Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Greta Baldursdóttir og Benedikt Bogason og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. nóvember 2016, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. nóvember 2016 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi þar til dómur gengur í máli hans, en þó eigi lengur en til föstudagsins 23. desember 2016 klukkan 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þess að allur kostnaður vegna þessa þáttar málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda, verði felldur á ríkissjóð.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Svo sem greinir í hinum kærða úrskurði hefur varnaraðili sætt gæsluvarðhaldi samfellt frá 8. ágúst 2016, fyrst á grundvelli a. liðar 1. mgr. og 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, en frá 28. október sama ár á grundvelli c. liðar 1. mgr. sömu greinar.

Samkvæmt sakavottorði varnaraðila hefur hann frá árinu 2005 hlotið átta dóma og sjö sinnum gengist undir viðurlög með sektargerð lögreglustjóra eða viðurlagaákvörðun fyrir dómi. Er um að ræða eina líkamsárás og tvö auðgunarbrot en önnur mál eru vegna brota gegn lögum um ávana- og fíkniefni og umferðarlögum. Á árinu 2016 hefur varnaraðili þrívegis hlotið dóm. Fyrst var honum gerð fésekt 11. febrúar fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, næst var honum gert 5. apríl að sæta 30 daga fangelsi og loks var honum gert að sæta þriggja mánaða fangelsi skilorðsbundið með dómi Hæstaréttar [...].

Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms hefur sóknaraðili höfðað mál á hendur varnaraðila með ákærum 28. október og 24. nóvember 2016. Fyrri ákæran er vegna hættubrots og vopnalagabrots 5. ágúst 2016 en sú síðari vegna líkamsárásar 27. mars sama ár og vegna ólögmætrar nauðungar 9. júlí það ár. Með þeirri ákæru eru varnaraðila einnig gefin að sök tvö brot gegn umferðarlögum sem hér skipta ekki máli. Þá mun eitt mál frá árinu 2016 vera til rannsóknar hjá lögreglu þar sem varnaraðili er grunaður um auðgunarbrot.

Að virtum sakaferli varnaraðila og með það í huga að nokkuð hefur liðið á milli þeirra mismunandi brota sem honum eru gefin að sök í aðdraganda þess að hann var hnepptur í gæsluvarðhald 8. ágúst 2016 verður ekki talið að ætla megi að hann muni halda áfram brotum meðan málum hans er ólokið. Þá getur ekki skipt máli þótt hann hafi rofið skilorð fyrrgreinds dóms réttarins frá 16. júní 2016, enda hefur varnaraðili setið lengur í gæsluvarðhaldi en svarar til refsingar eftir þeim dómi. Samkvæmt þessu er ekki fullnægt skilyrðum c. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 til að varnaraðila verði áfram gert að sæta gæsluvarðhaldi, sem nú hefur staðið í tæplega fjóra mánuði. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Ákvörðun um sakarkostnað bíður efnisdóms í þeim sakamálum sem sóknaraðili hefur höfðað á hendur varnaraðila, sbr. 1. mgr. 217. gr. laga nr. 88/2008, og kærumálskostnaður verður ekki dæmdur, sbr. 3. mgr. 220. gr. laganna.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. nóvember 2016.

Héraðssaksóknari hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði, með vísan til c-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að X, kt. [...], verði gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi þar til dómur fellur í máli hans, þó eigi lengur en til föstudagsins 23. desember 2016, kl. 16:00.

Í greinargerð héraðssaksóknara kemur fram að embættinu hafi borist þann 7. október sl. rannsóknargögn lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu í máli nr. 007-2016-45294 og hefur héraðssaksóknari höfðað sakamál á hendur ákærða með ákæru dagsettri, 28. október sl., þar sem ákærða X er gefið að sök hættubrot og vopnalagabrot, með því að hafa að kvöldi 5. ágúst sl. við söluturninn [...] við [...] í Reykjavík, á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi og heilsu A og B auk fjölda annarra óþekktra vegfarenda í stórfelldan háska með því að hleypa af skoti úr afsagaðri haglabyssu af gerðinni Winchester á almannafæri og beint byssunni skáhalt upp á við og í áttina að fyrrnefndum aðilum eftir að hafa lent í átökum við A. Við mat á háttsemi ákærða X telur héraðssaksóknari að það verði að horfa til þess að þegar ákærði skaut af haglabyssunni var hann staddur í miðri íbúðabyggð þar sem fjöldi fólks var á ferli og þar á meðal börn og ungmenni og þá var vopnið breytt með þeim hætti að eiginleikar vopnsins voru hættulegri en ella. Hættubrotið getur varðað allt að 4 ára fangelsi en stórfelld eða margítrekuð vopnalagabrot geta varðað allt að 6 ára fangelsi og við mat á stórfelldu vopnalagabroti er m.a. litið til þess hversu mikil hætta hlaust af brotinu og hversu hættulegu vopni var beitt, sbr. seinni málsliður 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998. Ákærði X hefur fram til þessa hjá lögreglu neitað sök hvað þetta sakarefni varðar.

Að auki hafi héraðssaksóknari nú gefið út aðra ákæru á hendur ákærða X sem sé dagsett 24. nóvember 2016, í þremur ákæruliðum á hendur honum þar sem honum sé gefið að sök í fyrsta ákærulið sérstaklega hættulega líkamsárás þann 27. mars sl., í félagi við meðákærða Y, í öðrum ákærulið fyrir ólögmæta nauðung þann 9. júlí sl. einnig í félagi við meðákærða Y og að lokum fyrir umferðarlagabrot þann 13. febrúar sl. með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis og ávana- og fíkniefna og sviptur ökuréttindum. Öll ofangreind brot sem ákærði X hefur nú verið ákærður fyrir áttu sér stað á 6 mánaða tímabili á árinu 2016 eða frá febrúar mánuði og fram í ágúst.

Ákærði eigi að baki nokkurn sakarferil og hafi átta sinnum hlotið dóma þar af tvisvar í Hæstarétti og eru þetta aðallega dómar fyrir auðgunarbrot, umferðarlagabrot, fíkniefnalagabrot og nú síðast þann [...] sl. var ákærði dæmdur í Hæstarétti í 3 mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir líkamsárás. Sé það mat ákæruvaldsins að ákærði hafi því með brotum sínum þann 9. júlí sl. og 5. ágúst sl. sem hann hefur nú verið ákærður fyrir rofið fyrrnefnt skilorð og mun verða gerð sú krafa að sá dómur verði dæmdur upp til viðbótar þeirri refsingu sem ákærði hlýtur verði hann sakfelldur. Að mati ákæruvaldsins hefur ákærði verið mjög virkur í afbrotum undanfarið en hann hefur þegar hlotið þrjá dóma á árinu 2016 og til viðbótar málum héraðssaksóknara á ákærði X eitt ólokið mál hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu sem einnig er frá árinu 2016 þar sem ákærði er undir rökstuddum grun um að hafa stolið greiðslukorti af manni og misnotað greiðslukortið í kjölfarið og er sú háttsemi ákærða talinn geta varða við 244. gr. og 248. gr. almennra hegningarlaga. Það mál er hins vegar enn til rannsóknar hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Með hliðsjón af ofangreindu er ljóst að ákærði X hefur verið mjög virkur í alvarlegum afbrotum á stuttum tíma.

Að mati ákæruvaldsins sé ákærði undir sterkum grun um að hafa framið þau brot sem í ákærum héraðssaksóknara greinir en brotin geta varðað allt að 16 ára fangelsi. Með vísan til brotaferils ákærða og fjölda alvarlegra brota á skömmum tíma er það mat héraðssaksóknara að yfirgnæfandi líkur séu á því að ákærði muni halda áfram brotastarfsemi fari hann frjáls ferða sinna.

Ákærði hafi sætt gæsluvarðhaldi frá 8. ágúst sl. fyrst á grundvelli a.- liðar 1. mgr. 95. gr. almennra hegningarlaga sbr. úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar um í máli nr. R-247/2016, sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar í máli nr. [...]. Frá 12 ágúst sl. hefur ákærði sætt gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. almennra hegningarlaga, sbr. Hæstaréttardómar nr. [...] og [...] og úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur nr. [...],  töldu bæði Héraðsdómur Reykjavíkur og Hæstiréttur skilyrði 2. mgr. 95. gr. vera uppfyllt í öll skiptin enda beindist rannsókn málsins að broti ákærða sem kunni að varða allt að ævilöngu fangelsi og töldu dómstólarnir báðir að sterkur grunur væri að ákærði hefði framið slíkt afbrot. Mat héraðssaksóknara á gögnum málsins er hins vegar með þeim hætti að hann telur að heimfæra eigi brot ákærða X undir 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga sem varðar allt að 4 ára fangelsi frekar en 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga sem varðar allt að ævilöngu fangelsi og því séu ekki lengur skilyrði til þess að ákærði sæti gæsluvaðhaldi á grundvelli fyrrgreindrar 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála.

Hins vegar með vísan til framangreinds sé það mat héraðssaksóknara að sakarferill ákærða og þau brot sem hann er nú ákærður fyrir og undir rökstuddum grun um að hafa framið á skömmum tíma á þessu ári og með því m.a. rofið skilorð dóms sem hann hlaut í júní sl. gera það að verkum að skilyrði c. liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála séu uppfyllt að öllu leyti. Með vísan til þess er þess krafist að krafan nái fram að ganga. 

Niðurstaða

Í kröfu héraðssaksóknara er lýst þeim brotum sem ákærði er grunaður um að hafa framið á tímabilinu frá febrúar til ágúst sl. Með hliðsjón af þeim brotum og þeirri staðreynd að ákærði X hefur setið í gæsluvarðhaldi frá 6. ágúst sl. eftir að hann var handtekinn í tengslum við skotárásina við Leifasjoppu sem gerð var 5. ágúst sl., sbr. ákæru frá 28. október, er nokkuð ljóst að ákærði X hefur að því er virðist verið mjög virkur í alvarlegum afbrotum á fremur stuttum tíma. Búið er að ákæra í framangreindum málum, en það var gert með ákæru í gær 24. nóvember. Þá upplýsti aðstoðarsaksóknari aðspurður, að enn er til rannsóknar atvik frá 30. apríl sl. þar sem ákærði er grunaður um að hafi stolið greiðslukorti og nýtt í eigin þágu.

Ákærði er undir rökstuddum grun um brot sem varða fangelsisrefsingu eins og lögregla hefur skýrt og ákært hefur verið fyrir með ákærum útgefnum 28. október og 24. nóvember 2016. Að auki er enn til rannsóknar eitt fjármunabrot. Þegar litið er til málavaxta og sakaferlis ákærða, sem lýst er í kröfu lögreglu, er það mat dómsins að ætla megi að ákærði muni halda áfram brotum á meðan framangreindum málum hans er ekki lokið. Fallist er því á með sóknaraðila að skilyrði c-liðar 1. mgr. 95. gr. laga 88/2008 um meðferð sakamála, séu uppfyllt. Verður þannig ekki haggað því mati sem sami dómstóll lagði á mál ákærða þegar úrskurður gekk 28. október sl. í málinu nr. [...], þar sem gæsluvarðhald var framlengt til dagsins í dag með vísan til sama lagaákvæðis. Horft verður og til þess, að Hæstiréttur hefur komist að þeirri niðurstöðu að sú háttsemi sem ákærða var fyrir útgáfu ákæru 28. október sl., gefin að sök, væri þess eðlis að réttlætti gæsluvarðhald á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. 

Krafa sóknaraðila um gæsluvarðhald er því tekin til greina eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákærði, X, kt. [...], skal áfram sæta  gæsluvarðhaldi þar til dómur fellur í máli hans, þó eigi lengur en til föstudagsins 23. desember 2016, kl. 16:00.