Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Ása Ólafsdóttir, Björg Thorarensen og Karl Axelsson.

2. Með beiðni 29. desember 2021 leitar Magnús Pétur Hjaltested leyfis Hæstaréttar til að kæra úrskurð Landsréttar 16. sama mánaðar í málinu nr. 383/2021: Magnús Pétur Hjaltested gegn dánarbúi Þorsteins Hjaltested og gagnsök á grundvelli 2. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gagnaðili tekur ekki afstöðu til beiðninnar að öðru leyti en því að hann andmælir því að fallast beri á hana á þeim grunni að úrskurður Landsréttar sé bersýnlega rangur.

3. Gagnaðili hefur fyrir sitt leyti óskað leyfis Hæstaréttar til að kæra framangreindan úrskurð Landsréttar með beiðni 30. desember 2021. Leyfisbeiðandi leggst ekki gegn því að gagnaðila verði veitt leyfið.

4. Mál þetta lýtur að kröfu sem leyfisbeiðandi lýsti við opinber skipti gagnaðila um að viðurkennt yrði að krafa á hendur Kópavogsbæ, gerð af Þorsteini Hjaltested um ógreiddar eftirstöðvar eignarnámsbóta vegna eignarnáms Kópavogsbæjar á landi Vatnsenda samkvæmt eignarnámsheimild 10. janúar 2007, og sáttargerð 30. janúar 2007, tilheyri honum. Skiptastjóri gagnaðila hafnaði þeim hluta kröfunnar þar sem hún tilheyrði dánarbúinu.

5. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 26. maí 2021 var viðurkennt að leyfisbeiðanda tilheyrði „réttur til ógreiddra eftirstöðva eignarnámsbóta“ vegna framangreinds eignarnáms Kópavogsbæjar að undanskildum bótum samkvæmt lið 2.2.3. í sáttargerðinni, sem viðurkennt var að tilheyrðu gagnaðila. Í úrskurði Landsréttar var fallist á það með gagnaðila að bætur samkvæmt lið 2.2.3. í sáttargerðinni tilheyrðu honum þar sem um væri að ræða fjárhagsleg réttindi samkvæmt 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991. Hins vegar var talið að önnur réttindi samkvæmt sáttargerðinni væru ekki fjárhagsleg í þeim skilningi þannig að bú gagnaðila hafi tekið við þeim við andlát Þorsteins Hjaltested. Þess í stað tilheyrðu þau réttindi leyfisbeiðanda. Landsréttur staðfest því úrskurð héraðsdóms.

6. Leyfisbeiðandi byggir á því að kæruefnið hafi fordæmisgildi um meðal annars hvernig skuli fara að þegar tiltekin eign sem arfleifandi hefur ráðstafað til ákveðins aðila með erfðaskrá er tekin eignarnámi áður en hún hefur verið afhent erfingjanum. Jafnframt hafi kæruefnið fordæmisgildi um eignaréttarlegt eðli afnotaréttar. Þá byggir leyfisbeiðandi á því að hin kærða dómsathöfn sé bersýnilega röng að efni til. Í því efni telur hann meðal annars að í úrskurði Landsréttar sé vikið frá meginreglu erfðaréttar þess efnis að erfðaskrá skuli skýrð til samræmis við vilja arfleifanda eins og hann verður leiddur í ljós.

7. Gagnaðili leggur í mat Hæstaréttar hvort skilyrði séu til að veita málsaðilum kæruleyfi á þeim grundvelli að það hafi fordæmisgildi eða varði ríka hagsmuni. Vísar hann þar um til röksemda í kæruleyfisbeiðni leyfisbeiðanda en hann áskilur sér rétt til að mótmæla einstökum útleggingum leyfisbeiðanda verði kæruleyfi veitt.

8. Með niðurstöðu Landsréttar er fallist á kröfur hvors málsaðila að hluta. Beiðni þeirra um kæruleyfi miðar í báðum tilvikum að því að breyta eigi úrskurði réttarins á þann veg að kröfur hvors um sig verði teknar að fullu til greina.

9. Að virtum gögnum málsins verður ekki talið að kæruefnið hafi slíkt fordæmisgildi að fullnægt sé skilyrði 2. málsliðar 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991. Hins vegar verður talið að á niðurstöðu Landsréttar, sem staðfesti úrskurðarorð héraðsdóms, kunni að vera þeir ágallar að því er varðar umfang og inntak þeirrar viðurkenningarkröfu sem viðurkennd er í úrskurðarorði, að rétt er að samþykkja beiðni um kæruleyfi á grundvelli 3. málsliðar 2. mgr. 167. gr. Beiðnin er því samþykkt að því er þetta atriði málsins varðar.