Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Helgi I. Jónsson, Benedikt Bogason og Greta Baldursdóttir.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. júní 2017, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. júní 2017, þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi á meðan framsalsmál hans er til meðferðar hjá stjórnvöldum og dómstólum, en þó eigi lengur en til miðvikudagsins 5. júlí 2017 klukkan 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, til vara að farbanni verði beitt í stað gæsluvarðhalds, en að því frágengnu að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími.

Sóknaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar, en til vara að varnaraðila verði gert að sæta farbanni allt til miðvikudagsins 19. júlí 2017 klukkan 16.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

     Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. júní 2017.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að varnaraðili, X, fæddur [...], sæti áfram gæsluvarðhaldi á meðan framsalsmál hans er til meðferðar hjá íslenskum stjórnvöldum og dómstólum, þó eigi lengur en til miðvikudagsins 5. júlí 2017, kl. 16:00. 

Til vara er þess krafist að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að X, fæddur [...], verði gert að sæta farbanni allt til miðvikudagsins 30. ágúst 2017, kl. 16:00.

                Í greinargerð lögreglu kemur fram að varnaraðili hafi verið handtekinn þann 7. maí sl., í kjölfar komu sinnar til landsins, eftir að í ljós hafi komið að hann væri eftirlýstur af hollenskum yfirvöldum í Schengen-upplýsingakerfinu. Framsalsbeiðni hollenskra yfirvalda, dags. 18. maí sl., hafi borist dómsmálaráðuneytinu þann 22. maí sl. Óskað sé eftir framsali varnaraðila til meðferðar sakamáls, sem séu til rannsóknar hjá lögreglunni í Hollandi.  Fram komi í beiðninni og fylgigögnum með henni að varnaraðili sé grunaður um tilraun til manndráps þann 5. maí sl. um borð í gámaflutningaskipinu [...], þar sem skipið hafi verið statt undan ströndum [...], með því að hafa ítrekað stungið A, [...] ríkisborgara, fæddan [...]. Hafi brotaþoli verið fluttur með þyrlu bresku strandgæslunnar á sjúkrahús í norður Englandi með stungusár á brjósti og í handlegg.  Samkvæmt framburði brotaþola og vitna mun aðdragandi atviksins hafa verið rifrildi vegna athugasemda brotaþola um reykingar varnaraðila og annarra áhafnarmeðlima í matsal skipverja og hafi varnaraðili sótt tvo hnífa í eldhús skipsins og gert atlögu að brotaþola.  Háttsemin sé talin varða við 289. gr., sbr. 45. gr. hollenskra hegningarlaga, en til vara við 287. gr., sbr. 45. gr. sömu laga.  Þá komi fram í beiðninni að Holland sé fánaríki skipsins [...].  Samkvæmt 3. gr. hollensku hegningarlaganna fari hollensk yfirvöld með lögsögu í málinu.

                Samhliða meðferð málsins hafi lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu haft til meðferðar beiðnir frá hollenskum yfirvöldum um réttaraðstoð við rannsókn málsins og öflun sönnunargagna.  Tekin hafi verið skýrsla af varnaraðila hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu þann 8. maí sl. þar sem hann hafi kannast við brotið en borið því við að hafa verið mjög ölvaður og að ásetningur hans hefði ekki staðið til þess.  Þá hafi varnaraðili skýrt frá því að hann hafi engin tengsl við Ísland og þurfi að komast sem fyrst heim til [...]. 

                Í framsalsbeiðninni komi fram að þann 7. maí sl. hafi saksóknari í Amsterdam gefið út handtökuskipun á hendur varnaraðila. Sama dag hafi evrópsk handtökuskipun verið gefin út á hendur varnaraðila. Um nánari lýsingu málavaxta vísist til framsalsbeiðninnar og álitsgerðar ríkissaksóknara, dags. 2. júní sl.

                Það kemur ennfremur fram í greinargerðinni að varnaraðila hafi verið kynnt framsalsbeiðnin þann 26. maí sl. hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Hafi hann kannast við sakamálið sem sé grundvöllur beiðninnar en sagst hafna beiðninni og mótmæla framsali.  Þá hafi varnaraðili ekki sagst hafa nein tengsl við Ísland.  Eftir að framsalsbeiðnin hafi verið kynnt varnaraðila hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu hafi ríkissaksóknari sent dómsmálaráðuneytinu gögn málsins ásamt umsögn, dags. 2. júní sl., þar sem talið hafi verið að uppfyllt væru skilyrði framsals skv. lögum nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum.

                Með ákvörðun dómsmálaráðuneytisins frá 19. júní sl. hafi ráðuneytið fallist á beiðni hollenskra yfirvalda um framsal varnaraðila til Hollands. Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hafi kynnt varnaraðila ákvörðunina í dag og jafnframt kynnt honum heimild til að krefjast úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur um hvort skilyrði framsals séu fyrir hendi, með vísan til 1. mgr. 14. gr. laga um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum nr. 19/1984, samkvæmt fyrirmælum frá ríkissaksóknara.  

                Varnaraðili sé [...] ríkisborgari, sem hafi engin tengsl við landið. Stutt sé síðan brot þetta hafi verið framið og þyki raunhæf hætta á því að hann kunni að reyna að komast úr landi eða koma sér með öðrum hætti undan málsmeðferð vegna framsalsmálsins, sem og málsmeðferð hollenskra yfirvalda. Til að tryggja nærveru varnaraðila á meðan framsalsmál hans sé til meðferðar hjá íslenskum stjórnvöldum og dómstólum og með hliðsjón af alvarleika sakargiftanna, sé þess beiðst að krafan nái fram að ganga. 

                Ef ekki verði fallist á aðalkröfu um gæsluvarðhald sé þess krafist að varnaraðila verði gert að sæta farbanni til að tryggja nærveru hans hér á landi meðan mál hans sé til meðferðar.

                Varnaraðili hafi sætt gæsluvarðhaldi vegna málsins frá 8. maí sl., sbr. úrskurð Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. R-265/2017, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 289/2017, og úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur í málum nr. R-157/2017 og R-170/2017, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 360/2017.

                Meint brot varnaraðila myndu varða við 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Um lagaheimild fyrir kröfu um gæsluvarðhald vísist til b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og 15. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Um varakröfu sé að auki vísað til 1. mgr. 100. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

Niðurstaða dómara:

Hollensk yfirvöld gera kröfu um að varnaraðili, sem er [...] ríkisborgari verði framseldur til Hollands. Gegn mótmælum varnaraðila við kröfunni í skýrslutöku lögreglu 8. maí sl. hefur dómsmálaráðuneytið með ákvörðun frá 19. júní sl. fallist á kröfu hollenskra yfirvalda um framsal.

Varnaraðili er grunaður um tilraun til manndráps hinn 5. maí sl., með því að hafa ítrekað stungið annan skipverja í handlegg og brjóst. Atburðurinn átti sér stað um borð í skipinu [...] sem var á leið til Íslands. Varnaraðili hefur kannast við brotið en ber við að ásetningur hans hafi ekki staðið til þess. Varnaraðili hefur ekki kosið að tjá sig um sakarefnið hér fyrir dóminum. Fyrir hendi er rökstuddur grunur um að varnaraðili hafi gerst sekur um háttsemi sem fangelsisrefsing er lögð við, sbr. 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Fallist verður því á með ríkissaksóknara að skilyrðum b-liðar 95. gr. laga nr.88/2008 fyrir gæsluvarðhaldi yfir varnaraðila sé enn fullnægt, enda má ætla að hann muni reyna að komast úr landi á meðan mál hans er til meðferðar hér á landi. Varnaraðili virðist ekki hafa tengsl við Ísland og það brot sem varnaraðili er grunaður um er alvarlegt.

Hollensk yfirvöld gáfu út handtökuskipan á hendur varnaraðila og var hann handtekinn 7. maí sl. Að beiðni hollenskra yfirvalda hefur lögreglan annast rannsókn málsins og í því sambandi hefur varnaraðila verið gert að sæta gæsluvarðhaldi til dagsins í dag, síðast með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 360/2017 en rétturinn hefur slegið því föstu að skilyrðum til gæsluvarðhalds sé fullnægt enda sé varnaraðili undir rökstuddum grun um verknað samkvæmt 211. gr., sbr. 20. gr., eða 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem varðað getur hann fangelsi í meira en eitt ár, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Hefur ekkert nýtt komið fram sem breytir þeirri niðurstöðu. Breyta þau tímamörk sem verjandi vísar til að sett séu í Evrópusamningi frá 1957 um hámarkstíma engu um að lagaskilyrði eru fyrir hendi til að varnaraðila verði gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi svo sem krafist er sbr. skýra heimild í 2. mgr. laga nr. 13/1984. Þykja ekki efni til að varnaraðili sæti farbanni í stað gæsluvarðhalds.

Með vísan til framgreinds er krafa ríkissaksóknara tekin til greina og ákveðið með heimild í 15. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum og b-lið 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála að varnaraðili sæti áfram gæsluvarðhaldi í tvær vikur, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Lárentsínus Kristjánsson héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Varnaraðili, X, fæddur [...], skal áfram sæta gæsluvarðhaldi á meðan framsalsmál hans er til meðferðar hjá íslenskum stjórnvöldum og dómstólum, þó eigi lengur en til miðvikudagsins 5. júlí 2017, kl. 16:00.