Fimmtudaginn 15. júní 2006.
Nr. 46/2006.	Ákæruvaldið                                        (Ragnheiður Harðardóttir vararíkissaksóknari) gegn X (Logi Guðbrandsson hrl.)

Frávísun frá héraðsdómi. Ákæruvald lögreglustjóra.

Málinu var vísað frá héraðsdómi, þar sem lögreglustjóra brast heimild að lögum til að gefa út ákæru í því.

 

Dómur Hæstréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ingibjörg Benediktsdóttir, Hjördís Hákonardóttir og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 27. desember 2005 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst nú staðfestingar á sakfellingu héraðsdóms og ákvörðun refsingar.

Ákærði krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar málsmeðferðar, en til vara krefst hann sýknu.

Mál þetta er höfðað með ákæruskjali lögreglustjórans á Eskifirði 30. júní 2005 á hendur ákærða „fyrir líkamsárás, með því að hafa að kvöldi föstudagsins 18. mars 2005 í matsal Síldarvinnslunnar í Neskaupstað kastað matardiski í átt að A ... sem lenti á höfði hennar og svo í vegg en við það brotnaði diskurinn og glerbrot dreifðust yfir A, með þeim afleiðingum að hún hlaut 3 cm skurð vi. megin á höfði, sem sauma þurfti með 3 sporum og skurð á vísifingur vi. handar og þannig stofnað heilsu hennar í augljósan háska á ófyrirleitinn hátt.“ Var þetta aðallega talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 4. mgr. 220. gr. sömu laga. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af ákæru um brot gegn fyrrnefnda ákvæðinu en sakfelldur fyrir brot gegn því síðarnefnda. Fyrir Hæstarétti hefur ákæruvaldið ekki krafist endurskoðunar á þessari niðurstöðu héraðsdóms.

Samkvæmt d. lið 3. mgr. 27. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum höfðar ríkissaksóknari opinbert mál ef um er að ræða brot á ákvæðum XXIII. kafla almennra hegningarlaga, öðrum en 215. gr. og 219. gr., ef brot tengist broti á umferðarlögum, 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. Í 1. mgr. 28. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 4. gr. laga nr. 84/1996, höfða lögreglustjórar önnur opinber mál en þau, sem ríkissaksóknari höfðar samkvæmt fyrirmælum 3. mgr. 27. gr. Ríkissaksóknari fer samkvæmt þessu með ákæruvald vegna brota á 220. gr. almennra hegningarlaga. Um eitt brot er að ræða og á ákvæði 4. mgr. 27. gr. laganna því ekki við. Brast lögreglustjórann á Eskifirði þannig heimild að lögum til að gefa út ákæru í máli þessu 30. júní 2005 og ber því að vísa því frá héraðsdómi. Breytir hér engu þótt ríkissaksóknari hafi gefið lögreglustjóranum munnlega heimild til útgáfu ákærunnar.

Allur sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, Jóns Jónssonar héraðsdómslögmanns, 165.000 krónur, og skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti Loga Guðbrandssonar hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.

 

 

Dómur Héraðsdóms Austurlands 23. nóvember 2005.

I.

Mál þetta, sem dómtekið var að aflokinni aðalmeðferð 11. október sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 30. júní 2005, á hendur X, kt. [...], til heimilis að [...], Neskaupstað, “fyrir líkamsárás, með því að hafa að kvöldi föstudagsins 18. mars 2005 í matsal Síldarvinnslunnar í Neskaupstað kastað matardiski í átt að A, kt. [...], sem lenti á höfði hennar og svo í vegg en við það brotnaði diskurinn og glerbrot dreifðust yfir A, með þeim afleiðingum að hún hlaut 3 cm skurð vi. megin á höfði, sem sauma þurfti með 3 sporum og skurð á vísifingur vi. handar og þannig stofnað heilsu hennar í augljósan háska á ófyrirleitinn hátt.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga.

Þess er krafist, að ákærði verði dæmdur til refsingar.”

Af hálfu ákærða er aðallega krafist sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til vara er þess krafist að refsing verði felld niður, til þrautavara að ákvörðun refsingar verði frestað, en til þrautaþrautavara að ákærða verði dæmd vægasta refsing, sem lög heimila. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

II.

Málavextir.

Hinn 18. mars 2005 kl. 22.00 var hringt í lögregluna á Eskifirði og óskað eftir aðstoð lögreglu við að fjarlægja mann, sem gengið hafði þar berserksgang. Lögreglumenn fór þegar á vettvang og hittu þar fyrir B, verkstjóra og ákærða í máli þessu. Þar var þeim tjáð að starfsfólk frystishússins SVN hefði verið að fagna vertíðarlokum og af því tilefni hefði verið boðið upp á mat og drykk. Ákærði hefði misst stjórn á sér í fagnaðinum og hent skál, sem verið hafi full af mat, í vegg með þeim afleiðingum að hún kastaðist í höfuðið á pólskri stúlku, sem fékk skurð á enni. Hefði verið farið með hana á heilsugæslustöð FSN til aðhlynningar. Sagðist B hafa ásamt fleirum tekið ákærða tökum og haldið honum þar til hann róaðist. Ákærði var rólegur, en mjög ölvaður, þegar lögregla kom á staðinn og settist hann í lögreglubifreiðina ásamt sambýlismanni sínum (svo í frumskýrslu lögreglu), D. Að svo búnu var þeim félögum ekið til síns heima. Í frumskýrslu lögreglu segir að engin vitni hafi verið að því er ákærði henti skálinni nema stúlkan, sem fyrir henni varð. Þeir, sem lögregla ræddi við, höfðu annað hvort snúið baki við ákærða eða ekki tekið eftir atvikinu.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 21. mars 2005. Hann sagðist hafa komið í umrætt samkvæmi í fiskiðjuverinu um kl. 20.30 um kvöldið. Hann sagðist hafa átt erfitt með svefn næturnar á undan og því hafi hann verið þreyttur. Hann hafi verið búinn að drekka nokkuð af áfengi áður en hann kom í samkvæmið og þar hafi hann síðan haldið drykkjunni áfram, en boðið hafi verið upp á áfengi. Ákærði sagðist ekkert muna eftir sér í samkvæminu nema kannski fyrsta hálftímann, en eftir það væri allt hulið fyrir sér. Hann sagðist eiga það til að “missa úr” ef hann drykki áfengi eftir að hafa sofið lítið, en það hafi aldrei kostað nein vandræði fyrr en nú. Er ákærði hafi vaknað daginn eftir hafi maður, sem leigi hjá honum, sagt honum frá því, sem gerst hafði. Viðkomandi hafi sagði ákærða að hann hefði tekið skál af borðinu og hent henni yfir borð, sem þarna hafi verið og í vegg. Nokkrir hafi setið nálægt þeim stað, þar sem skálin lenti, og hafi brot úr skálinni kastast á fólkið. Þar á meðal hafi stúlka, sem ákærði sagðist ekki þekkja, fengið í sig brot úr skálinni og meitt sig. Ákærði sagðist ekkert muna eftir þessu. Hann sagðist ekki hafa átt neitt sökótt við þessa stúlku eða aðra, sem þarna voru og sagðist ekki skilja hvers vegna hann gerði þetta. Hann sagði að það hefði ekki verið ásetningur hans að gera nokkuð á hlut umræddrar stúlku eða annarra, sem þarna voru. Sagðist ákærði vilja bæta þann skaða, sem hann kynni að hafa valdið með framferði sínu.

Verður nú rakinn framburður ákærða og vitna fyrir dóminum og hjá lögreglu eftir því sem þurfa þykir:

Fyrir dómi kvaðst ákærði viðurkenna að atvik það, sem greindi í ákæru, hefði átt sér stað en sagðist ekki hafa kastað disknum með vitund eða vilja í átt að brotaþola. Um ástæður þess að hann kastaði disknum sagði ákærði að hann hefði þjáðst lengi af svefnleysi. Honum hefði verið boðið í hóf hjá Síldarvinnslunni í tilefni af lokum síldarvertíðar og þar hefði ómælt áfengi verið haft um hönd. Vegna þess hversu þreyttur hann var sagðist ákærði hafa orðið mjög ölvaður og farið í óminnisástand. Ákærði sagðist enga skýringu hafa á því hvers vegna hann tók matardiskinn upp og kastaði honum aðrar en þær að hann hefði verið þreyttur og mjög ölvaður, enda sagðist hann ekkert muna eftir atvikinu. Ákærði kvaðst ekki hafa kastað disknum af ásetningi í átt að brotaþola heldur hefði hann lent þar af tilviljun. Hann hafi ekki átt sökótt við nokkurn mann þarna á staðnum. Allt hefði þetta verið samstarfsfólk hans, auk þess sem vinnuveitandi hans hafi verið í veislunni. Ákærði sagðist aðeins muna eftir fyrsta hálftímanum í hófinu, en ekkert eftir það fyrr en morguninn eftir. Hann sagðist hafa frétt af atvikinu morguninn eftir þegar félagi hans sagði honum frá því sem gerst hafði. Aðspurður sagðist hann ekkert þekkja brotaþola og ekkert hafa upp á hana að klaga. Honum hefði verið sagt upp störfum tímabundið í Síldarvinnslunni vegna þessa atviks og að hann hefði verið án atvinnu í einn mánuð, en þá hefði vinnuveitandi hans samþykkt að taka hann aftur í vinnu. Ákærði sagðist síðast hafa farið í viðlíka óminnisástand vegna ölvunar fyrir 12 til 13 árum, en engin vandræði hlotist af því í það skipti. Aðspurður sagði ákærði að lögregla hefði aldrei þurft að hafa afskipti af honum vegna ölvunar og óláta.

Vitnið, B, verkstjóri í Síldarvinnslunni, sagði að í umræddu samkvæmi hefði verið boðið upp á austurlenska rétti, sem bornir hefðu verið fram á fötum og í skálum á hlaðborði. Hófið hafi farið fram í kaffistofunni, en þar sé lítill eldhúskrókur með skenk fyrir framan og þar hafi matnum verið raðað á. Í salnum hafi verið raðað upp borðum þar sem fólkið sat og borðaði. Brotaþoli hafi setið við borð, sem var upp við vegg hægra megin við skenkinn. Rýmið sé u.þ.b. 50 fm og í samkvæminu hafi verið um 50 til 60 manns. Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa séð þegar ákærði kastaði disknum, enda hafi hann verið nýfarinn út úr salnum þegar þetta gerðist. Vitnið kvaðst hafa heyrt þegar diskurinn brotnaði og þá snúið við og til baka inn í salinn og séð að uppi var fótur og fit og matarslettur út um allt. Ákærði kveðst hafa mætt ákærða í dyragættinni. Fólkið hefði hópast að honum og spurt hvað honum hefði gengið til. Hann sagði að greinilegt hefði verið af ummerkjum að dæma að diskurinn hefði lent í um 1,5 m hæð á veggnum til hliðar við borðið þar sem brotaþoli sat ásamt fleirum. Um það bil 2 metrar séu í vegginn frá endanum á skenknum.

Aðspurt sagði vitnið að ákærði hefði komið til gleðskaparins með félaga sínum, D. Hann sagði að ekki væri rétt eftir sér haft í frumskýrslu lögreglu að skálin hefði lent í höfðinu á pólskri stúlku. Af ummerkjum að dæma hafi diskurinn lenti á veggnum.

Vitnið, C, sagðist hafa setið við borð í salnum ásamt brotaþola og fleirum. Hann sagði að brotaþoli hefði setið fyrir aftan hann, en hann sagðist sjálfur hafa setið beint á móti ákærða. Ákærði hafi verið að klára að borða. Fólk hafi byrjað að syngja, en þá hafi verði eins og ákærði fengi brjálæðiskast og sagðist vitnið hafa séð ákærða taka upp diskinn og kasta honum. Hann sagði að brotaþoli, sem setið hafi fyrir aftan hann, hefði dottið fram fyrir sig og á vitnið. Vitnið sagðist halda að diskurinn hefði fyrst lent á veggnum og síðan kastast í brotaþola. Hann sagði að brotaþoli og fleiri, sem voru þarna nálægt, hefðu verið útataðir í matarslettum.

Vitnið, A, sagðist hafa setið til borðs með nokkrum samstarfsfélögum í umrætt sinn og þau hafi verið að syngja. Sagðist vitnið hafa séð ákærða taka upp diskinn og skyndilega hafi hún fengið á sig högg og hálf misst meðvitund. Allt hafi þetta gerst á sekúndubroti. Aðspurt sagðist vitnið hafa séð ákærða við eldhúshornið áður en þetta gerðist. Hún sagðist ekki hafa viljað kæra þennan atburð til lögreglu. Aðspurð um kæruskýrslu hennar hjá lögreglu sagði vitnið að ef til vill hefði kærasti hennar kært atvikið, en sjálf hefði hún ekki viljað það. Hún hefði síðar verið boðuð til lögreglu til að gefa skýrslu. Lögregla hafi spurt hana hvort hún vildi kæra, en hún hafi ekki sagst vilja það. Vitnið sagðist aðeins hafa drukkið einn bjór umrætt kvöld. Hún sagði að ákærði hefði ekki kastað disknum beint í áttina til sín heldur hefði verið tilviljun að hún sat á þessum stað. Hún sagðist ekki gera sér grein fyrir hvort diskurinn lenti á veggnum eða beint á henni. Hún sagðist hafa vankast og dottið á vitnið, C. Vitnið sagðist ekki telja að ákærði hafi kastað skálinni af ásetningi í áttina að vitninu, heldur hafi það verið tilviljun að vitnið varð fyrir þessu. Vitnið sagðist engin samskipti hafa átt við ákærða fyrir þetta atvik, aðeins boðið honum góðan daginn í vinnunni.

Vitnið, D, sagðist hafa staðið í dyragættinni á salnum u.þ.b. einn og hálfan metra fyrir aftan ákærða þegar atvikið átti sér stað. Hann sagði að ákærði hefði tekið undir botninn á skálinni og síðan snúið fingrunum þannig að þeir hafi farið undan botninum og á brún skálarinnar. Hafi fingurnir vísað ofan í skálina. Þannig hafi hann haldið á skálinni fyrir framan bringuna á sér. Ákærði hafi verið mjög ölvaður og kvaðst vitnið hafa haldið að ákærði ætlaði að drekka úr henni. Ákærði hafi dottið aftur fyrir sig vegna ölvunar og síðan fram fyrir sig og hafi þá sullast úr skálinni. Síðan hafi ákærði snúið sér hálfan hring, eins og hann ætlaði að dreifa úr skálinni, en þá hafi skálin runnið úr höndunum á honum. Hann sagði að ákærði hefði ekkert vitað hvað hann var að gera. Hann sagði að maturinn hefði farið á gólfið og slest á vegginn og hefðu brotin úr skálinni dreifst víða. Ákærði hefði ekki notað mikinn kraft í þetta, en hann sé mikill vexti og um leið og hann sneri sér hefði hann misst skálina úr höndunum og hún lent á vegg fyrir ofan brotaþola og fleiri, sem setið hafi við borð u.þ.b. tveimur metrum frá ákærða. Ákærði hafi verið mjög ölvaður og reikull í spori, enda hafi hann verið búinn að drekka áfengi ótæpilega. Ákærði hafi staðið beint á móti borðinu þar sem skálin var, en borðið þar sem brotaþoli og fleiri sátu, hafi verið aðeins fyrir aftan ákærða og til hliðar við hann. Vitnið sagði að þetta hafi gerst mjög hratt. Borðið, sem fólkið sat við, hafi verið u.þ.b. 80 cm á breidd og 1 meter á lengd og hafi fólkið setið hvert á móti öðru, skáhallt upp við vegginn, hallað sér fram og verið að tala saman. Mikill hávaði og skvaldur hafi verið í salnum. Annar endi borðsins hafi verið alveg upp við vegginn. Vitnið sagðist halda að skálin hafi lent á veggnum á milli fólksins þar sem það sat við borðið. Maturinn úr skálinni hafi límst við vegginn þar sem skálin lenti. Vitnið sagðist ekki hafa verið ölvað umrætt kvöld enda hefði það komið akandi á staðinn. Hann sagðist aldrei hafa vitað til þess að ákærði væri með ólæti vegna ölvunar. Þá sagðist vitnið ekki vita til þess að ákærði hafi átt eitthvað sökótt við brotaþola, enda brotaþoli tiltölulega nýkomin til landsins.

III.

Niðurstaða

Ákærði hefur viðurkennt að hafa kastað matardiski í áttina að brotaþola með þeim afleiðingum að hún hlaut skurð á höfði og vísifingri vinstri handar eins og nánar er lýst í ákæru. Ákærði neitar því hins vegar að ásetningur hans hafi staðið til þess að valda brotaþola tjóni eða stofna heilsu hennar í augljósan háska.

Vitnið, C, segist halda að diskurinn hafi fyrst lent á veggnum og síðan kastast í brotaþola. Vitnið, A, brotaþoli í máli þessu, kveðst hins vegar ekki gera sér grein fyrir hvort diskurinn lenti á veggnum eða beint á henni sjálfri. Þá ber vitnið, B, að af ummerkjum að dæma hafi verið greinilegt að diskurinn lenti í um 1,5 m hæð á veggnum til hliðar við borðið þar sem brotaþoli sat ásamt fleira fólki. Með vísan til framangreinds er ósannað að diskurinn hafi lent á höfði brotaþola og síðan í vegg eins og í ákæru greinir. Verður því að miða við að diskurinn hafi fyrst hafnað á veggnum og að brot úr honum hafi kastast í brotaþola með þeim afleiðingum, sem greinir í ákæru. Ekki verður talið að vörn hafi verið áfátt vegna þess að verknaðarlýsing var ekki rétt að þessu leyti í ákæru, enda tjáðu ákærandi og verjandi sig um þetta sakaratriði í munnlegum málflutningi.

Ákærði kveðst hafa verið undir miklum áhrifum áfengis í umrætt sinn og að verknaðurinn hafi verið unninn í fullkomnu rænuleysi

Á það ber að líta að ákærði kom sér sjálfur í þetta ástand og athafnir hans í umrætt sinn sýna að hann var ekki fullkomlega rænulaus á verknaðarstund. Verður því ekki talið að um hafi verið að ræða slíkt rænuleysi, sem 17. gr. almennra hegningarlaga kveður á um. Er sýknukröfu ákærða á þeim grundvelli því hafnað.

Vitnið, D, hefur borið að diskurinn hafi runnið úr höndunum á ákærða og hafnað á veggnum. Fram hefur komið að vitni þetta er góður vinur ákærða og hefur deilt húsnæði með honum í nokkur ár. Verður að telja hann vilhallt vitni og verður framburð hans því ekki lagður til grundvallar í málinu. Með hliðsjón af framburðum vitnanna, C og A, og þykir hins vegar sannað að ákærði hafi hent eða kastað disknum í umrætt sinn. Framburður vitnisins, B, styður þá niðurstöðu, en hann hefur borið að af ummerkjum að dæma hafi diskurinn, sem var úr gleri, hafnað í um 1,5 m hæð á veggnum, en veggurinn sé í um 2 m fjarlægð frá eldhúsbekknum þar sem ákærði stóð í umrætt sinn.

Með hliðsjón af því að tilviljun ein virðist hafa ráðið því hvar umrædd skál lenti og að öðru leyti með vísan til framburðar ákærða og vitna hér fyrir dómi þykir ekki í ljós leitt að ásetningur ákærða hafi staðið til þess að valda brotaþola tjóni. Verður brot hans því ekki talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

Fram hefur komið að í samkvæminu í matsalnum umrætt kvöld voru um 50 til 60 manns í tiltölulega litlu rými. Hlaut ákærða að vera ljóst að með atferli sínu stofnaði hann í háska lífi og heilsu fólks þess, sem þar var statt, en tilviljun ein virðist hafa ráðið því hvar diskurinn lenti. Hefur ákærði með háttsemi sinni gerst brotlegur við ákvæði 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Á árinu 1997 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar og sviptur ökurétti í tvö ár vegna ölvunaraksturs.

Við ákvörðun refsingar er litið til þess að ákærði hefur játað brot sitt greiðlega.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga. Eftir atvikum þykir rétt að skilorðsbinda refsinguna og ákveða að hún falli niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Loks er ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað að fjárhæð 170.000 krónur, þar af málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Jóns Jónssonar hdl., að fjárhæð 165.000 krónur og er þar með talinn virðisaukaskattur. Samkvæmt 164. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála telst kostnaður vegna aðstoðar túlks ekki til sakarkostnaðar og verður ákærði því ekki dæmdur til greiðslu þess kostnaðar, en hann nemur 5.396 krónum samkvæmt yfirliti sækjanda.

Dóm þennan kveður upp Ragnheiður Bragadóttir dómstjóri. Uppkvaðning dómsins hefur dregist vegna embættisanna dómarans.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 30 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

                Ákærði greiði sakarkostnað að fjárhæð 170.000 krónur, þar af málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Jóns Jónssonar hdl. að fjárhæð 165.000 krónur.