Fimmtudaginn 10. apríl 2003
Nr. 570/2002.	Ákæruvaldið (Bragi Steinarsson vararíkissaksóknari) gegn X (Kristján Stefánsson hrl.)

 

Tollalagabrot. Upptaka.

X var ákærður fyrir tollalagabrot með því að hafa keypt áfengi sem hann hafi vitað að væri ólöglega innflutt og vopnalagabrot með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi. Fundust 238 lítrar af áfengi, sem var í 19 og 25 lítra plastbrúsum, í bifreið X, en haglabyssan á heimili hans. Enda þótt umbúnaður áfengisins og magn þess benti ekki til þess að um væri að ræða löglegan varning sem væri ætlaður til einkaneyslu var ekki talin fram komin næg sönnun að um væri að ræða ólöglegan innflutning á áfengi. Þar sem X var aðeins ákærður fyrir brot gegn tollalögum en ekki áfengislögum sýknaði héraðsdómur hann af þessum hluta ákærunnar og hafnaði kröfur ákæruvalds um upptöku á áfenginu. Hins vegar dæmdi héraðsdómur X til að greiða sekt í ríkissjóð fyrir vopnalagabrotið. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um meint brot X gegn tollalögum, en þeim þætti málsins sem laut að broti X á vopnalögum var ekki áfrýjað til Hæstaréttar.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Gunnlaugur Claessen, Árni Kolbeinsson og Ingibjörg Benediktsdóttir.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 17. desember 2002 og krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt I. kafla ákæru og látinn sæta upptöku á áfengi því, sem í ákæru greinir.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi er ákærða gefið að sök tollalagabrot í I. kafla ákæru með því að hafa meðal annars keypt að minnsta kosti 240,5 lítra af sterku áfengi, sem hann vissi eða mátti vita að hafi verið ólöglega innflutt og þyki hafa verið ætlað til sölu. Samkvæmt II. kafla ákærunnar var honum gefið að sök vopnalagabrot með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi. Varð niðurstaða málsins í héraði sú að ákærði var sýknaður af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar, en sakfelldur samkvæmt II. kafla hennar og jafnframt fallist á kröfu ákæruvalds um að byssan yrði gerð upptæk. Aðilar una niðurstöðu héraðsdóms um þann þátt málsins og tekur áfrýjun einungis til I. kafla ákærunnar.

Til stuðnings aðalkröfu sinni vísar ákærði til þess að ákvæði 148. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 8. gr. laga nr. 37/1994, fari gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar og hafi ríkissaksóknara verið skylt að afla leyfis Hæstaréttar til að áfrýja héraðsdómi samkvæmt 150. gr. sömu laga, sbr. 10. gr. laga nr. 37/1994. Nemi viðurlög við broti, sem ákært sé fyrir einungis sektum. Krafan er haldlaus með öllu og verður henni hafnað.

Í málatilbúnaði ákæruvalds fyrir Hæstarétti er haldið fram að háttsemi ákærða eigi „án frekari sönnunarfærslu“ að heimfæra undir 2. mgr., sbr. 1. mgr. 124. gr. og 1. mgr. 123. gr. tollalaga nr. 55/1987. Í forsendum héraðsdóms er gerð glögg grein fyrir því að ekki sé fram komin næg sönnun um ólöglegan innflutning á því áfengi, sem um ræðir í málinu. Að því leyti er málið í sama horfi og við uppkvaðningu héraðsdóms. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu ákærða af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar.

Af hálfu ákæruvalds er þess sérstaklega krafist að áfengið verði gert upptækt, enda hafi ákærði samþykkt það í þinghaldi 22. janúar 2002. Ákærði mótmælir kröfunni og gefur þá skýringu að samþykkið hafi verið veitt við upphaf málsmeðferðar, en síðar hafi komið í ljós að málinu yrði haldið áfram og hann þá dregið samþykki sitt til baka. Ekki liggur fyrir sérstök bókun um það í þingbók, en af bókun héraðsdómara við aðalmeðferð málsins verður ráðið að samþykki ákærða um upptöku hafi þá ekki legið fyrir. Dómkvaddur maður rannsakaði áfengið, svo sem rakið er í héraðsdómi, og taldi það vera vodka. Svo sem fram er komið hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sanna brot ákærða á tollalögum og ekki er í ákæru haldið fram að hann hafi með háttsemi sinni brotið gegn öðrum lagaákvæðum. Að virtu því, sem að framan er rakið, verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna þessari kröfu ákæruvaldsins.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar verður staðfest. Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvalds samkvæmt I. kafla ákæru.

Hafnað er kröfu um upptöku á áfengi, sem haldlagt var hjá ákærða 23. maí 2000.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar skal vera óraskað.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðst úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, Kristjáns Stefánssonar hæstaréttarlögmanns, 120.000 krónur.

 

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 25. nóvember 2002.

                Mál þetta, sem dómtekið var 5. nóvember sl. er höfðað samkvæmt ákæru útgefinni af lögreglustjóranum í Reykjavík hinn 13. nóvember 2001 á hendur X fyrir eftirtalin brot framin á árinu 2000:

I.

Tollalagabrot með því að hafa í maímánuði keypt a.m.k. 240,5 lítra en ekki meira en 248 lítra af sterku áfengi sem hann vissi eða mátti vita að var ólöglega innflutt og sem þykir hafa verið ætlað til sölu að hluta eða öllu leyti en ákærði hafði 238 lítra af áfenginu í vörslum sínum í bifreiðinni […] er lögregla hafði afskipti af honum að kvöldi þriðjudagsins 23. maí að […] í Mosfellsbæ og fyrir að hafa, sunnudaginn 21. maí að […] í Reykjavík, afhent H, hluta af áfenginu, annars vegar einn brúsa sem innihélt a.m.k. 2,5 lítra en ekki meira en 10 lítra að beiðni H og hins vegar tvo brúsa sem innihéldu a.m.k. 22 lítra en ekki meira en 44 lítra til geymslu fyrir ákærða og fyrir að hafa, þriðjudaginn 23. maí að […] í Reykjavík, veitt síðasttöldu áfengi aftur viðtöku frá H og var það áfengi hluti af framangreindum 238 lítrum sem fundust í bifreið ákærða.

II.

Vopnalagabrot með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi en byssan fannst við húsleit lögreglu þann 24. maí á heimili ákærða að […] í Reykjavík.

Brotið í I. lið er talið varða við 2. mgr., sbr. 1. mgr., 124. gr. og 1. mgr. 123. gr. tollalaga nr. 55/1987, en brotið í II. lið við 1. mgr. 12. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til að sæta upptöku á framangreindu áfengi og haglabyssu, sem lagt var hald á, samkvæmt heimild í a-lið 3. mgr. 28. gr. áfengislaga, 1. mgr. 136. gr. tollalaga og 1. mgr. 37. gr. vopnalaga.

Verjandi ákærða gerir þær kröfur að ákærði verði alfarið sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara krefst hann þess að ákærða verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa. Hann krefst þess að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð. Loks krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins.

Málsatvik og málsástæður

Upphaf máls þessa er það, samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar í Reykjavík, að 23. maí 2000, að kvöldi til, tók óeinkennisklæddur lögreglumaður á eftirlitsferð í Árbæjarhverfi eftir því að bifreið, […], var ekið að bílskúr við […]. Eldri maður hóf að bera pakka, sem klæddir voru í svarta plastpoka, inn í bílinn, en í skýrslunni segir að pakkarnir hafi greinilega verið mjög þungir. Var ákveðið að veita bifreiðinni eftirför er henni var ekið á brott. Merktur lögreglubíll úr Mosfellsbæ stöðvaði bifreiðina á […] í Mosfellsbæ og ræddu lögreglumenn við ökumanninn, sem reyndist vera X, ákærði í máli þessu. Hann viðurkenndi að vera með töluvert magn af áfengi í bílnum og framvísaði því. Honum var þá tilkynnt að hann væri grunaður um ólöglegan innflutning áfengis og var hann handtekinn og fluttur í fangageymslu. Aðrir lögreglumenn fóru að […] og komust að því að eigandi bílageymslunnar, sem áfengið var borið úr fyrr um kvöldið, var H bifreiðastjóri. Reyndist hann vera maðurinn sem borið hafði áfengið yfir í bifreið ákærða. Var hann handtekinn sem grunaður um ólöglegar vörslur áfengis og hylmingu.

Lagt var hald á 238 lítra af áfengi í bifreið ákærða í 9 rauðum 19 lítra brúsum og tveimur ca. 25 lítra brúsum, hvítum að lit. Einnig fundust í bifreiðinni 1 tómur 19 lítra brúsi og 6 tómir 5 lítra brúsar.

Ákærði samþykkti að húsleit yrði gerð á heimili hans og á vinnustað. Við leit á heimili hans fannst m.a. Remington haglabyssa, 870 ga 12 3” magnum, nr. w 937856. Í fyrstu kvaðst ákærði hafa leyfi fyrir byssunni en þegar hann var beðinn um að framvísa því kvaðst hann ekki hafa leyfi fyrir henni og að hún væri óskráð. Er ákærða gefið að sök vopnalagabrot í II. kafla ákæru.

Í málinu hefur verið lögð matsgerð Kristínar Magnúsdóttur, deildarstjóra alkóhóldeildar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, en Kristín var dómkvödd sem matsmaður í þinghaldi 25. febrúar sl. Matsgerðin er dagsett 5. apríl 2002.

Beðið var um rannsókn og mat á því hvort haldlagt áfengi í máli þessu væri „landi”. Einnig var spurt hvort hægt væri að segja til um hvaða áfengi væri um að ræða. Í matsgerðinni er lýst rannsókn á sýnum sem tekin voru úr þremur plastbrúsum sem innihéldu umrætt áfengi. Sýnin voru rannsökuð með svokallaðri gasgreiningu, sem notuð er til að hreinleikaprófa áfengi og spritt. Sýnin voru fyrst styrkleikaprófuð og reyndust þau vera 40% vol/vol etanól. Síðan var leitað að fúsilum, en það eru alkóhól sem myndast við gerjun og finnast í áfengi í mismiklu magni, en nær ekkert í vodka og spiritus fortis. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðarinnar hafa fúsilar fundist í öllum landasýnum á rannsóknastofunni, 1-14 mg/g etanóls. Þeir gasgreiningarferlar eða mynstur sem sýnin hafi sýnt falli engan veginn saman við ferla eða mynstur þeirra landasýna sem mæld hafa verið, í rannsókn frá 1994 og við rannsóknina sem matsgerðin byggir á. Kemur fram að engir fúsilar hafi mælst í sýnunum sem tekin voru úr brúsunum og ekkert etýlacetat, vart mælanlegt acetaldehýð og mjög lítið metanól. Er sú ályktun dregin af þessu að sýnunum svipi mjög til 40 % hreins etanóls eða vodka.

Niðurstöður eru dregnar saman í eftirfarandi ályktun:

„1. Þessi sýni eru mjög ólík öllu heimagerðu áfengi („landa”) sem rannsakað hefur verið á RLE.

2. Þau líta nánast eins út og 40 % etanól eða vodka.

                Það eru því yfirgnæfandi líkur á því að hér sé ekki um heimagerðan „landa” að ræða heldur hreint etanól (40%) eða vodka.”

Við aðalmeðferð málsins gaf ákærði skýrslu fyrir dómi og vitnin H bifreiðastjóri, Gunnar Sæmundsson tollfulltrúi og Kristín Magnúsdóttir lyfjafræðingur.

I. kafli ákæru

Ákærði, X, neitaði sök fyrir dóminum. Hann játaði þó að hafa keypt 240,5 lítra af sterku áfengi eins og í ákæru greinir, en neitaði að um hafi verið að ræða ólöglega innflutt áfengi eða að hann hafi mátt vita að svo var. Hann neitaði einnig að hafa ætlað að selja áfengið og neitaði að hafa afhent H áfengi hinn 21. maí að […]. Ákærði breytti framburð sínum varðandi afhendinguna og kvað lýsingu í ákæru rétta. Hann hefði verið kunningi H í nokkur ár. Hann hefði hins vegar ekki hafa ætlað að selja H áfengi, um gjöf hefði verið að ræða.

 Ákærði kvaðst telja að um innlenda framleiðslu á áfengi væri að ræða. Aðspurður hvernig áfengið hefði komist í hans hendur kvaðst ákærði hafa keypt áfengið í þeirri trú að það væri íslensk framleiðsla. Hann kvaðst ekki geta greint frá því af hverjum hann hefði keypt áfengið þar sem hann þekkti hann ekki. Maðurinn hefði boðið honum áfengið til kaups í Kaffivagninum einn morguninn og kvaðst ákærði hafa ákveðið að slá til. Kvaðst ákærði ekki hafa reynt að hafa upp á manninum eftir að málið kom upp. Ekki vildi ákærði tjá sig um hversu mikið hann hefði greitt fyrir áfengið. Maðurinn hefði sagt honum að um íslenska framleiðslu á vodka væri að ræða. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa velt því nánar fyrir sér hvaðan sá vodki væri kominn eða gengið eftir því við manninn hvort um smygl væri að ræða. Hann hefði ætlað að eiga áfengið og drekka það sjálfur, ekkert hefði verið ætlað til sölu. Ástæðan fyrir því að hann hefði keypt svo mikið magn hefði verið að um góð kaup hefði verið að ræða. Áfengið hefði verið á sömu brúsunum og teknir hefðu verið af honum af lögreglu. Hann hefði keypt áfengið tíu til fimmtán dögum áður en hann var stöðvaður af lögreglu og hefði geymt það heima hjá sér. Ástæðan fyrir því að hann hefði ekki viljað vera með áfengið lengur heima væri sú að hann væri með börn og unglinga á heimilinu. Þegar hann var stöðvaður af lögreglu hefði hann verið á leiðinni til kunningja síns með brúsana í geymslu. Ekki vildi ákærði gefa upp nafn þessa kunningja, þar sem hann kvaðst ekki vilja blanda honum í málið. Aðspurður um meinta tilraun hans til að hringja í einhvern Bjarna eftir að hann var handtekinn kvað ákærði þessa staðhæfingu lögreglu vera fráleita, auðvelt hefði verið fyrir lögregluna að komast að því hvert hann hefði hringt ef rétt væri. Hann hefði hringt heim til sín til að greina eiginkonu sinni frá handtökunni.

Vitnið H bifreiðastjóri (jafnan nefndur H í gögnum málsins) kvaðst hafa þekkt ákærða í nokkuð mörg ár. Vitnið kvaðst ekki muna hvers vegna hann hefði tekið við áfengi hjá ákærða til geymslu og vísaði hann til skýrslu sinnar hjá lögreglu. Hann kvaðst ekki muna um hvaða áfengi hefði verið að ræða. Aðspurður kvaðst hann aldrei hafa greitt ákærða fyrir áfengi. Ákærði las yfir skýrslu sína hjá lögreglu og kvað allt rétt eftir sér haft. Hann hefði engu við þann framburð að bæta.

Vitnið Gunnar Sæmundsson tollfulltrúi kvaðst hafa starfað sem slíkur síðan 1973. Hann kvaðst starfa í upplýsinga- og eftirlitsdeild Tollgæslunnar nú um stundir, m.a. sæi hann um geymslur Tollgæslunnar fyrir varning. Hann kvaðst hafa verið kallaður á lögreglustöð á sínum tíma til að skoða brúsa þá sem teknir hefðu verið af ákærða. Vitnið var spurður hvort hann hefði í starfi sínu séð slíka brúsa notaða undir smyglað áfengi. Hann kvað hvítu brúsana vera venjulega plastbrúsa sem notaðir væru til ýmissa hluta. Rauðu brúsarnir væru hins vegar bensínbrúsar sem hefðu áður fyrr verið mikið notaðir við smygl á áfengi. Hann hefði ekki séð áfengi í slíkum brúsum síðan hann hefði tekið við sínu núverandi starfi árið 1998. Vitnið kvað brúsana vera mjög þétta en ekki væri innsigli á þeim. Hann hefði ekki kannað hvort hægt væri að fá slíka brúsa í verslunum hér á landi.

Vitnið Kristín Magnúsdóttir, lyfjafræðingur á rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands, kom fyrir dóminn og skýrði forsendur og niðurstöðu matsgerðar sem hún vann sem dómkvaddur matsmaður í málinu. Matsgerðin, sem reifuð er að framan, fjallar um greiningu á innihaldi plastbrúsa þeirra sem haldlagðir voru hjá ákærða. Rannsóknin sneri að því að athuga hvort um væri að ræða heimabrugg, eða „landa”, eða annars konar áfengi. Vitnið kvaðst hafa notað svo kallaða gasgreiningu við rannsóknina. Hún hefði framkvæmt samanburðarrannsóknir með stöðlum sem hún hefði útbúið sjálf og einnig með samanburðarsýnum sem hún hefði haft aðgang að. Um hefði verið að ræða landa, vodka, hreinan spíritus og fleiri tegundir áfengis. Niðurstaða hennar hefði verið sú að sýnin hefðu verið mjög hrein og líktust helst hreinum spíritus eða vodka, erfitt væri að greina þar á milli. Sýnin hefðu verið mjög ólík öllu heimagerðu áfengi sem áður hefðu verið rannsökuð. Aldrei væri hægt að fullyrða neitt án fyrirvara en hún héldi því fram að það væru 99,9% líkur á því að ekki væri um landa að ræða. Hún hefði aldrei rekist á landa sem ekki væri með einhverjum aukaefnum þó hann væri mismunandi hreinn. Vitnið kvaðst ekki vita til þess að hér á landi væri til tækjabúnaður til að hreinsa eða eima eins hreint áfengi og verið hefði í sýnunum. Varðandi áreiðanleika aðferðarinnar væri gasgreining afar áreiðanleg aðferð sem notuð hefði verið í áratugi til að greina á milli mismunandi alkóhóltegunda. Nýjustu tæki væru mjög nákvæm. Gerðar hefðu verið tvær prófanir og bornar saman. Vitnið kvaðst ekki geta dregið ályktun af niðurstöðunum um það hvar áfengið hefði verið framleitt.

II. kafli ákæru

Ákærði neitaði sök fyrir dóminum. Hann kvað haglabyssuna ekki hafa verið skráða þegar hann keypti hana. Hann hefði ekki notað hana. Ákærði kvaðst hafa spurt Hilmar Þorbjörnsson, áður yfirlögregluþjón, hvort honum væri óhætt að kaupa haglabyssu sem ekki væri á skrá. Hilmar hefði sagt að lögreglunni væri nákvæmlega sama hvernig skotvopn væru tilkomin svo lengi sem þau væru færð á skrá. Ákærði kvaðst hafa látið Hilmar hafa númerið á haglabyssunni auk númers annarrar byssu sem hann ætti og hefði Hilmar ætlað að setja þær á skrá. Þetta hefði líklega ekki komist til skila. Ákærði kvaðst vera búinn að sækja um skotvopnaleyfi. Hann kvaðst hafa gert sér grein fyrir því að hann mætti ekki nota byssuna án þess að hafa leyfi en hann hefði ekki vitað að hann mætti ekki eiga byssu án leyfis.

Niðurstaða

                I. kafli

                Ákærða er gefið að sök tollalagabrot með því að hafa keypt áfengi sem hann hafi vitað eða mátt vita að var ólöglega innflutt. Ákærða er einnig gefið að sök að hafa ætlað að selja hið ólöglega innflutta áfengi að hluta eða öllu leyti, að hafa afhent það tilgreindum manni til geymslu og tekið við því aftur af sama manni. Ákærði hefur staðfastlega neitað sök í málinu hvað varðar vitneskju um að áfengið hafi verið smyglvarningur. Hefur hann haldið því fram að hann hafi keypt áfengið af manni, sem hann vill ekki nafngreina, fyrir verð, sem hann gefur ekki upp, og hafi honum verið seld varan sem innlend framleiðsla. Ákærði hefur jafnframt neitað að hafa ætlað að selja áfengið en játar rétta lýsingu í ákæru sem snýr að afhendingu áfengisins hjá H og móttöku þess hjá þeim sama manni tveimur dögum síðar. Eru brot ákærða talin varða við 123. og 124. gr. tollalaga nr. 55/1987.

                Telja verður forsendu sakfellingar samkvæmt áðurgreindum lagaákvæðum að sannað sé að um ólöglega innfluttan varning hafi verið að ræða í skilningi 123. gr. tollalaga. Ákærði hefur frá upphafi neitað vitneskju um uppruna áfengisins að öðru leyti en því að honum hafi verið selt það sem innlend framleiðsla. Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa keypt áfengið sem innlendan vodka. Ekki kvaðst ákærði hafa grennslast nánar fyrir um það hjá seljanda hvaðan áfengið væri komið. Fyrir liggur að áfengið var í níu rauðum, 19 lítra, og tveimur hvítum, 25 lítra, plastbrúsum þegar það var haldlagt hjá ákærða og virðist svo sem hann hafi fengið það afhent í þeim umbúðum. Einnig fundust nokkrir tómir brúsar í bifreið ákærða. Vitnið Gunnar Sæmundsson, starfsmaður hjá Tollgæslunni, bar fyrir dóminum að hann hefði einhverntíma séð ólöglega innflutt áfengi í rauðum bensínbrúsum, samskonar þeim brúsum sem lagt var hald á. Ekki vissi vitnið hvort brúsar þessarar gerðar fengjust hér á landi né hefur það verið rannsakað sérstaklega af ákæruvaldinu. Vitnið sagði hvítu brúsana vera „venjulega brúsa”. Samkvæmt matsgerð Kristínar Magnúsdóttur var áfengið á brúsunum ekki „landi”, eða heimabruggað, eimað áfengi, heldur samsvarar það því að vera 40% etanól eða vodka. Kristín bar jafnframt fyrir dóminum að hún vissi ekki til þess að til væru tæki hér á landi til að framleiða svo hreinan vodka. Þar átti vitnið væntanlega við heimaframleiðslu á áfengi. Alkunna er að vodki hefur verið framleiddur hér á landi í mörg ár, m.a. hjá Ölgerðinni Agli Skallagrímssyni. Á árinu 2000 var vodki því framleiddur hér á landi. Framburður vitnisins H, fyrir dómi og hjá lögreglu, varpaði ekki ljósi á það hvaðan áfengið sem hann tók við hjá ákærða var komið en bókað er eftir honum í lögregluskýrslu frá 5. janúar 2001: „Ég veit ekkert um það áfengi sem ég geymdi fyrir X, veit ekki hvort um var að ræða vodka eða annað áfengi. Ég veit ekki hvar eða hvernig X fékk áfengið og veit því ekki hvort um smygl er að ræða.”

                Fallast má á það með ákæruvaldinu að umbúnaður áfengisins og magn þess bendi til þess að ekki sé um löglegan varning að ræða. Einnig má fallast á þá röksemd að þegar um svo mikið magn er að ræða megi leiða að því líkum að áfengið sé ætlað til sölu en ekki eingöngu til einkaneyslu. Í þessu máli hefur hins vegar ekki verið ákært fyrir brot gegn áfengislögum heldur einungis gegn tollalögum. Umbúnaður og magn áfengisins nægir ekki eitt og sér til þess að hægt sé að slá því föstu að það hafi verið flutt ólöglega til landsins erlendis frá í trássi við tollalög. Þó að ákærði hafi neitað að gefa upp nafn þess manns sem seldi honum áfengið, til þess að unnt væri að grafast fyrir um uppruna þess, telst það eitt og sér ekki nægileg sönnun þess að um smyglvarning hafi verið að ræða og að ákærði hafi vitað eða mátt vita það. Ekki er hægt að útiloka að um íslenska framleiðslu áfengis sé að ræða. Verður samkvæmt því að byggja á framburði ákærða hvað varðar upplýsingar hans um uppruna áfengisins þar sem ekkert hefur komið fram sem leiðir til annarrar niðurstöðu.

Með vísan til þess sem að framan hefur verið rakið, og eins og málatilbúnaði ákæruvalds er háttað, þykir, gegn staðfastri neitun ákærða og með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991, um meðferð opinberra mála, ósannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í I. kafla ákæru. Verður ákærði því sýknaður af þessum hluta ákæruatriða á hendur honum.

                II. kafli

                Ákærða er einnig gefið að sök brot gegn vopnalögum með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi.

                Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. vopnalaga nr. 16/1998 má enginn eignast eða nota skotvopn nema að fengnu skotvopnaleyfi. Leyfið veitir lögreglustjóri í umdæmi þar sem umsækjandi á lögheimili. Lögreglustjóra er heimilt að veita undanþágu frá þessu skilyrði fyrir þann sem er á æfingum á vegum viðurkenndra skotfélaga á viðurkenndu æfingasvæði. Í 2. mgr. ákvæðisins er kveðið á um form leyfisins, það skal vera skriflegt og geyma helstu upplýsingar um leyfishafa auk ljósmyndar. Einnig skal tilgreina nákvæmlega hvers konar skotvopn leyfishafa er heimilt að nota.

                Ákærði játaði fyrir dóminum að hafa átt byssuna, sem hjá honum fannst, í einhvern tíma. Fyrir liggur að ákærði hefur ekki skotvopnaréttindi, hefur ekki verið skráður fyrir skotvopni né hefur byssan sem um ræðir verið skráð í skotvopnaskrá. Ljóst er að ákærði hefur brotið gegn fortakslausu ákvæði 12. gr. vopnalaga með háttsemi sinni. Ósönnuð er fullyrðing hans um að honum hafi verið lofuð einhver undanþága frá reglunum, enda ekki heimild til þess í lögunum nema að mjög takmörkuðu leyti. Gera verður þá kröfu til eigenda skotvopna að þeir kynni sér þær reglur sem um þau gilda enda virðist ákærða hafa verið fullljóst, samkvæmt framburði hans sjálfs, að leyfi þarf fyrir skotvopni. Samkvæmt þessu er ákærði fundinn sekur um háttsemi þá sem honum er gefin að sök í II. kafla ákæru á hendur honum. Háttsemin er þar rétt færð til refsiákvæða.

Refsiákvörðun

Ákærði hefur verið fundinn sekur um brot gegn vopnalögum. Hann hefur frá árinu 1977 fjórum sinnum gengist undir greiðslu sektar með sátt og fimm sinnum hlotið dóm, síðast á árinu 1995, aðallega fyrir áfengis- og tollalagabrot. Sakarferill hans hefur ekki þýðingu við ákvörðun refsingar nú. Með tilliti til eðlis og umfangs brotsins þykir hæfileg refsing vera 20.000 króna sekt í ríkissjóð sem greiðist innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en ella sæti ákærði fangelsi í 6 daga.     

Upptökukröfur

Í samræmi við niðurstöðu I. kafla ákæru er hafnað upptökukröfu ákæruvalds á framangreindu áfengi.

Með vísan til 1. mgr. 37. gr. vopnalaga ber að fallast á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á framangreindri haglabyssu.

Sakarkostnaður

Með vísan til niðurstöðu málsins skal dæma ákærða til að bera hluta af kostnaði vegna málsins. Þykir hæfilegt að ákærði beri 1/5 hluta af 100.000 króna málsvarnarlaunum Kristjáns Stefánssonar hæstaréttarlögmanns á móti 4/5 hlutum, sem greiðast skulu úr ríkissjóði. Annar sakarkostnaður í málinu er 220.391 króna, samkvæmt yfirliti sem lagt hefur verið fram af ákæruvaldinu. Um er að ræða kostnað vegna rannsókna og matsgerðar vegna I. kafla ákæru. Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af brotum samkvæmt þeim kafla skal sá kostnaður greiðast að fullu úr ríkissjóði. Ekki liggur fyrir að um annan sakarkostnað sé að ræða í málinu.

Af hálfu ákæruvaldsins var málið flutt af Hildi Briem fulltrúa lögreglustjórans í Reykjavík.

Hjördís Hákonardóttir héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, X, greiði 20.000 krónur í sekt í ríkissjóð sem greiðist innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en ella sæti ákærði fangelsi í 6 daga.

Hafnað er kröfu um upptöku á áfengi sem haldlagt var hjá ákærða 23. maí 2000.

Upptæk skal gerð í ríkissjóð haglabyssa í eigu ákærða, sem fannst við húsleit lögreglu þann 24. maí á heimili ákærða.

Ákærði greiði 1/5 hluta 100.000 króna málsvarnarlauna til Kristjáns Stefánssonar hæstaréttarlögmanns á móti 4/5 hlutum sem greiðist úr ríkissjóði.

Annar sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.