Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson og Helgi I. Jónsson og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. september 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 9. september 2016, þar sem sóknaraðila var heimilað að vista barn varnaraðila, C, utan heimilis varnaraðila í 6 mánuði frá 4. júlí 2016. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess aðallega að sér verði heimilað að vista barnið utan heimilis varnaraðila í 12 mánuði frá fyrrgreindu tímamarki, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfu sóknaraðila um vistun barnsins í 12 mánuði verði hafnað, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá er þess krafist að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað „eins og ekki sé um gjafsóknarmál að ræða.“

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga gildir sú meginregla að í starfsemi barnaverndaryfirvalda skulu hagsmunir barnsins, sem í hlut á, ávallt hafðir í fyrirrúmi og ber þeim í því skyni að grípa til þeirra ráðstafana, sem ætla má að barninu séu fyrir bestu, sbr. og 1. mgr. 3. gr. sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins sem hefur lagagildi hér á landi, sbr. 2. gr. laga nr. 19/2013. Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði hófust afskipti barnaverndaryfirvalda af varnaraðila og barni hennar fyrir fæðingu þess vegna fíkniefnaneyslu varnaraðila. Af gögnum málsins verður ráðið að varnaraðili hafi um margra ára skeið átt við fíkniefnavanda að stríða, sem hún hefur ekki enn náð tökum á. Að þessu virtu og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar verður aðalkrafa sóknaraðila tekin til greina.

Í XI. kafla barnaverndarlaga segir að um meðferð mála fyrir dómi samkvæmt 27. og 28. gr. laganna gildi ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og ákvæði X. kafla barnaverndarlaga eftir því sem við getur átt. Um kröfu sóknaraðila um kærumálskostnað úr ríkissjóði er þess að gæta að samkvæmt 1. mgr. 60. gr. barnaverndarlaga skal foreldri, sem aðild á að máli sem rekið er fyrir dómi eftir X. kafla laganna, njóta gjafsóknar í því í héraði og fyrir Hæstarétti. Ákvæði þetta hefur aðeins að geyma sérreglu um rétt manns til gjafsóknar, sbr. 3. mgr. 126. gr. laga nr. 91/1991, sem gengur framar almennum reglum um skilyrði hennar samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar, en um gjafsóknina í tilviki sem þessu, þar á meðal veitingu hennar, gilda að öðru leyti almennar reglur XX. kafla sömu laga. Með því að sóknaraðila hefur ekki verið veitt gjafsókn samkvæmt þeim reglum verður hafnað framangreindri kröfu hennar og verður kærumálskostnaður ekki dæmdur.

                                          Dómsorð:

Sóknaraðila, B, er heimilt að vista barnið C utan heimilis varnaraðila, B, í 12 mánuði frá 4. júlí 2016 að telja.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 9. september 2016.

                Mál þetta barst héraðsdómi 10. ágúst 2016 og var tekið til úrskurðar 5. september 2016. Sóknaraðili er B, [...],[...]. Varnaraðili er A, kt. [...],[...],[...].

Dómkröfur sóknaraðila eru þær að dóttir varnaraðila, C, kt. [...], sem lýtur forsjá varnaraðila, verði vistuð utan heimilis varnaraðila í 12 mánuði frá 4. júlí 2016 að telja, samkvæmt 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Ekki er krafist málskostnaðar.

 Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað. Þá er gerð krafa um málskostnað.

I.

Mál þetta er að rekja til afskipta sóknaraðila af málefnum dóttur varnaraðila frá 17. febrúar 2015, þegar mál hennar fluttist frá barnavernd [...] til sóknaraðila, en barnavernd [...] hafði áður verið með málið til vinnslu síðan í júlí 2012 í kjölfar tilkynningar frá göngudeild mæðraverndar LSH vegna ófædds barns varnaraðila.

Dóttir varnaraðila fæddist [...]. Varnaraðili mældist jákvæð fyrir kókaíni í vímuefnaprófi í lok árs 2012 og var barnið vistað hjá föðurömmu og -afa sínum. 

Hinn 4. janúar 2013 skrifaði varnaraðili undir áætlun um meðferð máls þar sem hún samþykkti að barnið yrði vistað hjá föðurforeldrum. Í framhaldinu fór varnaraðili í meðferð á Vogi.

Varnaraðili samþykkti aftur hinn 14. október 2014 að barnið yrði vistað hjá fósturforeldrum til 2. janúar 2015. Hinn 2. janúar 2015 fór barnið svo aftur í umsjá varnaraðila. Eins og áður segir fluttist mál barnsins til sóknaraðila 17. febrúar 2015. Á fyrsta fundi varnaraðila hjá starfsmanni sóknaraðila, hinn 2. mars 2015, skrifaði varnaraðili undir áætlun um könnun máls.  

Hinn 19. mars 2015 barst sóknaraðila bréf frá E, fyrrverandi sambýliskonu D, þáverandi sambýlismanns varnaraðila, þar sem tilkynnt var að varnaraðili og D væru í neyslu og mikið væri um að afbrotamenn væru inni á heimili þeirra.

Varnaraðili og D, sem stjúpfaðir barnsins, rituðu undir áætlun um meðferð máls hinn 12. maí 2015, þar sem þau samþykktu m.a. óboðað eftirlit með heimili og að undirgangast vímuefnapróf. Áætlunin var í gildi til 12. ágúst 2015. Sóknaraðili kveður óboðað eftirlit hafa gengið vel og ekki hafi verið að sjá neina óreglu á heimili varnaraðila.

Sóknaraðila barst tilkynning 9. október 2015 frá áðurnefndri E og F vegna vanrækslu og neyslu á heimili varnaraðila og D. Tilkynningunni fylgdu gögn um að fíkniefni hefðu verið á heimilinu hinn 25. september 2015. Eftir að tilkynningin barst tóku starfsmenn sóknaraðila ákvörðun um að hefja könnun málsins á ný.

Fram kemur í gögnum málsins að lögregla var kölluð til á heimili varnaraðila 19. janúar 2016 vegna ofbeldis D á hendur varnaraðila fyrir framan barnið. Varnaraðili sagði að D byggi ekki á heimili varnaraðila en hann hefði fengið að vera hjá henni helgina áður.

Hinn 10. febrúar 2016 barst sóknaraðila nafnlaus tilkynning þar sem m.a. komu fram áhyggjur tilkynnanda af líðan og umönnun barnsins undir umsjá varnaraðila og D. Í tilkynningunni kom fram að varnaraðili hefði greint frá því að hafa slitið sambúð við D en það væri ljóst að þau væru enn í sambúð.

Varnaraðili skrifaði hinn 2. mars 2016 á ný undir áætlun um meðferð máls, dags. 29. febrúar 2016. Í áætluninni fólst m.a. óboðað eftirlit og fíkniefnapróf. Gildistími áætlunarinnar var frá 29. febrúar 2016 til 31. maí s.á.

Sóknaraðili kveður að á tímabilinu frá 4. apríl til 25. maí 2016 hafi starfsmönnum sóknaraðila gengið erfiðlega að ná tali af varnaraðila. Varnaraðili hafi þó mætt til boðaðs viðtals 25. maí 2016 en eftir það hafi aftur gengið illa að ná í varnaraðila.

Hinn 30. maí 2016 bárust sóknaraðila tvær tilkynningar undir nafni, annars vegar frá G og hins vegar frá H. Báðar lýsti áhyggjum sínum af varnaraðila og töldu hana vera í neyslu.

Starfsmenn sóknaraðila fóru að heimili varnaraðila 2. júní 2016 þar sem framkvæmt var fíkniefnapróf. Samkvæmt greinargerð starfsmanns sóknaraðila mældist prufan jákvæð fyrir Benzodiazepine og THC.  Varnaraðili fór daginn eftir á Heilsugæslu Suðurnesja þar sem tekið var vímuefnapróf en þá mældist hún neikvæð bæði fyrir Benzodiazepine og THC. Varnaraðili skilaði einnig neikvæðri prufu vegna sömu efna hinn 21. júní 2016.

Fyrir liggur óundirrituð áætlun um meðferð máls, sbr. 23. gr. barnaverndarlaga nr. 8/2002, dags. 10. júní 2016, þar sem sóknaraðili óskaði eftir því að varnaraðili samþykkti að barnið yrði í umsjá föður, sem búi hjá foreldrum sínum, í a.m.k. sex mánuði. Á meðan þyrfti varnaraðili að sýna fram á edrúmennsku og leita sér aðstoðar vegna fíknivanda á viðurkenndri meðferðarstofnun, samþykkja óboðað eftirlit og samþykkja fíkniefnapróf sem yrðu gerð með engum fyrirvara.

Sóknaraðili segir að varnaraðili hafi mætt í viðtal hjá starfsmanni sóknaraðila 10. júní 2016 þar sem hún hafi hafnað því að skrifa undir framangreinda áætlun um meðferð máls. Varnaraðili mótmælir því hins vegar að hún hafi neitað að skrifa undir áætlun um meðferð máls, heldur hafi varnaraðili ekki viljað skrifa undir vistun dóttur sinnar utan heimilis, en lýst því yfir að hún væri til fullrar samvinnu að öðru leyti enda hefði hún ekkert að fela.

Samkvæmt dagbók lögreglu var lögregla kvödd á heimili varnaraðila 11. júní 2016. Þegar lögregla kom á vettvang voru D og annar maður fyrir utan íbúðina en varnaraðili grátandi inni í íbúðinni. Varnaraðili opnaði fyrir lögreglunni og greindi frá því að hún og D hefðu rifist og það endað með því að hún hafi læst hann og hinn manninn úti þegar þeir hafi farið út til að reykja. Þá segir í dagbók lögreglu að D hafi verið ósáttur við að fara af vettvangi og viljað fá eigur sínar, sófa o.fl. Það hafi orðið úr að hann hafi fengið 4-5 poka af fötum sem hann hafi svo skilið eftir fyrir framan útidyrahurðina á íbúðinni. Í dagbók lögreglu er tekið fram að allir aðilar málsins hafi verið í annarlegu ástandi.

Hinn 26. júní 2016 barst sóknaraðila nafnlaus tilkynning um neyslu móður helgina 10.-12. júní. 

Með úrskurði sóknaraðila 4. júlí 2016 var tekin sú ákvörðun að vista barnið utan heimilis varnaraðila í tvo mánuði samkvæmt b-lið 1. mgr. 27. gr. laga nr. 80/2002. Í úrskurðarorði kemur fram að sóknaraðili óski eftir framlengingu á vistun í tólf mánuði, sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

II.

Krafa sóknaraðila um að dóttir varnaraðila verði vistuð utan heimilis varnaraðila í tólf mánuði er reist á 1. mgr. 28. gr. laga nr. 80/2002, enda sé nauðsynlegt að vistun stúlkunnar standi lengur en í tvo mánuði.

Á því er byggt af hálfu sóknaraðila að meðalhófsreglunnar hafi verið gætt í hvívetna við meðferð málsins og ekki hafi verið gripið til viðurhlutameiri úrræða en nauðsyn hafi krafist. Nú sé hins vegar þannig komið að vægari úrræði en vistun utan heimilis dugi ekki til og því sé nauðsynlegt að vistun standi lengur en þá tvo mánuði sem sóknaraðili hafi úrskurðað um og því sé þess krafist að dómurinn úrskurði að vistun utan heimilis standi í tólf mánuði. 

Krafa sóknaraðila er byggð á því að varnaraðili eigi við fjölþættan vanda að stríða sem hún hafi ekki náð tökum á með viðeigandi hætti. I sálfræðingur hafi, að beiðni barnaverndarnefndar [...], unnið sálfræðilega matsgerð, dags. 8. október 2014, m.a. á forsjárhæfni varnaraðila. Niðurstaða matsgerðarinnar hafi verið sú að forsjárhæfni varnaraðila hafi verið óviðunandi vegna neyslu vímuefna og þess vegna hafi dóttir hennar farið í fóstur. Þegar matsgerðin hafi verið unnin hafi varnaraðili verið án áfengis og vímuefna í rúma átta mánuði. Í lok matsgerðarinnar sé tekið fram að ef varnaraðili haldi áfram á sömu braut þá geti hún vaxið að styrk og getu þannig að forsjárhæfni hennar teljist vera góð.

Sú grundvallarforsenda sem nefnd sé í matsgerðinni, að varnaraðili haldi sig alfarið frá áfengi og vímuefnum, hafi ekki gengið eftir og þar af leiðandi sé forsjárhæfni hennar óviðunandi. 

Í málinu liggi einnig fyrir matsgerð J sálfræðings, dags. 18. maí 2015, en sálfræðingurinn hafi verið dómkvödd í forsjármáli varnaraðila og barnsföður hennar, K, sem rekið hafi verið fyrir Héraðsdómi Reykjaness. Persónuleikapróf sem hafi verið lagt fyrir varnaraðila hafi sýnt að hún ætti erfitt með að viðurkenna eigin veikleika og hefði tilhneigingu til að fegra sjálfa sig. Þá hafi prófið sýnt mikla vanlíðan og geðræn einkenni hjá varnaraðila auk þess sem hún ætti erfitt með samskipti og náin tengsl. Fram komi í matsgerðinni að varnaraðili eigi sér langa sögu um neyslu fíkniefna og af frásögnum aðila að dæma séu ákveðnar líkur á því að hún hafi fallið á bindindi sínu.

Sóknaraðili telur að varnaraðili hafi ekki nýtt þann tíma sem dóttir hennar hafi verið vistuð utan heimilis til að ná tökum á áfengis- og vímuefnavanda sínum. Þvert á móti sé staðreyndin sú að hún hafi aldrei farið í sérhæfða vímuefnameðferð þrátt fyrir margra ára sögu um fíkniefnaneyslu og í öll þau skipti sem hún hafi náð að hætta neyslu hafi hún fallið á ný. Þannig hafi mikill óstöðugleiki einkennt líf varnaraðila og markmið hennar virðist óljós. 

Þegar gögn málsins séu skoðuð sé ljóst að varnaraðila hafi ekki tekist að vinna bug á alvarlegum áfengisvanda sínum sem varað hafi um árabil. Þetta hafi bitnað harkalega á dóttur varnaraðila sem hafi búið við aðstæður sem ekki séu boðlegar fyrir börn. Í ákvörðun sóknaraðila um vistun dóttur varnaraðila felist jafnframt ályktun um hvar hagsmunum og velferð hennar sé best borgið. Af hálfu sóknaraðila er á því byggt að það þjóni hagsmunum stúlkunnar best að vistast utan heimils hjá föður sínum í 12 mánuði. Nauðsynlegt sé að veita dóttur varnaraðila tækifæri til að dafna og þroskast við viðunandi uppeldisskilyrði, fjarri óreglusömu líferni varnaraðila.

Að öllu framangreindu virtu telur sóknaraðili fullljóst að varnaraðili sé í dag óhæf til að bera ábyrgð á og sinna uppeldisskyldum gagnvart dóttur sinni. Af þessum sökum gerir sóknaraðili þá kröfu að dómurinn úrskurði að dóttir varnaraðila, C, verði vistuð utan heimilis varnaraðila í 12 mánuði frá 4. júlí 2016 að telja, samkvæmt 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Um lagarök vísar sóknaraðili til barnaverndarlaga nr. 80/2002, einkum 4. gr.,  27. gr. og 28. gr. þeirra laga.

III.

Varnaraðili telur það ekki forsvaranlegt að þær mæðgur búi ekki saman miðað við núverandi aðstæður og samstarfsvilja, enda sé hún móðir stúlkunar og sú sem hafi alið hana upp síðastliðin þrjú ár. Varnaraðili kveðst vera reiðubúin til samvinnu við barnaverndaryfirvöld bæði til stuðnings og eftirfylgni. Varnaraðili telur sig færa um að annast stúlkuna og að hún sé einnig reiðubúin ef þurfa þykir að þiggja alla þá aðstoð sem henni býðst.

Aðstæður varnaraðila séu þær að hún sé einstæð móðir. Hún búi ein í leiguhúsnæði og njóti mikils stuðnings frá fjölskyldu. Varnaraðili bendir á að það sé markmið barnaverndarlaga að tryggja að börn sem búi við aðstæður, sem talið er að geti stofnað heilsu þeirra eða þroska í hættu, fái nauðsynlega aðstoð. Ofangreindu markmiði verði best náð af hálfu barnaverndarnefndar með því að dóttir hennar búi hjá sér.

Varnaraðili hafi hugsað um dóttur sína frá fæðingu hennar, veitt henni ást og umhyggju. Þá vill varnaraðili leggja áherslu á það að hvergi sé það að finna í barnalögum, barnaverndarlögum og lögskýringargögnum með þeim að foreldri geti einungis verið hæfur uppalandi sé foreldrið fullkomið. Varnaraðili sé ekki fullkominn en hvergi komi fram í þeim gögnum sem lögð hafa verið fram í málinu að hún sé vanhæfur uppalandi.

Varnaraðili telur sig hæfan og góðan uppalanda. Ekkert hafi komið fram í gögnum málsins sem bendi til annars. Þá sé það auðséð að dóttur hennar líði vel hjá henni og sé tengd henni traustum tilfinningaböndum. Ekkert hafi komið fram í gögnum málsins um að varnaraðili sé vanhæf um að sjá um dóttur sína. Varnaraðili kveðst vera við þokkalega heilsu, hún misnoti ekki fíkniefni í dag og hún hafi alltaf verið til staðar fyrir dóttur sína. Þessu til frekari stuðnings bendir varnaraðili á að hún hafi undirgengist vímuefnapróf án þess að í henni hafi mælst nokkuð. Varnaraðili vill árétta það að hún hafi ekki notað fíkniefni eins og fulltrúar sóknaraðila vilja halda fram og prufa frá 2. júní 2016, sem sóknaraðili noti máli sínu til stuðnings, sé röng, sbr. prufu sem tekin hafi verið á Heilsugæslu Suðurnesja daginn eftir.

Þá mótmælir varnaraðili því að það sé rökstuddur grunur á því að uppeldisaðstæður dóttur hennar séu óviðunandi. Enginn rökstuðningur liggi að baki þeim grun og skorað sé á sóknaraðila að leggja fram einhver gögn sem staðfesti hinn meinta rökstudda grun.

Varnaraðili kveðst gera sér fulla grein fyrir þeim vandmálum sem hafi skapast varðandi skilnað hennar og fyrrverandi sambýlismanns síns. Varnaraðili mótmælir harðlega því að hún sé ekki fær um að skapa dóttur sinni fullnægjandi uppeldisaðstæður vegna vímuefnavandamála. Engin gögn hafi verið lögð fram sem styðji framangreint og sé þessu hafnað sem hreinum rógburði.

Einnig telur varnaraðili að málsmeðferð sóknaraðila sé haldin svo miklum annmörkum hvað tilhögun um vistun varðar, að endurskoða beri þá tillögu að dóttir hennar verði vistuð utan heimilis varnaraðila. Varnaraðili telur einsýnt á málsgögnum að sú ákvörðun hafi brotið gegn bæði rannsóknarreglu og meðalhófi og meginreglum á sviði barnaréttar, þ.e. að almennt skuli hafa það að leiðarljósi að halda fjölskyldum saman og styðja fjölskyldumeðlimi fremur en að skilja þær að.

Þá segir varnaraðili að það veki furðu að lögmaður föður dóttur varnaraðila hafi fengið boðun á nefndarfundinn 4. júlí 2016 og fengið gögn málsins afhent, en lögmaður varnaraðila hafi hvorki fengið gögn málsins né boðun og þurft að aka í flýti á fundinn hjá sóknaraðila eftir að hafa fengið símtal frá formanni nefndarinnar. Með framangreint í huga sé bersýnilegt að andmælaréttur varnaraðila hafi verið virtur að vettugi. Faðir barnsins sé ekki aðili að málinu og veki það því furðu hvers vegna lögmaður hans sé boðaður á fundinn og leyft að leggja fram gögn í málinu.

Varnaraðili hafnar þeim fullyrðingum að þau úrræði sem hafi verið reynd og veitt varnaraðila hafi verið reynd án árangurs. Gögn málsins gefi þvert á móti vísbendingar um hið gagnstæða. Ef skoðaðar séu nafnlausar tilkynningar til nefndarinnar verði þær seint taldar þess eðlis að fullyrt verði að gætt hafi verið meðalhófs.

Þá segir varnaraðili að ekki verði annað séð við lestur greinargerðar fulltrúa barnaverndarnefndar en að fulltrúinn sé ekki hlutlaus varðandi túlkun á staðreyndum og hreinlega dragi taum föður stúlkunnar. Verði það að teljast óeðlileg íhlutun barnaverndaryfirvalda í hugsanlegri forsjárdeilu.

Varnaraðili kveðst hafa lýst því yfir að hún telji og sé þeirra skoðunar að faðir eigi að njóta umgengis til jafns við hana þó að þeim skilyrðum uppfylltum að hann haldi áfram edrúmennsku sinni og sé tilbúinn að gera umgengissamning þess eðlis við hann. Þá sé það líka algert frumskilyrði að slíkt fyrirkomulag henti dóttur þeirra og komi það að sjálfsögðu til endurskoðunar ef það muni ekki reynast dóttur þeirra vel. 

Að lokum segir varnaraðili að sóknaraðili hafi ekki komið fram með rök sem séu óhrakin. Það sé síður en svo. Þá hafi engin staðhæfing sóknaraðila staðist skoðun.

Um lagarök vísar varnaraðili til barnalaga nr. 76/2003, barnaverndarlaga nr. 80/2002, stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna, sbr. lög nr. 62/1994. Varnaraðili byggir einnig á 10. og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

                Eins og rakið hefur verið hófust afskipti barnaverndaryfirvalda af varnaraðila og barninu fyrir fæðingu þess, vegna fíkniefnaneyslu varnaraðila. Barnið var vistað hjá föðurforeldrum sínum er það var um tveggja mánaða. Í júní 2014 óskaði barnavernd Kópavogs eftir mati á forsjárhæfni varnaraðila. Í matsgerð I sálfræðings, dags. 8. október 2014, kemur fram að varnaraðili hefði verið edrú í rúma átta mánuði, væri í vinnu, hefði haldið heimili og sinnt þeirri umgengni sem hún hafi getað fengið við barnið. Varnaraðili hefði vaxið að styrk og getu og að forsjárhæfni hennar væri góð að gefnu því grundvallarskilyrði að hún héldi áfram að vera edrú. Hinn 14. október 2014 samþykkti varnaraðili að barnið yrði vistað hjá fósturforeldrum til 2. janúar 2015 og var umgengni við barnið aukin. Barnið fór svo í  umsjá varnaraðila 2. janúar 2015.

                Í mars 2015 barst barnavernd tilkynning um að varnaraðili og sambýlismaður hennar, D, væru í fíkniefnaneyslu og að afbrotamenn væru á heimili þeirra. Áætlun var gerð um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 sem gilti frá 12. maí til 12. ágúst 2015, sem fól m.a. í sér óboðað eftirlit með heimili og fíkniefnapróf. Eftirlitið gekk vel og voru engin merki um óreglu á heimili varnaraðila og sambýlismanns hennar.

                Frá hausti 2015 virðist fara að halla undan fæti hjá varnaraðila en þá barst barnavernd tilkynning um að fíkniefni hefðu verið á heimili varnaraðila og D hinn 25. september 2016. Varnaraðili kvaðst ekki hafa vitað af þessum fíkniefnum og sagði að hún hefði slitið sambandi sínu við D í kjölfarið. Hinn 19. janúar 2016 var svo lögregla kölluð til á heimilið vegna ofbeldis af hálfu D á hendur varnaraðila og varð barnið vitni að því atviki. Varnaraðili skýrði frá því að D hefði fengið að vera hjá henni yfir helgina og hann hefði sakað hana um að setja njósnaforrit í síma sinn og iPad og ráðist á hana. Eftir þetta atvik sagðist varnaraðili alveg vera búin að loka á D og að hann kæmi ekkert inn á heimilið. Ný áætlun um meðferð máls var gerð frá 29. febrúar til 31. maí 2016, en það mun hafa gengið illa að ná í varnaraðila á þeim tíma. Hinn 2. júní 2016 mældist varnaraðili jákvæð fyrir Benzondiazepine og THC, en degi síðar var tekin önnur prufa og mældust þá ekki fíkniefni hjá varnaraðila. Prufa sem var framkvæmd 21. júní 2016 var einnig neikvæð. Þegar lögregla var kvödd á heimili varnaraðila 11. júní 2016, eftir rifrildi varnaraðila og D, var sérstaklega tekið fram að aðilar hefðu verið í annarlegu ástandi. Af dagbók lögreglu verður ekki annað ráðið en að D hafi þá búið á heimilinu. Ljóst er að samband varnaraðila og D hefur verið stormasamt og skaðlegt varnaraðila og barninu. Fram hefur komið að varnaraðili hafi nú sagt skilið við hann. Varnaraðili hefur áður sagst hafa slitið sambandi við hann en svo hefur annað komið á daginn. Það er því varhugavert að fullyrða nokkuð um það hvort sambandi þeirra sé endanlega lokið.

Þegar litið er til alls framangreinds, sem og tilkynninga um að varnaraðili sé byrjuð aftur í neyslu, m.a. frá fjölskyldu varnaraðila, verður að fallast á með sóknaraðila að brýnir hagsmunir barnsins krefjist þess að það verði vistað utan heimilis varnaraðila. Önnur og vægari úrræði hafa verið reynd án árangurs og engir annmarkar eru á málsmeðferð sóknaraðila sem geta leitt til þess að synjað verði um kröfu sóknaraðila. Í ljósi þess að varnaraðili hefur áður sýnt vilja og getu til að snúa við blaðinu og tryggja barninu öryggi og þroskavænleg skilyrði þykir ekki ástæða til að marka vistun lengri tíma en í sex mánuði, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði, en þóknun lögmanns varnaraðila þykir hæfilega ákveðin 350.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Úrskurð þennan kveður upp Sandra Baldvinsdóttir héraðsdómari.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

                Sóknaraðila, B, er heimilt að vista barnið C utan heimilis varnaraðila, A, í sex mánuði frá 4. júlí 2016 að telja. 

                Málskostnaður fellur niður.

                Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði, þar með talin 350.000 króna þóknun lögmanns hennar, Snorra Sturlusonar héraðsdómslögmanns.