Fimmtudaginn 11. ágúst 2011.
Nr. 473/2011.	Sýslumaðurinn á Selfossi (Ólafur Helgi Kjartansson lögreglustjóri) gegn X (Sigurður Sigurjónsson hrl.)

Kærumál. Gæsluvarðhald. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi gert að sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson, Jón Steinar Gunnlaugsson og Viðar Már Matthíasson.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. ágúst 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 6. ágúst 2011, þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 2. september 2011 klukkan 14. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann kærumálskostnaðar úr ríkissjóði.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Fallist er á að fram sé kominn sterkur grunur um að varnaraðili hafi framið brot, sem varðað geti 10 ára fangelsi, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, og að ætlað brot sé þess eðlis að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt vegna almannahagsmuna. Samkvæmt þessu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Kærumálskostnaður dæmist ekki, sbr. 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

 Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 6. ágúst 2011.

Lögreglustjórinn á Selfossi hefur gert þá kröfu að [...], verði úrskurðaður í gæsluvarðhald til föstudagsins 2. september 2011, klukkan 14.00, vegna rökstudds og mjög sterks gruns um að hann hafi nauðgað [...], aðfaranótt sunnudagsins 31. júlí sl., milli klukkan 04.00 og 05.00 á útisalerni í Herjólfsdal í Vestmannaeyjum. Kröfu sinni til stuðnings vísar lögreglustjóri til 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. 

Kærði krefst þess að kröfunni verði hafnað. Til vara krefst hann þess að gæsluvarðhaldi verði markaður styttri tími.

Kærði hefur setið í gæsluvarðhaldi frá 2. ágúst sl. á grundvelli rannsóknarhagsmuna samkvæmt úrskurði Héraðsdóms Suðurlands frá 2. ágúst sl., sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar í málinu nr. 466/2011 þann 4. ágúst sl. Í þinghaldi þann 5. ágúst sl. kom fram að rannsókn málsins stæði enn yfir.

Í framangreindum úrskurði Héraðsdóms Suðurlands frá 2. ágúst sl. er ætluðum málsatvikum lýst en rannsókn málsins hófst að kvöldi sunnudagsins 31. júlí sl., þegar lögreglu barst tilkynning frá Heilsugæslustöðinni í Vestmannaeyjum þess efnis að stúlka hefði leitað þangað vegna meintra kynferðisathafna gegn henni á útisalerni á þjóðhátíðarsvæðinu í Vestmannaeyjum aðfaranótt sunnudagsins 31. júlí sl.   

Framburði brotaþola hjá lögreglu þann 1. ágúst sl. er lýst í úrskurði Héraðsdóms Suðurlands frá 2. ágúst sl. Brotaþoli hefur borið að [...]. Fimmtudaginn 4. ágúst sl. fór fram sakbending í máli þessu. Dómari hefur kynnt sér hljóð- og myndbandsupptöku af sakbendingu þar sem kærði stóð í hópi fimm manna og hélt á spjaldi með númeri á. Einnig liggur frammi skýrsla rannsóknarlögreglumanns um framkvæmd sakbendingarinnar. Í skýrslutöku af brotaþola í framhaldi af sakbendingu kom fram að hún hafi strax borið kennsl á kærða og þekkt hann af andlitsdráttum hans.

Framburði kærða hjá lögreglu þann 1. ágúst sl. er lýst í úrskurði Héraðsdóms Suðurlands frá 2. ágúst sl. Meðal rannsóknargagna eru upptökur af yfirheyrslum lögreglu yfir kærða þann  2. og 5. ágúst sl. Kærði neitar sök og ber á annan veg um málsatvik en brotaþoli. Hann segir þau hafa tekið saman tal, farið inn á útisalerni þar sem þau hafi látið vel hvort að öðru sem hafi lokið með því að brotaþoli hafi veitt honum munnmök en hlaupið út af útisalerninu þegar hurðin var opnuð. Hann hafi svipast eftir brotaþola og þegar hann hitti hana stuttu síðar hafi hún verið smeyk og ekki viljað tala við sig.  

Meðal nýrra rannsóknargagna eru símaskýrslur af þremur nafngreindum gæslumönnum, fjórum nafngreindum vinum og kunningjum kærða og vini brotaþola sem hún hringdi í strax eftir hinn ætlaða atburð. Í framburði gæslumannanna þriggja kom fram að þeir hafi allir þekkt kærða sem mann þann sem elti brotaþola að veitingatjaldi á þjóðhátíðarsvæðinu í Vestmannaeyjum en brotaþoli hafi leitað aðstoðar þeirra. Vitnið og gæslumaðurinn [...] kvað brotaþola hafa sagt að hún þekkti kærða ekki og að hún vildi fara heim. Framburður gæslumannanna er samhljóða hvað varðar ástand og hátterni brotaþola og lýsing á klæðnaði hennar er í samræmi við framburð brotaþola hjá lögreglu um klæðnað hennar umrædda nótt. Gæslumönnunum bar saman um að brotaþoli hafi verið hrædd og skýlt sér á bak við þá. Vitnið og gæslumaðurinn [...] sagði brotaþola hafa verið niðurlúta og þegar kærði nálgaðist hafi hún klipið í handlegg gæslumannsins það fast að vitnið fann fyrir því þrátt fyrir hafa verið í úlpu. Þá kvaðst vitnið hafa séð að stúlkan var skelkuð og hrædd við kærða. Gæslumaðurinn og vitnið [...] lýsti háttalagi kærða þannig að hann hafi verið mjög ölvaður og svo virst sem hann hafi haldið um tippið á sér og þá hafi hann sagt við brotaþola, viltu lim. Vitnið [...], vinur brotaþola, kvaðst hafa heyrt í símanum að eitthvað alvarlegt hafi komið fyrir brotaþola en hún hafi þó ekki sagt honum hvað gerðist. [...].    

Í greinargerð lögreglustjóra kemur fram að ætlaður brotaþoli hafi reynst stöðug og trúverðug í framburði sínum og þá hafi hún strax bent á kærða í hópi sex manna sem tengdust málinu ekkert við sakbendingu fimmtudaginn 4. ágúst sl. Kærði neiti sakargiftum. Hann kannist við að hafa átt samskipti við konu aðfaranótt sunnudagsins 31. júlí sl. og hafi þau átt munnmök. Í greinargerðinni segir að lýsing kærða á áðurnefndri konu samrýmist ekki útliti brotaþola í máli þessu. Þá sé kærði margsaga í framburði sínum, fyrst og fremst um klæðaburð sinn. Lögreglustjóri tekur fram í greinargerð sinni að kærði hafi hlotið dóm fyrir kynferðisbrot og svipi atvikalýsing í því máli mjög til máls þess sem hér er til umfjöllunar. Þá segir í greinargerð lögreglustjóra að ljóst sé af atvikalýsingu að ekki hafi komið fram vitni að árásinni og kunni því kærði og brotaþoli að vera ein til frásagnar um hið meinta brot. 

Fram kemur í greinargerð lögreglustjóra að til rannsóknar sé ætlað brot kærða á 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og að sakarefnið varði fangelsisrefsingu ef sök telst sönnuð, eigi skemur en eitt ár og allt að sextán árum að hámarki. Rannsókn málsins sé viðamikil og veruleg hætta þyki á að ef kærði gangi laus, en hann hafi verið dæmdur fyrir brot gegn 194. gr. almennra hegningarlaga, kunni hann að endurtaka brot sín enda megi ráða að hann velji fórnarlömb sín af handahófi og það kunni að vekja ótta í samfélaginu og almenningi stafi af honum hætta.

Samkvæmt rannsóknargögnum þekkust kærði og ætlaður brotaþoli ekki. Brotaþoli gat gefið greinargóða lýsingu á kærða, bæði útliti og klæðnaði umrædda nótt, og bar hún strax kennsl á hann við sakbendingu sem fram fór rúmum fjórum sólarhringum eftir hinn ætlaða atburð. Brotaþoli hefur borið að hafa flúið undan kærða eftir að hann hafi fært hana með valdi aftur inn á útsalernið og haft við hana samræði gegn vilja hennar. Fyrir liggur í málinu að gæslumennirnir þrír þekktu kærða þegar þeir sáu hann á hátíðarsvæðinu tæpum sólarhring eftir að brotaþoli leitaði til þeirra hina umræddu nótt. Lýsing gæslumannanna á klæðnaði og útliti brotaþola er samhljóða og ber saman við framburð brotaþola á klæðnaði sínum umrædda nótt. Gæslumennirnir hafa staðfest að brotaþoli hafi flúið undan kærða og leitað skjóls á bak við þá ásamt því að gefa í skyn að hún vildi ekkert með kærða hafa. Þá er framburður þeirra um ástand stúlkunnar samhljóða og á þann veg að hún hafi greinilega borið þess merki að vera skelkuð og hrædd við kærða, sem eins og áður segir, fylgdi henni eftir, og einn gæslumannaanna greindi frá því að kærði hafi viðhaft kynferðislega tilburði og orðbragð gagnvart brotaþola. Í framburði vinar brotaþola, sem hún ræddi við í síma strax eftir hinn ætlaða atburð, kom fram að hann hafi gert sér grein fyrir að eitthvað alvarlegt hafi komið fyrir brotaþola þó hún hafi ekki greint frá því hvað það var. Brotaþoli hafi verið grátandi í símanum og að því honum heyrðist illa á sig komin andlega. Með vísan til þess sem að framan er rakið þykir sterkur grunur leika á því að kærði hafi með háttsemi sinni gagnvart [...] á útisalerninu í Herjólfsdal, aðfaranótt sunnudagsins 31. júlí sl., brotið gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem að lögum getur varðað allt að 16 ára fangelsi.

Kærði var brotaþola með öllu ókunnugur. Atlaga kærða, sem var ógnandi og gróf, beindist að brotaþola sem var á leið út af salerni í Herjólfsdal þar sem hún tók þátt í hátíðarhöldum á þjóðhátíð í Vestmannaeyjum. Er það mat dómsins að hið ætlaða brot feli í sér grófa árás á persónu brotaþola og frelsi til líkama síns. Þegar svo stendur á sem í máli þessu og þegar litið er til eðlis hins ætlaða brots þykja ríkir almannahagsmunir standa til þess að menn sem sterklega eru grunaðir um svo alvarlegt brot gangi ekki lausir. 

Með vísan til þess sem að framan er rakið, atvika máls þessa og rannsóknargagna málsins að öðru leyti, þykir fullnægt skilyrðum 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og verður því fallist á kröfu lögreglustjóra um að kærði sæti gæsluvarðhaldi með tilliti til almannahagsmuna eins og nánar greinir í úrskurðarorði.  

Ragnheiður Thorlacius héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kærði, [...], skal sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 2. september 2011, klukkan 14:00.