Miðvikudaginn 14. desember 2011.
Nr. 669/2011.	Sýslumaðurinn á Akranesi (Halla Bergþóra Björnsdóttir settur sýslumaður) gegn X (Einar Hugi Bjarnason hdl.)

Kærumál. Gæsluvarðhald. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Viðar Már Matthíasson, Eiríkur Tómasson og Greta Baldursdóttir.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. desember 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 11. desember 2011, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 6. janúar 2012 klukkan 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tíma.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð skýrsla sem lögreglan á Akranesi tók af móður ætlaðs brotaþola að morgni 14. desember 2011.

Fallist er á með héraðsdómi að álykta megi af gögnum málsins að sterkur grunur leiki á um að varnaraðili hafi framið afbrot, sem að lögum getur varðað 10 ára fangelsi og að öðrum skilyrðum 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 sé fullnægt. Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Dómur Héraðsdóms Vesturlands 11. desember 2011.

Lögreglustjórinn á Akranesi hefur gert þá kröfu að X, kt. [...], [...], [...], verði gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 6. janúar 2012 kl. 16:00 á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með úrskurði dómsins upp kveðnum 1. desember sl. var kærða gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til laugardagsins 10. desember sl. kl. 16:00 en hann er grunaður um kynferðisbrot gagnvart 11 ára gamalli dóttur sinni, A, kt. [...]. Krafan var tekin fyrir á dómþingi í gær en dómari tók sér frest til dagsins í dag til að úrskurða um kröfuna, sbr. heimild í 1. mgr.  98. gr. framangreindra laga. Kærði mótmælir kröfunni og lýsir sig saklausan af öllum sakargiftum. Hann krefst þess að kröfunni verði hafnað en til vara krefst hann þess að verði fallist á gæsluvarðhald þá verði því markaður skemmri tími.

Í greinargerð lögreglu kemur fram að verið sé að rannsaka ætluð  kynferðisbrot kærða gegn dóttur sinni. Hafi lögreglu þann 29. nóvember sl. borist  tilkynning frá barnaverndarnefnd [...] um ætluð brot, en tilkynningin hafi verið byggð á bréfi frá námsráðgjafa [...].  Í bréfinu komi fram að brotaþoli hefði sagt vinkonum sínum frá því að faðir hennar misnotaði hana.  Hún hefði sagt að hann [...].  Haft væri eftir henni að [...]. 

Lögregla hafi sama dag og tilkynningin barst reynt að hafa upp á kærða en hann hafi falið sig fyrir lögreglu og hafi lögmaður hans skilað því frá honum að hann ætlaði ekki að gefa sig fram eða tala við lögreglu fyrr daginn eftir og þá með lögmanni sínum.  Hafi lögmanninum verið gerð grein fyrir því að lögreglan vildi fá hann til viðtals strax vegna rannsóknar málsins og kynna honum framkomna kæru.  Með þessari hegðun hafi sakborningur strax torveldað rannsókn málsins.  Sakborningur hafi gefið sig fram þann 30. nóvember sl. og hafi verið tekin skýrsla af honum vegna framkomnar tilkynningar og hafi hann neitað sakargiftum.  Hafi hann talið kæruatriðin ósönn en ekki getað gefið neinar skýringar á því af hverju dóttir hans segði hann hafa brotið gegn sér kynferðislega. Hafi hann verið handtekinn í framhaldinu og úrskurðaður í  gæsluvarðhald eins og að framan greinir.

Í framburði brotaþola fyrir dómi í Barnahúsi þann 30. nóvember sl. hafi komið fram að faðir hennar hafi beitt hana kynferðislegu ofbeldi og hefði hún sagt jafnöldrum sínum frá því. Hún hafi skýrt svo frá að hún væri komin í Barnahús  vegna þess að hún hefði sagt vinkonum sínum leyndarmál, þ.e. ógeðslegt um pabba sinn.  Þegar mamma hennar hefði farið til [...] hafi pabbi hann verið skrítinn og svolítið ógeðslegur við hana.  Hann hafi sagt henni að fara úr fötunum og snert hana.  Hann hafi snert á henni brjóstin og verið að spyrja hana hvort brjóstin væru að stækka, en hún hafi neitað því.  Hún hafi sagt að einu sinni hafi pabbi hennar [...].  Hún hafi sagt að þetta hafi allt gerst þegar mamma hennar var í [...] í maí og júní á þessu ári.

Aðspurð um síðasta tilvikið hafi hún sagt að þá hafi pabbi hennar verið að [...].  Það hafi verið skömmu áður en mamma hennar hafi komið heim.  Þetta hafi verið inni í stofu, en stundum í mömmu herbergi.  Hún hafi lýst því að pabbi hennar hafi legið á sófanum, en hún hafi þurft að beygja sig yfir hann.  Hún hafi sagt að pabbi hennar hafi sagt henni að fara úr öllum fötunum.  Hún hafi ávallt farið úr öllum fötunum, nema [...]. Aðspurð um fyrsta skiptið hafi hún sagt að þá hafi hún þurft að [...].  Þá hafi pabbi hennar verið í græna sófanum.  Hún hafi sagt að hún hafi þurft að [...] sinnum. Í eitt skiptið hafi hann verið í rauða sófanum þegar hún [...].  Hún hafi lýst því að hann hafi haft [...] í öll skiptin sem hún [...] og hann hafi sagt henni að það væri [...]. Hún hafi lýst [...].

Frekar aðspurð um fjölda atvika hafi hún sagt að í [...]. Þá hafi hún sagt frá því að einu sinni hafi þau verið inni í pabba og mömmu herbergi og þá hafi hann látið hana [...].  Hann hafi þá [...].  Hafi bróðir hennar þá komið að þeim og truflað og þá hafi hann hætt við.  Hún hafi sagt að pabbi hennar hafi [...].  Hún hafi lýst stellingunni sem hún var í þegar pabbi hennar var að reyna þetta, hún hafi legið á bakinu og haldið fótunum uppi.

Aðspurð um það þegar pabbi hennar hafi snert á henni brjóstin hafi hún sagt  að pabbi hennar spyrði hana hvort brjóstin væru að stækka og tvisvar sinnum hafi hann snert brjóstin á henni.  Hann hafi síðast talað um brjóstin á henni í sumar í kringum [...].  Hafi pabbi hennar hafi látið hana fara úr fötunum þegar hann snerti brjóstin á henni.

Fram hafi komið hjá brotaþola að hún væri hrædd um að kærði gerði þetta aftur, en vonaði samt ekki.  Hún hafi verið hrædd um að hann gerði þetta sama.  Hún hafi sagt að henni liði vel með pabba sínum en henni þætti mjög vont það sem hann væri að gera við sig og sagði ekki rétt að hann væri að gera þetta við dóttur sína. Hún hafi sagt vinkonu sinni B frá þessu 10. eða 15. nóvember sl., en C og D síðar, eða um 20. nóvember sl.  Hún hafi sagt að hún hefði sagt vinkonum sínum þetta í von um að þær myndu hjálpa henni.

Aðspurð hvort hún hefði séð bert fólk í tölvu hafi hún skýrt frá því að hún hefði fylgst með pabba sínum horfa á klám í tölvunni.  Hún hafi sagt að pabbi hennar hafi sagt henni að fara frá.  Þá hafi hún einnig lent á spjalli við aðila á netinu sem vildi að hún gerði eitthvað sem henni hafi ekki hugnast og hafi hún ekki farið að tilmælum þessara aðila.

Móðir brotaþola hafi þann 30. nóvember sl. komið á lögreglustöð í miklu uppnámi með tölvu í eigu dóttur sinnar og vildi að lögreglan kannaði hvort eitthvað gæti verið í tölvunni sem skýrt gæti málið.   Daginn eftir hafi hún gefið skýrslu og sagt að hún hafi lítið vitað um málið annað en það sem fulltrúar félagsmálayfirvalda og dóttir hennar hefðu sagt henni. Hafi komið fram í skýrslutökunni að hún hefði farið til [...] í vor, 16. eða 17. maí sl. og komið heim aftur 10. júní sl. Á meðan hún hafi verið í burtu hefði hún fengið kærða, föður barna hennar, til að búa hjá þeim að [...], heimili hennar og barnanna.  Hún hafi vitað að á þessum tíma hefði kærði verið farinn að drekka aftur eftir að hafa verið edrú í 2 ár. Hún hafi haldið að hann hefði ekki verið í fíkniefnaneyslu á þessum tíma en hún vissi að hann hefði farið að nota amfetamín í sumar, eða síðustu 3 - 4 mánuði og væri í daglegri neyslu. Hafi hún sagt að kærði byggi ekki á heimilinu en hann kæmi þangað oftast daglega í um klukkustund eða þar um bil og hitti börnin. Einnig gisti hann stundum í húsinu ef hún færi til [...] að heimsækja vinkonu og væri þar yfir nótt og það væri þá oftast í kringum hundasýningar eða eitthvað tengt þeim.

Fram kemur í greinargerðinni að brotaþoli hafi tvívegis sagt í vinahópi frá ætlaðri kynferðislegri misnotkun, í fyrra skiptið í viðurvist B, kt. [...] og E, kt. [...] og í síðara skiptið í viðurvist C, kt. [...], F, kt. [...] og D, kt. [...].  Öll þessi vitni hafi gefið skýrslu fyrir dómi í Barnahúsi.  Þá hafi brotaþoli nefnt, líklega í október sl., við vitnið D, að hún vildi að faðir sinn færi í fangelsi en þá hafi hún ekki verið tilbúin að segja meira.   Í framburði vitna, sem flestir séu mjög skýrir og góðir, komi fram sambærileg lýsing og hjá brotaþola. Þá hafi lögreglan lagt hald á tölvur og síma á heimili kærða til frekari rannsóknar.

Af hálfu lögreglustjóra er byggt á því að fyrir liggi mjög greinargóður og skýr framburður brotaþola sem studdur sé skýrum frásögnum vitna af upplifun brotaþola.  Umræddir verknaðir hafi legið þungt á brotaþola og hún segi vinum sínum frá þessu til þess að þeir geti aðstoðað hana við koma í veg fyrir að misnotkun haldi áfram sem hún óttist mjög.  Telur lögreglustjóri sterkan grun fyrir hendi um brot kærða á 1. og 2. mgr. 200. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.  Refsiramminn fyrir 1. mgr. 200.gr. sé fangelsi allt að 8 árum og allt að 12 árum ef barnið er yngra en 16 ára og refsirammi fyrir 1. mgr. 202. gr. sé allt að 16 árum ef barn er yngra en 15 ára.  Um sé að ræða grun um grófa kynferðismisnotkun sakbornings gegn dóttur sinni.  Rannsókn málsins sé vel á veg komin en með hliðsjón af alvarleika sakarefnisins, sem taki til ítrekaðra brota á tilteknu tímabili, og ótta hjá brotaþola að misnotkun muni halda áfram og þess að ríkir almannahagsmunir standi til þess að menn gangi ekki lausir þegar svo standi á sé þess krafist að kærði sæti gæsluvarðhaldi meðan mál hans er til meðferðar hjá lögreglu, ríkissaksóknara og dómstólum. Um heimild til gæsluvarðhalds vísar lögreglustjóri til 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 og eðlis hinna ætluðu brota.

Eins og rakið hefur verið hér að framan var kærða með úrskurði dómsins upp kveðnum 1. desember sl. gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála allt til laugardagsins 10. desember sl. kl. 16:00 en hann er grunaður um kynferðisbrot gagnvart 11 ára gamalli dóttur sinni, A. Kærði skaut úrskurðinum til Hæstaréttar Íslands sem staðfesti hann með dómi upp kveðnum 5. desember sl. Talið var að fram væri kominn rökstuddur grunur um að kærði hafi gerst sekur um háttsemi sem varðað gæti við 1. og 2. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en brot gegn 1. mgr. þeirrar lagagreinar getur varðað fangelsi allt að 12 árum sé barnið yngra en 16 ára. Lögreglustjórinn á Akranesi krefst nú framlengingar gæsluvarðhaldsins allt til föstudagsins 6. janúar nk. kl. 16:00 á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Kærði mótmælir kröfunni en verði á hana fallist er þess krafist að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími.

Dóttir kærða, brotaþoli í máli þessu, hefur gefið ítarlega skýrslu fyrir dómi í Barnahúsi og hefur lýst með óhugnanlega nákvæmum hætti ætluðum brotum kærða gagnvart henni. Lýsir brotaþoli atvikum með orðfæri sem hæpið verður að telja að 11 ára gamalt barn hafi á takteinum og leikur sterkur grunur á því að frásögnin byggist á eigin reynslu hennar. Fyrir liggur að brotaþoli greindi jafnöldrum sínum frá atvikum og hafa börnin gefið skýrslur í Barnahúsi og staðfest frásögn brotaþola.

Samkvæmt framansögðu og með vísan til rannsóknargagna verður því að telja að kærði sé undir sterkum grun um að hafa brotið kynferðislega gegn dóttur sinni.  Ætluð brot hans þykja varða við 1. og 2. mgr. 200. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.  Brot gegn 1. mgr. 200. gr. laganna varða fangelsi allt að 8 árum og allt að 12 árum ef barnið er yngra en 16 ára og brot gegn 1. mgr. 202. gr. varða fangelsi allt að 16 árum ef barn er yngra en 15 ára.

Skilyrði 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008 um alvarleika brota sem sterkur grunur er um að kærði hafi framið er því uppfyllt í máli þessu. Samkvæmt framangreindu lagaákvæði er það skilyrði þess að gæsluvarðhaldi verði beitt að brot sé þess eðlis að ætla megi gæsluvarðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Kærði er grunaður um alvarleg kynferðisbrot gegn dóttur sinni og rannsóknargögn benda til þess að kærði hafi ekki látið staðar numið gagnvart henni og undirbúi að brjóta gegn henni með enn alvarlegri hætti. Ríkir almannahagsmunir standa til þess að menn sem sterklega eru grunaðir um svo alvarleg brot gegn ungum börnum, gangi ekki lausir. Þá ber að líta til nýlegra fordæma Hæstaréttar Íslands í sambærilegum málum.  

Með vísan til þess sem að framan er rakið, atvika máls þessa og rannsóknargagna málsins verður með tilliti til almannahagsmuna fallist á það með lögreglustjóra að ætluð brot þau sem sterkur grunur er um að kærði hafi framið séu þess eðlis að nauðsynlegt sé að tryggja að hann gangi ekki laus á meðan mál hans er til meðferðar í réttarvörslukerfinu, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Er því fallist á kröfu lögreglustjóra eins og nánar greinir í úrskurðarorði.  

Hjörtur O. Aðalsteinsson dómstjóri kveður upp úrskurðinn.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kærði, X, kt. [...], skal sæta gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 6. janúar 2012 kl. 16:00.