fyrir dóminn. Þrjú vitnanna eru brotaþolar þessa máls, sem öll eru búsett erlendis og ágreiningur varðar. Fjórða vitnið, D, kvaðst í lögregluskýrslu, ekki hafa verið vitni að þeim atburðum sem ákært er útaf í þessu máli. Ekki eru önnur sönnunargögn fyrirliggjandi í málinu.

                Sækjandi hefur réttilega bent á að mikill kostnaður sé því samfara að fá vitnin hingað til lands, kostnaður sem kann að lenda á ákærða. Ákærði mótmælti því að skýrslutakan fari fram með þessum hætti. Það er að mati dómsins ekki útilokað að nota fjarfundarbúnað við skýrslutökur vitna í sakamálum. Kostur við slíka skýrslutöku væri sá að ekki megi aðeins heyra í vitninu eins og ákvæði 4. mgr. 116. gr. kveði á um, heldur einnig sjá. Ýmis vafamál kunna hins vegar að koma upp um framkvæmd skýrslutökunnar, svo sem um það hvar hún fari fram á hinni erlendri grundu og hvernig verði tryggt að skýrslutakan uppfylli skilyrðið um lokað þinghald samkvæmt 10. gr. l. nr. 88/2008.

                Það er mat dómsins, að ætla megi samkvæmt framangreindu, að úrslit máls þessa geti ráðist af framburði brotaþola þessa máls, en það eru þau þrjú vitni sem ákæruvaldið krefst skýrslutöku af með fjarfundarbúnaði. Samkvæmt athugasemdum með 4. mgr. 116. gr. í frumvarpi að lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að skýra ákvæðið þröngt, enda um frávik að ræða frá meginreglunni um milliliðalausa sönnunarfærslu.

                Með vísan til framangreinds er kröfu ákæruvaldsins hafnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Bogi Hjálmtýsson héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

                Hafnað er kröfu ákæruvaldsins um að vitnin A, B og C, fái að gefa skýrslu með fjarfundarbúnaði.