Föstudaginn 1. apríl 2011.
Nr. 185/2011.	A (Þuríður Halldórsdóttir hdl.) gegn Barnaverndarnefnd Reykjavíkur (Gunnar Eydal hrl.)

Kærumál. Barnavernd. Börn.Vistun barns. Gjafsókn.

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að barn A yrði vistað utan heimilis hennar í sjö mánuði á grundvelli b. liðar 1. mgr. 27. gr. og 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ingibjörg Benediktsdóttir, Markús Sigurbjörnsson og Páll Hreinsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. mars 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. mars 2011, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að nafngreindur sonur sóknaraðila yrði vistaður utan heimilis hennar frá 2. nóvember 2010 til 2. júní 2011. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og varnaraðila „gert að afhenda móður drenginn þegar í stað.“ Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar úr ríkissjóði án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Engin heimild stendur til að dæma sóknaraðila kærumálskostnað úr ríkissjóði, svo sem hún krefst, en um gjafsóknarkostnað hennar fyrir Hæstarétti fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 150.000 krónur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. mars 2011.

Mál þetta var tekið til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 23. febrúar sl.

Sóknaraðili er Barnaverndarnefnd Reykjavíkur.

Varnaraðili er A, [...], Reykjavík.

Sóknaraðili gerir þá kröfu að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að drengurinn B, kt. [...], sem lýtur sameiginlegri forsjá foreldra sinna, A, kt. [...], varnaraðila máls þessa, og C, kt. [...], verði vistaður utan heimilis varnaraðila í sjö mánuði alls frá 2. nóvember 2010 að telja eða til 2. júní 2011, sbr. b-lið 1. mgr. 27. gr., sbr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Sóknaraðili gerir ekki kröfu um málskostnað.

Varnaraðili gerir eftirfarandi kröfur fyrir dómi:

Að kröfu sóknaraðila um áframhaldandi vistun B, sonar varnaraðila, utan heimilis til 2. júní 2011 verði hafnað og að sóknaraðila verði þegar í stað gert að afhenda varnaraðila drenginn á heimili þeirra mæðgina að [...], Reykjavík.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðar-reikningi eins og málið væri eigi gjafsóknarmál og að tekið verði tillit til virðisaukaskatts sem leggst á málflutningsþóknun lögmanns varnaraðila.

Málsatvik

Með úrskurði Barnaverndarnefndar Reykjavíkur upp kveðnum 2. nóvember 2010 var ákveðið að drengurinn C skyldi tekinn úr umsjá varnaraðila og vistaður á heimili föðurforeldra sinna í allt að 2 mánuði frá 2. nóvember 2010 að telja á grundvelli b-liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Jafnframt var borgarlögmanni falið með bókun sama dag að höfða mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur um að vistun drengsins skyldi standa í sjö mánuði frá og með 2. nóvember 2010, sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 14. desember 2010 í máli nr. U-12/2010 var úrskurður sóknaraðila frá 2. nóvember 2010 staðfestur.

Mál þetta varðar [...] ára gamlan dreng, C, sem hefur búið hjá móður sinni, varnaraðila, frá fæðingu sem allt þar til í mars 2006 fór með óskipta forsjá hans. Síðustu misseri hefur C þó mikið verið í umsjá föðurforeldra sinna en sóknaraðili kveður miklar áhyggjur hafa verið af aðbúnaði hans á heimili varnaraðila og versnandi líðan hans í umsjá hennar og slæmri stöðu í skóla. Ekki hafi náðst samvinna við varnaraðila síðustu mánuði við að bæta aðstæður drengsins en hún hafi ekki talið sig þurfa á aðstoð að halda og því jafnan hafnað samvinnu við barnaverndaryfirvöld. Af þeim sökum hafi reynst örðugt að bæta aðstæður drengsins og líðan hans. Faðir hans hafi hins vegar lýst því yfir að hann sé sáttur við að drengurinn vistist á heimili foreldra sinna.

Á heimili varnaraðila búa einnig yngri hálfsystkini C sammæðra, D fæddur í [...] [...] og tvíburarnir E og F, fædd í [...] [...].

Mál drengsins hefur verið til umfjöllunar alls þrisvar sinnum frá árinu 2003 eins og rakið er í greinargerð starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur. Málefni C bárust í fyrsta sinn til Barnaverndar Reykjavíkur í febrúar 2003 þegar tilkynning barst um að varnaraðili hefði leitað sér aðstoðar á neyðarmóttöku Landspítalans vegna átaka við barnsföður sinn, C.

Sóknaraðila bárust í framhaldinu fleiri tilkynningar frá lögreglunni í Reykjavík um átök varnaraðila við barnsföður sinn og frá leikskóla drengsins, leikskólanum [...], sem fjölluðu fyrst um sinn aðallega um slæmar mætingar hans. Í febrúar 2005 var gerð í samvinnu við varnaraðila áætlun um meðferð máls þar sem ákveðið var að sótt yrði um Stuðninginn heim fyrir fjölskylduna og að fylgst yrði með líðan C. Í framhaldinu bárust nokkrar tilkynningar undir nafnleynd um meinta [...] varnaraðila, [...] hennar á daglegri umönnun drengsins og [...] á heimilinu. Varnaraðili samþykkti þá að haft yrði óboðað eftirlit með heimilinu og leiddi það eftirlit ekkert í ljós sem benti til þess að varnaraðili væri í [...][...]. Eftir að tilkynningar bárust á árinu 2005 um vanrækslu varnaraðila á umönnun drengsins og starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur urðu vitni að miklum [...] og slæmum aðstæðum drengsins í íbúð varnaraðila fóru mæðginin í kennslu- og greiningarvistun á Vistheimili barna frá 5. október 2005 til 17. nóvember sama ár. Þá undirgekkst varnaraðili forsjárhæfnimat, en í niðurstöðum matsins kom fram að ástæða væri til að hafa áhyggjur af foreldrahæfni sóknaraðila.

Þar sem tilkynningar héldu áfram að berast frá leikskóla B um lélega [...] og [...] drengsins og afar slæmar mætingar hans, og þar eð varnaraðili kvaðst ekki þurfa á neinum stuðningi að halda og neitaði að skrifa undir meðferðaráætlun og taka [...], var málið tekið fyrir á fundi sóknaraðila 27. júní 2006 og úrskurðað um vistun drengsins utan heimilis í sex mánuði.

Dómsátt náðist í málinu 17. ágúst 2006 sem gerði ráð fyrir því að varnaraðili fengi drenginn í sína umsjá og samþykkti að sækja viðtöl hjá sálfræðingi og þiggja stuðning á heimilið. Varnaraðili samþykkti jafnframt að vera til samvinnu um stuðningsaðgerðir á grundvelli áætlunar um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga. Var af hálfu sóknaraðila fallist á dómsátt í samræmi við framangreint.

Með bréfi leikskólans [...], dags. 16. október 2006, bárust Barnavernd Reykjavíkur alvarlegar upplýsingar um neikvæðar breytingar á líðan og hegðun B, sem höfðu farið versnandi eftir að hann fór í umsjá sóknaraðila 15. september s.á. Í bréfinu kom fram að [...][...] og mætingum B væri verulega ábótavant. Jafnframt var greint frá erfiðleikum í samskiptum starfsmanna leikskólans við varnaraðila og lýst miklum áhyggjum af aðbúnaði drengsins í hennar umsjá. Fram kom að drengurinn væri ekki eins glaður og oft áður, hann væri óþolinmóður, upptrekktur og erfiður. Hann fylgdi illa fyrirmælum en það hefði hann átt mun auðveldara með áður fyrr, sérstaklega þegar hann var í umsjá föðurforeldra sinna. Þá væru mætingar drengsins í leikskólann slæmar og mætti hann aldrei í leikskólann fyrr en um hádegið þótt vistunartíminn hæfist kl. 8:00. Vegna slæmra mætinga missti B af hópastarfi sem væri einn af grundvallarþáttum leikskólastarfsins. Enn fremur kom fram í bréfinu að samskipti leikskólans við varnaraðila gengju misvel, en borið hefði á því að varnaraðili sýndi starfsfólki [...] og segði [...], auk þess að væna starfsfólk leikskólans um að gera ekki það sem það ætti að gera. Þá kom fram að drengurinn hefði veikst í leikskólanum en ekki hefði tekist að ná sambandi við varnaraðila til að láta hana sækja drenginn. Því hefði verið haft samband við Barnavernd Reykjavíkur til að fá ráðleggingar. Loks lýsti leikskólinn áhyggjum sínum af umönnun B hjá varnaraðila.

Frá og með 15. ágúst 2006 hafi varnaraðili ítrekað verið boðuð til viðtals á skrifstofu Barnaverndar Reykjavíkur, án árangurs. Hafi varnaraðili borið við veikindum og þreytu og að hún hafi viljað fara vel með sig þar sem hún ætti von á barni. Með samþykki varnaraðila var rætt við hana á heimili móðurömmu drengsins í október 2006. Varnaraðili hafi brugðist reið við upplýsingum frá leikskóla B frá 16. október 2006 og vildi láta drenginn hætta á leikskólanum. Rætt hafi verið við varnaraðila um alvarleika málsins og kvaðst hún þá ætla að standa sig betur við að fylgja meðferðaráætluninni, fyrst og fremst drengsins vegna.

Málið var rætt á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 17. október 2006, þar sem m.a. var bókað að þrátt fyrir að áætlun um meðferð máls væri í gildi hefði ekki gengið að koma á stuðningi við varnaraðila. Því var ráðgert að fylgjast með gangi mála og athuga hvort varnaraðili myndi standa við gerða meðferðaráætlun.

Hinn 13. desember 2006 var haft samband frá leikskóla B og lýst frekari áhyggjum af aðstæðum drengsins, en hann hafði aðeins mætt tvisvar sinnum í leikskólann þann mánuðinn. Starfsmenn leikskólans óskuðu eftir aðstoð frá Barnavernd Reykjavíkur í málinu. Þá bárust Barnavernd Reykjavíkur þær upplýsingar að varnaraðili skuldaði leikskólagjöld og því ætti drengurinn á hættu að missa leikskólaplássið sitt. Varð úr að Barnavernd Reykjavíkur aðstoðaði varnaraðila við að greiða hluta skuldarinnar við leikskólann.

Óboðað eftirlit var haft með heimili varnaraðila af hálfu Barnaverndar Reykjavíkur frá 9. september 2006 og fram til 12. janúar 2007. Fór eftirlitið 19 sinnum á heimili varnaraðila en hún var aðeins heima í þrjú skipti og kom þá ekkert athugavert fram. Málið var á ný rætt á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur hinn 27. júlí 2007 og þar m.a. bókað, að ljóst væri að varnaraðili þyrfti á margvíslegum stuðningi að halda. Var það mat starfsmanna að varnaraðili hefði nýtt ágætlega þann stuðning sem veittur hafði verið, samskipti hennar við leikskóla voru orðin betri og aðbúnaður drengsins hafði batnað. Í ljósi þessa var ákveðið að hætta afskiptum af málinu á grundvelli barnaverndarlaga og var málinu lokað af hálfu Barnaverndar Reykjavíkur.

Hinn 15. nóvember 2007 barst tilkynning undir nafnleynd þess efnis að varnaraðili væri [...][...] og aðbúnaður barnanna væri óviðunandi. Starfsmaður bakvaktar Barnaverndar Reykjavíkur fór á heimilið en enginn svaraði dyrabjöllu. Ákveðið var að hafa samband við móðurömmu drengsins og kanna hvort hún vissi hvar varnaraðili væri. Móðuramma sagði varnaraðila vera hjá sér og var með samþykki hennar farið þangað í vitjun. Varnaraðili var ekki [...] [...] og reyndist tilkynningin því ekki eiga við rök að styðjast.

Hinn 21. desember 2007 barst á ný tilkynning undir nafnleynd um [...] varnaraðila. Varnaraðili mætti til viðtals hjá Barnavernd Reykjavíkur í mars 2008 í tilefni af þeirri tilkynningu þar sem hún neitaði að vera í [...]. Að sögn varnaraðila fengi hún sér af og til í glas og kvað hún það ekki vera vandamál hjá sér. Ekki voru taldar vera forsendur fyrir frekari afskiptum Barnaverndar Reykjavíkur á grundvelli barnaverndarlaga og var málinu því lokað 3. apríl 2008.

Hinn 10. september 2008 barst tilkynning um að B mætti ekki í skóla en drengurinn hafði þá um haustið hafið nám í [...] [...] grunnskóla. Haft var samband við skóla drengsins og fengust þar þær upplýsingar að drengurinn hefði verið fjarverandi í fimm daga á tæpum mánuði og þar af hefði hann verið með leyfi í fjóra daga. Ekki þótti ástæða til afskipta Barnaverndar Reykjavíkur af málinu.

Á ný barst tilkynning hinn 17. nóvember 2008 frá [...]skóla, sem þá var grunnskóli B, þess efnis að hann hefði mætt mjög illa í skólann. Í tilkynningunni kemur fram að varnaraðili hafi borið við miklum veikindum á heimilinu og að erfiðlega hafi gengið að fá frekari upplýsingar þar sem hún hefði ekki mætt á boðaða fundi með skólanum og þjónustumiðstöð. Í framhaldinu hafi ítrekað verið reynt að fá varnaraðila í viðtal hjá Barnavernd Reykjavíkur, en hún hafi ýmist afboðað komu sínu eða ekki mætt.

Hinn 13. mars 2009 barst á ný tilkynning frá [...]skóla, þar sem fyrri tilkynning var ítrekuð og því lýst að mætingar B væru áfram lélegar og að varnaraðili mætti ekki á boðaða fundi í skólanum. Þessari tilkynningu hafi verið fylgt eftir með símtali frá skóla þar sem m.a. kom fram að varnaraðili mætti ekki á boðaða fundi í skóla og bæri við veikindum sínum eða drengsins. Miklar áhyggjur væru af stöðu mála.

Af hálfu Barnaverndar Reykjavíkur hafi ítrekað verið reynt að ná sambandi við varnaraðila án árangurs, eða þar til hún samþykkti 1. apríl 2009 að mæta í viðtal á skrifstofu Barnaverndar Reykjavíkur 15. apríl s.á. Varnaraðili mætti þó hvorki í viðtalið né afboðaði hún komu sína.

Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur hinn 16. apríl 2009 og þar m.a. bókað að boðað yrði til tilkynningafundar um málið með fulltrúum [...]skóla hið fyrsta. Frekari ákvarðanir yrðu teknar að þeim fundi loknum.

Faðir drengsins mætti í viðtal hjá Barnavernd Reykjavíkur hinn 3. júní 2009. Kvaðst hann vera með reglulega umgengni við drenginn aðra hverja helgi og einnig þess á milli. Hann kvaðst vita af tilkynningum frá grunnskóla drengsins.

Sálfræðingur hjá þjónustumiðstöð [...] var fenginn til að gera greiningarskýrslu um drenginn að beiðni [...]skóla vegna hegðunarvanda hans og var ráðgert að halda fund haustið 2009 með skóla. Erfiðlega hafi gengið að koma á fundi um haustið.

Nýr starfsmaður tók við meðferð máls drengsins hjá Barnavernd Reykjavíkur um mánaðamótin september/október 2009. B hafði þá flutt á milli hverfa með varnaraðila og var nú skráður í [...]skóla. Var boðað til fundar í [...]skóla 8. desember 2009 vegna mikilla áhyggna af hegðun drengsins og lélegri mætingu hans í skólann og var óskað eftir samvinnu við Barnavernd Reykjavíkur við að aðstoða drenginn. Af þeim fundi varð hins vegar ekki þar sem varnaraðili hafi neitað að mæta á fundinn og samþykkti ekki að haldinn yrði fundur þar um málefni drengsins, án þess að hún væri viðstödd.

Foreldrar B hafi verið boðaðir til viðtals á skrifstofu Barnaverndar Reykjavíkur í byrjun árs 2010, en hvorugt þeirra hafi mætt til viðtals. Í framhaldinu hafi verið gerðar ítrekaðar tilraunir, með skriflegum boðunum og símleiðis, til að fá foreldra til fundar við starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur í byrjun árs 2010, án árangurs.

Haft hafi verið samband símleiðis við skóla drengsins og hafi fengist þar þær upplýsingar að B hefði ekki mætt í skólann og að mætingar hans væru lélegar. Til að ræða alvarlega stöðu drengsins var haft símasamband við föður hans og bókað viðtal með honum. Skrifleg boðun var send varnaraðila um viðtal 19. janúar 2010. Varnaraðili mætti hvorki í viðtalið né afboðaði hún komu sína. Haft var samband símleiðis við varnaraðila sem kvaðst ekki komast vegna veikinda. Varnaraðili tjáði að hún ætti von á tvíburum í [...] [...] og ætti á hættu að eiga fyrir tímann hreyfði hún sig of mikið. Rætt var við varnaraðila um mikilvægi þess að hún mætti til viðtals og hafi hún sagt að ekki yrði af því. Þá kvað varnaraðili starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur ekki vera velkomna inn á heimili hennar. Þegar rætt var við varnaraðila um lélegar mætingar B í skóla hafi hún sagt þær upplýsingar vera rangar. Að sögn varnaraðila hefði drengurinn mætt í skólann en skólinn virtist ekki vita af því.

Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 21. janúar 2010 og þar m.a. bókað að enn yrði gerð tilraun til að ræða við varnaraðila í því skyni að afla samþykkis hennar fyrir könnun máls, og að könnun hæfist í málinu með eða án hennar samþykkis.

Haft var samband símleiðis við varnaraðila og henni kynnt framangreind bókun meðferðarfundar. Varnaraðili hafi samþykkt í samtalinu að könnun yrði hafin í málinu á grundvelli framkominna tilkynninga, sbr. 21. gr. barnaverndarlaga.

Faðir drengsins mætti ásamt föður sínum til viðtals hjá Barnavernd Reykjavíkur hinn 22. janúar 2010 þar sem hann skrifaði undir samþykki fyrir könnun máls. Aðspurður neitaði faðir að vera [...][...][...] en kvaðst hafa farið í [...] í september 2009 vegna [...][...][...][...][...]. Faðir kvaðst vera í reglulegu sambandi við B og hefði hann hjá sér aðra hverja helgi og oft þess á milli, auk þess sem drengurinn dveldi öll jól og áramót hjá honum með samþykki varnaraðila.

Í bréfi frá [...]skóla, dags. 28. janúar 2010, var lýst alvarlegum áhyggjum af líðan og skólagöngu B. Drengurinn hafði þá verið samtals átta vikur frá skóla það sem af var skólaári, vantaði algengustu námsgögn og námsleg staða hans var slök. Hegðun drengsins í skólanum endurspeglaði vanlíðan hans og sýndi hann mikinn mótþróa. Þá gengi ekkert að fá varnaraðila í viðtal í skólanum. Skólinn óskaði eftir stuðningi frá Barnavernd Reykjavíkur til að koma á traustu og skilvirku sambandi skóla við varnaraðila.

Varnaraðili hafi enn á ný verið boðuð til viðtals á skrifstofu Barnaverndar Reykjavíkur hinn 1. [...] 2010 en hún kvaðst ekki komast vegna yfirvofandi fæðingar tvíbura. Starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur bauðst þá til að koma á heimili varnaraðila til að ræða við hana um alvarlega stöðu B, en varnaraðili hafi hafnað boðinu og óskað eftir því að ekki yrði þrýst á hana vegna aðstæðna hennar. Hinn [...] eignaðist varnaraðili tvíburana E og F. Samkomulag varð á milli foreldra um að B yrði í umsjá föður síns.

Í bréfi frá Þjónustumiðstöðinni [...], dags. 22. febrúar 2010, kemur fram að varnaraðili hafi þegið fjárhagslegan stuðning en hafi ekki mætt á fundi sem fyrirhugaðir hafi verið vegna áhyggna af B og fjarveru hans frá skóla. Í bréfinu kemur fram að áhyggjur hafi verið af mikilli fjarveru drengsins frá skóla en hann hefði verið fjarverandi í 25 skóladaga á tímabilinu frá 24. ágúst 2009 til 3. desember s.á.

Hinn 25. febrúar 2010 barst tilkynning frá föður drengsins þar sem lýst var áhyggjum af umönnun drengsins og náms- og félagslegri stöðu hans. Í framhaldinu tók varnaraðili fyrir umgengni föður við B og hélt því fram að hann beitti drenginn harðræði og að hann ætti engin leikföng á heimili föður.

Í byrjun mars 2010 náðist símleiðis í varnaraðila. Varnaraðili kvaðst ekki komast í viðtal hjá Barnavernd Reykjavíkur vegna barnanna. Varnaraðili samþykkti að starfsmaður kæmi í vitjun á heimili hennar en þó ekki fyrr en eftir einhverjar vikur þar sem hún þyrfti tíma fyrir sig og börnin og gæti því ekki tekið á móti starfsmanni fyrr. Varnaraðili lýsti óánægju sinni með vinnubrögð starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur og kvað hann leggja sig í einelti. Tjáði varnaraðili að vel gengi með B og því væru áhyggjur óþarfar.

Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 4. mars 2010 og þar m.a. bókað að ekki hefði náðst að ræða við B, þar sem varnaraðili hefði hvorki skrifað undir samþykki sitt um könnun máls né heimilað starfsmanni að koma á heimilið til að ræða við drenginn. Bókað var að málið væri talið alvarlegt og að gögn málsins bentu til víðtækrar vanrækslu varnaraðila á drengnum. Lagt var til að málið yrði lagt fyrir fund sóknaraðila í því skyni að fá varnaraðila til samvinnu um bættar aðstæður drengsins. Tryggja þyrfti barninu viðunandi uppeldisaðstæður og bæta þyrfti líðan drengsins. Enn fremur þyrfti að koma skólasókn drengsins í viðunandi horf. Þá var talið rétt að leggja til að varnaraðili undirgengist forsjárhæfnimat að nýju og að gert yrði sálfræðilegt mat á drengnum, m.a. með tilliti til líðanar hans. Foreldrum var kynnt bókun meðferðarfundar og væntanleg fyrirlögn málsins fyrir fund sóknaraðila.

Hinn 8. mars 2010 sendi faðir tölvuskeyti til starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur með upplýsingum úr Mentor, þar sem slökum mætingum, erfiðleikum og vanlíðan drengsins er lýst. Sama dag hafði grunnskóli B samband símleiðis við Barnavernd Reykjavíkur og lýsti verulegum áhyggjum af drengnum af sömu ástæðum, sem og skorti á vilja varnaraðila til samvinnu við skólann. Voru þessar alvarlegu upplýsingar staðfestar skriflega með bréfi [...]skóla, dags. 12. mars 2010. Samkvæmt upplýsingum frá [...]skóla var B lýst sem [...] og [...][...][...], bæði við samnemendur sína en einnig við starfsfólk skólans, en af því leiddi að drengnum gengi mjög illa að vera í hóp. Þá væri drengurinn af og til með [...][...][...][...][...][...] og hefði hann m.a. [...][...][...][...][...][...]. Námsleg staða B væri afar slæm og hann væri ófær um að skrifa nafnið sitt án aðstoðar. Einnig kom fram í tilkynningu skólans að heimanámi B væri ekki sinnt, stílabækur drengsins væru auðar, hann vantaði algengustu skólagögn, s.s. ritfæri, og þá væri hann stundum [...]. Varnaraðili mætti hvorki á boðaða fundi né afboðaði komu sína á þá.

Starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur hafi í framhaldinu verið í reglulegum samskiptum við skólann og stöðugt hafi borist upplýsingar um versnandi líðan og hegðun drengsins. Þá væri varnaraðili ekki til samvinnu um að bæta líðan B og stöðu hans. Starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur fór í [...]skóla 16. apríl 2010 og ræddi við B. Drengurinn hafi talað um sig [...][...][...] og var augljóst að vanlíðan hans væri mikil. Hegðun hans var óróleg og hafi hann lýst óviðunandi aðstæðum á heimili sínu, skorti á umönnun og [...]. Í viðtalinu hafi B verið tíðrætt um hvernig hann ætlaði að [...][...][...]. Þá kvaðst drengurinn vera [...] og vera oft að [...] [...][...][...][...][...][...], sem væri það skemmtilegasta sem hann gerði. Drengurinn hafi jafnframt lýst lélegri tannhirðu og að langt væri síðan hann hefði farið til tannlæknis.

Á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 16. apríl 2010 var ákveðið að leggja til vistun drengsins utan heimilis í allt að tvo mánuði á meðan frekari rannsókn færi fram á málinu, yrði varnaraðili ekki til samvinnu um það að bæta óviðunandi aðstæður drengsins.

Farið var í vitjun á heimili varnaraðila hinn 19. apríl 2010 og skrifaði varnaraðili þá undir áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga, þar sem hún samþykkti að undirgangast forsjárhæfnimat og taka við stuðningi inn á heimilið. Að mati starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur, sem fór á heimilið, hafi verið mikil óhreinindi og óreiða í íbúð fjölskyldunnar og ástand íbúðarinnar í raun óásættanlegt. Þegar rætt var við varnaraðila um áhyggjur af B hafi hún sagt hann vera með ADHD, en ekki taka nein lyf. Að mati varnaraðila hafi námsleg staða drengsins verið góð.

Fundur hafi verið haldinn í [...]skóla hinn 26. apríl 2010 vegna áhyggna af hegðunarvanda og vanlíðanar B. Á fundinn mættu starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur, faðir drengsins, föðurafi og fulltrúi Þjónustumiðstöðvarinnar [...] ásamt starfsmönnum [...]skóla. Varnaraðili mætti ekki á fundinn vegna veikinda. Á fundinum ítrekuðu starfsmenn [...]skóla áhyggjur sínar af drengnum vegna hegðunarvanda hans og vanlíðanar og var það mat þeirra að hann væri oft [...][...][...]. Þá væri varnaraðili í afneitun á vanda drengsins. Fulltrúar [...]skóla lýstu því að vart væri kennsluhæft þegar B væri inni í bekk og þyrfti hann að hafa einhvern hjá sér vegna framkomu sinnar og hegðunar sem oft væri stjórnlaus þannig að hann [...][...],[...][...][...] og væri með [...]. Þá væri [...][...]. drengsins slæm sem og námsleg staða hans og mætingar í skólann. Að mati fulltrúa skólans væri framkoma og hegðun drengsins hróp á hjálp.

Hinn 29. apríl 2010 barst tilkynning frá föður drengsins þar sem hann lýsti mikilli vanlíðan drengsins í umsjá varnaraðila.

Starfsmenn [...]skóla höfðu á ný samband við starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur hinn 6. maí 2010 til að ræða um vaxandi áhyggjur af líðan drengsins í skólanum. Var drengurinn sagður [...][...],[...][...][...][...],[...][...] og [...][...][...] og hafi hann með því [...][...][...][...]. Áberandi væri að líðan drengsins væri verri þegar hann hefði ekki mætt í skólann í einhverja daga. Þessum upplýsingum var fylgt eftir með tilkynningu frá [...]skóla, dags. 19. maí 2010. Á þessum tíma hafði drengurinn verið fjarverandi frá skóla í 57 daga, eða 11,5 viku.

Í bréfi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 20. maí 2010, kom fram að lögreglan hafði frá 1. ágúst 2009 og fram til 6. maí 2010 tíu sinnum haft afskipti af málefnum varnaraðila. Þar kom m.a. fram að varnaraðili hafði verið [...] [...][...][...][...][...]. Samkvæmt munnlegum upplýsingum frá lögreglu lauk því máli með [...][...]. Þá hafði verið lögð fram kæra á hendur varnaraðila fyrir [...]. Samkvæmt munnlegum upplýsingum frá lögreglu var rannsókn í málinu vegna þeirrar kæru hætt. Enn fremur segir í bréfinu að í nóvember 2009 hafi borist tilkynning um lítinn dreng sem [...][...][...] í [...] og [...][...][...][...]. Hafi það reynst vera sonur varnaraðila.

Í viðtali við varnaraðila viðurkenndi hún að hafa verið með [...] undir höndum en hún kvaðst hafa tekið að sér að flytja þau á milli staða gegn greiðslu. Varnaraðili kvaðst hafa gert þetta vegna bágrar fjárhagsstöðu. Varnaraðili kvað tilkynningu um að sonur hennar [...] og [...] [...][...][...][...][...][...][...].

B fór í umsjá föðurforeldra í lok maí 2010, með samþykki varnaraðila, og dvaldi hann í þeirra umsjá til loka júnímánaðar s.á. Samkvæmt bókun meðferðarfundar Barnaverndar Reykjavíkur 20. maí 2010 fór starfsmaður og ræddi við drenginn þar sem hann var staddur í sumarbústað með föðurforeldrum. Yfirbragð hans var rólegt og var hann viðræðugóður, en föðurforeldrar lýstu því að vel hefði gengið og að drengurinn færi eftir settum reglum. Mikil breyting hafi orðið á drengnum þegar talið barst að fyrirhugaðri heimkomu hans til varnaraðila og ókyrrðist hann mjög.

Hinn 21. júní sl. barst tilkynning undir nafnleynd þess efnis að varnaraðili væri [...] [...] og að óviðunandi aðstæður væru á heimili varnaraðila vegna [...] og áhyggjur væru af börnunum. Varnaraðili hafnaði með öllu að koma í viðtal vegna tilkynningarinnar og lýsti óánægju sinni með vinnubrögð starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur. Óboðað eftirlit var haft með heimili varnaraðila frá 23. maí 2010 til 16. júlí 2010. Varnaraðili hafi verið heima í tvö skipti af þeim níu sem farin voru á heimilið. Hinn 23. maí 2010 og aftur 2. júlí s.á. var lýst mikilli óreiðu og óhreinindum á heimilinu.

Með samþykki varnaraðila var óskað eftir upplýsingum um þá greiningu sem B hafði farið í hjá sálfræðingi Þjónustumiðstöðvar [...] á árinu 2009. Samkvæmt sálfræðilegri athugun, dags. 30. júní 2009, kom fram að drengnum hafði verið vísað í greiningu vegna hegðunarvanda og gruns um ADHD. Niðurstöður greiningarinnar sýndu vitsmunastarf í meðallagi. Samkvæmt niðurstöðu greiningarinnar ná einkenni drengsins ekki greiningarviðmiðum fyrir ADHD, en ljóst var talið að um ákveðinn vanda væri að ræða sem þyrfti að vinna vel og markvisst með. Gerðar voru tillögur um hvernig best væri að vinna að bættri stöðu og líðan drengsins og hafi fundur verið áformaður með varnaraðila, skóla, sálfræðingi og félagsráðgjafa, en eins og áður hefur komið fram mætti sóknaraðili ekki á fund þann sem haldinn var í [...]skóla.

Niðurstaða forsjárhæfnimats, dags. 12. júlí 2010, barst Barnavernd Reykjavíkur 25. ágúst sl. Fram kemur í sálfræðilegri skýrslu (forsjárhæfnimati) G sálfræðings að varnaraðili eigi í erfiðleikum með að setja mörk. Sálfræðingur gerði athugasemdir við aðstæður í íbúð varnaraðila og sagði að föt og drasl hefði verið út um allt í íbúðinni, en eldhúsið hefði þó verið nokkuð snyrtilegt. Varnaraðili hafi virst sofa í stofunni en að ofan á rúmi hennar hafi verið fullt af fötum, þó líklega hreinum. Herbergi B og bróður hans hafi verið í slæmu ástandi, ekki hafi verið sængurver eða lök á rúmum þeirra, nema að hluta til, og þá hafi mikið drasl og óhreinindi verið í herbergjum þeirra. Engar ljósaperur hafi verið í ljósum að stórum hluta í íbúðinni og var það mat sálfræðingsins að ástandið á heimilinu hafi ekki verið nægilega gott. Engar athugasemdir séu gerðar um tengsl barnanna við varnaraðila og segir í forsjárhæfnimatinu að tengsl virðist vera hlý og að góð samskipti virðist vera þeirra á milli. Í niðurstöðu sálfræðimatsins segir um varnaraðila að ljóst sé af viðtölum að dæma og fyrirliggjandi upplýsingum að varnaraðili eigi í erfiðleikum með að standast kröfur um eðlilega hæfni sem forsjáraðili. Mat sálfræðingsins sé það að forsjárhæfni varnaraðila sé verulega skert. Enn fremur segir í matinu að lítið komi fram í gögnum málsins um að varnaraðili væri að bæta sig og virtist ástandið til dæmis á heimili fjölskyldunnar og mætingar drengsins í skóla ekkert hafa breyst síðustu árin. Einnig virðist lítið breytast með það að varnaraðili mæti á boðaða fundi eða að hún sé til samvinnu um málið. Á sama tíma hafi líðan drengsins og hegðun hans versnað með árunum. Sálfræðingurinn lagði, í niðurlagi matsins, til margvíslegan stuðning við varnaraðila og að öflugt eftirlit yrði haft með heimili hennar, auk þess sem tekin skyldu [...] af henni. Að síðustu lagði sálfræðingurinn til að með tilliti til alvarlegs ástands drengsins vegna erfiðrar hegðunar hans og tilfinningaójafnvægis þyrfti að vista B tímabundið utan heimilis, og að á þeim tíma yrði gerð frekari athugun á drengnum. Með vistun drengsins utan heimilis væri unnt að fá betri greiningu á erfiðleikum hans og hjálpa honum að fá eðlilega aðstoð við skólagöngu sem hann virtist ekki fá hjá varnaraðila.

Þá var í sömu skýrslu G, sálfræðings, einnig gerð sálfræðileg athugun á B en að mati sálfræðingsins sé um að ræða dreng sem glími við verulega erfiðleika á öllum sviðum. Tilfinningalega væri hann í ójafnvægi, missti stjórn á skapi sínu, bæði heima og í skóla og væri líklegast á tímum dapur og kvíðinn. Auk þess sýndi B alvarlega hegðun og á tímum [...][...] jafnöldrum og fullorðnum. Viðhorf drengsins væru [...] bæði í viðtölum og samkvæmt upplýsingum frá skóla þar sem hann réttlætti [...] og fleira sem eðlilega hegðun. Allt þetta hefði áhrif á námsárangur drengsins í skóla en einnig á samskipti hans við aðra. Óljóst væri hver ástæðan væri fyrir vanlíðan drengsins. Ekki væri þó hægt að horfa fram hjá aðstæðum hans, bæði áður fyrr og þeim sem hann býr við í dag. Að mati sálfræðingsins sé ljóst að drengurinn þarfnist stöðugleika og að honum séu sett mörk, auk þess að tekið sé með festu á erfiðri hegðun hans.

Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 9. september 2010 og þar m.a. bókað, að eftir að niðurstaða forsjárhæfnimats hafi legið fyrir hafi verið haft samband við varnaraðila en hún tilkynnt að hún vildi ekki frekari samskipti við Barnavernd Reykjavíkur. Varnaraðili hafi tjáð starfsmanni að henni og börnum hennar liði vel og að vel gengi með B í skólanum. Lagt var til að málið yrði nú lagt fyrir fund sóknaraðila með tillögu um að drengurinn yrði vistaður utan heimilis varnaraðila og hjá föðurforeldrum skólaárið 2010-2011, eða á meðan frekari greining yrði gerð á líðan og stöðu drengsins.

Foreldrum B var tilkynnt framangreind bókun meðferðarfundar Barnaverndar Reykjavíkur og var varnaraðili boðuð til viðtals vegna málsins hinn 27. september 2010. Varnaraðili hafi þá loks mætt til viðtals eftir að hafa áður hafnað því að mæta. Varnaraðila var þá kynnt að málið yrði lagt fyrir fund sóknaraðila 15. október 2010 og gerð sú tillaga að drengurinn yrði vistaður tímabundið á heimili föðurforeldra. Varnaraðili var ósammála því að ástæða væri til að hafa áhyggjur af drengnum í hennar umsjá. Varnaraðili lýsti jafnframt vanþóknun sinni á vinnslu málsins hjá Barnavernd Reykjavíkur og kvaðst ekki samþykkja að drengurinn færi af heimili hennar. Þá kvaðst varnaraðili ekki kannast við vanlíðan B og sagði að vel væri hugsað um hann hjá sér. Að beiðni lögmanns varnaraðila var fyrirlögn málsins frestað til 2. nóvember 2010.

Það er mat sóknaraðila að drengurinn búi við óviðunandi aðstæður í umsjá varnaraðila og það þjóni hagsmunum hans best að vistast í umsjá föðurforeldra í sjö mánuði. Að mati sóknaraðila séu augljós merki þess að aðbúnaður og aðstæður á heimili varnaraðila hafi haft verulega neikvæð áhrif á líðan drengsins, auk þess sem [...][...] B og skólasókn hans sé alvarlega ábótavant í umsjá varnaraðila. Sóknaraðili telur að ekki sé unnt að una við óbreytt ástand og álítur því ekki annað fært en að vista B tímabundið utan heimilis á meðan reynt sé að bæta uppeldisaðstæður á heimili hans. Þar sem samþykki varnaraðila skortir fyrir vistun drengsins utan heimilis var málið tekið til úrskurðar 2. nóvember 2010. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 14. desember 2010 í máli nr. U-12/2010 var úrskurður sóknaraðila frá 2. nóvember sl. staðfestur.

Varnaraðili undirritaði áætlun um meðferð máls 10. nóvember 2010 og samþykkti m.a. að vera til samvinnu við starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur, mæta á uppeldisnámskeið til að bæta uppeldisfærni sína, þiggja Stuðninginn heim, mæta í sálfræðiviðtöl, taka á móti óboðuðu eftirliti á vegum Barnaverndar Reykjavíkur, undirgangast [...] og samþykkja að sálfræðingur Barnaverndar Reykjavíkur ræði við í drenginn skólanum og meti líðan hans og stöðu.

Nú þegar séu hafin sálfræðiviðtöl við drenginn og hafi sálfræðingur Barnaverndar Reykjavíkur hitt hann tvisvar í skólanum og rætt við hann um líðan hans, stöðu og afstöðu til vistunar utan heimilis. Í þeim viðtölum hafi B m.a. lýst því yfir að honum þyki þetta fyrirkomulag, þ.e. að dvelja hjá föðurforeldrum sínum, vera miklu betra. Enn fremur kveðst drengurinn vera sáttur við að búa hjá föðurforeldrum sínum og virðist hann hafa skilning á því að vissu marki af hverju hann þurfi að búa þar. Fyrirhugað sé að sálfræðingur Barnaverndar Reykjavíkur hitti drenginn reglulega á meðan vistun utan heimilis stendur til að ræða við hann um líðan hans og meta stöðu drengsins.

Ráðgert sé að sálfræðiviðtöl varnaraðila hefjist eftir áramót 2011 samkvæmt beiðni hennar. Í bréfi starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur, dags. 6. desember 2010, koma fram upplýsingar um framvindu meðferðaráætlunar, dags. 10. nóvember 2010, en þar segir m.a. að verið sé að skoða hvaða uppeldisnámskeið henti best fyrir varnaraðila og hvenær fyrirhugað sé að slíkt námskeið hefjist.

Í samtali sem starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur átti við föðurforeldra B í vitjun á heimili þeirra 8. desember 2010 hafi komið fram að föðurforeldrar drengsins telja hann sífellt vera að taka framförum og að líðan hans sé nú betri. Að mati föðurforeldra drengsins eigi hann þó langan veg fram undan. Þá upplýstu föðurforeldrar að varnaraðili hefði ekki haft samband við drenginn í síma nema einu sinni út af dagatali sem hún færði drengnum. Varnaraðili nýtti því ekki símatíma sem ákveðnir voru. Í símtali sem starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur átti við föðurafa drengsins 16. desember 2010 komi þó fram að varnaraðili hefði hringt einu sinni í B eftir að síðast var farið í vitjun 8. desember 2010.

Samkvæmt upplýsingum úr Mentor, sem prentaðar voru út 2. desember 2010, megi greina mikinn mun á utanumhaldi B og mætingum hans í [...]skóla frá því tímabili að vistun utan heimilis hófst. Drengurinn mæti nú reglulega í skólann og á réttum tíma. Þrátt fyrir að enn komi fram athugasemdir um hegðun hans, fái B einnig hrós fyrir að vinna vel í tímum en búast megi við að drengurinn þurfi tíma til að aðlagast nýjum og breyttum aðstæðum í lífi sínu.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili styður kröfu sína um vistun utan heimilis fyrst og fremst með því að umræddur úrskurður hafi fengið lögformlega málsmeðferð og sé gildur að lögum. Við uppkvaðningu hans hafi verið gætt meðalhófs og tekið mið af því að vægari úrræði samkvæmt ákvæðum barnaverndarlaga hafi annaðhvort ekki komið til greina þar eð varnaraðili hafi ítrekað afþakkað boðin stuðningsúrræði eða þau séu fullreynd án þess að viðunandi árangur hafi náðst, þar sem aðstæður drengsins hafi ekki batnað. Sóknaraðili telur varnaraðila ekki hafa innsæi í þarfir drengsins og að uppeldisaðstæður hans séu með öllu óásættanlegar í umsjá varnaraðila og breytist ekki þrátt fyrir boðinn og veittan stuðning, enda hafi sóknaraðili ítrekað afþakkað stuðningsúrræði eða ekki megnað að nýta sér þau.

I. Meðalhófsreglan

Sóknaraðili byggir kröfu sína um vistun drengsins utan heimilis í sjö mánuði jafnframt á því að meðalhófs hafi verið gætt af hálfu sóknaraðila við meðferð málsins og að ekki hafi verið hægt að ná markmiði sóknaraðila um að bæta uppeldisaðstæður drengsins og láta frekari greiningu og rannsókn fara fram á honum með vægara úrræði, sbr. 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Að mati sóknaraðila hafi verið leitast við að beita eins vægum úrræðum gagnvart varnaraðila og unnt hafi verið hverju sinni. Hafi öll tæk stuðningsúrræði verið reynd en ekki megnað að skapa drengnum þær aðstæður sem tryggja honum möguleika á þeim viðunandi uppeldisaðstæðum sem hann eigi skýlausan rétt á. Enn fremur sé það mat sóknaraðila að meðalhófsreglunnar hafi verið gætt í hvívetna við meðferð málsins og að ekki hafi verið gripið til viðarhlutameiri úrræða en nauðsyn hafi verið á hverju sinni. Sóknaraðili telur stuðningsaðgerðir fullreyndar í því skyni að bæta aðstæður drengsins í umsjá varnaraðila. Andleg vanlíðan, hegðunarvandi og tilfinningalegt ójafnvægi drengsins hafi farið vaxandi og telur sóknaraðili ekki annað fært en að vista drenginn utan heimilis með það að markmiði að gefa varnaraðila tækifæri til að bæta uppeldishæfni sína og veita drengnum viðunandi uppeldisaðstæður. Sóknaraðili telur enn fremur fullreynt að gera jákvæðar breytingar í þeim efnum á meðan drengurinn er í umsjá varnaraðila. Þá sé mikilvægt að gefa hlutlausum fagaðilum tækifæri til að meta orsakir hegðunarvandkvæða drengsins og andlegrar vanlíðanar hans. Einungis með þeim hætti sé unnt að fá greiningu á drengnum og veita honum þá aðstoð sem hann þarfnast.

B eigi rétt á viðeigandi umönnun og vernd í samræmi við aldur sinn og þroska samkvæmt 1. mgr. 1. gr. barnaverndarlaga. Varnaraðila beri að gegna forsjár- og uppeldisskyldum sínum við drenginn samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar. Jafnframt hvíli á varnaraðila sú ábyrgð að gæta velfarnaðar sonar síns í hvívetna og búa honum viðunandi uppeldisaðstæður. Sóknaraðili álítur grundvallarforsendu fyrir því að forsjárhæfni varnaraðila verði viðunandi þá, að hún þiggi stuðningsúrræði handa drengnum og sjálfri sér og skapi fullnægjandi aðstæður á heimili sínu m.a. með því að fara á uppeldisnámskeið og þiggja Stuðninginn heim. Afar brýnir hagsmunir drengsins mæli með því að honum verði komið fyrir í vistun utan heimilis til sjö mánaða, sem sé sá lágmarkstími sem ætla megi að þurfi til að leggja mat á möguleika varnaraðila til að annast drenginn og veita honum þá umönnun og uppeldi sem hann eigi skilyrðislausan rétt á. Þá verði sá tími jafnframt notaður til að bæta ástand B, bæði varðandi erfiða hegðun drengsins og tilfinningaójafnvægi hans, en ástand drengsins sé, að mati G sálfræðings, orðið alvarlegt. Tilgangurinn með vistun drengsins tímabundið utan heimilis sé að fá betri greiningu á erfiðleikum hans og leitast við að aðstoða hann við að fá eðlilega skólagöngu. Með hliðsjón af því mati G sem komi fram í skýrslu sálfræðingsins liggi fyrir að ekki sé unnt að leggja mat á það hvort drengurinn þjáist af geðrænum einkennum eða hvort hegðun hans kunni að skýrast af uppeldisaðstæðum sem drengurinn hafi búið við hjá varnaraðila. Af þeim sökum sé ekki unnt að líta fram hjá þeim möguleika að hegðun hans kunni að breytast til batnaðar fái hann tækifæri til að dvelja í rólegu umhverfi þar sem hann njóti stöðugleika. Til þess að unnt sé að veita B slíkt tækifæri sé að mati sóknaraðila nauðsynlegt að vista hann utan heimilis varnaraðila. Komi í ljós að erfiðleikar og hegðun drengsins fari ekki batnandi í nýju umhverfi sé fyrirhugað að láta hann undirgangast betri greiningu hjá barnageðlækni og barnasálfræðingi. B sé nú þegar byrjaður að fá viðtöl hjá sálfræðingi Barnaverndar Reykjavíkur.

Krafa sóknaraðila um vistun drengsins utan heimilis byggist á því að nauðsynlegt sé að veita honum tækifæri til að dafna og þroskast við stöðugleika og viðunandi uppeldisskilyrði fjarri tætingslegu líferni varnaraðila sem skapi ótryggt umhverfi. Það sé mat starfsmanna sóknaraðila að aðstæður drengsins þurfi að taka breytingum. Stöðva þurfi þann óróleika og þær ótryggu aðstæður sem drengurinn hafi búið við hjá varnaraðila. Brýnt sé að búa drengnum betri uppeldisskilyrði og öruggara umhverfi. Ekkert bendi til þess að varnaraðili ráði við þá ábyrgð sem fylgir því að ala önn fyrir drengnum og veita honum það öryggi og uppeldi sem æskilegt og nauðsynlegt sé, enda virðist varnaraðila algerlega skorta innsýn í vanda drengsins.

Sóknaraðili telur varnaraðila ekki hafa innsæi í þarfir drengsins og að uppeldisaðstæður hans séu með öllu óásættanlegar í umsjá varnaraðila. Þá hafi þær ekki breyst þrátt fyrir stuðning, enda hafi varnaraðili ítrekað afþakkað stuðningsúrræði eða ekki megnað að nýta sér þau þar sem hún sé í algerri afneitun gagnvart þeim hegðunarvanda sem drengurinn glímir við og þeirri miklu vanlíðan sem hann þjáist af.

II. Skilyrði b-liðar 1. mgr. 27. gr. eru að öllu leyti uppfyllt

Í 27. gr. barnaverndarlaga séu ákvæði um heimildir barnaverndarnefndar til að úrskurða um vistun barns utan heimilis í þeim tilvikum þegar ekki liggi fyrir samþykki foreldris og/eða barns sem náð hefur 15 ára aldri. Gert sé ráð fyrir að uppfyllt séu sömu skilyrði og getið er um í 1. mgr. 26. gr., þ.e. að úrræði samkvæmt 24. og 25. gr. hafi ekki skilað árangri eða eftir atvikum barnaverndarnefnd komist að þeirri niðurstöðu að þau séu ófullnægjandi. Í b-lið 1. mgr. 27. gr. sé kveðið á um töku barns af heimili í allt að tvo mánuði og nauðsynlegar ráðstafanir í framhaldi af því, svo sem ráðstöfun þess á fóstur- eða vistheimili, meðferðarheimili eða stofnun til að tryggja öryggi barns eða til að unnt sé að gera viðeigandi rannsókn á barni eða veita því nauðsynlega meðferð og aðhlynningu. Hér sé gert ráð fyrir að unnt sé að grípa til allra þeirra úrræða sem lögin mæla fyrir um eftir því sem talið sé henta barni best hverju sinni.

Eitt af meginmarkmiðum b-liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga sé að veita úrræði sem tryggt geti stöðugleika í lífi barna. Ljóst sé að sá stöðugleiki sé fyrir hendi á heimili föðurforeldra. Brýnir hagsmunir drengsins mæli eindregið með því að hann verði vistaður áfram á heimili föðurforeldra sinna í því skyni að tryggja honum þá tilhlýðilegu umönnun og það uppeldi sem hann eigi skilyrðislaust rétt á lögum samkvæmt á meðan metið sé hvernig líðan og staða drengsins sé og hvort forsendur séu fyrir því að varnaraðili geti tekið við honum að öllu leyti.

Starfsmenn sóknaraðila hafi stigið varfærnislega til jarðar í máli varnaraðila og hafi fjölmörgum stuðningsúrræðum verið beitt með það að markmiði að tryggja hagsmuni drengsins og styðja varnaraðila í foreldrahlutverki sínu. Sóknaraðili hafi frá því mál drengsins kom fyrst inn á borð hans reynt að beita öllum þeim úrræðum sem á valdi hans séu til að skapa drengnum það öryggi og þær aðstæður sem hann eigi skýlausan rétt á og séu honum fyrir bestu. Varnaraðila hafi verið boðin þau meðferðarúrræði og stuðningsúrræði sem möguleg séu hverju sinni eins og gögn málsins beri glöggt með sér. Sóknaraðili telur þá niðurstöðu að nauðsynlegt sé að vista drenginn utan heimilis í samræmi við meginreglur barnaréttar, en við slíka ákvörðun beri sem endranær, þegar málum barna sé skipað, að taka það ráð sem barni sé fyrir bestu. Jafnframt telur sóknaraðili að brýnir hagsmunir drengsins mæli með því að hann verði vistaður utan heimilis. Drengurinn þurfi að búa við aga og stöðugleika svo að unnt sé að rannsaka betur líðan hans og stöðu og hvaða ástæður liggi að baki þeim alvarlega vanda sem hann glímir við. B hafi sjálfur lýst því yfir við starfsmenn sóknaraðila að hann uni sér einstaklega vel á heimili föðurafa síns og föðurömmu og þá megi greina á drengnum að honum líki vel að fá tækifæri til að dvelja þar, þar sem uppvaxtarskilyrði hans á heimili varnaraðila séu ekki boðleg ungu barni.

Það sé mat sóknaraðila að hagsmunum B sé best borgið með því að hann dvelji hjá föðurforeldrum sínum á meðan varnaraðili verður studd til að bæta aðstæður á heimili sínu og uppeldishæfni sína. Drengurinn hafi oft dvalið hjá föðurforeldrum sínum og hafi búið þar við öruggar aðstæður og hafi það endurspeglast í líðan hans og hegðun. Samvinna við föðurforeldra hafi gengið vel. Ljóst sé að B hafi mikla þörf fyrir öryggi og festu í sínu lífi og eins og aðstæðum varnaraðila sé háttað í dag sé hún ekki fær um að veita honum þann stöðugleika sem hann þarfnist.

Af því virtu sem nú hafi verið rakið sé ljóst að varnaraðili sé í dag óhæf til að bera ábyrgð á og sinna uppeldisskyldum sínum gagnvart syni sínum sökum afneitunar á alvarlegum vanda drengsins og skorti á raunverulegum vilja til að aðstoða hann í erfiðleikum sínum. Með hliðsjón af úrskurði sóknaraðila frá 2. nóvember 2010 og atvikum málsins að öðru leyti sé nauðsynlegt að drengurinn verði vistaður utan heimilis sóknaraðila í sjö mánuði eða til 2. júní 2011 samkvæmt b-lið 1. mgr. 27. gr., sbr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Af hálfu varnaraðila er tekið fram að þótt málavaxtalýsing sóknaraðila sé í verulegum atriðum röng megi greinilega af henni sjá hve varnaraðili hafi í gegnum tíðina verið höfð fyrir rangri sök af hálfu sóknaraðila og með ólíkindum hvernig allt það ofbeldi sem varnaraðili hafi orðið að þola hafi verið túlkað henni í óhag af hálfu barnaverndaryfirvalda.

Varnaraðili var í sambúð með föður B. [...].[...].[...].[...].[...].

Varnaraðili mótmælir því sem röngu í málavaxtalýsingu sóknaraðila að ekki hafi náðst samvinna við móður síðustu mánuði við að bæta aðstæður drengsins. Því til stuðnings að farið sé með alrangt mál bendir varnaraðili á eftirfarandi:

1. Varnaraðili undirritaði áætlun um meðferð máls 19. apríl 2010. Í framhaldi af því undirgekkst varnaraðili sálfræðimat og haft var óboðað eftirlit með heimilinu. Varnaraðili sætti sig hins vegar ekki við vinnubrögð og framkomu tiltekins starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur og óskaði eftir að annar starfsmaður færi með sín mál. Á það hafi hins vegar ekki verið fallist fyrr en í nóvember 2010 í kjölfar kröfu lögmanns varnaraðila þess efnis.

2. Á fundi með Barnaverndarnefnd Reykjavíkur 2. nóvember 2010 hafi varnaraðili samþykkt allt það sem til var lagt varðandi B, annað en að hann færi í vistun utan heimilis til föðurafa og -ömmu. Varnaraðili hafi lýst veikindum sínum fyrir og eftir áramót 2009/2010 vegna meðgöngu og síðan fæðingar tvíburabarna sem hún ól í byrjun [...] [...]. Sagði hún að í nokkra mánuði fyrir fæðinguna og einnig eftir hana hefði hún sjálf verið mjög veik og átt erfitt með að koma drengnum í skólann. Hún hefði óskað eftir aðstoð föður drengsins og einnig föðurforeldra hans, en þau hefðu öll neitað að aðstoða hana. Þá hefði hún leitað eftir aðstoð frá skólanum og félagsþjónustu við að koma drengnum í skólann, en henni hefði verið tjáð að ekkert slíkt væri í boði. Undrun veki að fólk þetta hafi ekki viljað aðstoða varnaraðila þá og veki það grunsemdir um að viljandi sé verið að reyna að ná drengnum af varnaraðila með aðstoð Barnaverndar Reykjavíkur. Á fundinum hafi varnaraðili lýst yfir áhyggjum sínum af líðan drengsins og framkomu og lýst sig reiðubúna til að keyra hann sjálf til og frá sérhverjum þeim sérfræðingi sem talið væri að gæti hjálpað honum. Hún hafi lýst sig tilbúna til að vera í samvinnu við Barnavernd Reykjavíkur og hafi samþykkt óboðað eftirlit með heimili sínu. Hún hafi jafnframt lýst því yfir að hún teldi að [...] það sem B hefði verið [...][...][...][...] og [...][...][...] gæti hugsanlega átt þátt í hegðun og líðan drengsins í dag og greindi hún frá því að hann hefði haft gott af því að fara í listmeðferð. Á fundinum hafi varnaraðili gagnrýnt vinnubrögð G sálfræðings og óskað eftir því að hann kæmi ekki frekar að málinu.

3. Í kjölfar þess að drengurinn var tekinn úr umsjá varnaraðila og vistaður utan heimilis hjá föðurafa og -ömmu undirritaði varnaraðili áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. laga nr. 80/2002 hinn 10. nóvember 2010. Sú meðferðaráætlun sé nú í gangi, en telja verði að Barnavernd Reykjavíkur hafi dregið mjög að standa við sinn hluta áætlunarinnar, þannig sé nýlega búið að bjóða varnaraðila á uppeldisnámskeið, sem hún hafi samþykkt að sækja. Varnaraðila hafi ekki verið boðin viðtöl hjá sálfræðingi fyrr en rétt fyrir jól og kaus hún þá að viðtölin hæfust eftir áramót. Þá hafi tekið nokkurn tíma að fá það samþykkt að varnaraðili fengi að fara til þess sálfræðings sem hún treysti best og veldi sjálf. Fór svo að lokum að það var samþykkt og hafi A farið í viðtöl hjá sálfræðingnum undanfarið og hafi sálfræðingurinn talið að varnaraðili [...] af [...] eftir allt [...][...][...][...][...][...] og [...][...][...] og hafi sálfræðingurinn lýst yfir þeirri skoðun sinni að hún teldi möguleika á að B [...] einnig af [...] vegna alls þess [...] og [...] sem hann hafi [...][...][...] og vegna [...][...][...]. Hafi sálfræðingurinn komið þessari skoðun sinni á framfæri við lögmann varnaraðila og óskað eftir að Barnavernd Reykjavíkur yrði bent á þetta atriði, auk þess sem sálfræðingurinn hafi lýst sig reiðubúinn til að ræða við drenginn til að kanna þetta eða fá aðra sálfræðinga til þess. Lögmaður varnaraðila hafi ítrekað komið þessu sjónarmiði á framfæri við starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur, en ekki hafi verið fallist á þetta úrræði hingað til. Veki það furðu að starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur skuli ekki vilja láta kanna þetta. Lögmaður varnaraðila hafi ítrekað óskað umsagnar aðila sem hafi með höndum stuðninginn heim, en ekki fengið þá umsögn. Ekki sé rétt þar sem greint sé frá því að varnaraðili hafi ekki rætt við drenginn í síma eins og gert hafi verið ráð fyrir. Þvert á móti hafi föðurforeldrar staðið í vegi fyrir að varnaraðili fengi að ræða við drenginn símleiðis. Annað sem undarlegt verði að teljast í máli þessu sé hvernig faðir B hafi í gegnum árin komist upp með að tilkynna til Barnaverndar Reykjavíkur sjálfur eða láta vini sína tilkynna til Barnaverndar vanrækslu A á umönnun barna sinna og ítrekað borið upp á hana [...]. Þessar tilkynningar séu raktar í málavaxtalýsingu sóknaraðila og látið líta út svo sem um vanrækslu varnaraðila hafi verið að ræða, en í öllum þessum tilfellum hafi könnun máls verið hætt því í ljós hafi komið að varnaraðili vanrækti ekki börnin og var ekki í neyslu eins og á hana var ítrekað borið. Í þessum tilfellum hafi varnaraðili verið til fullrar samvinnu við Barnavernd Reykjavíkur og samþykkt óboðað eftirlit með heimili sínu. Með ólíkindum verði að teljast að reynt sé að blása málið upp með slíkum tilefnislausum tilkynningum. Verði í ljósi þessa að telja enn undarlegra að Barnavernd Reykjavíkur taki drenginn úr umsjá móður sinnar og feli hann í umsjá foreldra fyrrverandi sambýlismanns varnaraðila, sem ekki hafi tíma né aðstæður til að annast drenginn þannig að hans aðalumönnunaraðili sé sambýlismaðurinn fyrrverandi, sem hafi hagað sér með framangreindum hætti.

Við vinnslu málsins hafi ekki verið tekið tillit til hvaða áhrif brottnám B hefði á systkini hans. Í bréfi, dags. 17. nóvember 2010, frá leikskóla D bróður B megi sjá hve D fari greinilega að líða illa eftir að bróðir hans var tekinn af heimilinu. Samkvæmt 8. gr. Mannréttindasáttmála Sameinuðu Þjóðanna beri stjórnvöldum að stuðla að því að sameina fjölskyldur en ekki sundra þeim.

Ekki geti talist að fullreynd hafi verið úrræði samkvæmt 24. gr. laga nr. 80/2002 með samþykki foreldra en varnaraðili hafi undirritað áætlun um meðferð máls og gert allt þar sem henni hafi verið boðið. En ekki hafi verið orðið við beiðni hennar um að leita aðstoðar fyrir drenginn. Ekki geti talist að þau viðtöl sálfræðings Barnaverndar Reykjavíkur, sem greint sé frá séu fallin til lækningar eða lausnar á vanlíðan drengsins og verði að telja ámælisvert hvað Barnavernd Reykjavíkur hafi dregið að koma drengnum í meðferð hjá sérfræðingum.

Samkvæmt 7. mgr. 4. gr. laga 80/2002 skuli barnaverndaryfirvöld ávallt miða við að beitt sé vægustu ráðstöfunum til að ná þeim markmiðum sem að sé stefnt og því aðeins gera ráð fyrir íþyngjandi ráðstöfunum að lögmæltum markmiðum verði ekki náð með öðru og vægara móti. Telji barnaverndaryfirvöld úrræði samkvæmt 24. og 25. gr. bvl. ekki hafa skilað árangri, beri með vísan til 7. mgr. 4. gr. bvl., að beita 26. gr. bvl. áður en beitt sé úrræðum 27. gr. laganna um vistun barns utan heimilis. Verði þetta einnig ráðið af meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar með vísan til 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. og 38. gr. barnaverndarlaga. Því verði að telja að skilyrði b-liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga séu ekki fyrir hendi enda sé móðir til fullrar samvinnu. Í ljósi þessa sé þess krafist að hafnað verði kröfu sóknaraðila um vistun drengsins utan heimilis til 2. júní 2011 og að drengurinn verði strax afhentur varnaraðila til að hún geti komið drengnum í meðferð hjá þar til bærum sérfræðingum, sálfræðingi og eftir atvikum barnageðlækni.

Varnaraðili byggir kröfu sína um að hafnað verði kröfu sóknaraðila um að drengurinn B verði vistaður utan heimilis til 2. júní 2011 og að hún fái drenginn nú þegar heim til sín, á þeirri meginreglu barnaverndarlaga sem sé skýrlega greind í 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, að barnaverndaryfirvöld skuli eftir föngum gæta þess að almenn úrræði til stuðnings fjölskyldu séu reynd áður en gripið sé til annarra úrræða. Þau skulu jafnframt ávallt miða við að beitt sé vægustu ráðstöfunum til að ná þeim markmiðum sem að sé stefnt. Því aðeins skuli gert ráð fyrir íþyngjandi ráðstöfunum að lögmæltum markmiðum verði ekki náð með öðru og vægara móti. Krafa varnaraðila byggir einnig á meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar með vísan til 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. og 38. gr. barnaverndarlaga. Jafnframt og með vísan til þess sem að framan greinir sé krafa varnaraðila byggð á því að telja verði að skilyrði b liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga geti ekki talist vera fyrir hendi þar eð ekki hafi verið reynd önnur og vægari úrræði, svo sem í 24. sbr. 23. gr. og 26. gr. barnaverndarlaga greinir. Einnig sé byggt á þeirri meginreglu barnaverndarlaga að íþyngjandi ráðstafanir skuli eigi standa lengur en þörf krefji hverju sinni, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga 80/2002.

Þá sé krafan um að drengurinn verði þegar í stað afhentur varnaraðila byggð á 34. gr. barnalaga nr. 76/2003. Krafa sóknaraðila brjóti einnig í bága við 8. gr. Mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna sem kveði á um friðhelgi fjölskyldu og heimilis, og segir að opinberum stjórnvöldum beri að stuðla að því að sameina fjölskyldur en ekki sundra þeim. Krafa um málskostnað byggir á 1. mgr. 60. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun byggir á lögum 50/1988.

Niðurstaða

Með úrskurði Barnaverndarnefndar Reykjavíkur upp kveðnum 2. nóvember 2010 var ákveðið að drengurinn B skyldi tekin úr umsjá varnaraðila og vistaður á heimili föðurforeldra sinna í allt að 2 mánuði frá 2. nóvember 2010 að telja á grundvelli b-liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 14. desember 2010 var úrskurður sóknaraðila staðfestur.

Í niðurstöðu úrskurðar sóknaraðila frá 2. nóvember 2010 segir svo: [...]

Í málinu er nú til úrlausnar sú krafa sóknaraðila að drengurinn B, sem lýtur sameiginlegri forsjá foreldra sinna, A, varnaraðila máls þessa, og C, verði vistaður utan heimilis varnaraðila í sjö mánuði alls frá 2. nóvember 2010 að telja eða til 2. júní 2011, sbr. b-lið 1. mgr. 27. gr., sbr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Faðir drengsins er samþykkur vistun drengsins á heimili föðurforeldra, en móðir hans, varnaraðili í máli þessu, krefst þess að áframhaldandi vistun drengsins utan heimilis til 2. júní 2011 verði hafnað.

Forsaga málsins og afskipti barnaverndaryfirvalda af málefnum drengsins eru ítarlega rakin í kröfugerð sóknaraðila og gögnum málsins. Eins og þar kemur fram hafa málefni drengsins verið til meðferðar alls þrisvar sinnum frá árinu 2003. Tildrög þessa máls má rekja til haustsins 2008. Þá bárust Barnavernd Reykjavíkur tilkynningar frá grunnskóla um slælegar mætingar B í skóla, fyrst í september 2008 og frá [...]skóla með tilkynningu 17. nóvember 2008. Í þeirri tilkynningu kemur fram að varnaraðili hafi borið við miklum veikindum á heimilinu og að erfiðlega hafi gengið að fá frekari upplýsingar þar sem hún hefði ekki mætt á boðaða fundi með skólanum og þjónustumiðstöð. Í framhaldinu hafi ítrekað verið reynt að fá varnaraðila í viðtal hjá Barnavernd Reykjavíkur, en hún hafi ýmist afboðað komu sína eða ekki mætt. Hinn 13. mars 2009 barst á ný tilkynning frá [...]skóla, þar sem fyrri tilkynning var ítrekuð og því lýst að mætingar B væru áfram lélegar og að varnaraðili mætti ekki á boðaða fundi í skólanum. Þessari tilkynningu hafi verið fylgt eftir með símtali frá skóla þar sem m.a. kom fram að varnaraðili mætti ekki á boðaða fundi í skóla og bæri við veikindum sínum eða drengsins. Haustið 2009 hafði drengurinn flutt á milli hverfa með móður sinni og var skráður í [...]skóla. Stjórnendur skólans boðuðu til fundar í [...]skóla 8. desember 2009 vegna mikilla áhyggna af hegðun drengsins og lélegri mætingu hans í skólann. Var óskað eftir samvinnu við Barnavernd Reykjavíkur við að aðstoða drenginn. Af fundinum varð ekki þar sem varnaraðili neitaði að mæta á fundinn. Foreldrar drengsins voru boðaðir til viðtals á skrifstofu Barnaverndar Reykjavíkur í ársbyrjun 2010, en hvorugt þeirra mætti. Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 21. janúar 2010 og ákveðið að könnun hæfist í málinu. Í bréfi frá [...]skóla, dags. 28. janúar 2010, var lýst alvarlegum áhyggjum af líðan og skólagöngu B. Drengurinn hafði þá verið samtals átta vikur frá skóla það sem af var skólaári, vantaði algengustu námsgögn og námsleg staða hans var slök. Málið var tekið fyrir á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 4. mars 2010 og þar m.a. bókað að málið væri talið alvarlegt og að gögn málsins bentu til víðtækrar vanrækslu varnaraðila á drengnum. Lagt var til að málið yrði lagt fyrir fund sóknaraðila í því skyni að fá varnaraðila til samvinnu um bættar aðstæður drengsins. Þá var talið rétt að leggja til að varnaraðili undirgengist forsjárhæfnimat að nýju og að gert yrði sálfræðilegt mat á drengnum, m.a. með tilliti til líðanar hans. Alvarlegar upplýsingar bárust frá [...]skóla um B með bréfi 12. mars 2010. Starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur var í framhaldinu í reglulegum samskiptum við skólann og stöðugt bárust upplýsingar um versnandi líðan og hegðun drengsins. Á meðferðarfundi Barnaverndar Reykjavíkur 16. apríl 2010 var ákveðið að leggja til vistun drengsins utan heimilis í allt að tvo mánuði á meðan frekari rannsókn færi fram á málinu. Farið var í vitjun á heimili varnaraðila hinn 19. apríl 2010 og skrifaði varnaraðili þá undir áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga, þar sem hún samþykkti að undirgangast forsjárhæfnimat og taka við stuðningi inn á heimilið. Að mati starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur, sem fór á heimilið, voru mikil óhreinindi og óreiða í íbúð fjölskyldunnar og ástand íbúðarinnar í raun óásættanlegt. Fyrir liggur forsjárhæfimat á varnaraðila og sálfræðilegt mat á drengnum samkvæmt skýrslu G, sálfræðings, dags. 12. júlí 2010. Í niðurstöðum kemur fram að forsjárhæfni varnaraðila sé verulega skert. Lagt er til að varnaraðila verði veittur margvíslegur stuðningur og að öflugt eftirlit verði haft með heimili hennar. Einnig er lagt til að drengurinn verði vistaður tímabundið utan heimilis og að á þeim tíma verði gerð frekari athugun á honum. Áframhaldandi meðferð málsins hjá Barnavernd Reykjavíkur leiddi svo til þess að upp var kveðinn úrskurður um vistun drengsins utan heimilis í allt að 2 mánuði hinn 2. nóvember 2010, eins og fyrr greinir.

Í skýrslu G sálfræðings, dags. 12. júlí 2010, kemur fram að ástand drengsins B sé orðið alvarlegt og því mælt með því að hann verði vistaður tímabundið utan heimilis. Tilgangurinn með þessu sé að fá betri greiningu á erfiðleikum drengsins en einnig að hjálpa honum að fá eðlilega aðstoð við skólagöngu sem hann virðist ekki fá hjá móður. Með þessu úrræði reyni einnig á hvort hegðun hans breytist í öðru umhverfi sem er rólegra og með meiri stöðuleika og festu.

Af framansögðu og með vísan til gagna málsins verður ráðið að nauðsyn hafi borið til að vista drenginn utan heimilis í því skyni að gefa varnaraðila tækifæri til að bæta uppeldishæfni sína og möguleika á því að veita drengnum viðunandi uppeldisaðstæður. Stuðningsúrræði á heimili varnaraðila í því skyni að bæta aðstæður drengsins, sbr. ákvæði 24.-26. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, hafa ekki reynst möguleg þar sem verulega hefur skort á samstarfsvilja varnaraðila, sem auk þess virðist ekki gera sér nægilega grein fyrir vanda drengsins og hvað honum sé raunverulega fyrir bestu. Verður því að telja að meðalhófs hafi verið gætt í þessu efni, sbr. 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga. Þá er einnig til þess að líta að faðir er samþykkur þeirri ráðstöfun að drengurinn verði vistaður utan heimilis og honum líður vel á heimili föðurforeldra, þar sem hann er vistaður. Þá liggja engar upplýsingar fyrir um að faðir hafi skaðleg áhrif á drenginn, eins og varnaraðili lætur liggja að. Upplýsingar hafa borist frá [...]skóla, þar sem fram kemur að líðan og skapferli drengsins sé mun betra, aðbúnaður hans sé góður og vel haldið utan um heimanám hans. Þá mæti hann ávallt á réttum tíma og sé í stöðugri fram för. Viðtöl sálfræðings við drenginn eru hluti af meðferðaráætlun á vistunartíma og í þeim viðtölum hafi B m.a. lýst því yfir að honum þyki þetta fyrirkomulag, þ.e. að dvelja hjá föðurforeldrum sínum, miklu betra. Samvinna Barnaverndar Reykjavíkur og föðurforeldra hefur gengið vel. Þá liggur fyrir að varnaraðili hefur undirritað áætlun um meðferð máls og samþykkir að vera til samvinnu og hefur þegið Stuðninginn heim og samþykkt að mæta í sálfræðiviðtöl. Þannig verður ekki betur séð en að vistunarúrræðið sem gripið var til hafi gefið góða raun sem af er, sem bendir til þess að hegðunarvanda drengsins sé að rekja til heimilis- og uppeldisaðstæðna hjá varnaraðila. Þá er gert ráð fyrir að sálfræðingur meti ástand drengsins aftur eftir lok vistunar.

Þegar allt framangreint er virt og haft í huga hvað ætla má að drengnum sé fyrir bestu, sbr. 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga, er fallist á kröfu sóknaraðila um að drengurinn B, verði vistaður utan heimilis varnaraðila í sjö mánuði alls frá 2. nóvember 2010 að telja eða til 2. júní 2011 með vísan til b-liðar 1. mgr. 27. gr. og 28. gr. barnaverndarlaga.

Af hálfu sóknaraðila er ekki krafist málskostnaðar.

Varnaraðili hefur gjafsókn í málinu. Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar Þuríðar Halldórsdóttur hdl., sem ákveðst 602.400 krónur með virðisaukaskatti.

Eggert Óskarsson héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Fallist er á kröfu sóknaraðila, Barnaverndarnefndar Reykjavíkur, um að drengurinn B verði vistaður utan heimilis varnaraðila, A, í sjö mánuði alls frá 2. nóvember 2010 til 2. júní 2011.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar Þuríðar Halldórsdóttur hdl., sem ákveðst 602.400 krónur með virðisaukaskatti.