Mánudaginn 20. ágúst 2001:
Nr. 259/2001.	Björn Ingi Gíslason Gylfi Þór Gíslason Ámundi Reynir Gíslason Regína Hanna Gísladóttir og Ingigerður Kristín Gísladóttir (Guðjón Ægir Sigurjónsson hdl.) gegn Eggert Jóhannessyni (enginn)

 

Kærumál. Málskostnaður. Eignardómsmál.

E, eigandi 17/18 hluta fasteignar höfðaði eignardómsmál samkvæmt 122. gr. laga nr. 91/1991 til viðurkenningar á eignarrétti sínum að 1/18 hluta fasteignar sem afsal til hans náði ekki til. Systkinin B, G, Á, R og I, sem selt höfðu E sína eignarhluta í fasteigninni, lögðu fram greinargerð um varnir. Óskaði E síðar eftir niðurfellingu málsins en B og systkini hans héldu til streitu kröfu um málskostnað. Með úrskurði héraðsdóms var málið fellt niður og E dæmdur til greiðslu 40.000 kr. í málskostnað. B og systkini hans kærðu úrskurð þennan og kröfðust hærri fjárhæðar. Talið var að hvorki varnir B og systkina hans gegn kröfu E né krafa þeirra um málskostnað hefði átt réttmætt erindi inn í málið, enda hefðu þau enga lögvarða hagsmuni haft af því hver yrðu afdrif eignarréttar að þeim 1/18 hluta í fasteigninni sem krafa E laut að, þar sem þau höfðu áður afsalað sínum eignarhlutum til E. E hafði ekki kært niðurstöðu úrskurðar héraðsdóms fyrir sitt leyti. Varð hún því að standa óröskuð.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Markús Sigurbjörnsson, Árni Kolbeinsson og Gunnlaugur Claessen.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 27. júní 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. júlí sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 14. júní 2001, þar sem sóknaraðilum var ákveðinn málskostnaður að fjárhæð 40.000 krónur úr hendi varnaraði í máli, sem þá var fellt niður. Kæruheimild er í g. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að varnaraðili verði dæmdur til að greiða þeim hærri fjárhæð en áður getur í málskostnað fyrir héraðsdómi, svo og kærumálskostnað.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

 

 

I.

Samkvæmt gögnum málsins lést Gísli Sigurðsson, sem var síðast til heimilis að Kirkjuvegi 17 á Selfossi, hinn 6. júní 1973. Með erfðafjárskýrslu 27. maí 1974 tóku sóknaraðilar, sem voru börn Gísla, arf eftir hann ásamt eftirlifandi eiginkonu hans, Rannveigu Sigurbjörnsdóttur, og dóttur hans, Huldu Gísladóttur. Í skiptayfirlýsingu 8. september 1979, sem var þinglýst 23. október sama árs, kom fram að sóknaraðilar hafi við skipti á dánarbúi Gísla tekið að arfi hvert um sig 1/18 hluta af fasteigninni Kirkjuvegi 17 á Selfossi. Rannveig Sigurbjörnsdóttir hafi fengið í búshluta og að arfi 12/18 hluta eignarinnar, en Hulda Gísladóttir, sem hafi látist 16. júlí 1974 og síðast átt heimili á nánar tilteknum stað í Englandi, hafi tekið að arfi 1/18 hluta hennar. Tekið var fram í yfirlýsingunni að hún ætti tvo nafngreinda syni, fædda á árunum 1963 og 1967.

Með samningi 8. september 1979 seldu sóknaraðilar ásamt Rannveigu Sigurbjörnsdóttur varnaraðila 17/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17 fyrir samtals 12.750.000 krónur. Í samningnum sagði jafnframt eftirfarandi: „Kaupanda er kunnugt að sá 1/18 hluti hússins sem ekki er seldur með samningi þessum féll í arf til Huldu Gísladóttur samkvæmt erfðafjárskýrslu dags. 27. maí 1974 en hún lézt 16. júlí 1974 áður en skiptayfirlýsingu yrði þinglýst. Erfingjar hennar munu vera 2 börn hennar ófjárráða til heimilis í Englandi. Kaupandi skuldbindur sig til að kaupa eignarhluta þeirra fyrir að minnsta kosti krónur 750.000 ... og greiða þá fjárhæð innan þriggja mánaða frá því að heimildarmaður að sölu eignarhlutans gerir kröfu þar um, ásamt almennum innlánsvöxtum banka af fjárhæðinni frá afhendingardegi hússins til greiðsludags. Erfingjar Huldu skulu um alla tíð vera undanþegnir þátttöku í kostnaði við viðhald og endurbætur hússins. Þá skal kaupandi og greiða skatta og skyldur af öllu húsinu, enda má ætla að kaupandi nýti eignarhluta þeirra og njóti endurbóta á honum þegar hann kaupir.” Varnaraðili fékk afsal fyrir 17/18 hluta eignarinnar 20. nóvember 1981 og var því þinglýst 12. janúar 1982. Samkvæmt gögnum málsins tilheyrir eignarhlutinn honum enn.

Dómstjóri Héraðsdóms Suðurlands gaf út 29. desember 2000 stefnu í máli þessu, sem varnaraðili höfðaði sem eignardómsmál samkvæmt 122. gr. laga nr. 91/1991. Í henni krafðist varnaraðili viðurkenningar á eignarrétti sínum að þeim 1/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17, sem fyrrnefnt afsal til hans náði ekki til. Í stefnunni voru í meginatriðum færð þau rök fyrir kröfu varnaraðila að hann hafi allt frá gerð kaupsamningsins 8. september 1979 um 17/18 hluta eignarinnar farið með full umráð hennar og réttur hans til hennar allrar aldrei verið vefengdur. Erfingjar Huldu Gísladóttur hafi aldrei gefið sig fram og ekki hafi tekist að ná til þeirra þrátt fyrir eftirgrennslan. Var í stefnunni vísað um lagarök til 1. gr., sbr. 1. mgr. 2. gr., 3. gr. og 6. gr. laga nr. 46/1905 um hefð. Málið var þingfest 21. febrúar 2001 og var þá sótt þing af hálfu sóknaraðila, sem lögðu fram greinargerð um varnir í því 4. apríl 2001. Í þinghaldi 14. júní sama árs óskaði varnaraðili eftir að fella málið niður. Sóknaraðilar héldu til streitu kröfu um málskostnað og gekk hinn kærði úrskurður sama dag, þar sem málið var fellt niður og varnaraðili dæmdur til að greiða málskostnað, sem áður er getið.

II.

Krafan, sem varnaraðili gerði í málinu um eignardóm, laut eins og fyrr segir að 1/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17 á Selfossi, en hann féll að arfi til Huldu Gísladóttur samkvæmt áðurnefndri skiptayfirlýsingu 8. september 1979. Að réttu lagi ætti sá eignarhluti enn að teljast þinglýst eign hennar, þótt getið hafi verið um andlát hennar í skiptayfirlýsingunni og nöfn sona hennar þar greind, en um þinglýstar eignarheimildir að fasteigninni er fyrirliggjandi þinglýsingarvottorð ekki skýrt. Sneri málsókn varnaraðila þannig gagngert að hagsmunum þeirra, sem gætu leitt eignarrétt að fasteigninni frá Huldu. Sóknaraðilar hafa á hinn bóginn ekki sýnt fram á að þeir geti átt lögvarða hagsmuni af því hver yrðu afdrif eignarréttar Huldu eða erfingja hennar að umræddum hluta í fasteigninni, enda höfðu þau sem áður segir afsalað sínum eignarhlutum til varnaraðila 20. nóvember 1981. Áttu því hvorki varnir sóknaraðila gegn kröfu varnaraðila né krafa þeirra um málskostnað réttmætt erindi inn í málið.

Varnaraðili hefur ekki kært niðurstöðu hins kærða úrskurðar um málskostnað fyrir sitt leyti. Verður hún því að standa óröskuð.

Kærumálskostnaður dæmist ekki.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

 

Úrskurður héraðsdóms Suðurlands 14. júní 2001

    Mál þetta hefur Eggert Jóhannesson, kt. 310839-4349, Kirkjuvegi 17, Selfossi, höfðað með opinberri stefnu, birtri í Lögbirtingablaði miðvikudaginn 17. janúar 2001 á hendur hverjum þeim sem telur til réttar yfir 1/18 hluta fasteignarinnar nr. 17 við Kirkjuveg á Selfossi, í heild eða að hluta. 

    Til varna tóku Björn Ingi Gíslason, kt. 020946-2379, Grashaga 17, Selfossi, Gylfi Þór Gíslason, kt. 211249-2799, Austurvegi 21 b, Selfossi,  Ámundi Reynir Gíslason, kt. 060724-4159, Hlíðarhvammi 8, Kópavogi, Regína Hanna Gísladóttir kt. 171132-4019, Markarflöt 9, Garðabæ og Ingigerður Kristín Gísladóttir, kt. 110128-6819, Prestbakka 7, Reykjavík.

    Dómkröfur stefnanda eru þær að með dómi verði viðurkenndur eignarréttur stefnanda að 1/18 hluta fasteignarinnar nr. 17 við Kirkjuveg á Selfossi, auk þess sem gerð er krafa um málskostnað á hendur hverjum þeim sem að réttarfarslögum kunni að gerast aðilar að máli þessu. 

    Í skjali sem lagt var fram af hálfu stefnanda við þingfestingu málsins og stefnandi kallar framhaldsstefnu, segir að með því sé höfð uppi ný krafa, varakrafa, í málinu, á þá leið að dómurinn viðurkenni rétt stefnanda í máli þessu til þess að krefjast uppboðs til slita á sameign á fasteigninni.  Engum er stefnt vegna kröfu þessarar og er ekki að sjá að meint framhaldsstefna hafi verið birt fyrr en með framlagningu í dómi. 

    Í greinargerð gera stefndu þær kröfur aðallega að öllum kröfum stefnanda verði vísað frá dómi en til vara að kröfum stefnanda verði hafnað.  Þá gera stefndu kröfu um málskostnað að skaðlausu. 

    Sótt var þing af hálfu Ásdísar Erlu Guðjónsdóttur, kt. 240973-3369 (sic), og Sölva Rafns Rafnssonar, kt. 250668-5899, Kirkjuvegi 17, Selfossi, þar sem lögmaður þeirra samþykkir fyrir þeirra hönd kröfur stefnanda í frumsök og framhaldssök málsins.  Þau gera ekki kröfur í málinu en samkvæmt framlögðum kaupsamningi, dags. 22.12.2000, keyptu þau umdeilda fasteign af stefnanda málsins og skyldi afhendingardagur eignarinnar vera 17. janúar 2001.  Kaupsamningnum ásamt viðfestu samkomulagi var þinglýst 29. desember 2000.  

 

Málavextir:

    Með erfðafjárskýrslu, dags. 27. maí 1974, lauk skiptum á dánarbúi Gísla Sigurðssonar, síðast til heimilis að Kirkjuvegi 17, Selfossi, f. 24. desember 1896, látinn 6. júní 1973.  Þann 23. október 1979 var skiptayfirlýsing, dags. 8. september 1979, móttekin til þinglýsingar hjá Sýslumanninum í Árnessýslu og innfærð í þinglýsingabækur 30. október sama ár.  Undir skýrsluna rita eiginkona Gísla heitins, Rannveig Sigurbjörnsdóttir,  og eftirtalin börn hans, Ámundi B. Gíslason, sem ritar jafnframt undir fyrir hönd Huldu Gísladóttur, Ingigerður Gísladóttir, Gylfi Þór Gíslason, Regína Gísladóttir og Björn Gíslason.  Í skiptayfirlýsingunni kemur fram að fasteign db. Gísla Sigurðssonar, húsið nr. 17 við Kirkjuveg á Selfossi, komi að 17/18 hlutum í hlut eftirlifandi eiginkonu hans og barna hans, þeirra Ámunda R., Ingigerðar K., Regínu Hönnu, Björns og Gylfa Þórs.  Þá kemur einnig fram að 1/18 hluti eignarinnar hafi fallið til Huldu Gísladóttur, búsettrar á Englandi, en hún lést þar í landi þann 16. júlí 1974.  Börn hennar eru tilgreind Marcel Smith, f. 19. 12. 1963, og Kenneth Már Smith, f. 28. 06.1967. 

    Með kaupsamningi dags. 8. september 1979, keypti stefnandi 17/18 hluta fasteignarinnar af eiginkonu Gísla og börnum hans, Ámunda, Ingigerði, Regínu, Birni og Gylfa.  Kaupsamningnum var ekki þinglýst.  Í samningnum er getið um eignarhluta Huldu Gísladóttur samkvæmt erfðafjárskýrslu.  Afsal vegna sölunnar er dagsett 30. nóvember 1981 og innfært í þinglýsingabækur 13. janúar 1982.  

    Stefnandi byggir kröfur sínar á því að þau rúm 21 ár sem liðin séu frá útgáfu nefnds kaupsamnings um fasteignina, hafi enginn erfingi Huldu Gísladóttur gefið sig fram og liggi ekki fyrir upplýsingar um það hvort kjörsynir hennar séu á lífi í dag.  Fullyrðir stefnandi að lögmaður barna Gísla, Einar Sigurðsson hrl., sem nú er látinn, hafi reynt að hafa upp á sonum hennar án árangurs. 

    Stefndu kveðast hafa tekið til varna á þeim grundvelli að þeir kunni að eiga erfðarétt að eignarhluta Hulda, eigi hún ekki erfingja á lífi. 

 

Forsendur og niðurstaða:

    Eins og stefna er úr garði gerð má fallast á með stefndu að þeir hafi mátt ætla að þeir kynnu að hafa réttar að gæta í málinu.  Er því ekki fallist á rök stefnanda gegn málskostnaðarkröfu stefndu, að stefndu hafi sótt þing að ófyrirsynju.  Samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, skal stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað ef mál er fellt niður af annarri ástæðu en þeirri að stefndi efni þá skyldu sem hann er krafinn um í máli.  Ber því að taka málskostnaðarkröfu stefndu til greina.  Með hliðsjón af gangi málsins og málatilbúnaði öllum þykir málskostnaður stefndu til handa hæfilega ákveðinn krónur 40.000, og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.  Málskostnaðurinn greiðist stefndu in solidum.

    Sigríður Ólafdóttir héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

 

Ú r s k u r ð a r o r ð :

    Málið er fellt niður. 

    Stefnandi, Eggert Jóhannesson, greiði stefndu, Birni Inga Gíslasyni, Gylfa Þór Gíslasyni, Ámunda Reyni Gíslasyni, Regínu Hönnu Gísladóttur og Ingigerði Kristínu Gísladóttur, öllum in solidum krónur 40.000 í málskostnað.