Fimmtudaginn 6. nóvember 2008.
Nr. 588/2008.	Peterson Farms Inc. (Heimir Örn Herbertsson hrl.) gegn Skaganum hf. (Björgvin Jónsson hrl.)

 

Kærumál. Málskostnaðartrygging.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að P, fyrirtæki í Arkansasfylki í Bandaríkjunum, yrði gert að setja málskostnaðartryggingu í máli gegn S, en frestur til að leggja fram trygginguna lengdur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Árni Kolbeinsson, Garðar Gíslason og Jón Steinar Gunnlaugsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. október 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 30. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 10. október 2008, þar sem sóknaraðila var gert að setja eigi síðar en 18. nóvember 2008 kl. 14, tryggingu í formi peningagreiðslu, bankareiknings eða bankaábyrgðar að fjárhæð 1.500.000 krónur fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu gegn stefnda. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að úrskurður héraðsdóms verði felldur úr gildi, en til vara að fjárhæð tryggingar verði lækkuð og að sóknaraðila verði veittur fjögurra vikna frestur frá uppkvaðningu dóms Hæstaréttar til að leggja hana fram. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur á þann hátt er í dómsorði greinir.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur, þó þannig að frestur til að leggja fram tryggingu skal vera til 4. desember 2008.

Sóknaraðili, Peterson Farms Inc., greiði varnaraðila, Skaganum hf., 150.000 krónur í kærumálskostnað.

 

Úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 10. október 2008.

Mál þetta var höfðað 11. júlí 2008 og tekið til úrskurðar 22. september sama ár. Stefnandi er Peterson Farms Inc., 186 West Roller Avenue, Decatur í fylkinu Arkansas í Bandaríkjunum. Stefndi er Skaginn hf., Bakkatúni 26 á Akranesi.

Stefnandi hefur höfðað málið til að stefnda verði gert að viðlögðum 500.000 króna dagsektum að bæta úr tækjabúnaði sem hann seldi stefnda, auk þess að greiða skaðabætur allt að fjárhæð 983.091 bandaríkjadal. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Í úrskurði þessum er til úrlausnar krafa, sem stefndi setti fram við þingfestingu málsins, um að stefnanda verði gert að leggja fram málskostnaðartryggingu. Af hálfu stefnanda er kröfunni mótmælt og þess krafist að stefnda verði gert að greiða málskostnað í þessum þætti málsins.

I.

Stefnandi á og rekur alifuglabú, en fyrirtækið hefur starfað í þeim iðnaði frá árinu 1939 í Arkansas í Bandaríkjunum. Með samningi 3. maí 2004 keypti stefnandi af stefnda frystibúnað fyrir búvöruframleiðslu fyrirtækisins. Stefnandi heldur því fram að fljótlega eftir að búnaður þessi hafði verið settur upp í verksmiðju fyrirtækisins hafi komið í ljós að hann skilaði ekki þeim afköstum sem stefndi hafði ábyrgst. Til að ná þeim afköstum telur stefnandi að gera þurfi tilteknar úrbætur á búnaðinum. Þá telur stefnandi sig hafa orðið fyrir umtalsverðu tjóni vegna vanefnda stefnda, en tjónið sundurliðist í auknum kostnaði við vinnuafl, ráðgjöf, viðgerðir og annan rekstarkostnað.

II.

 Til stuðnings kröfu sinni um að stefnanda verði gert að leggja fram málskostnaðartryggingu vísar stefndi til þess að stefnandi sé erlent fyrirtæki sem starfi í Bandaríkjunum. Með vísan til a-liðar 1. mgr. 133. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, beri því að taka kröfuna til greina, enda séu menn búsettir hér á landi ekki undanþegnir því að setja slíka tryggingu í Arkansas í Bandaríkjunum.

Varðandi fjárhæð málskostnaðartryggingar vísar stefndi til þess að málið sé bæði flókið og umfangsmikið. Því sé öldungis ljóst að stefndi þurfi að leggja út í umtalsverðan kostnað við að taka til varna í málinu. Í þeim efnum telur stefndi að hann þurfi að afla matsgerðar dómkvaddra matsmanna, en matsmenn verði að fara í verksmiðju stefnanda ásamt lögmanni og sérfræðingum stefnda. Áætlar stefndi heildarkostnað sinn af málaferlunum allt að 10.000.000 króna og telur að tryggingin eigi að nema þeirri fjárhæð.

III.

Andmæli við kröfu stefnda reisir stefnandi á því að mönnum hér á landi yrði ekki gert að setja málskostnaðartryggingu í Arkansas í Bandaríkjunum af því tagi sem gert er ráð fyrir í 133. gr. laga nr. 91/1991. Til stuðnings þeirri fullyrðingu hefur stefnandi aflað lögfræðiálits með bréfi 17. september 2008 frá Mason Law Firm í Fayetteville í umræddu fylki. Þar segir efnislega að lög í Arkansas heimili aðeins að útlendingum verði gert að leggja tryggingu fyrir nánar tilgreindum kostnaði. Taki það til kostnaðar við þingfestingu, stefnubirtingu og tiltekinn vitnakostnað. Hins vegar taki þetta ekki til kostnaðar vegna þóknunar eða ferðakostnaðar lögmanns stefnda eða sérfræðinga á hans vegum. Um sé að ræða lítilræði sem ekki geti numið hærri fjárhæð en nokkur hundruð dölum. Loks er fullyrt í bréfinu að þetta hafi valdið því að venjulega sé ekki gerð krafa um málskostnaðartryggingu fyrir dómstólum í Arkansas.

Verði fallist á kröfu stefnda um málskostnaðartryggingu mótmælir stefnandi því harðlega að höfð verði hliðsjón af áætlun stefnda um kostnað hans af málferlunum, enda sé sá kostnaður sem stefndi miði við langt úr öllu hófi. Í því sambandi bendir stefnandi á að erlendum mönnum verði ekki gert að leggja fram fyrir dómstólum í Arkansas tryggingu fyrir þeim kostnaðarliðum sem stefnandi reikni með í áætlun sinni.

IV.

Samkvæmt a-lið 1. mgr. 133. gr. laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, með síðari breytingum, getur stefndi krafist þess við þingfestingu máls að stefnandi setji tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar ef stefnandi er búsettur utan Evrópska efnahagssvæðisins, aðildarríkis stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða aðildarríkis Haagsamnings um einkamálaréttarfar frá 1. mars 1954 og menn, sem eru búsettir hér á landi, eru ekki undanþegnir því að setja slíka tryggingu í heimalandi hans.

Stefnandi er fyrirtæki í Arkansasfylki í Bandaríkjunum. Bandaríkin eiga ekki aðild að fyrrgreindum Haagsamningi og ekki er í gildi þjóðréttarsamningur milli Íslands og Bandaríkjanna um málskostnaðartryggingu vegna dómsmála sem rekin eru í ríkjunum. Þá má ráða af gögnum, sem stefnandi hefur lagt fram, að menn búsettir hér á landi eru ekki undanþegnir því að leggja fram málskostnaðartryggingu í umræddu fylki Bandaríkjanna. Í því tilliti gildir einu þótt málskostnaðartryggingar fyrir dómstólum í Arkansas séu takmarkaðri en gildir hér á landi. Samkvæmt þessu er fullnægt skilyrðum a-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 til að taka til greina kröfu stefnda um að stefnanda verði gert að leggja fram málskostnaðartryggingu.

Þegar fjárhæð tryggingar er ákveðin ber að líta til þess að gögn málsins benda til að sakarefnið sé nokkuð að umfangi og reikna má með auknum kostnaði þar sem tækjabúnaður sá sem ágreiningur málsins lýtur að er erlendis. Aftur á móti eru ekki efni til að reikna með að stefndi þurfi að afla matsgerðar, enda hlýtur gagnaöflun til að leiða í ljós galla á tækjabúnaðinum og tjón stefnanda fyrst og fremst að hvíla á honum í samræmi við almennar sönnunarreglur. Að þessu gættu þykir fjárhæð tryggingar hæfilega ákveðin 1.500.000 krónur. Ber stefnanda að leggja hana fram með því móti og innan þess frests sem segir í dómsorði.

Benedikt Bogason, héraðsdómari, kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Stefnandi, Peterson Farms Inc., ber að setja eigi síðar en 18. nóvember n.k., kl. 14.00, tryggingu í formi peningagreiðslu, bankareiknings eða bankaábyrgðar að fjárhæð 1.500.000 krónur fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu gegn stefnda, Skaganum hf.