Föstudaginn 6. nóvember 2015.
Nr. 754/2015.	Lögreglustjórinn á Suðurnesjum (Guðmundur Þórir Steinþórsson fulltrúi) gegn X (Theodór Kjartansson hdl.)

 

Kærumál. Gæsluvarðhald. C. liður 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Farbann.

Fallist var á kröfu L um að X yrði gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli c. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Eiríkur Tómasson, Benedikt Bogason og Karl Axelsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. nóvember 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. nóvember 2015 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að sæta gæsluvarðhaldi, en honum þess í stað bönnuð brottför af landinu til þriðjudagsins 17. nóvember 2015 klukkan 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að varnaraðila verði gert að sæta gæsluvarðhaldi til þess tíma sem að framan greinir og einangrun á meðan því stendur.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Svo sem greinir í hinum kærða úrskurði hefur lögregla haft til rannsóknar frá því í júlí 2015 ætluð fjársvik varnaraðila sem hafi verið fólgin í því að svíkja út farmiða í flug hjá [...] með því að gefa upp án heimildar númer greiðslukorts annars manns. Meðan málið var til rannsóknar hjá lögreglu sat varnaraðili í gæsluvarðhaldi frá 28. júlí til 26. ágúst 2015, en frá þeim tíma hefur hann sætt farbanni. Vegna umræddra sakargifta hefur verið gefin út ákæra 4. nóvember 2015 á hendur varnaraðila.

 Hinn 31. október 2015 barst lögreglu tilkynning frá [...] að ítrekað hefði verið reynt dagana á undan að kaupa farmiða til landsins á söluvef félagsins með illa fengnum greiðslukortanúmerum fyrir nafngreindan farþega sem mun vera móðir varnaraðila. Beindist grunur að honum og kom hann síðan á söluskrifstofu flugfélagsins og greiddi fyrir farmiðann með reiðufé. Var hann handtekinn vegna þessara sakargifta 2. nóvember 2015 og við skýrslutöku daginn eftir kannaðist hann við að hafa við bókun á farmiða gefið upp greiðslukortanúmer sér óviðkomandi. Eftir að varnaraðili hafði verið tekinn höndum leitaði lögregla í herbergi sem hann hafði til umráða á gistiheimili og fann þar ónotaðan fatnað með verðmerkingum að andvirði 943.730 krónur. Við skýrslugjöf hjá lögreglu 5. nóvember 2015 neitaði varnaraðili að gefa skýringar á hvernig á því stæði að þessar vörur hafi fundist hjá honum.

Af hálfu lögreglu hafa ekki verið færð fyrir því viðhlítandi rök að þörf sé á að varnaraðili sæti gæsluvarðahaldi á grundvelli a. og b. liða 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Aftur á móti benda gögn málsins eindregið til að varnaraðili hafi, meðan fyrra brot hans var til rannsóknar, brotið ítrekað af sér og má því ætla að hann muni halda áfram uppteknum hætti gangi hann laus. Er því fullnægt skilyrðum c. liðar sömu málsgreinar til að honum verði gert að sæta gæsluvarðhaldi. Verður krafa sóknaraðila því tekin til greina á þeim grundvelli en engin efni eru til að varnaraðili sæti einangrun í gæsluvarðhaldinu.    

Dómsorð:

Varnaraðili, X, sæti gæsluvarðhaldi allt til þriðjudagsins 17. nóvember 2015 klukkan 16.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. nóvember 2015.

                Lögreglustjórinn á Suðurnesjum hefur krafist þess í dag fyrir Héraðsdómi Reykjaness með vísan til a, b og c liðar 1. mgr. 95 gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 og b liðar 99. gr. sömu laga að erlendur ríkisborgari,  X, fd. [...], verði með úrskurði gert að sæta gæsluvarðhaldi fram til þriðjudagsins 17. nóvember 2015, kl. 16:00. Þá er þess krafist að kærða verði gert að sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldi stendur.

Kærði mótmælir kröfunni og krefst þess að henni verði hafnað en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími og að einangrun verði aflétt.

                Krafan er reist á því að kærði sé undir grun um brot gegn 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.    

Í greinargerð lögreglustjóra segir að frá því í júlí sl. hafi lögreglan haft til rannsóknar ætluð fjársvik kærða. Um sé að ræða brot gagnvart [...] á árunum 2014 og 2015 þar sem greitt hafi verið og reynt að greiða fyrir farmiða í flug á sviksamlegan hátt með illa fengnum greiðslukortaupplýsingum. Í kæru flugfélagsins komi fram að bókun vegna þess flugs, sem leiddi til handtöku kærða 27. júlí 2015, hafi verið gerð á nafni kærða á vef félagsins og að farmiðinn hafi verið greiddur með sviksamlegum hætti, þ.e. með greiðslukortaupplýsingum annars aðila. Þá hafi jafnframt verið kærð fleiri tilvik í september og október 2014 sem framkvæmd hafi verið með sama hætti. Í septemberbyrjun hafi borist önnur kæra frá félaginu vegna greiðslu með sama korti fyrir farmiða í flug 26. júlí 2015 og gefnar upp sömu kortaupplýsingar. Rannsókn þessa máls sé nýverið lokið og verði ákæra  gefin út síðar í vikunni.  Vegna rannsóknar framangreindra mála hafi kærða verið gert að sæta  gæsluvarðhaldi frá 28. júlí og fram til 26. ágúst 2015, sbr. úrskurði  Héraðsdóms Reykjaness, dags. 28. júlí og 5. ágúst 2015, en síðastnefndur úrskurður hafi verið staðfestur með dómi Hæstaréttar í málinu nr. 515/2015 hinn 10. ágúst 2015. Kærði hafi sætt farbanni undanfarið, sbr. úrskurði Héraðsdóms Reykjaness, dags. 26. ágúst, 9. september og 7. október 2015.

Nýverið hafi lögreglu borist tilkynning um að síðustu daga haf ítrekað verið reynt að kaupa farmiða hingað til lands á söluvef [...] á sama hátt og í fyrra máli, þ.e. með stolnum greiðslukortaupplýsingum sem bókaðar hafi verið á nafni Z sem muni vera móðir kærða. Um hafi verið að ræða fjölda tilrauna í hverri bókun og mikinn fjölda kortanúmera. Kærði hafi strax verið grunaður um aðild að þessum bókunum. Hann hafi hins vegar greitt farmiðann með reiðufé á söluskrifstofu [...]  

Kærði hafi verið handtekinn af lögreglu síðla dags í gær á [...] við [...] í Reykjavík þar sem hann hafi dvalist í farbanni. Hafi hann verið yfirheyrður vegna málsins í gær og hafi að mati lögreglu gefið mjög ótrúverðugar skýringar um þær sakir sem á hann séu bornar en gengist við því að hafa gefið upp greiðslukortanúmer honum ótilheyrandi símleiðis í þeim tilgangi að fá bókunarnúmer hjá [...] Kærði hafi heimilað lögreglu leit í vistarverum sínum og liggi fyrir að lögregla þurfi að kanna nánar tilkomu muna sem þar fundust.  

Rannsókn lögreglu beinist að því að afla sönnunargagna um ætluð fjársvikabrot kærða sem öll hafi verið framin í gegnum tölvu með mismunandi greiðslukortanúmerum. Eðli brotanna geri gagnaöflun mjög mikla að umfangi og kunni hún að teygja sig til margra landa. Þá hafi lögregla haldlagt muni sem tilheyri ekki kærða. Lögregla hafi leitað eftir upplýsingum um brotaferil kærða víða um heim í gegnum alþjóðastofnanir. Liggi fyrir upplýsingar um að kærði hafi komið við sögu í auðgunarbrotum sem þessum víða um Evrópu og megi færa rök fyrir því að hann sé vanafbrotamaður sem láti sér ekki segjast. Liggi jafnframt fyrir að kærði hafi verið dæmdur hér á landi fyrir áþekk brot á árinu 2007.

Kærði sé undir sterkum rökstuddum grun um auðgunarbrot á þeim tíma sem hann hafi verið í farbanni.  Rannsókn lögreglu í þessu máli beinist að ætluðum fjársvikum í tengslum við kaup á farmiðum (e. Airline Ticket Fraud) sem hafi haft í för með sér fjártjónshættu fyrir lögaðila hér á landi. Samkvæmt því sem að framan hefur verið rakið og með vísan til gagna málsins telur lögreglustjóri fram kominn rökstuddan grun um að kærði hafi með háttsemi sinni gerst sekur um brot á 248. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem við liggi allt að sex ára fangelsi. Telur lögreglustjóri að brot kærða muni ekki hafa í för með sér sektir eða skilorðsbundna refsingu verði hann fundinn sekur. Byggi sú afstaða lögreglu á réttarframkvæmd hér á landi fyrir fjársvik af þessu tagi og þess að kærði hafi áður gerst sekur um viðlíka brot.

Af framansögðu telur lögreglustjóri nauðsynlegt að kærði sæti gæsluvarðhaldi á meðan mál hans er til rannsóknar og til meðferðar hjá lögreglu. Sé það mat lögreglu að farbann eigi ekki við nú þar sem kærði hafi haldið brotastarfsemi áfram meðan hann var í farbanni. Rannsókn hinna nýju mála sé á frumstigi og mikilsverðir rannsóknarhagsmunir í húfi fyrir því að fallist verði á kröfuna. Telur lögregla að skilyrði a liðar 1. mgr. 95. sakamálalaga séu uppfyllt þar sem kærði sé undir rökstuddum grun um brot sem fangelsisrefsing sé lögð við.

Til viðbótar telur lögregla að mikil hætta sé á að kærði muni reyna að komast úr landi eða leynast og koma sér þannig undan málsókn eða fullnustu refsingar gangi hann laus. Sé á það bent að kærði, sem sé erlendur ríkisborgari, virðist ekki eiga nein tengsl við landið. Eigi hann þannig hvorki fjölskyldu né stundi atvinnu hér. Skilyrðum b liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála sé einnig fullnægt. Jafnframt telur lögregla að skilyrðum c  liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 sé fullnægt í málinu, þ.e. að ætla megi að kærði muni halda áfram brotum á meðan málum hans sé ekki lokið hér á landi. Í þessu sambandi bendir lögregla á að kærði eigi sér langa sögu fjársvika erlendis. Kærði sé að mati lögreglu vanaafbrotamaður sem láti sér ekki segjast og hafi sýnt það í verki að hann hafi og muni halda brotum sínum áfram verði honum ekki gert að sæta gæsluvarðhaldi á nýjan leik. Því sé nauðsynlegt að svipta kærða frelsi sínu á nýjan leik.

Þess sé einnig krafist að kærða verði gert að sæta einangrun, sbr. b lið 1. mgr. 99. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, á meðan gæsluvarðhaldi stendur með vísan til framangreindra rannsóknarhagsmuna.

Samkvæmt framansögðu sætti kærði gæsluvarðhaldi frá 28. júlí 2015 til 26. ágúst 2015 en síðan farbanni vegna brota sem rannsókn er lokið á og vörðuðu meint brot á 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákæra hefur ekki verið gefin út vegna þeirrar rannsóknar.  

Rannsókn lögreglu nú lýtur annars vegar að meintum þjófnaði á fatnaði og hins vegar að meintri tilraun til fjársvika á einum flugmiða. Kæra hefur ekki verið lögð fram vegna meints þjófnaðar en við húsleit hjá kærða fannst fatnaður með verðmiðum á. Að mati dómsins verður ekki séð að kærði geti torveldað rannsókn málsins og er því ekki fullnægt skilyrðum b liðar 95. gr. laga nr. 88/2008. Skilyrðum c liðar sömu greinar um síbrotagæslu eru heldur ekki uppfyllt. Rétt þykir hins vegar að beita vægari úrræðum en gæsluvarðhaldi og banna kærða för úr landi samkvæmt 100. gr. laga nr. 88/2008. Verður varnaraðila því bönnuð brottför af landinu eins og nánar greinir í úrskurðarorði. Sóknaraðili hefur ekki gert varakröfu um farbann um ótiltekinn eða nánar tilgreindan tíma. Því er rétt að marka farbanninu sama tíma og gæsluvarðhaldskröfu sóknaraðila.

                Úrskurð þennan kveður upp Gunnar Aðalsteinsson héraðsdómari.

ÚRSKURÐARORÐ

Kærða, X, fd. [...], er bönnuð för úr landi allt til þriðjudagsins 17. nóvember  nk. kl. 16:00.