Föstudaginn 17. september 2010.
Nr. 538/2010.	Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (Jón H.B. Snorrason saksóknari) gegn X (Sveinn Andri Sveinsson hrl.)

Kærumál. Gæsluvarðhald. A. liður 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi gert að sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson, Jón Steinar Gunnlaugsson og Páll Hreinsson.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. september 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. september 2010, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 29. september 2010 klukkan 16 og sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldinu stendur. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þess að sér verði ekki gert að sæta einangrun á gæsluvarðhaldstíma.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Fallist er á með sóknaraðila að fram sé kominn rökstuddur grunur um að varnaraðili hafi gerst sekur um háttsemi sem fangelsisrefsing er lögð við. Er fullnægt skilyrðum a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 fyrir því að hann verði látinn sæta gæsluvarðhaldi. Þá verður einnig talið að rannsóknarhagsmunir leiði til þess að fallist verði á kröfu sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldi hans stendur, sbr. 2. mgr. 98. gr. laga nr. 88/2008. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Dómsorð:

      Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. september 2010.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að X, kt. [...], verði gert að sæta gæsluvarðhaldi, allt til miðvikudagsins 6. október n.k. kl. 16:00. Þá er gerð krafa um að sakborningur sæti einangrun á meðan á gæsluvarðhaldinu stendur.

Í greinargerð lögreglu kemur fram að lögreglan á höfuðborgarsvæðinu rannsaki nú ætluð stórfelld brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og gegn peningaþvættisákvæði almennra hegningarlaga sbr. 264 gr.  almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Upphaf þessa máls séu tilkynningar frá Íslandsbanka og frá Arion banka um peningafærslur sem hafi þótt grunsamlegar og ekki samrýmst upplýsingum og eða viðskiptum hjá reikningshöfum í bönkunum.

Við nánari skoðun lögreglu hafi komið í ljós að um hafi verið að ræða greiðslur inn og út af reikningum tveggja fyrirtækja A, kt. [...], og B , kt. [...]. Hafi reikningsyfirlit sýnt háar fjárgreiðslur frá tollstjóra inn á reikninga þessar tveggja fyrirtækja. Fjárhæðirnar hafi síðan smám saman verið teknar út af reikningunum fyrirtækjanna að mestu í reiðufé. Innlagnir og úttektir sem til rannsóknar séu hafi átti sér stað frá október 2009 til júní 2010.

Við upplýsingaöflun lögreglu m.a. hjá skattrannsóknarstjóra hafi komið í ljós að hinar háu greiðslur inn á reikningana hafi verið endurgreiðslur á innskatti vegna endurbóta á húsnæði en slíkar endurgreiðslur séu gerðar á grundvelli sérstakrar skráningar á virðisaukaskattsskrá skv. reglugerð nr. 577/1989. Við nánari eftirgrennslan um grundvöll þessara endurgreiðslna hafi vaknað grunsemdir um að tilefni þeirra byggði á röngum og tilhæfulausum gögnum.

Rannsókn málsins hefur leitt í ljós að húsnæði  það sem félögin fengu endurgreiddan innskatt hafi aldrei verið í eigu félaganna. Endurgreiðslur til A, samtals að fjárhæð kr. 174.330.155 sé vegna endurbóta húsnæði að [...] í Reykjavík. Það húsnæði hafi skv. gögnum málsins aldrei verið í eigu A. Endurgreiðslur til B, samtals að fjárhæð kr. 103.000.000 hafi verið vegna endurbóta á iðnaðarhúsnæði að [...] í Reykjavík. Það húsnæði sé hins vegar í eigu annars félags, C, og virðist aldrei hafa verið í eigu B. Þá þyki einnig grunsamlegt að áætlaðar endurbætur sem endurgreiðslan byggir á séu langt yfir fasteignamati þeirra eigna sem endurbæta átti.

Samkvæmt reglugerð  nr. 577/1989 sé skylt að leggja fram ýmis gögn er sýni fram á eignarhald á húsnæði og fyrirhugaðar endurbætur áður en unnt sé að afgreiða erindi um sérstaka skráningu og endurgreiðslu. Starfsmaður í virðisaukaskattdeild ríkisskattstjóra hafi staðfest að hafa afgreitt þessi erindi og að þá hafi legið fyrir þau gögn sem krafist sé m.a. kaupsamningar um húsnæði. Hjá skattstjóra finnist hins vegar engin gögn varðandi fyrrnefnd tvö félög. Séu möppur sem hafi átt að innihalda þau gögn af óútskýranlegum ástæðum tómar. Ljóst sé að ef að þessi gögn hafi einhvern tímann legið fyrir þá hafi verið um fölsuð gögn að ræða.

Sakborningur, X, sé skráður stofnandi og framkvæmdarstjóri A og sé með prókúru á félagið. X sé skráður fyrir úttektum af reikningum A samtals að fjárhæð rúmlega kr. 97.000.000 sem teknar hafi verið út í reiðufé frá desember 2009 til júlí 2010. Auk þess hafi millifærslur af reikningi A á reikning B að fjárhæð rúmlega kr 50.000.000 á tímabilinu maí til júlí 2010. Þá séu millifærðar um kr 27.900.000 af reikningi B á reikning A í desember 2009.

Við yfirheyrslur hjá lögreglu hafi X játað að hafa tekið að sér að vera skráður eigandi og framkvæmdastjóri í félaginu A en það hafi hann gert að undirlagi annars aðila sem hann neiti að nafngreina. Kvaðst X hafa stofnað bankareikning í nafni A eða þann sem inn á bárust greiðslur frá tollstjóra að fjárhæð um 174 milljónir króna. X hafi sagst hafa tekið að sér að ýmist millifæra þessa fjármuni inn á reikning B eða taka út í reiðufé. Reiðuféð hafi hann afhent þeim aðila sem hann neitaði að nafngreina. Kvaðst X hafa tekið þetta verkefni að sér gegn greiðslu en að sér hafi verið tjáð að þetta varðaði eitthvað skattalegt hagræði milli fyrirtækja. X hafi ekki kannast við að hafa sótt um sérstaka skráningu hjá virðisaukaskattskrá, afhent þar nokkur gögn eða skrifað undir virðisaukaskattskýrslur.  

Með vísan til framangreinds og til gagna málsins sé uppi rökstuddur grunur um að sakborningur hafi átt þátt í umfangsmiklum brotum gegn skattalögum og peningaþvætti.

Rannsókn málsins sé á frumstigi. Að mati lögreglu sé uppi rökstuddur grunur um að sakborningur eigi aðild að því broti sem til rannsóknar sé. Þegar hafa 7 aðilar verið handteknir í tengslum við málið og nú fari fram umfangsmikil vinna við yfirheyrslur og gagnaöflun. Lögregla leiti nú annarra aðila sem kunni að vera viðriðnir fyrrnefnd brot m.a. þess aðila sem talinn er hafa skipulagt brotin og sakborningur neiti að nafngreina. Megi ætla að ef sakborningur verði látinn laus muni hann eiga þess kost að torvelda rannsókn málsins, svo sem með því að hafa samband við ætlaða samverkamenn og koma undan gögnum. Lögregla telji það brýnt fyrir framgang málsins að fallist verði á framkomna kröfu um gæsluvarðhald á grundvelli rannsóknarhagsmuna svo unnt sé að reyna að hafa upp á framangreindum aðilum og til að koma í veg fyrir að sakborningur geti spillt rannsókn málsins. Af framangreindum ástæðum sé einnig farið fram á að sakborningur sæti einangrun á meðan á gæsluvarðhaldi stendur.

Meint sakarefni séu stórfelld skattalagabrot og peningaþvætti en brotin séu talin geta varðað við almenn hegningarlög nr. 19/1940 og lög um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Við þessum brotum liggi allt að 6 ára fangelsisrefsing. Um heimild til gæsluvarðhalds sé vísað til a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Um heimild til einangrunar á meðan á gæsluvarðhaldinu stendur sé vísað til b-liðar 1. mgr. 99. gr. sömu laga.

Kærði er stofnandi og framkvæmdastjóri A. Hann kannast við að hafa millifært og tekið út reiðufé úr bankareikning fyrirtækisins. Hann hefur nú upplýst fyrir dómi hver sé hinn raunverulegi eigandi félagsins.

Rannsókn málsins er á frumstigi en kærði var handtekinn í gærkvöldi. Í ljósi þessa þykir hætta á að kærði muni torvelda rannsókn málsins, svo sem með því að afmá merki eftir brot, skjóta undan munum ellegar hafa áhrif á vitni og samseka, fari hann frjáls ferða sinna.

Með vísan til þess sem að framan greinir svo og til rannsóknargagna málsins er fallist á að fullnægt sé skilyrðum a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi en þó eigi lengur en til miðvikudagsins 29. september nk. kl. 16:00. Kærði skal sæta einangrun á meðan gæsluvarðhaldinu stendur.

Sigrún Guðmundsdóttir héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kærði, X, kt. [...], skal sæta gæsluvarðhaldi, allt til miðvikudagsins 29. september nk. kl. 16:00.

Kærði skal sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldinu stendur.