Föstudaginn 31. maí 2013.
Nr. 342/2013.	Samtök atvinnulífsins vegna Landssambands íslenskra útvegsmanna (Ragnar Árnason hdl.) gegn Alþýðusambandi Íslands fyrir hönd aðildarfélaga þess (Magnús M. Norðdal hrl.)

Kærumál. Félagsdómur. Dómstóll. Aðild. Lögvarðir hagsmunir. Frávísunarkröfu hafnað.

Kærður var úrskurður Félagsdóms þar sem hafnað var kröfu S um að máli A á hendur sér yrði vísað frá dómstólnum. A hafði höfðað málið fyrir hönd aðildarfélaga sinna gegn S vegna L og krafist þess meðal annars að viðurkennt yrði að sú aðgerð að beina því til útgerðarmanna að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag árið 2012 og beina þeim þess í stað til Reykjavíkurhafnar til að mótmæla fyrirhugaðri lagasetningu hefði brotið gegn lögum nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. S krafðist þess að málinu yrði vísað frá því krafa A fæli í sér að leitað væri lögfræðilegrar álitsgerðar dómstóla. Talið var að sakarefni málsins félli skýrt og ótvírætt undir verkefni Félagsdóms. Var frávísunarkröfunni því hafnað, enda þóttu aðildarreglur ekki standa því í vegi að málið fengi efnismeðferð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Markús Sigurbjörnsson, Árni Kolbeinsson, Eiríkur Tómasson, Gunnlaugur Claessen og Ingibjörg Benediktsdóttir.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. maí 2013, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Félagsdóms 6. maí 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að máli varnaraðila á hendur honum yrði vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. tölulið 67. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur með síðari breytingum. Sóknaraðili krefst þess að málinu verði vísað frá Félagsdómi. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Félagsdómi og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Samtök atvinnulífsins vegna Landssambands íslenskra útvegsmanna, greiði varnaraðila, Alþýðusambandi Íslands fyrir hönd aðildarfélaga þess, 250.000 krónur í kærumálskostnað.

Úrskurður Félagsdóms 6. maí 2013.

                Mál þetta var tekið til úrskurðar um frávísunarkröfu stefnda 9. apríl 2013.

                Málið dæma Arnfríður Einarsdóttir, Gylfi Knudsen, Kristjana Jónsdóttir, Valgeir Pálsson og Lára V. Júlíusdóttir.

                Stefnandi er Alþýðusamband Íslands, Sætúni 1, Reykjavík, f.h. aðildarfélaga þess.

                Stefndi er Samtök atvinnulífsins, Borgartúni 35, Reykjavík, vegna Landssambands íslenskra útvegsmanna, Borgartúni 35, Reykjavík.

                Dómkröfur stefnanda

                Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

1. Að viðurkennt verði að sú aðgerð stefnda, að beina því til félagsmanna sinna þann 2. júní 2012 að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag þann 3. júní 2012 og beina þeim þess í stað til Reykjavíkurhafnar þann 7. júní 2012 í mótmælaskyni gegn frumvörpum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til breytinga á lögum um stjórn fiskveiða og veiðigjöld, hafi brotið gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.
2. Að stefndi verði dæmdur til greiðslu sektar samkvæmt 70. gr., sbr. 65. gr., laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.
3. Að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati réttarins.

Dómkröfur stefnda 

                Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi þess að í báðum tilvikum verði stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins.

                Málavextir

Hinn 26. mars 2012 voru lögð fyrir Alþingi tvö frumvörp þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Annars vegar var um að ræða frumvarp til nýrra heildarlaga um stjórn fiskveiða og hins vegar frumvarp til nýrra heildarlaga um veiðigjöld sem varð að lögum nr. 74/2012 um veiðigjald hinn 26. júní 2012. Lagðist stefndi gegn samþykkt frumvarpanna, m.a. með auglýsingum í prent- og ljósvakamiðlum.

Með fréttatilkynningu 2. júní 2012 beindu stefndi og aðildarfélög hans því til félagsmanna sinna að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag hinn 3. júní 2012 vegna þeirrar alvarlegu stöðu í íslenskum sjávarútvegi sem talin var blasa við yrðu nefnd frumvörp um stjórn fiskveiða og veiðigjöld að lögum. Stefnandi mótmælti fyrirhuguðum aðgerðum stefnda sem ólögmætum með útgefnum yfirlýsingum 4. og 5. júní 2012 með vísan í 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Starfsgreinasamband Íslands tók einnig undir mótmælin. Stefndi svaraði mótmælum stefnanda með yfirlýsingu á vefsíðu sinni þar sem aðgerðin var sögð lögmæt. Hinn 6. júní 2012 boðaði stefndi til svonefnds samstöðufundar þar sem átti að „hvetja stjórnvöld að samþykkja ekki fyrirliggjandi frumvörp um stjórn fiskveiða og veiðigjöld óbreytt án vandaðrar vinnu og víðtæks samráðs“. Stefnandi mótmælti aðgerðum stefnda og vinnubrögðum hans við að vinna málstað sínum framgang og ítrekaði þá skoðun sína að hann teldi stefndu brjóta gróflega gegn þeim reglum sem gilda um samskipti aðila á vinnumarkaði.  

Að morgni 7. júní 2012 komu skip aðildarfélaga stefnda inn í Reykjavíkurhöfn þar sem þau lögðust að bryggju og þeyttu flautur sínar. Síðar sama dag hófst samstöðufundur stefnda á Austurvelli. Þegar honum lauk héldu skipin ýmist til veiða eða til heimahafnar.

Stefnandi telur að aðgerðir stefnda hafi falið í sér ólögmæta pólitíska vinnustöðvun sem brjóti gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, og hafi haft neikvæðar afleiðingar fyrir félagsmenn aðildarfélaga hans. Taldi stefnandi sig því knúinn til að höfða mál þetta gegn stefnda til viðurkenningar á ólögmæti stöðvunar fiskiskipaflotans dagana 4.-7. júní 2012.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir dómkröfur sínar á því að stefndi hafi með samstilltri aðgerð, sem komið hafi til framkvæmda dagana 4.-7. júní 2012 og teljist sem vinnustöðvun í skilningi 19. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, sbr. 4. gr. laga nr. 75/1996, brotið gegn 2. tl. 17. gr. nefndra laga nr. 80/1938.

Í 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur sé kveðið á um að aðilum vinnumarkaðarins sé óheimilt að fara í vinnustöðvun til að knýja stjórnvöld til ákveðinna athafna eða athafnaleysis. Af gögnum málsins megi sjá að stefndi telji að aðgerðir hans dagana 4.-7. júní 2012 hafi verið lögmætar þar sem þær hafi ekki falið í sér vinnustöðvun eins og það hugtak sé skilgreint í nefndum lögum nr. 80/1938, nánar tiltekið í 19. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 75/1996. Þessu er stefnandi ósammála og telur umræddar aðgerðir stefnda ólögmætar af þeirri ástæðu að stefndi hafi gerst brotlegur gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur.

Stefnandi telur lögskýringargögn og dómafordæmi sýna að hugtakið vinnustöðvun í skilningi laga nr. 80/1938 skuli túlka rúmt og lög nr. 75/1996 til breytinga á framangreindum lögum nr. 80/1938 renni enn frekari stoðum undir þann skilning. Í 4. gr. framangreindra breytingarlaga hafi hugtakið vinnustöðvun í skilningi laga nr. 80/1938 verið skilgreint. Sé ljóst af lögskýringargögnum með breytingarlögum nr. 75/1996 að ætlun löggjafans hafi verið sú að skilgreina hugtakið vinnustöðvun rýmra en svo, að þar séu eingöngu undir hefðbundnar verkfalls- og verkbannsaðgerðir og augljóst sé að aðgerð, sem feli í sér í stöðvun fiskiskipaflota Íslands í nokkra daga falli þar undir. Framangreindu til stuðnings vísar stefnandi til skýringa með 5. gr. frumvarpsins sem varð að nefndum breytingarlögum nr. 75/1996 en 5. gr. frumvarpsins hafi í kjölfar þinglegrar meðferðar á frumvarpinu orðið að 4. gr. laga nr. 75/1996. Í skýringunum segi m.a: „…aðgerðir, hvort heldur er af hálfu atvinnurekenda eða launamanna, sem jafna má til vinnustöðvana, teljast einnig til vinnustöðvana, svo og verkbönn atvinnurekenda. Það á við um allar vinnustöðvanir sem gerðar eru á félagslegum grunni til að ná fram sameiginlegu markmiði, hvort heldur er af stéttarfélagi, starfsmönnum sjálfum eða atvinnurekendum. Aðgerðir, svo sem verkbönn, verkföll, yfirvinnubönn, hægagangur, ráðningarbönn og fjöldauppsagnir, teljast því til vinnustöðvana í skilningi laganna séu þær gerðar í sameiginlegum tilgangi. Aðeins er hér um auðkennatalningu að ræða enda ekki unnt að telja upp með tæmandi hætti hvaða aðgerðir af hálfu atvinnurekenda eða launafólks geta flokkast undir rof á friðarskyldu sem jafna má til eiginlegrar vinnustöðvunar.“ 

Stefnandi telur rúma túlkun á hugtakinu vinnustöðvun hafa verið staðfesta enn frekar í dómaframkvæmd Félagsdóms og vísar um það til dóma réttarins í málum nr. 7/1999 og 1/2002.

Stefnandi kveður gögn málsins bera vott um að frumkvæði að því að fiskiskipafloti landsins var stöðvaður dagana 4.-7. júní 2012 hafi komið frá stefnda og vísar því til stuðnings til fréttatilkynningar stefnda frá 2. júní þar sem fram komi skýr boð um vinnustöðvun. Tilkynningin verði ekki skilin öðruvísi en að þar hafi verið um að ræða aðgerð sem gerð hafi verið á félagslegum grunni til að ná fram sameiginlegu markmiði. Hafi það mikið vægi í málinu að umrædd stöðvun fiskiskipaflotans hafi verið að frumkvæði stefnda, enda megi leiða af niðurstöðu Félagsdóms í máli nr. 7/1999 að það hafi haft verulega þýðingu við matið á því, hvort ákveðnar aðgerðir aðila vinnumarkaðarins skuli túlka sem vinnustöðvun í skilningi 19. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Í framangreindu máli hafi Félag íslenskra leikskólakennara verið sýknað af kröfu stefnanda í máli um brot á friðarskyldu í ljósi fjöldauppsagna leikskólakennara í sveitarfélaginu Árborg og hafi niðurstaða dómsins m.a. byggst á því að ekki hafi verið sýnt fram á að stefndi, sem stéttarfélag, hafi staðið að fjöldauppsögnunum. Frá þessu dómafordæmi megi gagnálykta á þann veg að hefði verið sýnt fram á að stefndi í málinu hefði staðið að fjöldauppsögnunum, hefði verið um að ræða ólögmæta vinnustöðvun. Stefnandi telur að tilkynning stefnda frá 2. júní 2012, um að fiskiskipaflotinn skuli stöðvaður, sýni fram á að stefndi, sem heildarsamtök útgerðarmanna, hafi staðið að vinnustöðvun stefnda dagana 4.-7. júní 2012.

Stefnandi bendir á að gögn málsins beri með sér að sú aðgerð stefnda að stöðva fiskiskipaflota landsins dagana 4.-7. júní 2012 hafi verið samræmd og ekki einungis unnin að frumkvæði stefnda, heldur hafi öll upplýsingamiðlun og samræming farið fram í gegnum stefnda. Samræmingaraðgerðir og upplýsingamiðlun af hálfu stefnda dagana fyrir stöðvun fiskiskipaflotans og á meðan á stöðvuninni stóð, sýni fram á að aðgerðin hafi verið félagsleg og til þess fallin að misbeita lögákveðnum úrræðum aðila vinnumarkaðarins til að vinna kröfum sínum framgang í vinnudeilum.

Stefnandi byggir á því að stöðvun fiskiskipaflotans hafi ekki verið nauðsynleg til þess að halda svonefndan samstöðufund og hafi stefndi haft fjölmargar aðrar leiðir til að vinna málsstað sínum framgang gagnvart stjórnvöldum. Svokallaður samstöðufundur, sem stefndi hafi boðað til 7. júní 2012, sé aðgerð sem stefnandi geri ekki athugasemd við. Sú aðgerð hins vegar að stöðva fiskiskipaflota landsins umrædda daga með miðlægum og samræmdum boðum sé að mati stefnanda óskyld og ónauðsynleg aðgerð sem aðdragandi samstöðufundar, enda felist í henni brot gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Ólögmæt vinnustöðvun verði ekki réttlætt með því að nauðsyn hafi falist í því að stöðva fiskiskipaflotann í þeim tilgangi að nota skipin sem samgöngutæki fyrir starfsmenn stefnda sem voru tilbúnir að styðja málstað stefnda. Útgerðarmenn eigi fullan rétt á að viðra skoðanir sínar opinberlega en hvorki hnígi efnahagslegar né aðrar skynsamlegar ástæður fyrir því að stöðva fiskiskipaflota landsins í tengslum við títtnefndan samstöðufund 7. júní 2012 í Reykjavík. Þvert á móti telji stefnandi að stefndi hafi notað fundinn í þeim tilgangi að dulbúa ólögmæta pólitíska vinnustöðvun dagana á undan.

Stefnandi telur að sú óhefðbundna notkun á atvinnutækjum (fiskiskipum) sem stefndi notaði við aðgerðir sínar dagana 4.-7. júní 2012 leiði til þess að um sé að ræða vinnustöðvun í skilningi 19. gr. laga nr. 80/1938. Það feli í sér sérstaka og óhefðbundna notkun á atvinnutækjum að sigla tugum fiskiskipa til Reykjavíkur dagana 6. og 7. júní og þeyta flautur skipanna í þeim tilgangi að vekja á sér athygli og valda með því íbúum Reykjavíkur ónæði. Aðgerðin hafi að mati stefnanda jafnframt hamlað almennri umferð í höfninni þar sem ekki hafi allir sem vildu getað lagt skipum sínum við bryggju. Framangreind háttsemi stefnda, í ljósi samræmdrar stöðvunar fiskiskipaflotans nokkrum dögum áður, bendi til þess að aðgerðir stefnda hafi verið ætlaðar til þess að nota atvinnutæki (fiskiskip) til þess að valda almennri röskun og óþægindum í því skyni að hafa áhrif á ákvörðun stjórnvalda. Telur stefnandi  að slík notkun á atvinnutækjum hafi ekki bara táknræn áhrif heldur hafi þær jafnframt, eðli málsins samkvæmt, verið pólitískar og haft í för með sér almenna röskun á starfsemi við hafnarsvæðið sem og óþægindi fyrir nærumhverfið.

Stefnandi byggir á því að óumflýjanlega hafi stöðvun heils fiskiskipaflota í nokkra daga víðtækar afleiðingar. Afleiðingarnar komi fram með ýmsum hætti á hinar ýmsu atvinnugreinar sem og sjávarútveginn í heild sinni. Fjölmargar atvinnugreinar eigi lifibrauð sitt undir sjávarútvegi, sem sé stærsta atvinnugrein þjóðarbúsins, og því hafi aðgerð stefnda haft víðtæk áhrif á öll þau störf og þjónustu sem með beinum og óbeinum hætti tengist sjávarútvegi. Beri að draga inn í þetta mat að félagsmenn stefnda hafi, á grundvelli aflaheimilda, einkarétt til fiskveiða á fiskimiðum í landhelgi Íslands og því hafi aðgerðir stefnda dagana 4.-7. júní 2012 í raun falið í sér nær algjöra stöðvun á fiskveiðum við Ísland með tilheyrandi beinum og óbeinum áhrifum á íslenskt atvinnulíf. Stefnandi bendir á að 85% af fyrirtækjunum, sem eigi aðild að LÍÚ, eigi jafnframt og reki fiskvinnslustöð/stöðvar og megi því leiða líkur að því að umrædd vinnustöðvun stefnda hafi haft neikvæð áhrif á landverkafólk.  

Stefnandi er ósammála þeirri túlkun stefnda, sem fram komi í fréttatilkynningu 4. júní 2012, að vanefndir á skyldum gagnvart starfsmönnum sé efnisskilyrði í hugtakinu vinnustöðvun eins og það horfi við vinnuveitendum. Nægilegt sé að leiða líkur að því að samstillt og félagsleg aðgerð heildarsamtaka sem jafna megi til vinnustöðvunar hafi í för með sér tjón eða geti haft í för með sér tjón. Sú aðgerð að stöðva heilan fiskiskipaflota í fjóra sólarhringa hljóti eðli máls að fela í sér tjón eða verið ætlað að valda tjóni öllum þeim sem með beinum eða óbeinum hætti starfi við sjávarútveg, sem séu félagsmenn í öllum aðildarfélögum stefnanda. 

Um sektarkröfu sína vísar stefnandi til þess að stefndi hafi með hátterni sínu brotið svo gróflega gegn tilvitnuðum ákvæðum laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, að óhjákvæmilegt sé að dæma hann til sektargreiðslu samkvæmt 70. gr., sbr. 65. gr., laga nr. 80/1938. Í broti stefnda hafi falist einbeittur vilji til þess að misnota lögákveðin þvingunarúrræði aðila vinnumarkaðarins. Brotið hafi verið fullframið þegar miðlæg boðun barst frá stefnda um stöðvun fiskiskipaflotans hinn 2. júní 2012 og skilyrði til málshöfðunar fyrir brot gegn 2. tl. 17. gr. því fyrir hendi frá þeim tíma. Stefnandi hafi mótmælt aðgerðum stefnda og gefið út varnaðarorð um ólögmæti þeirra sem stefndi hafi látið sem vind um eyru þjóta. Auk framangreinds telji stefnandi að varnaðaráhrif dómsins verði takmörkuð, verði stefnda ekki gert að greiða sekt vegna brots síns á tilvitnuðum 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938. Tjón og almennar neikvæðar afleiðingar stöðvunar fiskiskipaflotans fyrir mest allt launafólk og atvinnulífið í heild sinni hafi verið verulegt og því krefjist stefnandi þess að stefnda verði gert að axla ábyrgð á gjörðum sínum með greiðslu sektar.

Um lagarök vísar stefnandi til laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, einkum 2. tl. 17. gr., sbr. 19. gr. Hvað varðar lögsögu Félagsdóms vísar stefnandi til 1. tölul. 1. mgr. 44. gr. sömu laga og um aðild til 1. mgr. 45. gr. laganna. Stefnandi byggir sektarkröfu sína á 70. gr., sbr. 65. gr., laganna. Málskostnaðarkrafa stefnanda er reist á reglum XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sbr. 65. og 69. gr. laga nr. 80/1938.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefndi byggir aðalkröfu sína um frávísun málsins frá dómi á því að Alþýðusamband Íslands geti ekki átt aðild að máli þessu, hvorki eitt sér né fyrir hönd ótilgreindra aðildarfélaga. Mál verði ekki höfðað fyrir dómstólum nema stefnandi máls sýni fram á að hann hafi lögvarða hagsmuni af úrlausn þess. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann eða aðildarfélög hans hafi slíka hagsmuni og beri því að vísa málinu frá dómi með vísan til 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi kveður það forsendu brots gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938 að aðgerð gegn stjórnvöldum sé í tengslum við vinnustöðvun. Stefnandi eigi ekki aðild að kjarasamningi við stefnda og eigi því síður í kjaradeilu við stefnda. Viðurkenningarkrafa stefnanda feli því í sér, andstætt ákvæði 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, að leitað sé  lögfræðilegrar álitsgerðar dómstóla. Því skuli vísa máli þessu frá dómi.

                Niðurstaða

                Mál þetta er höfðað af Alþýðusambandi Íslands (ASÍ) fyrir hönd aðildarfélaga þess gegn Samtökum atvinnulífsins (SA) vegna Landssambands íslenskra útvegsmanna (LÍÚ). Krefst stefnandi þess „að viðurkennt verði að sú aðgerð stefnda að beina því til félagsmanna sinna þann 2. júní 2012 að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag þann 3. júní 2012 og beina þeim þess í stað til Reykjavíkurhafnar þann 7. júní í mótmælaskyni gegn frumvörpum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til breytinga á lögum um stjórn fiskveiða og veiðigjöld, hafi brotið gegn 2. tl. 17. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur“. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu sektar samkvæmt 70. gr., sbr. 65. gr. laga nr. 80/1938. Varðandi lögsögu Félagsdóms vísar stefnandi til 1. tölul. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938 og hvað aðild snertir til 1. mgr. 45. gr. sömu laga.

                Tildrög málsins er sú ákvörðun stefnda, LÍÚ, og 12 tilgreindra útvegsmannafélaga, aðildarfélaga LÍÚ, sbr. fréttatilkynningu, dags. 2. júní 2012, sem liggur fyrir í málinu, að „[beina] til félagsmanna að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag“, eins og þar segir. Tilefni þessa er í fréttatilkynningunni sagt vera „vegna þeirra alvarlegu stöðu sem blasir við íslenskum sjávarútvegi verði frumvörp til laga um stjórn fiskveiða og veiðigjöld sem nú eru til meðferðar á Alþingi að lögum...“ Stefnandi og Starfsgreinasamband Íslands mótmæltu fyrirhuguðum aðgerðum sem ólögmætum með yfirlýsingum 4. og 5. júní 2012 og vísan til 2. tölul. 17. gr. laga nr. 80/1938, sbr. fyrirliggjandi fréttatilkynningar. Stefndi andmælti þessari túlkun 4. júní 2012 á vefsvæðum sínum, sbr. fyrirliggjandi gögn, þar sem fram kom að umrædd tilmæli LÍÚ og útvegsmannafélaganna til aðildarfyrirtækja sinna væru ekki áskorun um ólögmæta vinnustöðvun, enda myndu viðkomandi fyrirtæki standa við lög- og samningsbundnar skyldur sínar gagnvart starfsmönnum.

                Samkvæmt 14. gr. laga nr. 80/1938 er stéttarfélögum, félögum atvinnurekenda og einstökum atvinnurekendum heimilt að gera verkföll og verkbönn í þeim tilgangi að vinna að framgangi krafna sinna í vinnudeilum og til verndar rétti sínum samkvæmt lögum þessum, með þeim skilyrðum og takmörkunum einum sem sett eru í lögum. Í 15. gr. laganna, sbr. 3. gr. laga nr. 75/1996, er m.a. kveðið á um með hvaða hætti ákvörðun um vinnustöðvun skuli tekin og í 16. gr. er fjallað um boðun vinnustöðvunar. Í 18. gr. laganna er fjallað um framkvæmd vinnustöðvunar og í 19. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 75/1996, er að finna skilgreiningu á vinnustöðvun. Þar kemur fram að vinnustöðvanir í skilningi laganna séu verkbönn atvinnurekenda og verkföll þegar launamenn leggja niður venjuleg störf sín að einhverju eða öllu leyti í því skyni að ná tilteknu sameiginlegu markmiði. Sama gildir um aðrar sambærilegar aðgerðir af hálfu atvinnurekenda eða launamanna sem jafna má til vinnustöðvunar. Samkvæmt 2. tölul. 17. gr. laga nr. 80/1938 er óheimilt að hefja vinnustöðvun ef tilgangur hennar er að þvinga stjórnarvöldin til að framkvæma athafnir, sem þeim lögum samkvæmt ber ekki að framkvæma, eða framkvæma ekki athafnir, sem þeim lögum samkvæmt er skylt að framkvæma, enda sé ekki um að ræða athafnir, þar sem stjórnarvöldin eru aðili sem atvinnurekandi. Gildandi lög um opinbera starfsmenn haldist óbreytt þrátt fyrir þetta ákvæði.

                Stefnandi byggir á því að stefndi hafi með samstilltri aðgerð, sem komið hafi til framkvæmda dagana 3. til 7. júní 2012 og teljist vinnustöðvun í skilningi 19. gr. laga nr. 80/1938, sbr. 4. gr. laga nr. 75/1996, brotið gegn ákvæðum 2. tölul. 17. gr. laga nr. 80/1938.

                Samkvæmt því, sem fram er komið, verður að ganga út frá því að málatilbúnaður stefnanda miði að því í fyrsta lagi að fá viðurkenningu á því að umræddar aðgerðir stefnda, LÍÚ, sem í málinu greinir, teljist vinnustöðvun (verkbann) í skilningi II. kafla laga nr. 80/1938, sbr. einkum 19. gr. laganna. Í öðru lagi leiti stefnandi viðurkenningar á því, að aðgerðirnar sem vinnustöðvun hafi verið ólögmætar þar sem brotið hafi verið gegn 2. tölul. 17. gr. laga nr. 80/1938, enda tilgangurinn að þvinga stjórnarvöld með þeim hætti, sem lýst er, sem brjóti gegn síðastgreindu ákvæði. Stefnandi mótmælir því að aðildarvandkvæði bagi málsóknina.

                Krafa stefnda um frávísun málsins frá dómi byggist á því að stefnandi, ASÍ, geti ekki átt aðild að málinu, hvorki eitt sér né fyrir hönd ótilgreindra aðildarfélaga. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að hann eða aðildarfélög hans hafi lögvarða hagsmuni af úrlausn máls og því beri að vísa málinu frá, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Forsenda brots gegn 2. tölul. 17. gr. laga nr. 80/1938 sé að aðgerð gegn stjórnvöldum sé í tengslum við vinnustöðvun. Stefnandi eigi ekki aðild að kjarasamningi við stefnda og því síður eigi stefnandi í vinnudeilu við stefnda. Viðurkenningarkrafa stefnanda feli því í sér, andstætt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, að leitað sé lögfræðilegrar álitsgerðar dómstóla. Því beri að vísa málinu frá.

                Í 44. gr. laga nr. 80/1938 er fjallað um verkefni Félagsdóms. Samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. lagaákvæðisins er meðal verkefna dómsins að dæma í málum, sem rísa út af kærum um brot á lögum þessum og tjóni, sem orðið hefur vegna ólögmætra vinnustöðvana. Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. laganna er meginreglan um aðild máls fyrir Félagsdómi sú að sambönd verkalýðsfélaga og atvinnurekendafélaga reka fyrir hönd meðlima sinna mál fyrir dóminum. Aðildarreglum um mál fyrir Félagsdómi er ætlað að tryggja að dómar Félagsdóms hafi bindandi gildi, þar á meðal fyrir aðildarsamtök vinnumarkaðarins.

                Enda þótt Félagsdómur sé sérdómstóll og af þeim sökum beri almennt að skýra valdsvið dómsins þrengjandi lögskýringu, verður ekki fram hjá því litið að sakarefni það, sem í máli þessu greinir, fellur skýrt og ótvírætt undir verkefni dómsins svo sem það er markað í 1. tölul. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938. Að því virtu standa ekki rök til þess að vísa málinu frá dóminum, hvorki á þeim grundvelli sem stefndi krefst, né á öðrum grunni. Er frávísunarkröfu stefnda því hafnað, enda þykja aðildarreglur ekki standa því í vegi að málið fái efnismeðferð.

                Rétt þykir að ákvörðun málskostnaðar bíði efnisdóms.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

                Frávísunarkröfu stefnda, Samtaka atvinnulífsins vegna Landssambands íslenskra útvegsmanna, er hafnað.

Málskostnaðarákvörðun bíður efnisdóms.