Þriðjudaginn 3. ágúst 2010.
Nr. 464/2010.	A (Kristján Stefánsson hrl.) gegn Barnaverndarnefnd Reykjavíkur (Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hrl.)

Kærumál. Barnavernd. Dómkvaðning matsmanns.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til þess að meta forsjárhæfni hennar.

                                                         Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ingibjörg Benediktsdóttir, Garðar Gíslason og Gunnlaugur Claessen.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. júlí 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. júlí 2010, þar sem kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess að hin umbeðna dómkvaðning fari fram. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

                                               Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. júlí 2010.

I.

Með bréfi, dagsettu 8. júlí sl. og mótteknu sama dag, krefst sóknaraðili, A, [...] [...], Reykjavík, þess að ógiltur verði úrskurður varnaraðila, Barnaverndarnefndar Reykjavíkur, frá 15. júní sl., þar sem ákveðið var að dóttir sóknaraðila, B, kt. [...], skyldi kyrrsett á heimili föður síns, C að [...] [...], Reykjavík, í allt að tvo mánuði frá og með 23. júní 2010 að telja, sbr. a. liður 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Einnig er þess krafist að skipaður verði matsmaður og honum falið að meta forsjárhæfni sóknaraðila, en til vara að varnaraðila verði óheimilt að byggja á matsgerð Brynjars Emilssonar sálfræðings. Loks er krafist málskostnaðar úr ríkissjóði.

Varnaraðili krefst þess að staðfestur verði áðurnefndur úrskurður Barnaverndarnefndar Reykjavíkur og að dómurinn úrskurði að B verði vistuð utan heimilis sóknaraðila til 23. júní 2011, sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Þá er þess krafist að kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns verði hafnað, sem og varakröfu hans um að sóknaraðila sé óheimilt að byggja á forsjárhæfnismati Brynjar Emilssonar sálfræðings. Ekki er gerð krafa um kærumálskostnað. 

Málið var þingfest 12. júlí sl. og var varnaraðila þá veittur frestur til að skila greinargerð í málinu til 19. júlí sl. Í þinghaldi þann dag ítrekaði lögmaður sóknaraðili þá kröfu sína að matsmaður yrði skipaður til þess að meta forsjárhæfni sóknaraðila, og óskaði hann úrskurðar dómsins um þá kröfu. Varnaraðili mótmælti því að dómurinn yrði við kröfunni, og taldi hana í andstöðu við ákvæði barnaverndarlaga. Var krafan tekin til úrskurðar.

II.

Atvik málsins eru í megindráttum þau að með úrskurði Barnaverndarnefndar Reykjavíkur, sem upp var kveðinn 15. júní sl., var ákveðið að B, dóttir sóknaraðila og C, skyldi kyrrsett á heimili föður síns í allt að tvo mánuði frá 23. júní að telja. Barnaverndarnefnd hafði áður, með úrskurði 20. október 2009, ákveðið að stúlkan skyldi vistuð á vegum varnaraðila og var sá úrskurður staðfestur af Héraðsdómi Reykjavíkur 18. mars sl. Með sama úrskurði dómsins var varnaraðila heimilað að vista stúlkuna utan heimilis sóknaraðila í átta mánuði, frá 23. október 2009 að telja, og hefur stúlkan frá 9. nóvember 2009 verið vistuð hjá föður sínum að [...] [...] hér í borg.

Sóknaraðili féllst á að gangast undir forsjárhæfnismat 25. nóvember 2009 og var Brynjar Emilsson sálfræðingur fenginn til þess að annast matið. Er matsgerð hans meðal gagna málsins, dagsett 29. desember 2009. Í forsendum úrskurðar Barnaverndarnefndar Reykjavíkur frá 15. júní sl. er vikið að forsjárhæfnismatinu með eftirfarandi orðum: „Þá er það mat nefndarinnar í ljósi fyrirliggjandi forsjárhæfnismats að móðir eigi langt í land með að takast á við andleg veikindi sín og telur farsælast að B verði ekki í hennar umsjá á meðan hún leitar sér lækninga.“

III.

Krafa sóknaraðila um að skipaður verði matsmaður sem falið verði að meta forsjárhæfni sóknaraðila er á því reist að gerðar hafi verið alvarlegar athugasemdir við framkvæmd mats Brynjars Emilssonar sálfræðings og niðurstöður þess. Þannig hafi Pétur Tyrfingsson sálfræðingur og formaður Sálfræðingafélags Íslands, sem jafnframt hafi annast sóknaraðila, kynnt sér matið og talið sig knúinn til að leita álits Landlæknis, Siðanefndar Sálfræðingafélags Íslands og Barnaverndarstofu á vinnubrögðum matsmannsins. Bendir sóknaraðili á að samkvæmt 61. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 gildi ákvæði laga um meðferð einkamála um meðferð mála samkvæmt XI. kafla laganna, auk ákvæða X. kafla barnaverndarlaga, svo sem við geta átt. Þótt 4. mgr. 63. gr. barnaverndarlaga geri ekki ráð fyrir því að matsgerðar verði aflað í málum sem þessum, telur sóknaraðili að dómari geti ekki tekið rökstudda ákvörðun í málinu, nema þau gögn sem fyrir hann hafi verið lögð séu hafin yfir allan vafa. Í því sambandi vísar hann til 44. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Varnaraðili hafnar kröfu sóknaraðila og byggist afstaða hans á því að tekið sé fram í 4. mgr. 63. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 að matsgerða verði ekki aflað í málum samkvæmt XI. kafla laganna. Barnaverndarlög hafi stöðu sérlaga gagnvart lögum um meðferð einkamála og gangi því síðarnefndum lögum framar að þessu leyti. Kröfu sóknaraðila skorti þannig lagastoð. Að auki telur varnaraðili að nýtt forsjárhæfnismat muni engu breyta um staðreyndir málsins.

IV.

Til úrlausnar er hér aðeins krafa sóknaraðila um að skipaður verði matsmaður í máli þessu, sem falið verði að meta forsjárhæfni sóknaraðila. Líta verður svo á að varakrafa sóknaraðila, um að varnaraðila sé óheimilt sé að byggja á matsgerð Brynjars Emilssonar sálfræðings, sé málsástæða fyrir kröfu hennar um ógildingu úrskurðar Barnaverndarnefndar Reykjavíkur, og verður því ekki fjallað um þá kröfu í þessum þætti málsins.

Í XI. kafla barnaverndarlaga nr. 80/2002 er fjallað um meðferð mála fyrir dómi samkvæmt 27. og 28. gr. laganna. Í nokkrum ákvæðum kaflans er vikið verulega frá almennri meðferð einkamála, í því skyni að aðilar hafi greiðan aðgang að skjótri úrlausn dómstóls um þau úrræði sem barnaverndarnefnd getur gripið til samkvæmt 27. og 28. gr. laganna. Engu að síður mælir 61. gr. laganna fyrir um að ákvæði laga um meðferð einkamála og ákvæði X. kafla laganna gildi um meðferð mála samkvæmt XI. kafla, eftir því sem við getur átt og að því marki sem ekki er mælt fyrir um frávik í XI. kafla laganna. Slíkt frávik er að finna í 4. mgr. 63. gr. laganna, þar sem segir að matsgerðar verði ekki aflað í málum samkvæmt XI. kafla laganna. Ákvæði þetta hefur að geyma sérreglu, sem gengur framar almennum reglum einkamálaréttarfars, og sett í því skyni að ekki verði tafir á málsmeðferð vegna öflunar matsgerðar. Krafa sóknaraðila, um að nýr matsmaður verði skipaður til þess að meta forsjárhæfni hennar, fer því í bága við fyrirmæli 4. mgr. 63. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, og verður af þeim sökum hafnað.

Varnaraðili hefur ekki gert kröfu um málskostnað og kemur hann því ekki til álita.

Ingimundur Einarsson héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Kröfu sóknaraðila, A, um að skipaður verði matsmaður og honum falið að meta forsjárhæfni hennar í máli þessu, er hafnað.