Laugardaginn 25. júlí 2009.
Nr. 417/2009.	Ríkislögreglustjóri (Einar Tryggvason fulltrúi) gegn X (Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hdl.)

 

Kærumál. Gæsluvarðhald.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi gert að sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

  

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson og Jón Steinar Gunnlaugsson og Viðar Már Matthíasson settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. júlí 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. júlí 2009, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi til fimmtudagsins 30. júlí 2009 klukkan 16 og sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldi stendur. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.  

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

        

Úrskurður Héraðsdómur Reykjavíkur 23. júlí 2009.

Ríkislögreglustjóri hefur krafist þess að úrskurði að X, kennitala [...], sem handtekinn var kl. 11:00 og færður til yfirheyrslu hjá efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra kl. 14:02 í gær, miðvikudaginn 22. júlí 2009, verði með úrskurði gert skylt að sæta gæsluvarðhaldi í 14 daga, eða til 6. ágúst n.k. kl. 16:00. Þá er einnig gerð krafa um að X sæti einangrun á meðan gæsluvarðhaldinu stendur sbr. b. lið 1. mgr. 99. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Í kröfu ríkislögreglustjóra kemur fram að þann 15. júlí 2009 hafi efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra borist kærur Ólafs Eiríkssonar hrl. annars vegar fyrir hönd A ehf., kennitala [...] og hins vegar fyrir hönd B ehf., kennitala [...]. Kærur þessar beinast að meintum brotum Y kt. [...], Z kt. [...], X kt. [...], Þ kt. [...] og Æ kt. [...], á 155. gr., 244. gr., 247. gr., 248. gr., og 249. gr. almennra hegningarlaga og 1. tl. 127. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Þá kemur eftirfarandi fram í greinargerð ríkislögreglustjóra að því er varðar kærurnar:

Kæra Ólafs Eiríkssonar hrl., fyrir hönd A ehf.

Er atburðarásin varðandi þessa kæru rækilega rakin í greinargerð ríkislögreglustjóra og skiptist í fjóra kafla:

1.              Framlagning fjögurra falsaðra tilkynninga í fyrirtækjaskrá

2.              Kaupsamningur um fasteign að [...]

3.              Útgáfa og undirritun ÍLS veðbréfs

4.              Stofnun reiknings í nafni A ehf. og úttektir af honum

Kærandi telur að framangreind háttsemi geti varðað við lög með eftirfarandi hætti:

1)          Með því að senda fyrirtækjaskrá tilkynningar sem höfðu að geyma falsaðar undirskriftir stjórnarmanna og varamanna A ehf. og voru sendar án vitundar og samþykkis forráðamanna A ehf. hafa þeir sem að sendingunni hafa staðið gerst sekir um brot á 1. tl. 127. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Í ákvæðinu segir að það varði sektum eða fangelsi allt að tveimur árum að skýra vísvitandi rangt eða villandi frá högum hlutafélags eða öðru er það varðar í opinberri auglýsingu eða tilkynningu, í opinberu boði í þátttöku í stofnun félags eða í útboði hluta, í skýrslum, ársreikningi eða yfirlýsingum til hluthafafundar eða forráðamanna félags eða í tilkynningum til hlutafélagaskrár.

    Að því er þennan þátt varðar er einnig vert að benda á 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um skjalafals. Þar segir: Hver, sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum, skal sæta fangelsi allt að 8 árum. Skal það einkum metið refsingu til þyngingar, ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá.

2)          Með gerð kaupsamnings við Æ og afhendingu kaupsamningsins til þinglýsingar er ljóst að þeir sem að komu fram undir fölsku flaggi sem fulltrúar A ehf. hafa brotið gegn fyrrgreindu ákvæði 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt er ljóst að háttsemin getur varðað við 249. gr. sömu laga um umboðssvik. Í greininni segir: Ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína, þá varðar það fangelsi allt að 2 árum, og má þyngja refsinguna, ef mjög miklar sakir eru, allt að 6 ára fangelsi.

3)          Með því að stofna reikning í nafni A ehf. má leiða að því líkum að brotið hafi verið gegn ákvæði 155. gr. almennra hegningarlaga um skjalafals. Með því að taka út þá fjármuni sem lagðir höfðu verið inn á fyrrgreindan kjörbókarreikning í nafni A ehf. er ljóst að sá eða þeir sem villtu á sér heimildir hafa gerst sekir um þjófnað eða fjárdrátt, sbr. 244. gr. og 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1949. Í 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga segir: Dragi maður sér fjármuni eða önnur verðmæti, sem hann hefur í vörslum sínum, en annar maður er eigandi að, án þess þó að verknaðurinn varði við 246. gr., þá skal hann sæta fangelsi allt að 6 árum.

Kæra Ólafs Eiríkssonar hrl., fyrir hönd B ehf.

Eru málavextir atburðarásin varðandi þessa kæru rækilega raktir í greinargerð ríkislögreglustjóra og skiptast þeir í fjóra kafla:

1.              Framlagning fjögurra falsaðra tilkynninga í fyrirtækjaskrá

2.        Kaupsamningur um fasteign að [...]

3.         Útgáfa og undirritun ÍLS veðbréfs

4.        Úttektir af reikningi B ehf.

Kærandi telur framangreinda háttsemi geta varðað við lög með eftirfarandi hætti:

1)       Með því að senda fyrirtækjaskrá tilkynningar sem höfðu að geyma falsaðar undirskriftir stjórnarmanna og varamanna B ehf. og voru sendar án vitundar og samþykkis forráðamanna félagsins. hafa þeir sem að sendingunni hafa staðið gerst sekir um brot á 1. tl. 127. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Í ákvæðinu segir að það varði sektum eða fangelsi allt að tveimur árum að skýra vísvitandi rangt eða villandi frá högum hlutafélags eða öðru er það varðar í opinberri auglýsingu eða tilkynningu, í opinberu boði í þátttöku í stofnun félags eða í útboði hluta, í skýrslum, ársreikningi eða yfirlýsingum til hluthafafundar eða forráðamanna félags eða í tilkynningum til hlutafélagaskrár.

Að því er þennan þátt varðar er einnig vert að benda á 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um skjalafals. Þar segir: Hver, sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum, skal sæta fangelsi allt að 8 árum. Skal það einkum metið refsingu til þyngingar, ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá.

2)       Með gerð kaupsamnings við D og afhendingu kaupsamningsins til þinglýsingar er ljóst að þeir sem að sigldu undir fölsku flaggi sem fulltrúar B ehf. hafa brotið gegn fyrrgreindu ákvæði 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt er ljóst að háttsemin getur varðað við 249. gr. sömu laga um umboðssvik. Í greininni segir: Ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til þess að gera eitthvað, sem annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína, þá varðar það fangelsi allt að 2 árum, og má þyngja refsinguna, ef mjög miklar sakir eru, allt að 6 ára fangelsi.

3)       Með því að taka út þá fjármuni sem lagðir höfðu verið inn á reikning B ehf. er ljóst að sá eða þeir sem villtu á sér heimildir hafa gerst sekir um þjófnað eða fjárdrátt, sbr. 244. gr. og 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1949. Í 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga segir: Dragi maður sér fjármuni eða önnur verðmæti, sem hann hefur í vörslum sínum, en annar maður er eigandi að, án þess þó að verknaðurinn varði við 246. gr., þá skal hann sæta fangelsi allt að 6 árum.

Þá kemur fram í greinagerð  að efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra hafi einnig orðið áskynja um það að þann 15. júlí sl. hafi X komið á skrifstofu Ríkisskattstjóra að Laugavegi 166 og tilkynnt breytingu á stjórn félagsins C ehf., kennitala [...] og greitt hann fyrir þessa tilkynningu með debetkorti útgefnu á hann. Tilkynning þessi sé undirrituð af X og þremur öðrum stjórnarmönnum félagsins. Stjórnarmeðlimir félagsins kannist ekki við umræddar undirskriftir og telji þær því vera falsaðar. Tilkynning þessi hafi aldrei verið skráð hjá Ríkisskattstjóra og höfð ómerkt. Efnahagsbrotadeild ríkislög­reglustjóra telji að umrædd háttsemi kunni að vera brot á 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um skjalafals þar sem segi: Hver, sem notar falsað skjal til þess að blekkja með því í lögskiptum, skal sæta fangelsi allt að 8 árum. Skal það einkum metið refsingu til þyngingar, ef skjalið er notað sem opinbert skjal, viðskiptabréf eða erfðaskrá.

Þann 22. júlí kl. 11:00 var X handtekinn að Laugavegi 166 hjá embætti Ríkisskattstjóra. Þangað var hann kominn til að ganga á eftir fyrrgreindri breytingu á einkahlutafélaginu C, þessu til stuðning fannst við leit á honum reikningur vegna greiðslu á almennri aukatilkynningu og birtingu v/almennrar aukatilkynningar. Reikningur þessi er útgefinn af Ríkisskattstjóra Fyrirtækjaskrá og stílaður á C ehf.

Kl. 14:03 sama dag var kærði, X, yfirheyrður og honum kynnt sakarefnið. X var spurður út í þau skjöl er snýr að A ehf. og hefur hann játað að hafa komið að gerð umræddra skjala og einnig falsað umrædd nöfn. Kveðst hann hafa gert þetta til þess að greiða skuld án þess að vilja gera nánari grein fyrir henni. Efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra telur það fyrir víst að X sé ekki einn á bak við umrædda háttsemi enda bera bankagögn þess merki að svo sé. [...]

Hvað nánar varðar aðkomu X að umræddum sakarefnum, þá telur efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra að þrátt fyrir að X sé eingöngu kærður í máli A ehf. þá tengist X báðum málunum, enda í báðum tilvikunum um sömu aðferðafræðina að ræða. Samkvæmt framlögðum bankagögnum er þann 09.06.2009 millifærðir í útibúi Landsbanka Íslands að Álfabakka 10, umtalsverðir fjármunir að beiðni X þ.e. út af bankareikningi A ehf. í Landsbanka Íslands yfir á bankareikninga í eigu X, Y og Þ sem kærður er vegna B ehf. Efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra telur það ekki tilviljun eina að Þ sé sá aðili sem skrifar undir hinar meintu fölsuðu tilkynningar til Fyrirtækjaskrár Ríkisskattstjóra vegna B ehf. Um sé að ræða sömu aðferðafræði og beitt er í máli A ehf. Þess beri einnig að geta, eins og gerð hefur verið grein fyrir að ofan, þá fær Þ greidda fjármuni frá A ehf. þann 09.06.2009, rennir þetta frekari stoðum undir tengsl málanna. Telur því efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjórans afar ólíklegt að X standi einn á bak við umrædda háttsemi. [...]

[...] Sé því brýnt að þeir geti ekki haft áhrif á hvorn annan með því að ræða saman og samræma framburði sína, enda telji efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra að X standi ekki einn að baki umræddum brotum. Einnig sé ljóst að um umtalsverða fjármuni er að ræða sem hin þaulskipulögðu og grafalvarlegu meintu brot hafa skilað kærða og hinum meintu samverkamönnum og því ljóst að brotavilji þeirra sem að brotunum hafa staðið sé einbeittur. Þar sem loku sé ekki fyrir það skotið að fjármunirnir séu í vörslu kærða eða aðilum honum tengdum þyki ljóst að gangi kærði laus getur hann komið þeim fjármunum undan eða komið því í verk með öðrum hætti. [...]

Efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra vill einnig undirstrika það að ganga verði úr skugga um það hvort um fleiri tilvik sé að ræða og hvort fleiri aðilar tengist málinu og þá hafa upp á þeim. Rannsókn málsins sé á viðkvæmu stigi og því hætt við að ef kærði gangi laus muni hann torvelda rannsókn málsins með því að hafa áhrif á meinta samverkamenn sína. Kærði, X hafi upplýst að honum hafi boðist að gera þetta og slíkt veiti því viðhlítandi stoð að um samverkamenn sé að ræða, sé því málið enn óupplýst.

Málið er nokkuð umfangsmikið og gagnaöflun enn í gangi og því afar mikilvægt að efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra fái hina umbeðna kröfu tekna til greina, svo unnt verði að ná utan um málið í heild sinni. Efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra ítrekar það að kærði er undir rökstuddum grun um brot gegn 155. gr., 244. gr. 247. gr., 248. gr. og 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. tl. 127. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Brot gegn 155. gr. almennra hegningarlaga varðar fangelsi allt að 8 árum. Rannsókn málsins er á frumstigi og því ljóst að rannsóknarhagsmunir krefjast þess að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi og einangrun á meðan gæsluvarðhaldinu stendur. Þá er þess einnig getið að kærði eigi sakarferil að baki.

Í þágu rannsóknar málsins þyki, með vísan til þess sem að framan er rakið, hjálagðra gagna og a. liðar 1. mgr. 95. gr. og b. liðar 1. mgr. 99. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, brýna nauðsyn bera til að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til fimmtudagsins 6. ágúst n.k. kl. 16:00 sem og einangrun á meðan gæsluvarðhaldinu stendur, þar sem hætta þyki á að hann muni torvelda rannsókn málsins fái hann að halda frelsi sínu.

Til rannsóknar eru ætluð brot gegn 155. gr., 244. gr., 247. gr., 248. gr., og 249. gr. almennra hegningarlaga og 1. tl. 127. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, sem geta varðað allt að 8 ára fangelsi.  Þrátt fyrir að kærði hafi að nokkru játað sinn þátt málsins, er fallist á með lögreglu að brýnir hagsmunir séu fyrir því að kærða verði gert að sæta áfram gæslu­varð­haldi, enda rannsókn málsins á frumstigi og líklegt að kærði get torveldað rannsókn málsins með því að koma undan sönnunargögnum eða hafa áhrif á vitni eða samseka, gangi hann laus. Með vísan til framangreinds, hjálagðra gagna og a- liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, er krafa ríkislögreglustjóra tekin til greina, þó þannig að kærði sæti gæsluvarðhaldi til fimmtudagsins 30. júlí nk. kl. 16.00. Þá er með sömu rökum fallist á að kærði sæti einangrun skv. b- lið 1. mgr. 99. gr. laganna.

Anna M. Karlsdóttir settur héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð:

Kærði, X, kt. [...], skal sæta gæsluvarðhaldi til fimmtudagsins 30. júlí 2009, kl. 16.00.

Kærði skal sæta einangrun á meðan á gæsluvarðhaldi stendur.