Fimmtudaginn 18. júní 2009.
Nr. 528/2008.	Ákæruvaldið (Kolbrún Sævarsdóttir saksóknari) gegn Ólafi Friðrikssyni (Jóhannes Albert Sævarsson hrl.)

Virðisaukaskattur. Staðgreiðsla opinberra gjalda. Sekt. Refsilágmark. Skilorð. Vararefsing. Sératkvæði.

 

Ákærði var fundinn sekur um brot gegn lögum um staðgreiðslu og virðisaukaskatt fyrir að hafa vanrækt að skila skýrslum og greiða gjöld. Litið var svo á að meðferð málsins hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins skyldi leiða til þess að nýta bæri heimildir í umræddum lögum til lækkunar á sektum umfram lágmark. Var ákærða gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson og Jón Steinar Gunnlaugsson og Viðar Már Matthíasson settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 25. ágúst 2008 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærða en þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa.

I

Ákærði hefur gert athugasemd við forsendur hins áfrýjaða dóms þar sem segir að hann hafi lýst yfir við meðferð málsins í héraði að óumdeilt væri að hann hefði ekki greitt inn á þau tímabil sem ákæra lýtur að. Kveðst hann telja sig hafa greitt inn á þau á árinu 2004.

Í málinu, eins og það hefur verið flutt fyrir Hæstarétti, er ekki deilt um að yfirlit saksóknara efnahagsbrota, sem fyrir liggur í málinu, um ráðstöfun greiðslna frá byggingafyrirtæki ákærða sýni réttar greiðslur og ráðstöfun þeirra inn á skuldir sem voru til staðar. Tölulegar forsendur ákæru eru þær sömu sem fram koma í skilagreinum félagsins og valda þær í sjálfum sér ekki ágreiningi. Ákærði telur sig á hinn bóginn hafa mátt ætla að greiðslur, sem byggingafélagið innti af hendi á árinu 2004 myndu ganga inn á þau gjaldaskil sem fjallað er um í ákæru.

Fyrir liggur að skil Ólafs og Gunnars byggingafélags ehf. á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatti fyrir hluta áranna 2002 og 2003 höfðu komið til rannsóknar hjá skattyfirvöldum, áður en sú rannsókn fór fram vegna tímabila á árinu 2004, sem ákært er fyrir í þessu máli. Skattrannsóknarstjóri ríkisins gerði skýrslu um þetta eldra mál 28. nóvember 2003. Skýrslan tók til greiðslutímabila október 2002 til og með júní 2003 að því er snerti skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna félagsins og til uppgjörstímabila september – október 2002 til og með maí – júní 2003 að því er virðisaukaskatt snerti.

Af hálfu Ólafs og Gunnars byggingafélags ehf. var 30. desember 2003 sent til skattrannsóknarstjóra bréf með skriflegum athugasemdum við nefnda skýrslu. Kom fram í bréfinu að félagið teldi sig hafa staðið full skil á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatti fram til dagsetningar bréfsins. Í málinu liggur fyrir að þessum athugasemdum var aldrei svarað sérstaklega en skattrannsóknarstjóri sendi félaginu á hinn bóginn bréf 23. mars 2004 þar sem vísað var til rannsóknar sem skattrannsóknarstjóri hefði annast „á staðgreiðslu- og virðisaukaskattskilum félagsins vegna tekjuáranna 2002 og 2003.“ Þeirri rannsókn hefði lokið með gerð skýrslu 28. nóvember 2003. Síðan segir svo í bréfinu: „Svo sem málið liggur nú fyrir, þykja ekki efni til frekari aðgerða í því af hálfu embættis skattrannsóknarstjóra.“

Í hinum áfrýjaða dómi kemur fram að byggingafélagið innti af hendi allháar greiðslur vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts á árinu 2004. Áttu þær sér stað bæði fyrir og eftir dagsetningu bréfs skattrannsóknarstjóra sem að framan getur. Vegna málsvarna ákærða fyrir Hæstarétti óskaði ríkissaksóknari eftir að ríkislögreglustjóri aflaði upplýsinga og gagna í þágu málsins. Af því tilefni ritaði ríkislögreglustjóri skattrannsóknarstjóra bréf 17. apríl 2009, þar sem óskað var eftir skýringum á forsendum þeirrar ákvörðunar að fella mál byggingafélagsins niður með bréfinu 23. mars 2004. Í svari skattrannsóknarstjóra 29. apríl 2009 segir meðal annars svo: „Eftir að málið var tekið til rannsóknar hjá skattrannsóknarstjóra, allt til marsmánaðar 2004, var greitt inn á þær skattskuldir sem rannsóknin tók til, þar til eftirstöðvar höfðu verið að fullu greiddar. Lauk þá málinu endanlega með fyrrgreindu bréfi skattrannsóknarstjóra til skattaðila, þann 23. mars 2004, án frekari aðgerða.“

Á greiðsluyfirliti sem saksóknari efnahagsbrota tók saman vegna greiðslna árið 2004 kemur fram að greiðslum framan af árinu allt til 23. mars 2004 var ráðstafað inn á skuldina sem skýrsla skattrannsóknarstjóra 28. nóvember 2003 tók til. Eftir það var greiðslum ársins ráðstafað inn á önnur tímabil ársins 2003 og síðan inn á tímabil 2004 sem ekki er ákært fyrir í málinu.

II

Ákærði heldur því fram að bréf skattrannsóknarstjóra ríkisins 23. mars 2004 hafi gefið honum réttmæta ástæðu til að ætla að fallist hefði verið á sjónarmið hans í bréfinu 30. desember 2003 um að full skil hefðu þá þegar átt sér stað fram til þess dags. Bendir hann meðal annars á að í bréfi skattrannsóknarstjóra hafi verið vísað til rannsóknar á staðgreiðslu- og virðisaukaskattskilum byggingafélagsins 2002 og 2003 án þess að tekið væri fram að einungis væri verið að fjalla um þessi skil vegna afmarkaðra hluta þessara ára. Á þessa viðbáru ákærða er ekki unnt að fallast. Andmæli hans í bréfinu 30. desember 2003 lutu að fyrrnefndri skýrslu skattrannsóknarstjóra, þar sem ekki fór á milli mála að einungis var verið að fjalla um tilgreind tímabil skattskila þessara ára. Gat ekki orðið ástæða fyrir hann að ætla að svar skattrannsóknarstjóra varðaði meira en þau.

Á hitt er hins vegar að líta að ekki var vikið að því í bréfi skattrannsóknarstjóra ríkisins 23. mars 2004 hver væri ástæða þess að mál byggingafélagsins, sem skýrslan 28. nóvember 2003 fjallaði um, væri nú fellt niður. Engin efnisleg svör voru heldur veitt við athugasemdum félagsins í bréfinu 30. desember 2003. Gat þetta gefið ákærða tilefni til að ætla að tekið hefði verið tillit til andmæla hans við skýrslunni að minnsta kosti að einhverju leyti og að greiðslum á árinu 2004 yrði að gerðri leiðréttingu vegna andmælanna að einhverju marki ráðstafað eftirá inn á skil á gjöldum vegna yngri tímabila, eftir atvikum þeirra sem ákært er fyrir í málinu, jafnvel þó að kvittanir sem hann fékk er hann greiddi hafi sýnt annað.

Í hinum áfrýjaða dómi er greint frá lýsingu ákærða á aðdraganda þess að Ólafur og Gunnar byggingafélag ehf. lenti í fjárhagserfiðleikum og var síðan tekið til gjaldþrotaskipta 1. desember 2004. Þá er þar einnig nefnt persónulegt fjárframlag ákærða til rekstursins í viðleitni hans við að efna skuldbindingar félagsins. Við flutning málsins fyrir Hæstarétti var af hálfu ákæruvalds tekið fram að réttmæti þessara upplýsinga væri ekki dregið í efa. Óumdeilt er einnig að hluti virðisaukaskatts og staðgreiðslu skatta af launum starfsmanna vegna ársins 2004 hafði verið greiddur. Þegar litið er til þessara atvika og síðan þeirra atriða sem nefnd voru að framan og voru til þess fallin að valda óvissu hjá ákærða um ráðstöfun greiðslna frá honum á árinu 2004 þykir mega fallast á sjónarmið hans um að fyrir hendi séu miklar málsbætur í skilningi 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda og 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

III

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður fallist á niðurstöðu hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota til refsiákvæða. Héraðsdómur verður staðfestur um fangelsisrefsingu ákærða. Af þeirri niðurstöðu sem greinir að framan um miklar málsbætur ákærða leiðir að sektarrefsing hans verður milduð frá því sem ákveðið var í héraðsdómi. Þykir hæfilegt að dæma hann til greiðslu sektar að fjárhæð 12.000.000 krónur innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæta ella fangelsi í fimm mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Með vísan til 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins þar með talin helming málflutningslauna skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, Ólafur Friðriksson, sæti fangelsi fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá greiði ákærði 12.000.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæti ella fangelsi í fimm mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, Jóhannesar Alberts Sævarssonar hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur.

 

                                      Sératkvæði

Ólafs Barkar Þorvaldssonar

hæstaréttardómara

 Ég er samþykkur tölulegri útfærslu meirihluta dómenda á grundvelli þeirra gagna sem liggja fyrir í málinu en tel ekki að sú umfjöllun eigi að leiða til lækkunar á refsingu ákærða. Með þessari athugasemd tel ég að staðfesta eigi héraðsdóm með vísan til forsendna hans og dæma ákærða til að greiða allan sakarkostnað fyrir Hæstarétti.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júlí 2008.

Ríkislögreglustjórinn höfðaði málið með ákæru útgefinni 8. október 2007 á hendur Ólafi Friðrikssyni, kt. 050345-4169, Fjarðarseli 14, Reykjavík, til refsingar fyrir eftirtalin skatta- og hegningarlagabrot framin í starfi ákærða sem fram­­kvæmda­stjóri og stjórnar­maður Ólafs og Gunnars bygginga­félags ehf., kt. 681195-2709, sem tekið var til gjaldþrotaskipta 1. desember 2004:

1. Fyrir brot á lögum um virðisaukaskatt.

Með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu fyrir einkahlutafélagið á lögmæltum tíma vegna tímabilsins maí-júní 2004, og með því að hafa ekki í sam­ræmi við það sem lög áskilja staðið ríkissjóði skil á 1.092.182 króna virðis­auka­skatti, sem inn­heimtur var í nafni félagsins.

Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, sem og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

2. Fyrir brot á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Með því að hafa ekki staðið skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna tímabilanna febrúar til og með júní og ágúst til og með október 2004, og fyrir að hafa ekki í samræmi við það sem lög áskilja staðið ríkissjóði skil á 10.464.711 króna staðgreiðslu, sem haldið var eftir af launum starfs­manna félagsins vegna tímabilanna febrúar til og með október 2004, og sundurliðast sem hér segir:

 

Uppgjörstímabil:	Vangoldin staðgreiðsla:
febrúar	kr. 1.342.944
mars	kr. 1.190.767
apríl	kr. 1.193.699
maí	kr. 1.857.845
júní	kr. 1.142.103
júlí	kr.     902.165
ágúst	kr.      866.824
september	kr.      820.716
október	kr. 1.147.648

 

Er háttsemin talin varða við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, sem og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningar­laga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Ákærði játar að hafa ekki staðið skil á nefndri virðisaukaskattsskýrslu og skilagreinum staðgreiðslu á lögmæltum tíma og krefst að því leyti vægustu refsingar sem lög leyfa. Hann neitar sök að öðru leyti og krefst sýknu, en ellegar vægustu refsingar.

                                                                                        I.

Ólafur og Gunnar byggingafélag ehf. var stofnað 1995. Tilgangur félagsins var almenn byggingastarfsemi og rekstur trésmíðaverkstæðis. Ákærði var framkvæmdastjóri og stjórnarmaður á ákærutímabilinu, annaðist sem slíkur daglega fjármálastjórn og bar ábyrgð á virðisaukaskattskilum, gerð skilagreina og skilum á staðgreiðslufé til ríkissjóðs, en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 1. desember 2004. Rekur ákærði gjaldþrotið til byggingar Barnaspítala Hringsins, en félagið hafi tapað um 120.000.000 króna sem verktaki, Framkvæmdasýsla ríkisins hagnast að sama skapi sem verkkaupi, og ákærði veðsett allar eigur sínar, að andvirði 60.000.000 króna, til að unnt væri að ljúka verkinu. Laun starfsmanna hafi þó ávallt verið greidd á réttum tíma og bókhald félagsins verið fært, en sökum fjárskorts hafi skil á virðisaukaskatti og afdreginni stað­greiðslu opinberra gjalda dregist nokkuð.

Hinn 3. janúar 2006 hóf Skattrannsóknarstjóri ríkisins rannsókn á skilum félagsins á afdreginni staðgreiðslu vegna greiðslutímabilanna febrúar til og með nóvember 2004 og innheimtum virðisaukaskatti vegna uppgjörstímabilsins maí-júní 2004. Sú rannsókn þótti leiða í ljós brot ákærða á lögum um virðisaukaskatt, lögum um staðgreiðslu opin­berra gjalda og eftir atvikum almennum hegningarlögum. Var málið því sent Ríkis­lög­reglustjóranum til opinberrar rann­sóknar 22. mars 2007. Á grundvelli hennar þótti í ljós leitt að ákærði hefði hvorki staðið skil á 1.092.182 króna virðisaukaskatti fyrir tímabilið maí-júní 2004 né heldur skilað staðgreiðslufé vegna tímabilanna febrúar-október 2004, samtals 10.464.711 krónum. Ákærði mótmælir þeim skilningi, telur að tilteknar innborganir félagsins 2004 hafi átt að renna til greiðslu nefnds virðisauka­skatts og staðgreiðsluskila fyrir þau tímabil, sem ákært er fyrir og hafi hann óskað eftir því munn­lega við starfsmann Toll­stjórans í Reykjavík að þannig færi um ráðstöfun fjárins. Þetta hafi einhverra hluta vegna brugðist. Að mati ákærða sé félagið engu að síður skuldlaust vegna virðis­auka­skatts og opinberra gjalda ársins 2004. Bendir hann meðal annars á að hann hafi fengið bréf frá innheimtumanni ríkissjóðs snemma árs 2004, sem sýni að félagið hafi átt inneign í ríkissjóði og því hafi ákærði talið að lögmælt skil hefðu farið fram. Ákærði játar hins vegar að hafa skilað téðri virðisaukaskattsskýrslu tæpum fjórum vikum eftir eindaga 5. ágúst 2004, sem og að hafa ekki staðið lögboðin skil á umræddum skilagreinum vegna febrúar, mars, apríl, maí, júní, ágúst, september og október 2004, en skilin drógust yfirleitt í 3-4 vikur.

II.

Með skýlausri játningu ákærða fyrir dómi, sem samrýmist rannsóknargögnum málsins, er sannað að ákærði hafi ekki staðið lög­mælt skil á virðisaukaskattsskýrslunni og skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda, svo sem honum er gefið að sök í ákæru. Varðar sú háttsemi refsingu samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með áorðnum breytingum og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með áorðnum breytingum.

Ákæruvaldið byggir á því að vangoldinn virðisaukaskattur nemi enn 1.092.182 krónum vegna tímabilsins maí-júní 2004 og að félagið hafi enn ekki skilað 10.464.711 króna afdreginni stað­greiðslu vegna tímabilanna febrúar-október 2004, svo sem ákært er fyrir í málinu. Telur ákæruvaldið greiðslur, sem félagið innti af hendi á árinu 2004 engu breyta í þessu sambandi, enda hafi þeim verið ráðstafað inn á eldri skuldir félagsins vegna 2002-2003 og tímabila árið 2004, sem falli utan ákæru. Innheimtu­manni hafi verið sú ráðstöfun heimil og vísar ákæruvaldið þar til hæstaréttardóma 30. mars 2006 í málum nr. 428/2005 og 469/2005, sem og til dóms 19. október 2006 í máli nr. 77/2006. Þannig sé einsætt að engar greiðslur hafi borist inn á þau tímabil, sem ákært er fyrir og samrýmist það skjalfestum upp­lýsingum úr tekjubókhaldi ríkissjóðs.

Við munnlegan málflutning var því lýst yfir af hálfu ákærða að óumdeilt væri að félagið hafi ekki greitt inn á þau tímabil, sem ákæra lýtur að og væri rannsóknar­gögnum ekki mótmælt að því leyti. Á hinn bóginn bæri að líta til þess að umrædd vanskil verði rakin til greiðsluerfiðleika, tengdum verksamningi félagsins við hið opinbera, þess að ákærði hafi ekki auðgast á vanskilunum og þess að hann hafi verið í góðri trú um að innborgunum á árinu 2004 yrði ráðstafað til greiðslu skattskulda þess árs, þótt sú hafi ekki orðið raunin. Er í þessu sambandi bent á misvísandi greiðslukvittanir og útprentanir frá innheimtumanni, sem ákærða hafi borist í hendur. Ákærði hafi þannig hvorki auðsýnt ásetning eða stórfellt gáleysi né heldur gerst sekur um meiri háttar brot á lögum um virðisaukaskatt og lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og því beri að sýkna hann af slíkri háttsemi, sem og broti gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum. Verði ekki á þetta fallist beri í það minnsta að taka tillit til þess að staðin  hafi verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðar í formi álagsgreiðslna og að ákærði hafi miklar málsbætur í skilningi nefndra skatta­laga og 3. mgr. 262. gr. hegningar­laganna. Er af hálfu ákærða vísað til hæstaréttar­dóma í málunum nr. 428/2005, 469/2005 og 77/2006, sem og til dóms 22. júní 2000 í máli nr. 49/2000. 

Í málinu liggur fyrir að 2003 og 2004 greiddi félagið alls 118.026.016 krónur vegna virðisaukaskatts, staðgreiðslu, tryggingargjalds og opinberra gjalda. Þar af nam höfuð­stóll greiðslna ríflega 98.000.000 krónum, álag 9.093.854 krónum og dráttarvextir og annar kostnaður ríflega 10.000.000 krónum. Ef eingöngu er litið til ársins 2004 námu heildargreiðslur 37.433.800 krónum, en þar af töldust 32.374.911 krónur til höfuðstóls, 2.276.613 krónur til álags og 2.782.276 krónur til dráttarvaxta. Liggur fyrir að 6.861.332 krónum var ráðstafað til greiðslu gjalda ársins 2004, annars vegar vegna staðgreiðslu í janúar og hins vegar virðis­auka­skatts vegna tímabilana janúar-febrúar, mars-apríl og júlí-ágúst, þar af 169.524 krónum í formi dráttarvaxta og 459.361 krónu í formi álags. Aðrar greiðslur félagsins á árinu 2004 runnu til uppgjörs á eldri skattskuldum áranna 2002-2003. Er þannig ljóst að ekki hafa verið staðin skil á þeim gjaldfallna virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda, sem ákæran lýtur að. 

                Með hliðsjón af hæstaréttardómum 22. júní 2000 í máli nr. 49/2000, 7. desember 2000 í máli nr. 331/2000 og 2. október 2003 í máli nr. 27/2003 ber að líta svo á að skattgreiðslur gangi fyrst upp í eldri skuldir og að innheimtumanni ríkissjóðs hafi verið heimilt að ráðstafa innborgunum félagsins á árinu 2004 til greiðslu eldri vanskila á bæði virðis­aukaskatti og staðgreiðslufé, en í því sambandi teljast álag og dráttar­vextir lög­bundnar greiðslur, sem verða hluti viðeigandi skatt­skuldar. Er því ekki fallist á með ákærða að innheimtumanni hafi borið að taka téðar innborganir fyrst upp í höfuðstól þeirrar skuldar, sem ákært er fyrir í málinu. Breytir engu í því sambandi staðhæfing ákærða þess efnis að hann hafi óskað munnlega eftir slíkri ráðstöfun fjárins, enda bera greiðslukvittanir, sem ákærði fékk í hendur hverju sinni, með sér að svo hafi ekki verið gert. Ber því að sakfella ákærða fyrir að hafa ekki staðið ríkissjóði lögmælt skil á 1.092.182 króna virðisaukaskatti og 10.464.711 króna stað­greiðslu­fé, svo sem honum er gefið að sök í málinu. Þykir sú háttsemi rétt færð til refsiákvæða í ákæru, en sökum fjárhæðar vanskilanna teljast brotin stórfelld í skilningi 1. og 3. mgr. 262. gr. almennra hegningar­laga með áorðnum breytingum.

III.

Samkvæmt framansögðu hefur félagið ekkert greitt inn á skattskuldina, sem ákært er fyrir og verður af þeirri ástæðu ekki vikið frá fésektarlágmarki 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda og 1. mgr. 40. gr. virðisaukaskattslaga, svo sem þeim var breytt með 1. og 3. gr. laga nr. 134/2005, en samkvæmt 2. gr. almennra hegningarlaga ber að dæma eftir hinni breyttu löggjöf bæði um refsinæmi verknaðar og refsingu.

Óumdeilt er að staðgreiðsla opinberra gjalda var rétt tilgreind í þeim skila­greinum, sem ákæran lýtur að og að reiknaður, skilaskyldur skattur samkvæmt virðisaukaskatts­skýrslunni var í raun hærri en efni stóðu til, en ákærði skilaði nefndum skýrslum til inn­heimtumanns, þótt ekki væri innan lögmælts frests. Launabókhald félagsins mun hafa verið í eðlilegu horfi. Þá liggur ekkert fyrir um að ákærði hafi auðgast á umræddum van­skilum heldur þvert á móti veðsett eigur sínar, að andvirði um 60.000.000 króna, til að reyna að viðhalda rekstri félagsins. Má því leggja til grundvallar að vanskilin verði fyrst og fremst rakin til greiðsluerfiðleika, sem að sögn ákærða tengjast efndum félagsins á verk­samningi við hið opinbera um byggingu Barna­spítala Hringsins. Með hlið­sjón af dóma­fordæmum Hæstaréttar þykja greind atriði þó ekki „miklar máls­bætur“ í skilningi 2. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda og 1. mgr. 40. gr. virðisaukaskattslaga með áorðnum breytingum og verður því heldur ekki af þeirri ástæðu vikið frá fésektar­lág­marki viðkomandi refsiákvæða.   

                Ákærði er 63 ára. Samkvæmt sakavottorði var hann 22. september 2004 dæmdur í 130.000 króna sekt fyrir umferðarlagabrot og 4. október 2006 gekkst hann undir 220.000 króna sekt, einnig fyrir umferðarlagabrot. Samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga ber að taka tillit til þessa við ákvörðun refsingar, sem þykir með hliðsjón af 77. gr. sömu laga hæfilega ákveðin fjögurra mánaða skilorðsbundið fangelsi, svo sem nánar segir í dóms­orði, og 24.000.000 króna sekt til ríkissjóðs, sem ákærði greiði innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu, en sæti ella fangelsi í tíu mánuði.

                Með hliðsjón af greindum málsúrslitum og vísan til 1. mgr. 165. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála ber að dæma ákærða til að greiða þóknun Steinars Þórs Guðgeirsonar hæstaréttarlögmanns vegna verjandastarfa á rannsóknar- og dómsstigi máls, sem og málsvarnarlaun Ástríðar Gísladóttur héraðsdómslög­manns, sem tók við hagsmunagæslu ákærða skömmu fyrir aðalmeðferð. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls, fjölda þinghalda og loks að teknu tilliti til tímaskýrslu beggja lög­manna þykir þóknun þess fyrrnefnda hæfilega ákveðin 557.760 krónur og málsvarnar­laun þess síðarnefnda 446.208 krónur, hvoru tveggja að meðtöldum virðisauka­skatti.

                Eyjólfur Ármannsson fulltrúi Ríkislögreglustjórans sótti málið af hálfu ákæru­valdsins.

Jónas Jóhannsson héraðsdómari kvað upp dóminn.

DÓMSORÐ:

                Ákærði, Ólafur Friðriksson, sæti fangelsi fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu þeirrar refsingar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá dómsbirtingu haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Þá greiði ákærði 24.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá dómsbirtingu, en sæti ella fangelsi í tíu mánuði.

                Ákærði greiði 557.760 króna þóknun Steinars Þórs Guðgeirssonar hæstaréttar­lög­manns og 446.208 króna málsvarnarlaun Ástríðar Gísladóttur héraðsdóms­lögmanns.