Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ólafur Börkur Þorvaldsson og Sigurður Tómas Magnússon.

2. Með beiðni 23. júní 2023 leitar A leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 9. júní 2023 í máli nr. 42/2023: A gegn barnaverndarþjónustu B. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Mál þetta lýtur að kröfu gagnaðila um að leyfisbeiðandi verði svipt forsjá dóttur sinnar á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

4. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að svipta leyfisbeiðanda forsjá dóttur sinnar. Landsréttur vísaði til þess að fyrir lægju tvær matsgerðir um forsjárhæfni leyfisbeiðanda sem lýst væri í dómi héraðsdóms. Þá tók Landsréttur fram að leyfisbeiðandi leitaði sér nú hjálpar vegna vímuefnavanda síns á meðferðarheimili og yrði ekki annað ráðið en að sú meðferð gengi vel. Þær upplýsingar fengju þó ekki breytt þeim meginniðurstöðum matsgerðanna, sem einnig fengju stuðning í öðrum gögnum málsins, að leyfisbeiðandi hefði ekki nauðsynlega eða nægjanlega forsjárhæfni. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna kom fram að þegar litið væri heildstætt til langvarandi vímuefnavanda leyfisbeiðanda, geðræns vanda hennar og vanhæfni til að setja mörk og tryggja lágmarksöryggi barnsins væri fullnægt skilyrðum a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga fyrir sviptingu forsjár. Þá var talið að vægari úrræði hefðu verið reynd. Taldi héraðsdómur að ekki væri forsvaranlegt að taka áhættuna af því að beita enn einu sinni tímabundinni vistun utan heimilis leyfisbeiðanda eða öðrum vægari úrræðum en forsjársviptingu til að tryggja velferð dóttur leyfisbeiðanda, sbr. 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi einkum með tilliti til meðalhófs og þess hve lítinn stuðning leyfisbeiðandi hafi fengið frá gagnaðila, sbr. 7. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Leyfisbeiðandi vísar einnig til þess að einungis hafi legið fyrir tvær matsgerðir sem gagnaðili aflaði einhliða frá sama sálfræðingi en kröfu leyfisbeiðanda við meðferð málsins um dómkvaðningu matsmanns verið hafnað og henni því ókleift að tryggja sér sönnun um forsjárhæfni sína. Leyfisbeiðandi byggir jafnframt á því að niðurstaða málsins varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni sína þar sem um sé að ræða mjög íþyngjandi úrræði sem haft geti óafturkræfar afleiðingar fyrir tengsl leyfisbeiðanda og barns hennar. Loks vísar leyfisbeiðandi til þess að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni þar sem skilyrði 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga hafi ekki verið uppfyllt og meðalhófs ekki gætt. Loks telur leyfisbeiðandi að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga hafi ekki verið uppfyllt.

6. Að virtum gögnum málsins verður hvorki séð að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að leyfisbeiðandi hafi sérstaklega mikilvæga hagsmuni af áfrýjun eins og málið liggur fyrir, í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Í því tilliti er þess að gæta að þótt málið varði mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda og barns hennar þá háttar svo almennt til í málum sem lúta að forsjá barna. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni til, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.