Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þorgeir Örlygsson og Karl Axelsson og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. apríl 2017 en kærumálsgögn bárust réttinum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. apríl 2017 þar sem nauðungarvistun sóknaraðila var framlengd í allt að tólf vikur frá 4. apríl 2016 að telja. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að framlengingu nauðungarvistunar verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa talsmanni sínum vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, Ingu Lillýjar Brynjólfsdóttur, héraðsdómslögmanns, 124.000 krónur greiðist úr ríkissjóði.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. apríl 2017.

Með beiðni, dagsettri 31. mars 2017, sem barst Héraðsdómi Reykjaness sama dag, hefur Félagsþjónusta Kópavogs, kt. [...], Fannborg 4, Kópavogi, krafist þess að nauðungarvistun varnaraðila, A, kt. [...], á sjúkrahúsi verði framlengd í allt að tólf vikur frá 4. apríl 2017 að telja.

Varnaraðili mótmælir kröfu sóknaraðila og krefst þess aðallega henni verði hafnað, en til vara að framlengingu verði markaður skemmri tími en krafist sé.

Í beiðni sóknaraðila er segir að varnaraðili sé [...], [...], sem síðustu ár hefur búið hjá [...] vegna veikinda. Varnaraðili hafi átt við geðræna erfiðleika að stríða frá unglingsárum og fengið aðstoð frá geðsviði um árabil. Orðið hafi að nauðungarvista varnaraðila á sjúkrahúsi í 72 klukkustundir hinn13. mars sl. vegna geðrofs og hafi hann í kjölfarið verið nauðungarvistaður í 21 sólarhring frá 15. mars sl.

Varnaraðili hafi komið á bráðageðdeild 13. mars sl. í fylgd lögreglu eftir að hafa sýnt undarlega hegðun og verið ógnandi í [...] þar sem hann hafði nokkrum dögum áður framið eignaspjöll. Hann hafi verið metinn í geðrofi og verið lagður inn. Varnaraðili sé enn með mikil geðrofseinkenni og tilvísunarranghugmyndir með örlyndisblæ. Hann hafi ekkert innsæi í sín veikindi og sé talinn óútreiknanlegur og líklegur til að skaða sjálfan sig og aðra. Innlögn hans hafi ekki gengið nægilega vel. Hann hafi samþykkt að taka lyf, en þau hafi þó ekki dregið úr sjúkdómseinkennum. Varnaraðili hafi sýnt aggressíva hegðun og m.a. hótað að skaða sig. Hann hafi rætt opinskátt um sjálfan sig sem guðlega veru og talið sig búa í sýndarveruleika. Hann hafi brotið á sér höndina með því að kýla í vegg, en tekið sjálfur af sér gifsið og neiti því að hann sé brotinn. Hann sé jafnframt upptekinn af ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu og telji þá vera barnaníðinga. Varnaraðili sé ekki til samvinnu um áframhaldandi innlögn á geðsviði, sem honum sé þó bráðnauðsynleg. Í beiðninni er að öðru leyti vísað til vottorðs B, sérfræðings á [...], dagsetts 30. mars 2017, þar sem staðfest sé að framlenging nauðungarvistunar sé óhjákvæmileg.

Um aðild sóknaraðila er vísað til d-liðar 2. mgr. 7. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 og þá er krafa sóknaraðila sögð byggjast á heimild í 29. gr. a sömu laga.

Í áðurgreindu vottorði B geðlæknis, segir m.a. í samantekt að varnaraðili sé enn metinn með mikil geðrofseinkenni, tilvísunarranghugmyndir með örlyndisblæ og innsæisleysi. Hann sé talinn óútreiknanlegur og hafi reglulega í núverandi legu hótað að skaða sjálfan sig. Hann sé ekki til samvinnu um áframhaldandi innlögn á geðsviði og yfirgnæfandi líkur séu á því að hann muni útskrifa sig þegar 21 dags nauðungarvistun lýkur. Hann sé sáttur við lyfjameðferð, en hafi litla trú á henni. Það sé mat undirritaðrar að varnaraðili sé enn bráðveikur og þurfi á lengri meðferð að halda vegna alvarlegs geðrofs. Nauðsynlegt sé að tryggja árangur lyfjagjafar og koma í veg fyrir að einkenni versni. Áframhaldandi meðferð sé varnaraðila nauðsynleg og styðji meðferðaraðilar því eindregið framkomna beiðni um framlengingu nauðungarvistunar í allt að 12 vikur með rýmkunarákvæði.

B, sérfræðingur á [...], gaf símaskýrslu fyrir dómi og staðfesti áðurgreint vottorð sitt, en hún kvaðst hafa annast meðferð varnaraðila eftir innlögn hans á deild 32C og því þekkja best til ástands hans nú. Hún staðfesti að hafa reynt að ná samkomulagi við varnaraðila um að dvelja áfram á deildinni. Hún kvaðst telja óhjákvæmilegt að framlengja nauðungarvistun varnaraðila.

Niðurstaða.

Í ljósi þess sem að framan er rakið og með vísan til fyrirliggjandi gagna þykir ljóst að að varnaraðili sé enn alvarlega veikur af geðrofssjúkdómi og að brýnt sé að hann fái áframhaldandi geðlæknismeðferð á sjúkráhúsi. Þá hefur komið fram að reynt hafi verið til þrautar að ná samkomulagi við varnaraðila um áframhaldandi meðferð, en án árangurs, og að mati læknis sé framlenging nauðungarvistunar óhjákvæmileg. Með hliðsjón af framangreindu þykir hafa verið sýnt fram á að uppfyllt séu skilyrði 29. gr. a. lögræðislaga nr. 71/1997, sbr. lög nr. 84/2015, til að unnt sé að fallast á kröfu sóknaraðila í málinu. Verður nauðungarvistun varnaraðila því framlengd um allt að tólf vikur frá 4. apríl sl. að telja.

Allur málskostnaður greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 17. gr. lögræðislaga nr. 71/1997, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, Ingu Lillýjar Brynjólfsdóttur hdl., sem þykir hæfilega ákveðin 150.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ragnheiður Bragadóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

ÚRSKURÐARORÐ:

Nauðungarvistun varnaraðila, A, kt. [...], er framlengd í allt að tólf vikur frá 4. apríl 2016 að telja.