Mánudaginn 30. janúar 2012.
Nr. 63/2012.	Ákæruvaldið (Kolbrún Benediktsdóttir saksóknari) gegn X Y Z og (Stefán Karl Kristjánsson hdl.) Þ (enginn)

Kærumál. Vitni. Skýrslugjöf.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem ákæruvaldinu var heimilað að leiða fyrir dóm sem vitni móður látins brotaþola og að skýrslutaka færi fram í gegnum síma.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson, Eiríkur Tómasson og Þorgeir Örlygsson.

Varnaraðilarnir X, Y og Z skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 25. janúar 2012 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. janúar 2012, þar sem sóknaraðila var heimilað að leiða fyrir dóm sem vitni A, móður brotaþolans B, og að skýrslutaka færi fram gegnum síma. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Varnaraðilinn Þ hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Vitni því sem um ræðir er ekki ætlað að gefa skýrslu fyrir héraðsdómi um sérfræðileg atriði. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

                                                                 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. janúar 2012.

Með ákæru ríkissaksóknara 24. október 2011 var ákærðu, X, Y og Z, gefið að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás aðfaranótt föstudagsins 7. maí 2010 með því að hafa í félagi veist að B með ofbeldi. Er háttsemi ákærðu nánar lýst í ákæruskjalinu. Er háttsemi ákærðu talin varða við 2. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940.  .

Aðalmeðferð málsins fer fram dagana 24. og 25. janúar 2012. Í upphafi aðalmeðferðar málsins 24. janúar 2012 lagði sækjandi fram yfirlýsingu frá Europol 19. janúar sl. um að brotaþolinn B sé látinn. Hefur sækjandi óskað eftir því að fá að leiða fyrir dóminn í símaskýrslu sem vitni móður brotaþolans, A, sem búsett er í [...]. Verjendur ákærðu X, Y og Z hafa mótmælt kröfu sækjanda um að leiða vitnið. Hefur sækjandi krafist úrskurðar dómsins um það atriði og var málið flutt um þann ágreining.

Sækjandi vísar til þess til stuðnings kröfu sinni að brotaþoli sé nú fallinn frá. Því verði ekki upplýst um líðan hans eftir atburðinn, bæði líkamlega og andlega, en slíkt geti haft áhrif á ákvörðun refsingar í málinu. Því skipti máli að fá móður brotaþolans til að lýsa því hvernig syni hennar hafi liðið eftir atvikið. Fátítt sé að nákomnir brotaþola í líkamsárásarmáli komi fyrir dóm til að lýsa andlegu ástandi brotaþola eftir árás, en það sé hins vegar tíðkað í kynferðisbrotamálum. Ekki verði séð að annað þurfi að gilda, sérstaklega eins og hér standi á. Dómari hafi frjálst mat á sönnunargögnum og þurfi að vera bersýnilegt að vitni geti ekki borið um atvik til að synjað verði fyrir að það komi fyrir dóm. Slíku sé ekki fyrir að fara í þessu máli og engan vegin útilokað að framburður vitnisins hafi þýðingu við úrlausn málsins. Sækjandi vísar kröfu sinni til stuðnings til 111. og 126. gr. laga um meðferð sakamála, nr. 88/2008.

Verjendur ákærðu vísa til þess að samkvæmt 116. gr. laga nr. 88/2008 þurfi vitni að geta borið um atvik máls. Slíku sé ekki fyrir að fara í þessu tilviki. Sé þörf á áliti sérfræðings um andlega heilsu brotaþola sé sú aðferð er lög nr. 88/2008 bjóði að dómkveðja matsmann eftir ákvæðum laganna til að leggja mat á slíkt. Þá liggi fyrir að skýrslutakan þurfi að fara fram í gegnum síma. Framangreint brjóti á rétti ákærðu til réttlátrar málsmeðferðar.

Niðurstaða:

Það er meginregla samkvæmt lögum nr. 88/2008 að manni er því aðeins skylt að koma fyrir dóm sem vitni og svara spurningum sem beint er til hans um málsatvik, að hann hafi skynjað slíkt af eigin raun, sbr. 1. málslið 1. mgr. 116. gr. laganna. Samkvæmt 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008 getur dómari meinaði aðila um sönnunarfærslu, telji hann bersýnilegt að atriði, sem aðili vill sanna, skipti ekki máli eða að gagn sé tilgangslaust til sönnunar. Í máli þessu hagar þannig til að brotaþoli samkvæmt ákæru 24. október 2011 lést eftir atvik það er ákæruefni snýr að. Getur hann því ekki lýst afleiðingum ætlaðrar árásar. Slíkt getur skipt máli við efnisúrlausn máls, svo sem að því er varðar refsiákvörðun í máli. Girðir 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008 því ekki fyrir að umrætt vitni verði leitt við aðalmeðferð málsins. Með vísan til þessa verður fallist á kröfu sækjanda um að leiða hið nafngreinda vitni í málinu.

Nú er vitni statt fjarri þingstað eða það hefði annars sérstakt óhagræði af því að koma fyrir dóm og getur þá dómari á grundvelli 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 ákveðið að skýrsla verði tekin af því á dómþingi gegnum síma eða annað fjarskiptatæki, enda verði skýrslutöku hagað þannig að allir sem eru staddir á dómþingi heyri orðaskipti við vitnið. Þessari heimild verður þó ekki beitt ef ætla má að úrslit máls geti ráðist af framburði vitnisins. Vitnið A er búsett í [...]. Er það því statt fjarri þingstað og hefði af því sérstakt óhagræði að koma fyrir dóminn. Framburður þessa vitnis hefur ekki þýðingu við úrlausn um sakfellingu í máli þessu heldur getur framburður þess, eins og áður sagði, skipt máli við ákvörðun um refsingu. Úrslit málsins ráðast því ekki af framburði þessa vitnis. Í þessu ljósi verður skýrslutaka um síma heimiluð.

Símon Sigvaldason héraðsdómari kvað upp úrskurðinn.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Ákæruvaldi er heimilt að leiða fyrir dóminn sem vitni A, móður brotaþolans B. Skýrslutaka af vitninu fer fram í gegnum síma.