Mánudaginn 4. maí 2009.
Nr. 208/2009.	Ákæruvaldið gegn X (Jón Einar Jakobsson hrl.) Y og Z (Unnar Steinn Bjarndal hdl.)

 

Kærumál. Framlagning skjala.

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms þar sem talið var heimilt að leggja fram í sakamáli, lögregluskýrslur sem teknar voru af varnaraðilanum X og A vegna rannsóknar lögreglu í öðru máli. Í héraðsdómi kom fram að ekki hefði verið sýnt fram á að gögnin væru tilgangslaus til sönnunar og yrði ákærða Z því ekki meinuð sönnunarfærslan, sbr. 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson og Jón Steinar Gunnlaugsson og Viðar Már Matthíasson settur hæstaréttardómari.

Varnaraðilinn X skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. apríl 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. apríl 2009, þar sem fallist var á kröfu varnaraðilans Z um að heimilt væri að leggja fram í málinu lögregluskýrslur sem teknar voru af varnaraðilanum X og A 15. nóvember 2001 vegna rannsóknar máls lögreglu nr. 37-2001-5601. Kæruheimild er í p. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðilinn X krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að framangreindri kröfu varnaraðila Z verði hafnað. Þá krefst hann kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðilans Z.

Varnaraðilinn Z krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Sóknaraðili og varnaraðilinn Y hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur, sbr. 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. apríl 2009.

Með ákæru ríkislögreglustjóra, dagsettri 19. desember 2008, var höfðað opinbert mál á hendur ákærðu X, kt. [...], Z, kt. [...] og Y, kt. [...], fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og almennum hegningarlögum:

I

Á hendur ákærða X, fyrir brot í starfi sínu sem framkvæmdastjóri einkahlutafélagsins Þ, kt. [...]:

1.     Með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins árið 2002, í samræmi við fyrirmæli í IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 1.604.798

2.     Með því að hafa skilað röngum skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins árið 2002, samtals að fjárhæð kr. 2.117.282.

3.                Með því að hafa ekki staðið skil á skattframtali félagsins gjaldárið 2003 vegna tekjuársins 2002 og þannig ekki talið fram til skatts fjármuni sem skattskyldir eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. áður lög nr. 75/1981, og með þessu komið sér undan greiðslu tekjuskatts samtals að fjárhæð kr. 945.614.

4.                Með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna rekstrar félagsins árið 2002.

II

Á hendur ákærðu Z og X fyrir brot framin í rekstri einkahlutafélagsins Æ, ákærða X sem daglegum stjórnanda félagsins, eiganda og fyrirsvarsmanni og ákærða Z sem skráðum framkvæmdastjóra þess:

1.      Með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins árið 2001, í samræmi við fyrirmæli í IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 12.260.151.

2.     Með því að hafa ekki staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda öll tímabil ársins 2001, að undanskyldu 5. tímabili, en hafa þá skilað efnislega rangri skilagrein, og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við fyrirmæli III. kafla laga um staðgreiðslu opinberra gjalda nr. 45/1987, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna sömu tímabila, samtals að fjárhæð kr. 9.220.330.  

3.                Með því að hafa ekki staðið skil á skattframtali félagsins gjaldárið 2002 vegna tekjuársins 2001 og þannig ekki talið fram til skatts fjármuni sem skattskyldir eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. áður lög nr. 75/1981, og með þessu komið sér undan greiðslu tekjuskatts samtals að fjárhæð kr. 12.319.370.

4.                Með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna rekstrar félagsins árið 2001.

III

Á hendur ákærðu Y og X fyrir brot framin í rekstri einkahlutafélagsins Ö, ákærða X sem daglegum stjórnanda félagsins, eiganda og fyrirsvarsmanni og ákærða Y sem framkvæmdastjóra þess frá janúar og fram í maí 2004:

1.                Með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins árið 2004, í samræmi við fyrirmæli í IX. kafla laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988, samtals að fjárhæð kr. 5.830.896.

2.                Með því að hafa ekki staðið skil á skattframtali félagsins gjaldárið 2005 vegna tekjuársins 2004 og þannig ekki talið fram til skatts fjármuni sem skattskyldir eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. áður lög nr. 75/1981, og með þessu komið sér undan greiðslu tekjuskatts samtals að fjárhæð kr. 3.455.290.

3.                Með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna rekstrar félagsins árið 2004.

Framangreind brot ákærðu samkvæmt 1., 2. og 3. tölulið kafla I, II og 1. og 2. tölulið kafla III í ákæru teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig:

a)                        1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 1. tölulið I., II. og III. kafla ákæru.

b)                        2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, að því er varðar 2. tölulið I. og II. kafla ákæru.

c)                        2. mgr. 109. gr. laga um tekjuskatt nr. 90, 2003, sbr. áður 2. og 6. mgr. 107. gr. eldri laga nr. 75, 1981 um tekjuskatt- og eignarskatt, að því er varðar 3. tölulið I. og II. kafla ákæru og 2. tölulið III. kafla ákæru.

Framangreind brot ákærða samkvæmt 4. tölulið I. og II. kafla ákæru og 3. tölulið III. kafla ákæru teljast varða við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995, sbr. einnig 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995.

Hefur málið verið þingfest og ákveðið að aðalmeðferð skuli fara fram þann 29. apríl nk.

Þann 11. apríl sl. barst dóminum tölvubréf verjanda ákærða Z þar sem kom fram að verjandi hygðist leggja fram í málinu lögregluskýrslu ákærða X, dagsetta 15. nóvember 2001, og lögregluskýrslu A, dagsetta sama dag, vegna rannsóknar máls lögreglu nr. 37-2001-5601, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 315/2002. Fylgdu afrit skýrslnanna tölvubréfi verjanda í viðhengi, auk þess sem þær bárust dóminum með bréfi verjanda, dagsettu 14. apríl. Voru verjanda ákærða X send afrit ofangreindra bréfa.

Þann 15. apríl sl. barst dóminum bréf verjanda ákærða X, dagsett 14. sama mánaðar, þar sem mótmælt var fyrirhugaðri framlagningu nefndra lögregluskýrslna.

Í þinghaldi 17. apríl sl. óskaði verjandi ákærða Z eftir að leggja fram fyrrgreindar lögregluskýrslur í málinu. Af hálfu verjanda er vísað til þess að í skýrslunum komi fram upplýsingar um raunveruleg starfstengsl ákærða Z við einkahlutafélagið Æ. Við aðalmeðferð málsins sé fyrirhugað að spyrja ákærða X út í ummæli sem höfð séu eftir honum í skýrslu sem tekin var af honum. Þá hafi ekki tekist að hafa uppi á nefndri A við rannsókn málsins og sé því mikilvægt að leggja fram í málinu lögregluskýrslu sem tekin var af henni við rannsókn málsins nr. 37-2001-5601. Það sé svo dómara að meta hvort skýrslurnar hafi sönnunargildi, sbr. 137. gr. og 3. mgr. 111. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008

Af hálfu verjanda ákærða X er mótmælt framlagningu lögregluskýrslna úr máli lögreglu nr. 37-2001-5601, enda sé um óskylt mál að ræða og skýrslur teknar á öðrum forsendum en liggi fyrir í því máli því sem nú er til meðferðar fyrir dóminum. Framlagningin fari í bága við lög um meðferð sakamála nr. 88/2008, sbr. t.d. ákvæði 1. mgr. 62. gr., 2. mgr. 63. gr. og 1. mgr. 64. gr. laganna.

Af hálfu ákæruvaldsins er fyrirhugaðri framlagningu lögregluskýrslna ekki andmælt og hefur sækjandi látið færa til bókar að framlagningin eigi fullan rétt á sér að mati ákæruvaldsins.

Niðurstaða

Samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 leggja aðilar fram þau skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn sem þeir vilja að verði tekið tillit til við úrlausn máls. Fram er komið að ákærði Z telur að lögregluskýrslur sem óskað er eftir að lagðar verði fram í málinu skipti miklu máli um úrlausn málsins hvað hann varðar. Hefur ekki verið sýnt fram á að gögnin séu tilgangslaus til sönnunar og verður ákærða því ekki meinuð sönnunarfærslan, sbr. 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008. Verður ákærða heimilað að leggja umræddar lögregluskýrslur fram í málinu.

Ragnheiður Harðardóttir settur héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð:

Ákærða Z er heimilt að leggja fram í málinu lögregluskýrslur sem teknar voru af ákærða X og A þann 15. nóvember 2001 vegna rannsóknar máls lögreglu nr. 37-2001-5601.