Nr. 535/2007.	Mánudaginn 15. október 2007.
	Ríkislögreglustjóri (Auður Ýr Steinarsdóttir, fulltrúi) gegn X (Sveinn Andri Sveinsson hrl.)

 

Kærumál. Farbann.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta farbanni á grundvelli 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. b. liður 1. mgr. 103. gr. sömu laga var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Jón Steinar Gunnlaugsson, Hjördís Hákonardóttir og Páll Hreinsson.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. október 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. október 2007, þar sem varnaraðila var áfram bönnuð brottför af Íslandi allt til föstudagsins 9. nóvember 2007, kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að honum verði gert að setja tryggingu fyrir nærveru sinni í stað þess að sæta farbanni.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði teygir rannsókn málsins anga sína víða og eru fleiri menn en varnaraðili grunaðir um aðild að því. Flestir þeirra eru búsettir erlendis. Má ráða af fyrirliggjandi gögnum að svör hafi aðeins borist við einni af fimm réttarbeiðnum til erlendra stjórnvalda og liggja engar upplýsingar fyrir um hvenær frekari svara er að vænta. Varnaraðili hefur sætt farbanni frá 11. júní 2007. Farbann er eitt form frelsisskerðingar og þurfa veigamikil rök að vera fyrir hendi til að fallast megi á það. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á að skilyrði 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála séu fyrir hendi til að banna varnaraðila för úr landi þann tíma sem í úrskurðinum greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. október 2007.

Ríkislögreglustjóri hefur lagt fram kröfu þess efnis að dómurinn úrskurði, með vísan til 110. gr., sbr. b.-lið 1. mgr. 103. gr., laga nr. 19, 1991 um meðferð opinberra mála, að framlengt verði farbann, sem X sætir, til miðvikudagsins 10. október og að honum verði bönnuð brottför af Íslandi í einn mánuð, eða allt til föstudagsins 9. nóvember n.k. kl. 16:00.

Í greinargerð Ríkislögreglustjóra kemur fram að miðvikudaginn 11. apríl síðastliðinn hafi forráðamenn A tilkynnt Saksóknara efnahagsbrota um ætlaða refsiverða háttsemi X í störfum hans sem framkvæmdastjóri A. Grunur leiki á að hann hafi misnotað aðstöðu sína hjá fyrirtækinu og falsað og/eða rangfært skjöl sem beri það með sér að eiga að stafa frá A, en í þessum skjölum sé vísað til viðskipta sem ekki sé nokkur fótur fyrir að átt hafi sér stað á vegum A eða fyrir tilstuðlan félagsins. Í hinum fölsuðu og/eða rangfærðu skjölum sé m.a. yfirlýsing um að tilteknir fjármunir, 200.000.000 bandaríkjadala, séu í vörslu A á tilteknum bankareikningi. Skjal þetta beri yfirskriftina Certificate of deposit, sem þýða megi sem Staðfesting á innstæðu. Samkvæmt efni skjalsins sé það staðfest að á innlánsreikningi sé að finna 200 milljónir bandaríkjadala. Innistæðan sé á lokuðum reikningi og sé þar með óafturkallanleg, til hagsbóta fyrir tilgreinda aðila. Innistæðuna skuli greiða þeim aðilum eða þeim sem þeir vísi til á gjalddaga sem sé 31. desember 2009 gegn framvísun skjalsins á skrifstofu A að [...]. Sérstaklega sé tekið fram í skjalinu að það megi framselja. Skjal þetta virðist hafa bein tengsl við lánasamning. Í samningi þessum sé rakið hvernig staðfestingu á innistæðunni sem vísað sé til sem “CD” tengist lánasamningnum. Ekki hafi ennþá tekist að hafa uppi á frumriti skjalsins. Lánasamningurinn sem fjallað sé um hér að ofan, sé gerður á milli B sem lánveitanda og C. sem lántakanda. Í öðrum kafla lánasamningsins sé að finna ákvæði um hvaða skjöl þurfi að vera til staðar til að draga megi á lánið og beri lántakanda að afhenda lánveitanda skuldabréf (Medium Term Note) að fjárhæð 200 milljónir bandaríkjadala útgefnum af C., ásamt staðfestingunni á innistæðunni, sbr. hér að ofan útgefinni af A.

Jafnframt sé að finna í hinum fölsuðu og/eða rangfærðu skjölum yfirlýsingu vegna einhvers konar ábyrgðar á skuldabréfaútboði C., sem skráð sé á [...], um að C. eigi á reikningum hjá A erlend hlutabréf skráð í Bandaríkjunum að andvirði 84.365.000 bandaríkjadollara, erlend verðbréf skráð í Bandaríkjunum að andvirði 32.524.095 bandaríkjadollara og peningainnistæðu í 59.552.793.649 japönskum yenum, eða samtals inneign að virði 623.087.842 bandaríkjadala. Það hafi verið upplýst af forráðamönnum A að eftirgrennslan og athuganir starfsmanna A hafi leitt í ljós að engar slíkar innistæður séu eða hafi verið hjá félaginu á umræddum tíma.

Ekki sé loku fyrir það skotið að með útgáfu hinna fölsuðu og/eða rangfærðu skjala í nafni A kunni X, sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi A, að hafa með ólögmætum hætti drýgt athafnir sem fyrirtækið sé bundið við og kunni að hljóta fjártjón af. Einnig megi benda á það að X hafi verið skráður eigandi 25% hlutafjár í C. (leiðrétt 20. apríl s.l.), auk þess sem hann sé skráður í stjórn félagsins samkvæmt gögnum málsins sem varði útboðslýsingu á skuldabréfaútboði C.

Frekari upplýsingar sem hafi verið að koma fram með skoðun á tölvupóstum kærða sýni að hann hafi haft meiri samskipti við hina erlendu aðila og aðkomu að þeim viðskiptum sem reynt hafi verið að koma á, en hann hafi viðurkennt í  skýrslum sínum hjá lögreglu. Nýlega hafi komið fram mikilvægar upplýsingar, sem verið sé að vinna úr, varðandi kaup aðila í Bandaríkjunum á skuldabréfum C. í áðurnefndu skuldabréfaútboði, alls að fjárhæð 7 milljónir bandaríkjadollara. Upp hafi komist um þetta tilvik í kjölfar rannsóknar á tölvupóstum X.

Málið sé því mjög alvarlegt og ábyrgðir sem enn geti fallið á A í það minnsta vegna 200 milljóna bandaríkjadollara samkvæmt Certificate of Deposit, en frumritið hafi, eins og áður hafi komið fram, ekki fundist og geti, að áliti lögmanna A, bundið A gagnvart grandlausum framsalshafa allt fram á árslok 2009, þegar gjalddagi ábyrgðarinnar sé. Enn fremur liggi fyrir að ábyrgð vegna skuldabréfaútboðsins er á gjalddaga árið 2017. Þótt enn hafi ekki verið upplýst með vissu um hversu mikla ábyrgð megi ætla að A hafi verið tengt við í tengslum við útboðið séu líkur fyrir að það byggi að öllu leiti á ábyrgðum A, bæði að því er varði beina skráningu þess í kauphöllina á Guernsey og ábyrgð á greiðslum skuldabréfanna sem gefin hafi verið  út.

Réttarbeiðnir hafi verið sendar til Bandaríkjanna, Guernsey, Jersey og Englands, auk þess sem fyrirspurn hafi verið send til Filipseyja, en eins og nánar sé rakið í þeim virðist fjöldi einstaklinga tengdur brotunum og séu þeir flestir búsettir erlendis aðrir en kærði. Mál þetta verði því ekki upplýst án aðstoðar lögreglu í viðkomandi löndum. Réttarbeiðnir verði að senda og meðhöndla eftir frekar seinlegum leiðum, í samræmi við ákvæði alþjóðasamninga þar um, og sé ekki við því að búast að niðurstaða fáist úr þeim fyrr en að nokkrum tíma liðnum.

Svar hafi borist frá Guernsey í lok júlí s.l. Í útboðslýsingu (Offering Circular), sem lögð hafi verið inn hjá kauphöllinni á Guernsey dags. 18.10.2006,  sé vísað til ábyrgðar A vegna útboðsins með vísan til “Collateral Trust Guaranty” á milli C. og A vegna skuldabréfaútboðsins. Jafnframt komi fram í þessu sama skjali að kærði X sé “Director” hjá C. og eigandi 25% hlutafjár.

Hætta þyki vera á að kærði muni reyna að komast úr landi og þar með torvelda rannsókn málsins, en benda megi á að hann var búsettur í [...] í Bandaríkjunum, þar sem hann eigi ættingja, auk þess sem fyrirsvarsmaður C., D, sé búsettur þar.

Eftir því sem upplýsingar berist erlendis frá þurfi að yfirheyra kærða um þær.

Í þágu rannsóknar málsins þyki, með vísan til þess sem að framan sé rakið, brýna nauðsyn bera til að dómari leggi fyrir kærða að halda sig á Íslandi allt til föstudagsins 9. nóvember n.k. kl. 16:00.

Kærði hefur mótmælt kröfu ríkislögreglustjóra og krafist þess að henni verði hafnað. Til vara er þess krafist að honum verði gert að setja tryggingu fyrir nærveru sinni sbr. 109. gr. laga nr. 19/1991.

Mál þetta teygir sig út fyrir landssteinana og nær til  a.m.k. fjögurra landa.  Fyrir liggur að ríkislögreglustjóri hefur óskað eftir gögnum erlendis frá og er beðið svara þaðan.  Samkvæmt upplýsingum frá honum er von á einhverjum svörum í þessum mánuði.  Með vísun til þess sem rakið hefur verið úr greinargerð ríkislögreglustjóra er fallist á það með honum að hætta sé á að kærði geti torveldað rannsókn málsins, hafi hann fullt ferðafrelsi og verður honum því bönnuð brottför af Íslandi eins og nánar greinir í úrskurðarorði. Lögreglan telur sig hafa rökstuddan grun um að kærði hafi framið brot sem kunni að varða við ákvæði hegningarlaga um skjalafals og auðgunarbrot. Af gögnum málsins má ráða að um verulegar fjárhæðir geti verið að ræða. Að þessu athuguðu eru ekki efni til að fallast á varakröfu kærða um að honum verði gert að setja tryggingu í stað farbanns.

Sigrún Guðmundsdóttir héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kærða, X, kt. [...], er bönnuð brottför af Íslandi í einn mánuð, eða allt til föstudagsins 9. nóvember n.k. kl. 16:00.