Fimmtudaginn 23. október 2014.
Nr. 318/2014.	K (Valborg Þ. Snævarr hrl.) gegn Sveitarfélaginu Árborg (Sigurður Sigurjónsson hrl.)

Börn. Forsjársvipting. Gjafsókn.

Barnaverndarnefnd S krafðist þess að K yrði svipt forsjá dóttur sinnar. Í dómi héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, kom fram að örugg geðtengsl hefðu ekki myndast á milli K og dóttur hennar og að foreldrafærni hennar væri skert. Þá hefði K ekki nýtt sér þau úrræði sem henni hefðu staðið til boða til þess að þroska þá færni með sér. Var því talið að uppfyllt væru skilyrði 29 gr. barnaverndarlaga til að svipta K forsjá dóttur sinnar. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram, með vísan til forsendna héraðsdóms og álits sálfræðingsins R, að forsjárhæfni K væri verulega skert og að ekki væri tilefni tilefni til að ætla að á því yrði varanleg breyting. Þá hefðu önnur og vægari úrræði verið reynd án árangurs. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest. 

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma Helgi I. Jónsson hæstaréttardómari og Ingveldur Einarsdóttir og Karl Axelsson settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. maí 2014. Hún krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Í hinum áfrýjaða dómi er grein gerð fyrir greinargerðum og mati félagsráðgjafa sem með mál áfrýjanda og dóttur hennar hafa farið, úrskurði og annarri málsmeðferð barnaverndarnefndar og álitsgerð B sálfræðings um forsjárhæfni áfrýjanda.

Af gögnum málsins er ljóst að afskipti stefnda af málefnum áfrýjanda hófust í apríl 2008 þegar hún gekk með dóttur sína A og hafa varað frá þeim tíma. Betur hefur gengið á tilteknum tímabilum en öðrum, einkum á fyrstu árum telpunnar. Á árinu 2012 þróuðust mál síðan á verri veg og 19. desember sama ár var telpan tekin úr umsjá áfrýjanda og neyðarvistuð. Hefur hún ekki búið hjá áfrýjanda frá þeim tíma. Á öllu framangreindu tímabili hafa úrræði 23. gr. til 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum, verið reynd, sum ítrekað, án þess að þau hafi skilað varanlegum árangri. Það mat kemur fram í forsendum hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, að meðfæddar takmarkanir áfrýjanda, persónugerð hennar og saga gefi ekki tilefni til þess að ætla að á þessu óforsvaranlega ástandi, með tilliti til hagsmuna telpunnar, geti orðið varanleg breyting til batnaðar. Þessi niðurstaða fær ríka stoð í fyrrnefndri álitsgerð B sem og framburði hans fyrir dómi.

Alla jafna kann það að vera æskilegt í aðdraganda forsjársviptingar að rannsaka sérstaklega tengsl barns við foreldri eða forsjáraðila. Af gögnum máls þessa og með hliðsjón af forsendum héraðsdóms verður lagt til grundvallar að tengsl áfrýjanda við telpuna séu sennilega röskuð og að örugg geðtengsl hafi ekki myndast milli þeirra. Að þessu gættu verður ekki fallist á það með áfrýjanda að 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga  standi því í vegi að forsjársviptingarkrafa stefnda samkvæmt 1. mgr. 29. gr. laganna verði tekin til greina. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti verður ekki dæmdur en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 450.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Suðurlands 2. maí 2014.

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 4. apríl 2014, er höfðað með réttarstefnu birtri 7. október 2013.

Stefnandi er Sveitarfélagið Árborg, kt. [...], Austurvegi 2, Selfossi.

Stefnda er K, kt. [...], [...], [...].

Stefnandi krefst þess að stefnda verði svipt forsjá dóttur sinnar, A kt. [...], til frambúðar.

Stefnda krefst þess að öllum kröfum stefnanda verði hafnað.

Þá krefst stefnda þess að stefnanda verði gert að greiða stefndu málskostnað að skaðlausu eins og málið væri ekki gjafsóknarmál og við þá ákvörðun verði tekið tillit til skyldu stefndu til að greiða virðisaukaskatt af málflutningsþóknun.

Málið var höfðað með útgáfu réttarstefnu skv. ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91/1991, sbr. 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002, og var málið þingfest 16. október 2013 og frestað til framlagningar greinargerðar stefndu. Var greinargerð stefndu lögð fram 6. nóvember 2013 og málinu þann dag úthlutað til dómarans. Þann sama dag, 6. nóvember 2013, var B sálfræðingur dómkvaddur matsmaður og málinu frestað ótiltekið. Var matsgerð lögð fram 19. mars 2014 og fór aðalmeðferð málsins fram 4. apríl 2014 og málið dómtekið að henni lokinni eins og áður segir. Meðdómendur tóku sæti í dóminum við upphaf aðalmeðferðar.

Við aðalmeðferð gáfu skýrslur B sálfræðingur og dómkvaddur matsmaður, stefnda, C félagsráðgjafi, D félagsráðgjafi og E nemi í félagsráðgjöf hjá barnavernd Árborgar.

Málavextir

Stefnandi kveður forsögu málsins mega rekja allt aftur til þess að stefnda var ófrísk af A en þá hafi borist tilkynningar frá ljósmóður á Heilbrigðisstofnun Suðurlands um sprautuför á handleggjum stefndu. Allt frá því hafi málið verið í vinnslu hjá barnaverndarnefnd stefnanda.  Stefnandi kveður stefndu fara eina með forsjá A en faðir hennar lést árið 2009.

Stefnandi kveður stefndu vera félagsfælna og hafi hún greiningu um að vera haldin ADHD. Stefnda hafi leitað sér aðstoðar vegna fyrrnefndra raskana, en þó hafi hún ekki sinnt því sem skyldi að mæta til geðlæknisins. Meðferð við þessum röskunum hafi ekki skilað þeim árangri sem vænst hafi verið og kvarti stefnda yfir því að hún eigi erfitt með að muna, einbeita sér og vera innan um fólk. Stefnda hafi einnig átt við vímuefnavanda að stríða og nú síðast þann 20. ágúst 2013, hafi lögregla haldlagt metamfetamín sem stefnda hafi haft í vörslum sínum. Stefnda búi í félagslegu húsnæði á vegum sveitarfélagsins í [...] og þiggi fjárhagsaðstoð frá sveitarfélaginu.

Stefnandi kveðst hafa veitt stefndu stuðning inn á heimili áður en barnið hafi verið tekið út af heimilinu í desember 2012.  Sá stuðningur hafi miðað að því að stefnda gæti styrkt sig í móðurhlutverkinu og hún gæti boðið A viðunandi uppeldisskilyrði. Að sögn stefnanda hafi sá stuðningur ekki virst skila neinum varanlegum árangri. Þegar barnið hafi verið tekið út af heimilinu hafi aðstæður þar verið með öllu ófullnægjandi að mati stefnanda.

Stefnandi kveðst hafa boðið stefndu ýmis úrræði til þess að aðstoða hana til þess að taka á sínum málum eftir að barnið var tekið út af heimilinu en það hafi ekki gengið sem skyldi. Stefnda hafi t.a.m. farið í meðferð á fyrri hluta árs 2013 en hún hafi útskrifað sig úr meðferðinni án þess að ljúka henni. Stefnandi kveðst hafa boðist til þess að aðstoða stefndu við að komast inn í Birtu starfsendurhæfingu og Strók en stefnda hafi ekki sýnt því áhuga.  Stefndu hafi gengið upp og ofan að sækja tíma hjá geðlækni auk þess að hún hafi ekki náð að standa við áætlun sem gerð hafi verið 18. júní 2013 en sú áætlun hafi haft að geyma markmið sem hafi þurft að nást áður en barnið færi aftur heim. Varla hafi náðst að byrja þá vinnu með stefndu sökum þess að ekki hafi náðst í hana og í kjölfarið í ágúst 2013 hafi borist lögregluskýrslur þar sem stefnda hafi haft vörslur efna sem sýnt hafi svörun við metamfetamíni.

Stefnda hafi verið kölluð á fund í lok ágúst 2013 þar sem lögmaður hennar hafi verið viðstaddur og farið yfir stöðuna með henni.  Á fundinum hafi stefnandi upplýst stefndu um að hún væri að mati stefnanda ófær um að sinna uppeldisskyldum sínum gagnvart dóttur sinni að svo komnu máli. Stefnda hafi alfarið verið á móti því að afsala sér forsjá barnsins varanlega og henni því boðið að koma á fund barnaverndarnefndar og gera grein fyrir sjónarmiðum sínum og leggja fram gögn en til skoðunar væri hjá nefndinni hvort farið yrði fram á að hún yrði svipt forsjá barnsins varanlega, fyrir dómi.

Hafi stefnda komið til fundar við barnaverndarnefnd 17. september 2013 og þar lýst þeirri afstöðu sinni að hún væri ekki tilbúin til þess að afsala sér forsjá dóttur sinnar varanlega en hún væri reiðubúin til þess að samþykkja tímabundna vistun barnsins utan heimilis í ár til viðbótar þar sem hún væri að taka á sínum málum. Stefnandi hafi farið yfir gögn málsins og sögu stefndu og talið að út frá hagsmunum barnsins að það væri því fyrir bestu að gerð yrði krafa, fyrir dómi, um að stefnda yrði svipt forsjá dóttur sinnar, varanlega. Hafi stefnandi ekki talið líkur til þess að stefnda yrði í stakk búin til þess að taka á ný við skyldum sínum gagnvart dóttur sinni að ári liðnu. Hafi stefnandi litið til þess að mikilvægt væri að börn hefðu festu í lífinu og að þau upplifðu sig örugg auk annarra markmiða og meginreglna sem byggt sé á í barnaverndarstarfi, sbr. barnaverndarlög nr. 80/2002.

Stefnda telur að verulega halli á hennar hlut í lýsingu málavaxta af hálfu stefnanda. Einungis séu af hálfu stefnanda tíunduð þau tímabil og tilvik sem hún hafi átt í erfiðleikum með að fóta sig og þurft á aukinni aðstoð að halda. Lítið sem ekkert sé hins vegar greint frá þeim tímabilum sem vel hafi gengið hjá stefndu en stefnda telur þau tímabil mun fleiri og lengri en hin.

Fyrst eftir að stefnda kom heim með dóttur sína af fæðingardeildinni í ágúst 2008 hafi henni gengið vel að aðlagast nýju hlutverki móður og uppalanda. Stefnda hafi búið dóttur sinni ágæt uppeldisskilyrði næstu fjögur árin og hafi þeim þá farnast vel. Barnavernd Árborgar hafi á þessum tíma reglulega komið á heimili stefndu til eftirlits og stuðnings og barnaverndarstarfsmaður hafi m.a. staðfest að vel gengi hjá stefndu í foreldrahlutverkinu.

Á þessum tíma hafi stefnda m.a. sótt starfsendurhæfingu hjá Birtu í þrjár annir með góðum árangri auk þess sem hún hafi sótt fjölda námskeiða í tengslum við þetta. Það hafi í raun ekki verið fyrr en fyrst um mitt ár 2012 sem erfiðleikar hafi komið upp í kjölfar þess að hún hafi misst fótanna varðandi fíknivanda sinn. Þetta hafi aðeins verið í eitt skipti og lögregla og barnaverndaryfirvöld þá haft afskipti af stefndu. Í kjölfar þess hafi stefnda tekið sig verulega á og náð að halda beinu brautinni um tíma. Bendir stefnda um þetta m.a. á ódagsetta greinargerð barnaverndar fyrir fund 18. apríl 2013 vegna tímabundins fósturs. Sé þess sérstaklega getið þar að í upplýsingum frá leikskóla hafi komið fram að A hefði tekið miklum framförum félagslega, væri fjörug og lífsglöð. Þá væri hún alltaf hrein og vel hirt í góðum fötum og væri með viðeigandi fatnað til útivistar.

Síðla árs 2012 hafi farið að bera á erfiðleikum hjá stefndu á ný og endað með því að barnaverndaryfirvöld hafi tekið A út af heimili stefndu í desember 2012. Á þessum tíma hafi stefnda að nokkru leyti glímt við fíknivanda sinn og farið af þeim sökum í meðferð á Hlaðgerðarkoti í byrjun janúar 2013. Þar hafi stefnda verið í rúmar sex vikur til meðferðar. Mótmælir stefnda sérstaklega því sem fram kemur í málavaxtalýsingu stefnanda að hún hafi útskrifað sig sjálf úr meðferðinni án þess að ljúka henni. Þvert á móti hafi stefnda óskað eftir að fá að vera lengur en það ekki gengið.

Síðustu mánuði hafi stefnda freistað þess að ná tökum á lífi sínu og heilsu og í því skyni leitað aðstoðar af ýmsu tagi. Auk þess að fara í vímuefnameðferð hafi hún m.a. sótt fundi hjá Stróki, starfi fyrir einstaklinga með geðræn vandamál og félagslega einangrun. Þá hafi stefnda sótt viðtöl hjá geðlækni sem m.a. hafi reynt að finna út hvaða lyf henti best fyrir stefndu. Frá því haustið 2013 hafi stefnda sótt vikulega fundi hjá [...] í [...] en það starf grundvallist á að styrkja fólk í að tileinka sér hið svo kallaða tólf spora kerfi. Stefnda bendir á að hún hafi reglulega skilað hreinum fíkniefnaprófum hjá félagsþjónustu Árborgar þegar óskað hafi verið eftir slíku.

Stefnda getur þess að í ljósi aðstæðna sinna hafi hún samþykkt tímabundið fóstur A í sex mánuði frá 1. júní 2013 að telja. Á fundi barnaverndarnefndar Árborgar þann 17. september 2013 hafi hún lýst því yfir við nefndina að hún vildi reyna allt sem hægt væri til að vinna í að bæta aðstæður sínar og heilsu með það að markmiði að geta fengið A aftur til sín. Hún hafi jafnframt lýst yfir að hún væri tilbúin til að samþykkja tímabundið fóstur í allt að eitt ár til viðbótar á meðan hún næði heilsu og styrk.

Skoða verði sl. fimm ár í heild sinni við mat á forsjáhæfni stefndu og aðstæðum. Stærstan hluta þessa tíma hafi stefnda staðið sig með ágætum og náð að sinna uppeldishlutverki sínu vel. Hún sé nú reiðubúin til að vinna markvisst að því að komast á rétta braut og ná bata til að verða á ný í stakk búin til að annast um dóttur sína og búa þeim heimili og gott atlæti með stuðningi félagsmálayfirvalda eftir því sem þurfa þyki. Jafnframt bendir stefnda á það að allt frá því að faðir telpunnar hafi látist hafi hún farið ein með forsjá hennar og annast um hana, með aðstoð félagsmálayfirvalda, allt þar til telpan hafi verið tekin af henni og hafi það gengið vel á löngum tímabilum.

Eins og að framan greinir var B sálfræðingur dómkvaddur matsmaður í málinu. Liggur fyrir matsgerð hans dagsett 13. mars 2014. Kemur fram að athugun sína hafi hann hafið í nóvember 2013 og lokið henni um miðjan mars 2014. Kemur fram í matsgerðinni að nokkur dráttur hafi orðið á vinnu matsmanns þar sem erfiðlega hafi gengið að ná sambandi við stefndu.

Í niðurstöðukafla matsgerðar segir að niðurstöður byggi á upplýsingum úr viðtölum, heimsóknum á heimili, sálfræðilegum athugunum, viðtali við Barnavernd og gögnum málsins.

Segir að stefnda hafi mælst á mörkum lágrar meðalgreinar og meðalgreindar. Hafi stefnda átt erfitt með óhlutbundna hugsun. Á persónuleikaprófi hafi mátt greina sterka tilhneigingu til sjálfsfegrunar og er álit matsmanns að það sé vegna skorts á innsæi. Allir heildarkvarðar persónuleikaprófs hafi verið innan eðlilegra marka og heildarmyndin borið vitni um mjög góða geðræna heilsu. Ýmislegt dragi þó úr trúverðugleika þeirrar niðurstöðu, t.a.m. hafi einkenni félagskvíða og athyglisbrests verið innan eðlilegra marka á prófinu, en það sé ekki í samræmi við upplýsingar úr gögnum málsins sem og viðtal við stefndu sjálfa. Þá hafi stefnda í viðtölum ekki kannast við vanda vegna áfengis og fíkniefna en gögnin bendi til annars auk þess að fyrir liggi að hún hafi farið í meðferð vegna áfengisvanda. Samkvæmt persónuleikaprófinu sé sjálfsmynd stefndu sveiflukennd og innihaldi bæði jákvæða og neikvæða þætti. Hún láti sig almennt lítt varða hvað öðrum finnist og virðist fremur sjálfhverf. Hún leiti í aðstæður þar sem hún geti stjórnað því hvernig hlutirnir eru, en það geti skýrt hvers vegna samvinna við hana hafi ekki verið betri. Sé samstarfsvilji hennar lakari en almennt er. Hún virðist vera fremur sátt við sig og telji að hún nálgist hlutina rétt og af sanngirni og sjái þess vegna enga ástæðu til að breyta hegðun sinni.

Ekki hafi verið gerð tengslaprófun enda fyrst og fremst um að ræða mat á forsjárhæfni. Til hafi staðið að matsmaður yrði viðstaddur umgengni skömmu fyrir jól, en það ekki gengið eftir þar sem stefnda hafi ekki verið í sambandi við starfsmann félagsþjónustunnar og því ekkert orðið af umgengninni. Ekkert hafi stefnda sóst eftir umgengni á nýju ári og veki það undrun. Ljóst sé þó að A sé stefndu kær og ávallt hafi hún talað um hana með mikilli hlýju og eftirsjá. Einkennandi sé þó að stefnda hafi talað meira út frá eigin þörfum en telpunnar og samræmist það vel niðurstöðum sálfræðilegra prófa en stefnda eigi erfitt með óhlutbundna hugsun skv. sálfræðilegum prófunum og sé auk þess sjálfhverf og virðist skorta innsæi skv. persónuleikaprófi.

Eftir því sem fram komi í gögnum málsins hafi Barnavernd reynst erfitt að vinna með stefndu og veita henni stuðning þar sem hún svari illa síma og mæti oft ekki í boðuð viðtöl. Hafi svipuðu máli gegnt með vinnu matsmanns, að stefnda hafi illa svarað síma og aldrei hringt til baka. Ekki hafi staðist heimsókn þrátt fyrir að stefnda hafi vitað að matsmaður væri að koma af höfuðborgarsvæðinu. Hafi því matsvinnan gengið illa og tafist töluvert og sé þetta athyglisvert þar sem búast hefði mátt við að stefnda hefði reynt að hafa góða samvinnu við matsmann og sýna sínar bestu hliðar.

Foreldri þurfi að sýna staðfestu og stöðugleika, taka ábyrgð á barninu og verja það fyrir hættum og óþægindum. Jafnframt þurfi foreldri að kenna barninu hvaða afleiðingar hegðun þess hafi og leiðbeina því til að bregðast sjálft við hættum. Erfitt sé að sjá á forsögunni að stefnda hafi tekið ábyrgð á foreldrahlutverki sínu þar sem hún hafi sjálf verið í slæmum félagsskap og ýmsar uppákomur þar sem A hafi mögulega verið í hættu. Hafi stefnda t.a.m. verið í sambandi við mann sem hún hafi kært fyrir að brjóta kynferðislega gegn telpunni. Hún hafi verið erfið til samvinnu og ekki viljað þiggja ráðgjöf og fræðslu. Raunar hafi komið inn tímabil þar sem stefnda virðist ná sér ágætlega á strik, en svo falli hlutirnir í sama farveg. Hafi árið 2011 sérstaklega virst ganga vel, en 2012 hafi farið að halla undan fæti og virðist stefnda þá hafa verið komin í slæman félagsskap. Hafi hún þá mætt illa í viðtöl og ekki svarað í síma.

Stefnda hafi lýst því í viðtali við matsmann að hún hafi ekki mikla trú á aga heldur kjósi frekar að leggja upp með frjálsræði í uppeldi og leyfa telpunni þannig að njóta sín. Kveðst matsmaður telja að stefnda skilji ekki mikilvægi þess að setja skýr mörk og halda góðri reglu og rútínu. Telur matsmaður líklegt að með auknum þroska telpunnar og þegar kemur fram á unglingsár hennar, að þá verði æ erfiðara fyrir stefndu að setja henni mörk og veita henni viðunandi öryggi.

Foreldri þurfi að hafa innsæi í getu barns á ólíkum þroskastigum og geta hvatt barnið áfram til að reyna sig, örvað barnið og stutt það. Matsmaður kveðst telja að þarna séu líklega brotalamir og að stefnda eigi erfitt með að mæta þessu þar sem hún sé mjög sjálfhverf og hafi talað meira um eigin þarfir á að hafa dóttur sína hjá sér en um þarfir dótturinnar.

Eru lokaorð matsmanns þau að ljóst megi vera að foreldrahæfi stefndu sé takmarkað og ólíklegt að þar verði miklar breytingar á.

Í gögnum málsins er úrskurður barnaverndarnefndar Árborgar 4. apríl 2013, þar sem ákveðið er með vísun til a liðar 27. gr. laga nr. 80/2002 að A skuli vera um kyrrt í fóstri á vegum barnaverndarnefndar í allt að tvo mánuði frá uppkvaðningu úrskurðarins. Segir í forsendum úrskurðar að ástand stefndu sé þannig að nefndin meti það svo að hún sé ófær um að sinna uppeldisskyldum sínum gagnvart telpunni. Í úrskurðinum kemur fram að fyrir liggi yfirlýsing stefndu, dags. 19. febrúar 2013, um að hún afturkalli samþykki sitt fyrir vistun utan heimilis í sex mánuði, en telpan hafi verið vistuð utan heimilis frá 19. desember 2012 vegna óreglu stefndu og ófullnægjandi aðstæðna á heimili. Þá kemur fram í úrskurðinum að telpan hafi verið í fóstri hjá B á [...] og dafni vel og sé lífsglöð og ánægð. Fylgir úrskurðinum greinargerð Helgu Lindar Pálsdóttur félagsráðgjafa þar sem segir í niðurstöðum að ljóst sé að mikil saga sé um félagslegan vanda hjá stefndu. Stefnda hafi gert sitt besta en vegna takmarkana hennar hafi ítrekað komið upp atvik og aðstæður sem séu ekki boðlegar fyrir barn og uppeldisskilyrði þess. Telpan þurfi aukinn stuðning og aðhald, komin á fimmta ár, skýran ramma og þurfi að upplifa öryggi og heilbrigða rútínu. Samband stefndu og telpunnar sé ekki hefðbundið samband foreldris og barns, heldur frekar samband vinkvenna, þar sem telpan ráði för. Ekki sé annar kostur en að sækja um fósturheimili í sex mánuði til að byrja með og á þeim tíma verði töluverðar kröfur gerðar til stefndu um að standa sig. Gangi það ekki eftir megi gera ráð fyrir að tímabil fósturvistunar lengist. Skýrslu félagsráðgjafans fylgja níu tilkynningar til barnaverndarnefndar, bréf og gögn frá leikskóla, tólf áætlanir skv. 23. gr. laga nr. 80/2002, afrit af bréfi ríkissaksóknara 3. janúar 2011 um að fella niður mál þar sem tiltekinn maður var grunaður um líkamsárás gagnvart stefndu og kynferðisbrot gegn telpunni, auk gagna frá Landspítala þar sem m.a. kemur fram að við fæðingu telpunnar hafi verið grunur um fráhvarfseinkenni hjá henni í kjölfar fæðingar telpunnar og að í þvagsýni telpunnar nokkurra klukkustundar gamallar hafi greinst morfínefni, sem og að stefnda hafi verið grunuð um að stela veski konu sem hafi heimsótt hana á fæðingardeild, sem og mat spítalans um að rækilega þyrfti að fylgjast með stefndu og telpunni eftir heimkomu. Vegna svörunar á morfíni er þess getið að í fæðingu hafi stefnda fengið morfínskylt verkjalyf.

Þá liggur fyrir afrit fundargerðar barnaverndar Árborgar 18. apríl 2013 þar sem fram kemur að lögmanni stefnanda sé falið að gera kröfu um varanlega sviptingu forsjár. Kemur fram að stefnda hafi setið fundinn ásamt lögmanni sínum og mótmælt téðum áætlunum.

Þá liggur fyrir yfirlýsing stefndu um vistun telpunnar utan heimilis frá 4. júní 2013 til 4. desember 2013.

Fyrir liggur skýrsla C félagsráðgjafa 17. september 2013 lögð fyrir félagsmálanefnd stefnanda. Í niðurlagi skýrslunnar, með fyrirsögninni samantekt og mat, segir að mál stefndu hafi verið á borði barnaverndarinnar frá meðgöngu telpunnar. Stefnda hafi átt tímabil sem vel hafi gengið og gefið til kynna að hún myndi ná að búa þeim mæðgum heilbrigt og stöðugt heimilislíf með stuðningi, en alltaf hafi verið ljóst að barnavernd yrði hluti af lífi þeirra allt til 18 ára aldurs telpunnar vegna erfiðleika stefndu. Reglulega hafi stefnda þó farið í lægðir þar sem dragi úr samvinnu hennar við barnavernd og á þeim tímabilum sé sterkur grunur um fíkniefnaneyslu eða lyfjamisnotkun. Stefnda eigi erfitt með að taka ábyrgð á eigin lífi og kenni öðrum um. Á þeim níu mánuðum sem telpan hafi verið vistuð utan heimilis hafi lítið gerst sem bendi til að aðstæður stefndu séu til þess fallnar að taka við telpunni á nýjan leik. Þrátt fyrir markvissa vinnu barnaverndar hafi ekki orðið þær framfarir sem að hafi verið stefnt. Stefnda sé í óæskilegum félagsskap, sýni ekki sjálfstæði í fjármálum, taki ekki þátt í því sem upp hafi verið sett og sé í neyslu fíkniefna skv. gögnum frá lögreglu. Sé stefnda mjög upptekin af lyfjamálum og sé sterkur grunur um að hún misnoti lyf án þess að hægt sé að færa á það sönnur. Telpan sé orðin fimm ára gömul og hafi á sinni stuttu ævi upplifað margt sem börn eigi ekki að gera. Hún hafi verið í stuðningshelgum, neyðarvistun, vistun skv. 84. gr. laga nr. 80/2002 og sé nú fósturvistuð á vegum stefnanda. Á þeim tíma sem hún hafi verið vistuð hjá núverandi fósturforeldrum hafi telpan aðlagast mjög vel og sé farin að sýna mikið öryggi á heimilinu og líti á það sem sitt eigi. Þá sjái hún sjálfa sig sem hluta af þeirri fjölskyldu. Líði henni mjög vel í fóstrinu. Mat barnaverndar sé því að þau stuðningsúrræði sem reynd hafi verið og sú vinna sem unnin hafi verið sé ekki að skila árangri. Færi telpan aftur heim í dag færi hún í sömu aðstæður og hún hafi verið tekin úr. Stefnda hafi tjáð barnavernd að hún muni ekki skrifa undir varanlegt fóstur og afsal forsjár. Þessu fylgja gögn um áætlanir skv. 23. gr. laga nr. 80/2002 og gögn frá lögreglu um afskipti af stefndu og málum hennar.

Þá liggur fyrir afrit fundargerðar barnaverndar Árborgar 17. september 2013 þar sem fram kemur að stefnda hafi komið á fund nefndarinnar og verið upplýst um stöðu málsins og að til stæði að fara fram á forsjársviptingu. Hafi hún tjáð sig um það og sé sátt við að telpan verði í fóstri eitt ár til viðbótar meðan hún sé að fóta sig, enda ekki enn í stakk búin til að taka við telpunni.

Telpan A var tekin af heimili stefndu þann 19. desember 2012 og hefur ekki dvalið þar síðan.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína um stefnda verði svipt forsjá dóttur sinnar, A, til frambúðar á a- og d-liðum 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.  Það er mat stefnanda að daglegri umönnun og uppeldi barnsins hafi verið alvarlega ábótavant hjá stefndu auk þess sem fullvíst sé að líkamlegri og andlegri heilsu barnsins og þroska þess sé hætta búin sökum þess að stefnda sé augljóslega vanhæf til þess að fara með forsjána vegna vímuefnaneyslu og geðrænna truflana.

Stefnandi telur að þegar barnið var í umsjá stefndu hafi daglegri umönnun og uppeldi barnsins verið alvarlega ábótavant og hafi ýmis úrræði verið reynd til þess að bæta ástandið.  Starfsmenn stefnanda hafi reynt að aðstoða stefndu við fjármálin en stefnda hafi ekki getað tileinkað sér þá tilsögn til þess að geta rekið heimili. Stefnda hafi í gegnum tíðina oft þurft á neyðaraðstoð að halda sökum þess að hún hafi ekki átt fyrir mat eða öðrum nauðsynjavörum.  Barninu hafi verið útveguð stuðningsfjölskylda sem hún hafi farið til reglulega um helgar auk þess sem starfsmaður stefnanda hafi haft tilsjón inn á heimilið um tíma. Stefnda hafi verið aðstoðuð til þess að fara í Birtu starfsendurhæfingu sem hafi gengið vel framan af auk þess sem hún hafi sótt námskeið. Stefnda hafi verið aðstoðuð fjárhagslega svo hún gæti sótt tíma hjá geðlækni í Reykjavík og til þess að hún gæti leyst út lyf sem hún hafi fengið ávísuð.  Starfsmönnum stefnanda hafi fundist, þrátt fyrir stuðning og úrræði, að ekki sæist nægjanlegur árangur. 

Í maí 2012 hafi farið að halla nokkuð undan fæti hjá stefndu og hafi starfsmenn stefnanda merkt það á því að stefnda hafi mætt sjaldnar í viðtöl og ekki alltaf svarað í síma. Í byrjun ágúst 2012 hafi stefnda verið mjög ölvuð með barnið á svæði þar sem haldið var unglingalandsmót UMFÍ. Eftir afskipti lögreglu og starfsmanna stefnanda hafi verið ákveðið að koma barninu fyrir í neyðarvistun. Samskipti starfsmanna stefnanda við stefndu hafi gengið illa eftir það vegna þess að stefnda hafi verið ófús til samstarfs og ekki látið ná í sig.  Þegar starfsmenn stefnanda hafi fengið tilkynningu um það í desember 2012 að barnið hefði ekki komið í 10 daga í leikskóla hafi verið ákveðið að fara á heimilið og kanna aðstæður.  Aðstæður hafi verið þannig að þá hafi verið ákveðið að barnið yrði tekið út af heimilinu.  Stefnandi hafi margsinnis fengið tilkynningar um að stefnda hafi verið ölvuð með barnið með sér. Þá liggi fyrir tilkynningar frá leikskóla A um að vínlykt hafi fundist af stefndu. Jafnframt hafi stefnandi fengið aðrar tilkynningar þess efnis að stefnda sé í neyslu.

Inni á heimili stefndu hafi verið og séu enn óæskilegir aðilar sem séu margir hverjir góðkunningjar lögreglunnar og eigi misjafna fortíð að baki. Það sé mat stefnanda að börn eigi ekki erindi í þennan félagsskap og hafi það sýnt sig að barninu sé hætta búin sökum þessa og nægi þá að benda á gögn um meint kynferðisbrot gegn barninu í júní 2010 en stefnda hafi sakað sama mann um að beita sig ofbeldi. Stefnandi telur enga ástæðu til þess að telja að þetta ástand hafi breyst sbr. lögregluskýrslur frá í ágúst 2013.

Stefnandi telur jafnframt að stefnda hafi ekki náð tökum á þeim geðrænu annmörkum sem hún sé haldin. Stefnda hafi sjálf tjáð stefnanda að félagsfælni hafi hamlað henni mikið í gegnum tíðina og að hún eigi erfitt með að mynda tengsl við fólk. Stefnda hafi einnig lýst því að hún eigi erfitt með að einbeita sér og mæta á réttum tíma til geðlæknisins og annarsstaðar sem hún þurfi að mæta. Stefnandi telji að þessar raskanir hamli henni mikið við að rækja uppeldisskyldur sínar gagnvart barninu en áður en barnið fór í fóstur hafi komið fyrir að stefnda hafi gleymt að sækja það í leikskóla o.fl.

Að öllu ofangreindu virtu sé það mat stefnanda að nauðsynlegt sé að svipta stefndu forsjá A til frambúðar, svo hægt sé að veita stúlkunni viðunandi aðstæður til uppeldis og þroska í öruggu umhverfi. Að mati stefnanda sé það ekki talið þjóna tilgangi að vista barnið tímabundið utan heimilis eins og stefnda hafi lagt til enda telji stefnandi að stefnda muni ekki vera fær um að taka við barninu og sinna skyldum sínum gagnvart því á næstunni.

Kröfum sínum til stuðnings vísar stefnandi til barnaverndarlaga nr. 80/2002, einkum 29. gr., ákvæða í X. kafla barnalaga nr. 76/2003 og laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður stefnda og lagarök

Stefnda kveður að það sé barninu, A, fyrir bestu að forsjá hennar verði áfram í höndum stefndu. Stefnda muni á næstu mánuðum halda áfram að vinna að því að ná tökum á lífi sínu og skapa sér breyttar og betri aðstæður. Þegar því markmiði verði náð sé eðlilegt og réttmætt að hún fái að ala upp sitt eigið barn og barnið að sama skapi að alast upp hjá móður sinni. Forsjárhæfni stefndu hafi verið góð um langa hríð, allt þar til hún hafi misst fótanna síðla árs 2012. Að mati stefndu bendi það til þess að hún muni verða fær um að búa barninu öruggt umhverfi hjá sér á ný þegar hún hafi náð tökum á sínum málum.

Ekkert mæli gegn því að aðstæður hjá henni verði mjög góðar til þess að hún fari áfram með forsjá dóttur sinnar. Hún búi nú í ágætu húsnæði, og sé að vinna markvisst að því að ná tökum á lífi sínu. Frá því að stefnda hafi samþykkt að barninu yrði ráðstafað í tímabundið fóstur, í júní 2012, hafi hún reynt að leita leiða til bættrar heilsu með ýmsum úrræðum. Það sé hins vegar ljóst að það geti tekið nokkurn tíma að ná þeim stöðugleika sem að sé stefnt. Þangað til sé farsælast og eðlilegast að barnið verði í tímabundnu fóstri eins og stefnda hafi raunar sjálf lagt til.

Stefnda mótmælir því mati stefnanda að hún sé augljóslega vanhæf til að fara með forsjá dóttur sinnar vegna vímuefnaneyslu og geðrænna truflana eins og haldið sé fram í stefnu. Ekkert sé horft til þess af hálfu stefnanda að á löngum tímabilum frá því barnið fæddist hafi stefnda staðið sig vel sem foreldri. Á þeim tímabilum hafi hagur barnsins og atlæti verið gott og síst lakara en eðlilegt megi teljast.

Forsjárhæfni stefndu hafi að nokkru leyti verið skert síðustu mánuði vegna aðstæðna sem stefnda sé nú reiðubúin til að takast á við og breyta til hins betra. Ekki séu rök séu fyrir forsjársviptingu til frambúðar eingöngu vegna þessa tímabils og núverandi stöðu. Meta verði málið heildstætt og horfa ekki síður til þess sem vel hafi gengið.

Stefnda hafi lýst yfir vilja sínum til áframhaldandi samstarfs við Barnaverndarnefnd sveitarfélagsins Árborgar og lagt til að barnið verði áfram í tímabundnu fóstri þar til stefnda hafi náð bata. Þannig verði réttur hennar og barnsins til frambúðar best tryggður. 

Það sé í andstöðu við meðalhófsreglu 3. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002 að krefjast forsjársviptingar stefndu fyrir dómi, þrátt fyrir að stefnda hafi lýst yfir að hún samþykki áframhaldandi tímabundið fóstur barnsins. Samkvæmt nefndu ákvæði skuli því aðeins gera kröfu um forsjársviptingu að ekki sé unnt að beita öðrum og vægari úrræðum, en ekki sé ekki fullreynt um úrlausnir á þeim vanda sem hún hafi glímt við. Ekki hafi verið sýnt fram á skerta forsjárhæfni hennar til frambúðar, en þvert á móti hafi stefnda sýnt lengst af að hún sé fær um að fara með forsjá barnsins strax og hún hafi fengið bata og aukið jafnvægi í lífi sínu. Ekkert liggi fyrir um að þetta geti ekki gengið eftir.

Stefnda byggir kröfur sínar á ákvæðum barnaverndarlaga nr. 80/2002, einkum 2. mgr. 29. gr. laganna. Þá er jafnframt byggt á meginreglum barnaréttar. Um málskostnaðarkröfu vísar stefnda til 129. og 130. gr. laga nr. 90/1991 um meðferð einkamála og um virðisaukaskatt til laga nr. 50/1988.

Forsendur og niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi kröfu um að stefnda verði varanlega svipt forsjá dóttur sinnar, A. Byggir krafan á a og d liðum 1. mgr. 29. gr. laga nr. 80/2002, þar sem kveðið er á um að heimilt sé að gera slíka kröfu telji barnaverndarnefnd að daglegri umönnun, uppeldi eða samskiptum foreldra og barns sé alvarlega ábótavant með hliðsjón af aldri barnsins og þroska, fullvíst að líkamlegri eða andlegri heilsu barns eða þroska þess sé hætta búin sökum þess að foreldrar eru augljóslega vanhæfir til að fara með forsjána, svo sem vegna vímuefnaneyslu, geðrænna truflana, greindarskorts eða að breytni foreldra sé líkleg til að valda barni alvarlegum skaða.

 Segir jafnframt í 2. mgr. 29. gr. laganna að krafa um sviptingu forsjár skuli því aðeins gera að ekki sé unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til úrbóta eða slíkar aðgerðir hafi verið reyndar án viðunandi árangurs.

Við mat á því hvort ofangreind skilyrði forsjársviptingar séu uppfyllt nýtur við ýmissa gagna í málinu, að frátöldum fullyrðingum stefnanda og stefndu sjálfra. Er efni umræddra gagna lýst að framan. 

Mikilvægt gagn við ofangreint mat er matsgerð hins dómkvadda matsmanns, B, sálfræðings, sem hann staðfesti fyrir dómi. Í matsgerð kom fram að á persónuleikaprófi hafi stefnda sýnt sterka tilhneigingu til sjálfsfegrunar og telur matsmaður það vera vegna skorts á innsæi stefndu. Þar kemur fram að stefnda dragi upp þá mynd af sér að hún búi við góða geðræna heilsu og hafi ekki strítt við vímuefnavanda. Þetta er í andstöðu við sögu stefndu sem rakin er í gögnum málsins og sem fram kom í skýrslum við aðalmeðferð. Stefnda hefur glímt við félagsfælni og athyglisbrest, ásamt því að sterkur grunur hefur verið um fíkniefnavanda hjá henni, þó svo að sá grunur hafi sjaldnast verið staðfestur með fíkniefnaprófum. Jafnframt leiðir persónuleikaprófið í ljós að stefnda lætur sig almennt lítið varða hvað öðrum finnst um hana, virðist vera fremur sjálfhverf að eðlisfari og samstarfsvilji hennar er minni en gengur og gerist meðal fólks almennt. Fram kemur í matsgerð að stefnda virðist vera frekar sátt við sig og telur að hún nálgist hlutina rétt og af sanngirni og sjái enga ástæðu til að breyta hegðun sinni. Á greindarprófi mælist heildargreind stefndu á mörkum lágrar meðalgreindar og meðalgreindar. Málleg greind hennar er á tornæmismörkum, hún á í erfiðleikum með óhlutbundna hugsun en verkleg greind er í meðallagi. Matsmaður telur stefndu ekki hafa axlað nægilega ábyrgð á foreldrahlutverki sínu. Hún hafi verið í slæmum félagsskap og ýmsar uppákomur verið þar sem dóttir hennar hafi mögulega verið í hættu. Stefnda var í sambandi við mann sem hún kærði fyrir meint kynferðisofbeldi gagnvart dóttur sinni. Stefnda þáði ekki ráðgjöf og fræðslu samkvæmt málsgögnum. Matsmaður taldi stefndu ekki skilja mikilvægi þess að setja skýr mörk og halda góðri reglu í uppeldi telpunnar. Matsmaður taldi líklegt að með auknum þroska telpunnar verði erfiðara fyrir stefndu að setja telpunni mörk og veita henni viðunandi öryggi. Fram kom hjá matsmanni að foreldri þarf að hafa innsæi í getu barnsins á ólíkum þroskastigum og geta hvatt það áfram til að reyna sig, örvað það og stutt. Matsmaður telur að þarna séu líklega brotalamir á og að stefnda eigi erfitt með að mæta þessu þar sem hún sé mjög sjálfhverf, hún hafi talað meira um eigin þarfir á að hafa dóttur sína hjá sér heldur en um þarfir dóttur sinnar. Matsmaður sagði það ekki fara á milli mála að telpan væri stefndu mjög kær og hafi stefnda talað um hana með mikilli hlýju og eftirsjá. Stefnda hefur átt tímabil þar sem hún hefur sinnt telpunni ágætlega undir eftirliti barnaverndar. Kom fram hjá matsmanni að stefnda hefði ekki sterkt bakland þar sem hún væri í litlu sambandi við fjölskyldu sína. Þá kom fram að matsmaður teldi stefndu ekki vera góða fyrirmynd fyrir barn. Niðurstaða matsmanns er að foreldrahæfni stefndu sé takmörkuð og ekki sé líklegt að miklar breytingar verði þar á.

C félagsráðgjafi lýsti því fyrir dómi að um tíma hafi stefnda staðið sig ágætlega en alltaf hafi farið aftur í sama farið. Hún hafi haldið áætlunum í stuttan tíma í einu en svo dottið út úr þeim og þá hafi komið rosalega mikið bakslag. Núna hafi verið langt tímabil sem stefnda hafi ekki verið í neinu sambandi við félagsþjónustuna og tengdi hún það við það að stefnda hafi farið á örorkubætur og þurfi því minna að sækja til félagþjónustunnar um peningaaðstoð. Hafi stefnda skýlt sér á bak við það að vera með ADHD og athafnir annarra og hefði hún ávallt skýringar á reiðum höndum. Kvað vitnið öll úrræði hafa verið reynd og fullreynd. Kvaðst vitnið alveg viss um að stefnda hafi verið í neyslu. Þó að góð tímabil hafi komið hjá stefndu hafi heildaraðstæður telpunnar verið óboðlegar og engin merki um að það muni breytast, en stefnda hafi sáralítinn áhuga sýnt á því að vera í sambandi við telpuna.

D félagráðsgjafi lýsti því fyrir dómi að hún teldi stefndu ekki hafa innsæi í sín mál og að hún virðist ekki skilja hvers vegna telpan hafi verið tekin af henni og sé í fóstri. Viðtöl við stefndu snerust fyrst og fremst um peninga og lyf, en telpan væri oftast í þriðja og fjórða sæti í forgangsröð stefndu. Lýsti vitnið því að þegar stefnda hafi hitt telpuna í maí 2013 hafi lítið verið um ástúð og tengsl milli þeirra. Hafi t.a.m. kveðjustundin verið algerlega átakalaus, koss á kinn og bless. Samvinna við stefndu hafi gengið upp og ofan og á löngum tímum hafi ekkert náðst í hana og þá hafi allt farið aftur á núllpunkt.

E nemi í félagsráðgjöf lýsti því að stefnda hafi verið spennt fyrir umgengni sem hafi átt að vera í október 2013 en ekkert hafi svo orðið úr henni þar sem stefnda hafi ekki komið. Frá lokum nóvember og allt fram í mars á þessu ári hafi stefnda ekkert haft samband, en stefnda hafi farið á örorkubætur í nóvember. Svo hafi hún haft samband í marsmánuði sl. og þá vantað peninga, en í lok viðtalsins spurt um hvenær hún myndi hitta telpuna. Ekkert hafi hún að öðru leyti leitað eftir því að hafa samband við telpuna eða fósturforeldrana.

Stefnda lýsti því fyrir dómi að hún væri ekki og hefði ekki verið í fíkniefnaneyslu. Henni hefði einu sinni verið byrluð fíkniefni og áfengi, en a.ö.l. hefði hún verið edrú frá því að hún hafi lokið meðferð í Hlaðgerðarkoti. Kvaðst vera í góðu sambandi við móður sína og ömmu í Reykjavík. Kvaðst vera ágæt móðir og væri í standi til að veita dóttur sinni gott heimili og uppeldi. Kannaðist ekki við að hafa verið drukkin með barnið. Aðspurð kvaðst stefnda ekki vita hvers vegna hún fengi örorkubætur, en nefndi þó að hún væri bakveik og væri með ADHD.

Það er mat dómsins að vanræksla hafi orðið hjá stefndu í umönnun hennar á telpunni.  Hún hefur ekki veitt telpunni þá vernd sem hún á rétt á samkvæmt 1. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Má þar nefna að stefnda hefur verið undir áhrifum vímuefna á heimili sínu með telpuna og  í félagsskap fólks sem eins er ástatt um. Þetta eru aðstæður sem setja telpuna í hættu. Stefnda hefur kært gest á heimili sínu fyrir að hafa brotið gegn telpunni. Stefnda hefur einnig stefnt öryggi telpunnar í hættu með því að vera ofurölvi á almannafæri með telpuna.  Það kom fyrir að stefnda sótti ekki telpuna á leikskólann og virtist mjög lyfjuð þegar barnaverndaryfirvöld komu telpunni til hennar. Örvun og hvatning, sem eru nauðsynlegir þættir í foreldrafærni, telur dómurinn stefndu ekki vera færa um að sinna á fullnægjandi hátt. Þar kemur bæði til greindarskerðing stefndu og persónugerð. Á greindarprófi og á persónuleikaprófi kemur fram skortur á innsæi stefndu, erfiðleikar hennar við að setja sig í spor annarra og tilhneiging stefndu til að setja sínar þarfir ofar þörfum telpunnar. Dómurinn telur að það megi sjá á umönnun hennar á telpunni og áhugaleysi sem stefnda hafi sýnt með því að hafa ekki haft frumkvæði að því að fá umgengni við telpuna mánuðunum saman og ekki sinnt þeirri umgengni sem bauðst. Þannig hafi stefnda ekki viðhaldið og þroskað áfram tengslin við telpuna. Almennar þarfir barna snúast um þroskavænleg skilyrði, alúð og umhyggju, öryggi, stöðugleika og umfram allt geðtengsl sem börn mynda strax á fyrsta ári við helstu umönnunaraðila sína. Dómurinn telur sýnt að örugg geðtengsl hafi ekki myndast milli móður og telpunnar. Viðbrögð telpunnar bæði þegar hún hefur verið tekin út af heimili sínu og þegar hún hefur hitt móður sína í umgengni bera þess merki að telpan er sennilega tengslaröskuð og í framburði matsmanns kom fram að hann teldi það líklegt. Innsæi, að setja sig í spor annarra, að setja þarfir barnsins ofar sínum þörfum og tengslamyndun eru þættir sem eru nauðsynlegir í góðri foreldrahæfni. Færni stefndu á þessum sviðum telur dómurinn hafa verið óviðunandi. Það er ólíklegt að breytingar verði á þessari færni stefndu, bæði þar sem að hluta til er um að ræða meðfædda eiginleika og saga hennar gefur ekki tilefni til að ætla að breytingar geti orðið á. Hún hefur ekki nýtt sér þau úrræði sem henni hafa staðið til boða til að þroska ofangreinda færni með sér. Fram kom í framburði stefndu við aðalmeðferð að stefnda gerir sér ekki grein fyrir þeim brotalömum sem hafa orðið í uppeldi hennar á telpunni og því hætta á að hún telji ekki ástæðu til að taka sig á varðandi umönnun á telpunni. Forsaga máls stefndu nær allt aftur til þess er telpan var í móðurkviði. Stefnda hefur notið stuðnings og verið undir eftirliti barnaverndaryfirvalda allt frá fæðingu telpunnar. Dómurinn telur að vægari úrræði hafi verið reynd án viðundandi árangurs og sé því gætt meðalhófs og þess að beita vægasta úrræði sem þörf krefur. Heilsu og þroska telpunnar er að mati dómsins hætta búin fari stefnda áfram með forsjá hennar.

   Samkvæmt því sem að framan er rakið og með hagsmuni telpunnar, A að leiðarljósi verður að fallast á það með stefnanda að uppfyllt séu skilyrði a- og d-liða 29. gr. barnaverndarlaga til að svipta stefndu forsjá telpunnar. Verður því að fallast á kröfu stefnanda í málinu. 

Stefnandi hefur ekki krafist málskostnaðar.

Gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. þóknun lögmanns hennar, Gríms Hergeirssonar hdl., kr. 721.625 að meðtöldum virðisaukaskatti og aksturskostnaður lögmannsins, kr. 13.920.

Sigurður G. Gíslason héraðsdómari kveður upp dóm þennan, ásamt meðdómsmönnunum Ágústu Gunnarsdóttur sálfræðingi og Rögnu Ólafsdóttur sálfræðingi.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, K, er varanlega svipt forsjá dóttur sinnar, A.

Gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málflutningsþóknun Gríms Hergeirssonar hdl., kr. 721.625, auk aksturskostnaðar lögmannsins kr. 13.920.