Mánudaginn 4. maí 2009.
Nr. 209/2009.	Ákæruvaldið (Hulda Elsa Björgvinsdóttir, aðstoðarsaksóknari) gegn X (Hilmar Ingimundarson hrl.)

 

Kærumál. Vitni.

Synjað var kröfu sóknaraðila um að leiða vitni í máli sem höfðað hafði verið gegn X fyrir brot gegn 194. gr., 1. mgr. 217. gr., 2. mgr. 218. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga. Ekki var talið að vitnisburður vitnisins gæti haft þýðingu við sönnun þeirra brot sem X voru gefin að sök í umræddu máli.

 

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Jón Steinar Gunnlaugsson og Hjördís Hákonardóttir og Viðar Már Matthíasson settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 28. apríl 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. apríl 2009, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að hann mætti leiða vitnið B til skýrslugjafar í máli sem hann hefur höfðað gegn varnaraðila. Kæruheimild  er í n. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Samkvæmt lögregluskýrslu sem liggur fyrir í málinu kveðst framangreint vitni hafa kynnst varnaraðila 1991 og þá fljótlega hafið „einhvers konar“ sambúð með honum. Þeirri sambúð hafi lokið í september 1998. Brotin sem ákærða eru gefin að sök í máli sóknaraðila gegn honum eru sögð hafa verið framin á árunum 2006 til 2008. Fyrir liggur að vitnið getur ekki gefið vitnisburð um þau atvik sem að baki ákæru eru, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008. Af hálfu sóknaraðila hefur sú skýring verið gefin á kröfu hans um að leiða vitnið fyrir dóm, að því sé ætlað að upplýsa um „kynferðislega óra sem ákærði hafi búið yfir á sambúðartíma þeirra.“ Ekki verður talið að vitnisburður um slíkt geti haft þýðingu við sönnun þeirra brota sem varnaraðila eru gefin að sök í máli sóknaraðila gegn honum. Með vísan til 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008 verður því kröfu sóknaraðila um að leiða framangreint vitni synjað.

Dómsorð:

Synjað er kröfu ákæruvalds um að leiða B fyrir héraðsdóm til vitnisburðar í máli ákæruvalds gegn varnaraðila X.

Sératkvæði

Hjördísar Hákonardóttur

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði greinir ákærða og brotaþola á um hvort þeirra hafi átt frumkvæði að þeirri háttsemi sem ákært er fyrir í C. kafla ákæru. Fyrir liggur að B, sem ákæruvaldið óskar að leiða fyrir dóminn sem vitni, var með ákærða um árabil og eignuðust þau saman dóttur. Í málinu er lögregluskýrsla þar sem hún lýsir sambandi þeirra og í fylgiskjali er lýst samskiptum vegna umgengni ákærða við dótturina. Fyrirfram verður því ekki slegið föstu að 3. mgr. 110 gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála standi í vegi fyrir að vitni þetta gefi skýrslu, en dómari stýrir skýrslutöku af vitni samkvæmt 7. mgr. 122. gr. sömu laga og metur sönnunargildi vitnisburðar í samræmi við 126. gr. þeirra. Með þetta í huga tel ég að staðfesta beri hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna hans.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. apríl 2009.

Með ákæru ríkissaksóknara útgefinni 15. janúar 2009 hefur ríkissaksóknari höfðað sakamál á hendur ákærða fyrir líkamsárás og kynferðisbrot gagnvart A fyrrverandi sambýliskonu ákærða. Í ákæru er ákærða m.a. gefið að sök brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa neytt hana með hótunum um ofbeldi og annars konar ólögmætri nauðung til samræðis og annarra kynferðismaka með öðrum mönnum og hafi ákærði ýmist ljósmyndað eða tekið kynferðisathafnirnar upp á myndband og iðulega verið þátttakandi í þeim. Eru tilvikin samkvæmt ákæru 15 talsins.

Ákæruvald kveður nauðsynlegt að vitnið B barnsmóðir ákærða komi fyrir dóminn til að bera um meintar kynferðislegar hvatir ákærða og ofbeldishneigð hans. Hafi dómstólar látið átölulaust að heimila ákæruvaldi að leiða vitni til að sýna fram á tilteknar hvatir sem skipti máli við sönnunarmat, sbr. dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 258/2008. Slík sönnunarfærsla sé að mati ákæruvalds ekki í andstöðu við 109. gr. laga um meðferð sakamála. Sé í því samhengi sérstaklega bent á 2. mgr. 109. gr. laganna þar sem beinlínis sé gert ráð fyrir slíkri sönnunarfærslu.

Verjandi ákærða mótmælir málatilbúnaði ákæruvalds. Sé einungis ætlunin með framburði framangreinds vitnis að ,,sverta“ ákærða í augum dómsins. Um slíka stöðu sé vísað til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 218/1984.

Við meðferð málsins fyrir dómi hafa ákærði og brotaþoli lýst kynferðislegri háttsemi í samskiptum sínum. Bera þau á öndverðan veg um hvort þeirra hafi átt frumkvæði að slíkri háttsemi. Hefur brotaþoli m.a. lýst því að með ákærða hafi fljótlegta á sambúðartíma bærst kynferðislegir órar sem hann hafi síðar á sambúðartíma þeirra krafist að framkvæmdir yrðu. Mynda þær athafnir sakarefni samkvæmt C kafla ákæru sem eru áðurnefnd kynferðisbrot. Ákæruvald hyggst leiða vitnið B fyrir dóminn til að bera um kynferðislegar hvatir ákærða. Á þessu stigi telur dómurinn slíka sönnunarfærslu ekki tilgangslausa fyrir sakarefni málsins og rúmast innan heimildar 2. mgr. 109. gr. laga um meðferð sakamála. Í því ljósi verður ákæruvaldi heimilað að leiða vitnið B fyrir dóminn til að gefa skýrslu í málinu.

Símon Sigvaldason héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Úrskurðarorð:

Ákæruvaldi er heimilað að leita vitnið B fyrir dóminn til að gefa skýrslu í málinu.