Föstudaginn 24. ágúst 2012.
Nr. 528/2012.	Hinrik Jóhannsson (Haukur Guðmundsson hdl.) gegn Jódísi Sigurðardóttur (enginn)

Kærumál. Málskostnaðartrygging.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem H var gert að setja málskostnaðartryggingu í máli sem hann hafði höfðað á hendur J. Til stuðnings kröfu sinni vísaði J til þess að árangurslaust fjárnám hafði verið gert hjá H 5. mars 2012 en málið hafði verið þingfest 15. febrúar sama ár. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt ákvæði 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 væri unnt að krefjast málskostnaðartryggingar við þingfestingu máls. Ákvæðið hefði þó ekki verið talið girða fyrir að hafa mætti síðar uppi slíka kröfu ef sérstakt tilefni gæfist þá fyrst til þess. Í málinu lá fyrir að við þingfestingu málsins í héraði hafði nokkrum sinnum verið gert árangurslaust fjárnám hjá H. Hefði J því getað komið með kröfu um málskostnaðartryggingu þegar við þingfestingu og voru því ekki skilyrði til að víkja frá meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi. 

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Árni Kolbeinson, Greta Baldursdóttir og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. júlí 2012, sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 2. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 13. júlí 2012, þar sem sóknaraðila var gert að setja innan tveggja vikna frá uppkvaðningu úrskurðarins tryggingu að fjárhæð 500.000 krónur fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um málskostnaðartryggingu verði hafnað. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 er unnt að krefjast málskostnaðartryggingar við þingfestingu máls. Ákvæðið hefur þó ekki verið talið girða fyrir að hafa megi síðar uppi slíka kröfu ef sérstakt tilefni gefst þá fyrst til þess. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði lá fyrir við þingfestingu málsins í héraði 15. febrúar 2012 að gerð höfðu verið nokkur árangurslaus fjárnám hjá sóknaraðila, síðast um 10 mánuðum áður eða 14. apríl 2011. Átti varnaraðili því þess kost að koma með kröfu um málskostnaðartryggingu þegar við þingfestingu málsins. Samkvæmt framansögðu eru ekki skilyrði til að víkja frá fyrrgreindri meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Af þeim sökum verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Varnaraðili verður dæmd til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðili, Jódís Sigurðardóttir, greiði sóknaraðila, Hinrik Jóhannssyni, 150.000 krónur í kærumálskostnað.

 

Úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 13. júlí 2012.

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 11. febrúar sl. en þingfest 15. febrúar sl.

Stefnandi er Hinrik Jóhannsson, kt. 070275-6009, til heimilis að Stórholti 18, Reykjavík.

Stefnda er Jódís Sigurðardóttir, kt. 280368-3269, Lómhólstjörn, 801 Selfossi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að viðurkenndur verði eignarréttur stefnanda að hestinum Mánasteini, sem skráður er í ættbókargrunn Bændasamtaka Íslands með fæðingarnúmerið IS2008182691, fæddur 15. júní 2008, undan Heiki frá Álfhólum og Bjöllu frá Bjarnanesi 1, með örmerki nr. 352206000036641. Jafnframt er þess krafist að stefnda afhendi stefnanda hestinn, að viðlögðum dagsektum að fjárhæð 50.000 krónur pr. dag frá uppkvaðningu dómsins þar til skyldunni er fullnægt. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu auk virðisaukaskatts.

Í þessum þætti málsins er tekin til úrlausnar krafa sem stefnda hafði uppi eftir þingfestingu málsins, eða með bréfi dagsettu 20. mars sl. og lagt var fram í dómi daginn eftir. Er gerð sú krafa að stefnanda verði gert með vísan til b-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að leggja fram málskostnaðartryggingu innan tveggja vikna frá uppsögu úrskurðar í formi peningagreiðslu eða bankaábyrgðar að fjárhæð 500.000 krónur. Stefnandi krefst þess að kröfunni verði hafnað og ákvörðun um málskostnað verði látin bíða efnisdóms. Lögmenn aðila reifuðu sjónarmið þeirra um kröfuna 24. maí sl.

Til stuðnings kröfunni vísar stefnda til þess að eftir þingfestingu málsins þann 15. febrúar sl. hafi verið gert árangurslaust fjárnám hjá stefnanda. Nánar tiltekið hafi verið um að ræða árangurslaust fjárnám sem fram hafi farið hjá sýslumanninum í Reykjavík þann 5. mars sl. að beiðni Tollstjóra vegna kröfu að fjárhæð 5.766.985 krónur. Telur stefnda því ljóst að árangurslaust fjárnám fyrir svo hárri kröfu sé undanfari gjaldþrots stefnanda. Af því leiði að sterkar líkur verði að teljast á því að stefnandi sé ófær um greiðslu málskostnaðar í máli þessu. Þar sem hið árangurslausa fjárnám hafi farið fram skömmu eftir þingfestingu málsins hafi stefnda ekki haft tilefni til að telja stefnanda ógreiðslufæran fyrr en eftir þingfestingu. Verði af þeim sökum því ekki litið svo á að krafa  um málskostnaðartryggingu sé of seint fram komin. Vísar stefnda til greinargerðar með ákvæði 1. mgr. 133. gr. laganna sem og dómafordæma Hæstaréttar. Þar sem svo skammt sé liðið frá því gerðin fór fram og þar sem stefnandi hafi ekki leitt neinar líkur að því að hann sé fær um að greiða málskostnað, beri að fallast á kröfu stefndu. Við munnlegan flutning málsins benti lögmaður stefndu á að ekki hefði verið tilefni til að setja fram kröfu um málskostnaðartryggingu fyrr og árangurslaus fjárnám sem gerð hefðu verið í mars og apríl árið 2011 hefðu ekki leitt til gjaldþrotaskipta hjá stefnanda.

Stefnandi byggir á því að krafa stefndu um að honum verði gert að setja málskostnaðartryggingu sé of seint fram komin. Slíka kröfu verði að gera við þingfestingu máls og enga heimild til undanþágu frá því sé að finna í b-lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991, aðeins sé vikið að slíkri heimild í greinargerð með lagafrumvarpinu. Þá byggir stefnandi á því að stefnda hafi verið grandsöm um bágan fjárhag stefnanda frá upphafi sambúðar þeirra og hefði henni ekki getað dulist hvernig fjárhag stefnanda var háttað. Þá hafi verið gerð árangurslaus fjárnám hjá stefnanda á sambúðartíma þeirra.

Samkvæmt b-lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála getur stefndi krafist þess við þingfestingu máls að stefnandi setji tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar ef leiða má líkur að því að stefnandi sé ófær um greiðslu málskostnaðar. Þetta lagaákvæði hefur í réttarframkvæmd verið skýrt þannig að komi fyrst fram tilefni til kröfu um málskostnaðartryggingu eftir þingfestingu máls girði ákvæðið ekki fyrir að  hafa megi uppi slíka kröfu síðar. Stefna í máli þessu var birt  11. febrúar sl. og málið var þingfest 15. febrúar sl. Þá lá fyrir að frá 16. febrúar 2008 til 14. apríl 2011 hafði nokkrum sinnum verið gert árangurslaust fjárnám hjá stefnanda en án þess að þær aðgerðir hafi leitt til kröfu um gjaldþrotaskipti hjá honum. Það athugast að samkvæmt upplýsingum í stefnu lauk sambúð aðila í apríl árið 2009. Hið árangurslausa fjárnám sem fram fór hjá stefnanda eftir þingfestingu málsins laut að tæplega sex milljón króna kröfu. Hafa því verið leiddar nægar líkur að því að stefnandi sé ófær um að greiða málskostnað og þar sem stefnandi hefur ekki sýnt fram á að hinar árangurslausu fjárnámsgerðir, sérstaklega þó hin síðastgreinda, gefi ranga mynd af fjárhag hans verður fallist á kröfu stefndu með vísan til þeirra lagaákvæða er að framan greinir. Um fjárhæð tryggingar, form og frest til að leggja hana fram fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Hjörtur O. Aðalsteinsson  dómstjóri kveður upp úrskurðinn. Uppkvaðning hans hefur dregist fram yfir lögbundinn frest en dómari og lögmenn aðila töldu ekki þörf endurflutnings.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Stefnanda, Hinriki Jóhannssyni, ber innan tveggja vikna frá uppsögu úrskurðar þessa að setja málskostnaðartryggingu í formi peningagreiðslu eða bankaábyrgðar að fjárhæð 500.000 krónur.