Miðvikudaginn  23. desember 2015.
Nr. 854/2015.	Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (Hrafnhildur Gunnarsdóttir aðstoðarsaksóknari) gegn X (Sigurður Sigurjónsson hrl.)

 

Kærumál. Gæsluvarðhald. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. 

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Greta Baldursdóttir og Benedikt Bogason og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. desember 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. desember 2015 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til þriðjudagsins 19. janúar 2016 klukkan 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Hjá lögreglu eru til rannsóknar sakargiftir á hendur varnaraðila með því að hafa ráðist á tvær konur aðfaranótt 13. desember 2015. Eru brotin talin varða við 1. mgr. 194. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt því sem rakið er í hinum kærða úrskurði er fyrir hendi sterkur grunur um að varnaraðili hafi framið þessi brot og eru þau þess eðlis að varðhald er nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Er því fullnægt skilyrðum 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

                                                                 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. desember 2015.

                Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að X, kt. [...], verði gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til þriðjudagsins 19. janúar 2016  kl. 16:00. 

                Í greinargerð lögreglu kemur fram að kl. 3:05 aðfaranótt sunnudagsins 13. des­em­ber sl. hafi verið  tilkynnt um unga stúlku í miklu uppnámi á Tjarnargötunni í Reykja­vík eftir að einhver hefði gert tilraun til að nauðga henni. Á vettvangi hafi lög­reglan hitt stúlkuna, A og einnig aðra stúlku sem hafi verið þar með henni, B. Brotaþoli, A, hafi verið í miklu uppnámi og setið í snjónum í rifnum buxum og grátið. Rætt hafi verið við brotaþola sem kvaðst hafa verið að ganga heim úr miðbænum þar sem hún hafi verið að skemmta sér. Þegar hún hafi gengið Tjarnargötuna hafi hún tekið eftir manni sem gekk fyrir aftan hana. Hafi hann gengið svo nálægt henni að hefði hún stoppað hefði hann rekist á hana. Kvaðst hún hafa orðið hrædd og viljað losna við mann­inn og því vikið aðeins til hliðar og látið hann ganga fram úr sér. Hafi hann gert það en svo stöðvað för sína við Tjarn­ar­götu [...]. Til þess að komast heim til sín hafi hún orðið að ganga áfram og því ákveðið að halda för sinni áfram. Kvaðst hún hafa talað við vin sinn í síma um leið. Þegar hún hafi svo gengið fram hjá manninum hafi hann gripið í hana, reynt að taka sím­ann af henni og kallað hana „bitch“. Hafi hún þá hent símanum frá sér til þess að hann gæti ekki tekið hann. Þá hafi hann gripið um munn­inn á henni, ýtt henni að húsinu, rifið buxurnar hennar og reynt að hneppa frá sínum buxum. Við þetta hafi hún öskrað eins hátt og hún gat og sparkað í hann en þá hafi hann orðið ennþá harkalegri við hana og ýtt höfði hennar upp að húsinu. Brota­þoli sagðist hafa verið viss um að hann ætlaði að nauðga sér og hafi hún öskrað aftur. Þá hafi komið fólk að og hann hlaupið í burtu. Aðspurð um lýsingu á geranda hafi hún sagt hann vera dökkklæddan, grannan, u.þ.b 170 cm á hæð, með ör í andlitinu eftir bólur og stutt skegg. Tekið hafi verið fram í skýrslunni að hún hafi verið mjög skýr í fram­burði þrátt fyrir að hafa verið í miklu upp­námi.

                Lögregla hafi einnig rætt við vitnið B. Kvaðst hún hafa verið á gangi með kærasta sínum C þegar þau hafi heyrt óp í konu. Þau hafi hlaupið í átt að ópunum og séð mann ofan á konu í garði við Tjarnargötu [...]. B sagði að C hafi kallað til þeirra og þá hafi maðurinn hlaupið í burtu.

                Lögreglan hafi rætt við vitnin D og E sem hafi sagst hafa verið á gangi á Tjarnargötunni þegar þeir hafi séð karlmann hlaupa á móti sér. Þeir hafi lýst manninum á sams konar hátt, þ.e. sem dökkhærðum, með dökkt skegg, í svartri úlpu og svörtum buxum. E hafi sagt manninn vera um 170 cm á hæð.

                Á meðal gagna málsins séu myndir teknar af lögreglu af áverkum brotaþola og rifnum buxum hennar.

                Aðeins örfáum mínútum eftir þá tilkynningu sem að ofan greini, eða kl. 3:10, hafi borist tilkynning um árás á stúlku í Þingholtsstræti. Á vettvangi hafi lögregla hitt brota­þola, F, sem hafi verið grátandi og í miklu uppnámi. Kvaðst hún hafa verið ein á gangi upp Banka­strætið þegar karlmaður hafi komið aftan að henni og lagt hendi sína yfir axlir hennar. Maðurinn hefði svo gripið fastar og fastar utan um hana. Hún hafi reynt að losa sig en hann hafi þá gripið um munn hennar og gengið ákveðið með hana inn Þing­holts­strætið. Þau hafi ekki verið komin langt inn þá götu þegar hann hafi kastað henni utan í bifreið sem hafi verið þar kyrrstæð og mann­laus í bifreiðarstæði. Því næst hafi hann reynt að setjast klofvega ofan á hana og henni hafi liðið allan tíman eins og hann hafi ætlað að nauðga henni. Síðan hafi líklega ein­hver komið að því allt í einu hafi hann hlaupið í burtu. Hún hafi lýst manninum sem litlum með svart hár, svart skegg og í svartri úlpu. Hafi hann ekkert sagt við hana. Hafi hún sagst finna til í vinstra kinnbeini eftir að henni hafi verið kastað á bifreiðina og einnig í fingrunum því hún hafi sagst hafa haldið svo fast í jakkann hans og hann hafi svo rifið sig lausan. Hún hafi sagst hafa klórað hann á öðru hvoru handarbakinu en ekki vitað hvoru og hún hafi einnig bitið hann í einn fingur en ekki vitað hvaða fingur. Hún hafi þó ekki verið viss um að það hefði verið svo djúpt að það sæist á honum.

                Lögregla hafi rætt við vitnið G á vettvangi. Hann hafi sagst hafa gengið upp Bankastrætið og litið inn Þing­holts­strætið og þá séð mann sitjandi ofan á stúlku. Hann hafi hlaupið að þeim en um leið hafi mað­ur­inn hlaupið burt. Vitninu hafi sýnst hann hlaupa upp Banka­strætið og svo Ingólfs­strætið í norður. Vitnið hafi lýsti manninum þannig að hann hafi verið lágvaxinn með svart hár og svart skegg. Hann hafi verið í svarti úlpu með stórum saumum, eins konar dúnúlpu.

                Í greinargerð lögreglustjóra kemur enn fremur fram að á upptöku úr eftir­lits­mynda­vél við Tjarnargötu í Reykjavík kl. 2:55,18 sjáist brotaþoli í fyrra málinu, A, ganga Tjarnargötu í átt að Vonarstræti. Á upp­tök­unni sjáist dökk­klæddur, dökkhærður og dökkskeggjaður maður ganga sömu leið kl. 02:55,35. Á upp­tökunni sjáist að maðurinn hafi verið klæddur í svarta vatteraða úlpu, bláleita skyrtu, dökkar buxur og svarta skó.

                Á upptökum úr eftirlitsmyndavélum við Pósthússtræti sjáist dökkklæddur, dökk­skeggjaður og dökkhærður maður í bláleitri skyrtu á gangi fram hjá Dóm­kirkj­unni og um Pósthússtræti í átt að Austurstræti kl. 03:04, skv. klukku vélarinnar. Af upptökum frá eftirlitsmyndavél á Alþingishúsinu sjáist að maðurinn hafi farið í gegnum Alþingisgarðinn og svo þaðan framhjá Dómkirkjunni að Pósthússtræti. Strax eftir að maðurinn hefði gengið Pósthússtræti í átt að Austurstræti sjáist hann á upptökum úr öryggismyndavél af horni Austurstrætis og Pósthússtrætis á göngu í Austurstræti í átt að Lækjargötu. Þar sjáist einnig brotaþoli úr seinna málinu, F, á göngu á undan honum. Það sjáist á upptökum hvernig maðurinn veiti henni eftirför að Lækjargötu og svo upp Bankastræti þar sem hann þvingi hana með ofbeldi inn í Þingholtsstræti og ráðist svo á hana þar.  Sjáist hann keyra hana harkalega í götuna, takast á við hana þar og reyna að halda henni þangað til leigubíl er ekið norður götuna sem hann virðist fælast við og því hlaupa á brott. Það sjáist á upptöku úr eftirlitsmyndavél við Bankastræti [...] að maðurinn sé í dökkum buxum, svörtum skóm og vatteraðri úlpu. Árásin í Þingholtsstræti sjáist öll á upptöku úr eftirlitsmyndavél þar og hafi hún átt sér stað á milli kl. 03:08,39 og 03:09,12 skv. vélinni.

                Birtar hafi verið tvær myndir af árásarmanninum úr framangreindum upp­tökum í fjölmiðlum 16. desember sl. og óskað eftir upplýsingum um hann og hann beð­inn um að setja sig í samband við lögreglu. Hafi það verið myndir úr upptökum af Tjarn­ar­götu og Pósthússtræti. Fjöldi ábendinga hafi borist lögreglu í kjölfarið um að mað­ur­inn væri kærði, X. Kærði hafði jafnframt sjálfur samband við lögreglu og sagst þekkja sig á myndunum.

Tekin hafi verið skýrsla af vitninu H, leigubílstjóra, eftir að lögregla hafi fengið upplýsingar frá leigubifreiðafyrirtækinu Hreyfli um að bíll sem hann aki fyrir fyrirtækið hafi ekið að heimili kærða, [...], nóttina sem árásirnar hafi átt sér stað. Skv. upplýsingunum þá hafi bíllinn ekið farþega frá Hverfisgötu kl. 03:10 og verið kominn að [...] kl. 03:24.

H kvaðst í skýrslutöku muna vel eftir að hafa ekið manni að [...] þessa nótt. Kvaðst hann muna það sérstaklega vel vegna þess að hann þekki mann sem býr í þessu sama húsi. Kvaðst hann hafa tekið manninn inn í bílinn neðarlega á Hverfisgötunni, sennilega á móts við Þjóðleikhúsið. Hafi hann tekið eftir því að maðurinn virtist vera að flýta sér. Kvaðst H hafa haldið að maðurinn hefði lent í átökum við einhvern eða að einhver væri að elta hann vegna þess að umræddur maður hefði verið móður þegar hann settist inn í bílinn.  Maðurinn hafi sagt hvert ætti að aka sér. Er komið hafi verið að [...] hefði maðurinn greitt fyrir farið með fimm þúsund króna seðli og gengið út úr bifreiðinni. Kvaðst H hafa séð tilkynninguna sem lögregla hafi beðið um að yrði send út til allra leigubílstjóra á vakt þessa nótt. Hann hafi ekki talið langan tíma hafa liðið frá því að hann hafi skilað manninum af sér á [...] þar til hann sá auglýsinguna frá lögreglunni. H hafi sagt að það hefði hvarflað að honum að þetta gæti verið maðurinn sem lögregla hafi verið að lýsa eftir. Aðspurður um lýsingu á manninum sem hann hafi ekið að [...] umrætt sinn kvað hann manninn vera bláklæddan eða dökkklæddan, með dökkt hár og dökka skeggrót, meðalmann á hæð, ekki hávaxinn og sennilega í kringum fertugt, þ.e. á bilinu 35 til 50 ára. Aðspurður kvaðst H hafa tekið manninn upp í bifreiðina á milli kl. 03:00 og 03:30. Aðspurður hafi hann sagt að það gæti passað að hann hefði tekið manninn upp í kl. 03:10 og sett hann út kl. 03:24. H hafi að lokum sagt að maðurinn hefði komið svolítið óeðlilega inn í bílinn, eins og hann virtist vera að flýta sér eða eins og einhver væri að elta hann.

Bæði A og F hafi gefið formlega kæru­skýrslu hjá lögreglu vegna málsins og lýsi þær atburðum þar á sama hátt og þær gerðu á vettvangi. A hafi einnig tekið fram að árásarmaðurinn hefði reynt að þrengja að hálsi hennar með trefli sem hún var með. F tók fram að hún myndi eftir því í að kærði hefði verið í gallabuxum. Lýsti hún því jafnframt hvernig hann hefði reynt að komast inn á hana en hún slegið höndum hans frá.

Teknar hafi verið skýrslur á lögreglustöð af flestum vitnum sem verið hafi á vettvangi og séu framburðir þeirra á sama veg og á vettvangi.

Í greinargerð lögreglustjóra kemur fram að kærði hafi setið í gæsluvarðhaldi á grundvelli rannsóknarhagsmuna frá 18. desember sl.. Hann hafi neitað sök í skýrslutökum vegna málsins. Kvaðst hann hafa verið í starfs­manna­partýi og svo farið með félögum sínum í miðbæinn upp úr miðnætti á skemmti­stað­inn [...]. Hann hafi orðið viðskila við félaga sína þegar hann gekk með þeim niður Laugaveginn eftir að hafa yfirgefið [...]. Aðspurður um ferðir sínar eftir að hann varð viðskila við félaga sína kvaðst hann hafa hringt í félaga sinn sem sagði honum að þeir væru á pítsastað og bauð honum að koma þangað. Kvaðst hann þá hafa ætlað að fara og hitta félaga sína en hætt við er hann sá leigubíl sem hann fór svo heim með. Telji hann sig hafa farið heim á milli kl. 02:00 og 03:00. Kvaðst hann ekki muna frá hvaða fyrirtæki leigubílinn væri og kvaðst hafa greitt fyrir farið með reiðufé. Kærði kvaðst hafa verið mjög ölvaður þetta kvöld og hafa drukkið um 10 bjóra og 4-5 sterka drykki áður en hann fór í bæinn. Spurður um klæðnað sinn þetta kvöld kvaðst hann hafa verið í svartri dúnúlpu, gallabuxum, svörtum skóm, svartri skyrtu og blárri peysu yfir. Aðspurður um af hverju hann hefði gefið sig fram við lög­reglu sagðist hann hafa fengið símtal að kvöldi 16. desember sl. þar sem honum var sagt að það væri mynd á frétta­miðlum sem líktist honum. Hann hafi sjálfur skoðað myndina og séð að þetta líktist honum ógurlega. Aðspurður hvort hann þekkti sjálfan sig á myndinni hafi hann játað hann því. Aðspurður um hvort það væri rétt að hann hefði sagt í símann við rannsóknarlögreglumann þegar hann hafi hringt í lögreglu vegna myndanna að hann væri að hringja út af mynd og myndin væri af honum hafi hann svarað orðrétt: “ Jú jú, ég meina, ég sé ekki betur miðað við þetta“. Kærða hafi verið sagt að önnur myndin sem birt hafi verið í fjölmiðlum hafi verið tekin við hús Happadrættis Háskólans í námunda við ráðhúsið. Kærði sagðist ekki muna eftir því að hafa verið þar en hafi tekið það fram að hann hafi verið mikið ölvaður. Kvaðst hann ekki muna vel eftir sér og bara muna að hann hefði verið að labba um í leit að leigubíl. Aðspurður um hvort hann muni vel eftir umræddu kvöldi sagði hann:  „Nei ég get nú ekki alveg sagt það sko“. Kærði  hafi dregið  úr því í lok skýrslutökunnar að hann þekkti sig á myndunum sem birst hafi í fjölmiðlum og kvaðst ekki vera viss um að þetta væri hann.

Framkvæmd hafi verið húsleit á dvalarstað kærða að [...] í Reykjavík í gær þar sem hann hafi afhent þann fatnað sem hann hafi verið í umrædda nótt í bænum. Hafi hann afhent lögreglu gallabuxur, svarta skyrtu, bláa peysu sem hann sagðist hafa verið í yfir skyrtuna, svarta úlpu og svarta skó.

Að mati lögreglu sé ljóst af upptökum úr eftirlitsmyndavélum og lýsingum vitna og brotaþola á útliti og klæðnaði að um sama árásarmann hafi verið að ræða í báðum framangreindum tilvikum og séu ferðir hans raktar með upptökum frá fyrri vettvangi að síðari vettvangi. Síðari árásin sé svo öll til á upptöku. Útlit kærða komi heim og saman við útlit árásarmannsins sem sjáist á upptökunum og af framburði leigubílstjórans H og upplýsingum frá Hreyfli sé ljóst að kærði hafi komið móður og í flýti inn í leigubíl rétt eftir að seinni árásinni lauk. Kærði hafi játað það í skýrslutöku að hann hafi þekkt sig á myndunum sem birst hafi í fjölmiðlum en dregið svo úr því í lok skýrslutökunnar. Telji lögregla hafið yfir skynsamlegan vafa að kærði sé maðurinn.

Að mati lögreglu sé kærði undir sterkum grun um að vera árásarmaðurinn og að hafa aðfaranótt sunnudagsins 13. desember sl., með nokkurra mínútna millibili, ráðist fyrirvaralaust með ofbeldi á tvær konur í miðborg Reykjavíkur og gert tilraun til að nauðga þeim. Það hafi orðið þeim til bjargar í bæði skiptin skv. framburðum brotaþola og vitna að kærði varð fyrir utanaðkomandi truflun svo hann hafi hlaupið á brott. Um sérlega ófyrirleitnar, fólskulegar og hættulegar atlögur sé að ræða þar sem brotamaður skeyti engu. Ætluð brot kærða geti varðað allt að 16 ára fangelsi. Telji  lögreglustjóri brot þau sem hér um ræði vera þess eðlis að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Óforsvaranlegt þyki að kærði gangi laus þegar sterkur grunur leiki á að hann hafi framið svo alvarleg brot sem honum eru gefin að sök. Að mati lögreglu sé kærði hættulegur umhverfi sínu og þyki brotin vera þess eðlis að það stríði gegn réttarvitund almennings að kærði gangi laus meðan mál hans séu til meðferðar.

Rannsókn málsins sé á lokastigi og verði málið sent héraðssaksóknara til ákvörðunar um saksókn eins fljótt og unnt er.

Að öllu framangreindu virtu og með hliðsjón af því hversu alvarlega háttsemi kærði er sakaður um, teljist uppfyllt skilyrði til að hann sæti gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, enda geti brotið varðað að lögum 10 ára fangelsi og sé þess eðlis að telja verði nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna að kærði sæti gæsluvarðhaldi.

Með vísan til framangreinds, framlagðra gagna og 2. mgr. 95. gr. laga 88/2008 um meðferð sakamála sé þess krafist að krafan nái fram að ganga eins og hún er sett fram.

Niðurstaða
        Í greinargerð lögreglustjóra kemur fram að kærði hafi setið í gæsluvarðhaldi á grundvelli rannsóknarhagsmuna frá 18. desember sl. með vísan til a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Hann hafi neitað sök í skýrslutökum vegna málsins. Dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 848/2015 frá 22. þessa mánaðar er lagður fram í málinu.

        Í greinargerð segir síðan að í framlögðum myndum séu ferðir manns, sem líkist kærða verulega, raktar aðfaranótt 13. desember frá fyrri brotavettvangi á þann síðari. Jafnframt er lögð fram upptaka af atlögu að síðari brotaþolanum. Að mati lögreglu sé ljóst af upptökum úr eftirlitsmyndavélum og lýsingum vitna og brotaþola á útliti og klæðnaði að um sama árásarmann hafi verið að ræða í báðum framangreindum tilvikum og séu ferðir hans raktar með upptökum frá fyrri vettvangi að síðari vettvangi. Síðari árásin sé svo öll til á upptöku. Útlit kærða komi heim og saman við útlit árásarmannsins sem sjáist á upptökunum og samkvæmt framburði vitnis hafi kærði hafi komið móður og í flýti inn í leigubíl rétt eftir að seinni árásinni lauk. Kærði hafi játaði sem rakið er í greinargerð lögreglustjórna að hann hafi þekkt sig á myndunum sem birst hafi í fjölmiðlum en dregið svo úr því í lok skýrslutökunnar. Telji lögregla því hafið yfir skynsamlegan vafa að kærði sé maðurinn.

         Samkvæmt því sem rakið hefur verið er rökstuddur grunur um að kærði hafi aðfaranótt sunnudagsins 13. desember sl., með nokkurra mínútna millibili, ráðist fyrirvaralaust með ofbeldi á tvær konur í miðborg Reykjavíkur og gert tilraun til að nauðga þeim, en þessi háttsemi telst varða við 194. gr., sbr. 20. gr. laga nr. 19/1040. Sannist það brot getur það varðað allt að 16 ára fangelsi.

        Það er talið hafa orðið konunum til bjargar í bæði skiptin skv. framburðum brotaþola og vitna að kærði varð fyrir utanaðkomandi truflun svo hann hafi hlaupið á brott. Fallist er á það með lögreglustjóra að um sé að ræða mjög fólskulegar og hættulegar atlögur að ræða.

Fallist er á það með lögreglustjóra að brot þau sem hér um ræðir séu þess eðlis að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Óforsvaranlegt þyki að kærði gangi laus þegar sterkur rökstuddur grunur leiki á að hann hafi framið svo alvarleg brot sem honum eru gefin að sök. Að mati lögreglu sé kærði hættulegur umhverfi sínu og þyki brotin vera þess eðlis að það stríði gegn réttarvitund almennings að kærði gangi laus meðan mál hans séu til meðferðar. Í greinargerð lögreglustjóra kemur fram að rannsókn málsins sé á lokastigi og málið verði sent héraðssaksóknara til ákvörðunar um saksókn eins fljótt og unnt er.

Að öllu framangreindu virtu og með hliðsjón af því hversu alvarlega háttsemi kærði er sakaður um, teljist uppfyllt skilyrði til að hann sæti gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, enda geti brotið varðað að lögum 10 ára fangelsi og sé þess eðlis að telja verði nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna að kærði sæti gæsluvarðhaldi. Ekki er unnt að fallast á með verjanda að ekki séu til staðar þær aðstæður sem lagðar eru til grundvallar í kröfugerð lögreglustjóra. Því er fallist á að krafa lögreglustjóra nái fram að ganga eins og hún er sett fram.

                Þórður Clausen Þórðarson héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

 Kærði, X, kt. [...], skal sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til þriðjudagsins 19. janúar 2016  kl. 16:00.