Hæstiréttur íslands

Mál nr. 313/2015

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (Jón H. B. Snorrason saksóknari)
gegn
X ehf. (Hjördís Halldórsdóttir hrl.)

Lykilorð

  • Kærumál
  • Fjarskipti
  • Upplýsingaskylda

Reifun

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X ehf. var gert skylt að afhenda L allar upplýsingar, sem hann hafði undir höndum, um þrjú nánar tilgreind netföng sem X ehf. hýsti á tilteknu tímabili.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Helgi I. Jónsson og Benedikt Bogason og Ingveldur Einarsdóttir settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. apríl 2015, sem barst héraðsdómi sama dag og réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. apríl 2015, þar sem varnaraðila var gert skylt að afhenda sóknaraðila allar upplýsingar, sem hann hefði undir höndum, um nánar tilgreind netföng sem hýst væru á léninu [...] frá 1. október 2014 til 17. apríl 2015. Kæruheimild er í i. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann  kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Varnaraðili kveðst hafa fengið vitneskju um hinn kærða úrskurð 27. apríl 2015. Af hálfu sóknaraðila eru ekki bornar brigður á að svo hafi verið. Barst kæra varnaraðila  því innan kærufrests, sbr. 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008. 

Samkvæmt 80. gr. laga nr. 88/2008 er með þeim skilyrðum, sem greind eru í 1. mgr. 83. gr. og 1. mgr. 84. gr. laganna, heimilt í þágu rannsóknar að leggja fyrir fjarskiptafyrirtæki að veita upplýsingar um símtöl eða önnur fjarskipti við tiltekinn síma, tölvu eða annars konar fjarskiptatæki. Af gögnum málsins verður ráðið að varnaraðili hafi á þeim tíma, sem um ræðir, hýst þau netföng er nánar tilgreindir tölvupóstar voru sendir úr og rannsókn beinist að. Fjarskiptaþjónusta er í 15. tölulið 3. gr. laga um fjarskipti nr. 81/2003, eins og ákvæðinu var breytt með 1. gr. laga nr. 39/2007, skilgreind sem þjónusta er að nokkru eða öllu leyti felst í því að beina merkjum um fjarskiptanet, þar með talin tölvupóstþjónusta og netaðgangur. Verður því að telja að varnaraðili, sem er starfandi einkahlutfélag samkvæmt hlutafélagaskrá, sé fjarskiptafyrirtæki í skilningi 80. gr. laga nr. 88/2008, sem veitt hafi áðurnefnda þjónustu. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur, sbr. 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

 

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. apríl 2015.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að félaginu X ehf., kt. [...], [...], sé skylt að veita lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu allar upplýsingar, sem félagið hefur undir höndum, um þrjú eftirfarandi netföng: [...], [...] og [...]  en öll þessi netföng eru hýst á léninu [...]. Gerð er krafa um upplýsingar frá 1. október 2014 til dagsins í dag.

Í greinargerð lögreglu kemur fram að lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hafi nú til meðferðar réttarbeiðni bandarískra yfirvalda, dagsetta 1. desember 2014, sem borist hafi lögreglu með bréfi ríkissaksóknara hinn 3. desember 2014. Beiðnin tengist rannsókn á tölvuárás sem beinist gegn bandarísku fyrirtæki, Sony Pictures Entertainment, Inc (SPE). Samkvæmt réttarbeiðninni séu bandarísk yfirvöld að rannsaka brot þar sem óþekktir einstaklingar hafi farið án heimildar inn í tölvukerfi SPE og komist yfir varðar upplýsingar úr þessum kerfum í þeim tilgangi að svíkja út fé, valda tjóni og beita fjárkúgun, ásamt öðrum brotum á bandarískum lögum.

Nánar tiltekið beinist rannsóknin að þremur netföngum sem séu á léninu [...]. Þessi þrjú netföng séu eftirfarandi: [...], [...] og [...], en samkvæmt réttarbeiðninni hafi tölvupóstar verið sendir frá þessum netföngum við tölvuárásina og innihaldið hótanir. Umræddir tölvupóstar hafi verið sendir hinn 26. nóvember 2014. Þessi háttsemi sé refsiverð samkvæmt bandarískum lögum.

Þá kemur fram í greinargerðinni að Federal Bureau of Investigation (FBI) hafi fengið það staðfest að netpóstþjónarnir fyrir [...] séu staðsettir á Íslandi. Á heimasíðu [...] komi fram að íslenska fyrirtækið X ehf. sé skráð sem rétthafi síðunnar. Samkvæmt hlutafélagaskrá sé X ehf. skráð með aðsetur að [...] en stjórn félagsins skipi þeir A, kt. [...], og B, kt. [...].

Í réttarbeiðni þeirri sem nú sé til meðferðar sé farið fram á íslensk yfirvöld afli ýmissa upplýsinga frá þeim er hýsi síðuna m.a. um þá aðila er standi að baki áðurgreindum netföngum. Um nánari málsatvik og þá aðstoð sem óskað sé eftir vísist til meðfylgjandi réttarbeiðni, dagsettri 11. desember 2014 og fylgigagna.

Beiðni bandarískra yfirvalda um réttaraðstoð byggi meðal annars á Evrópuráðssamningi um tölvubrot frá 23. nóvember 2001. Ekki sé í gildi sérstakur samningur milli Íslands og Bandaríkjanna um aðstoð í sakamálum en heimild til að veita réttaraðstoð sé að finna í 3. mgr. 25. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Í 22. gr. laganna komi fram skilyrði þess að verða við réttarbeiðni. Helstu skilyrði séu þau að verknaður sá sem beiðnin sé tilkomin vegna sé refsiverður samkvæmt íslenskum lögum og að þegar farið sé fram á þvingunaraðgerðir liggi fyrir lögmæt ákvörðun um slíkar aðgerðir frá því ríki sem biðji um aðgerðina, sjá 3. og 4. mgr. 22. gr. laga nr. 13/1984.

Verknaður sá sem rannsóknin beinist að teljist vera refsiverður og varða fangelsisrefsingu samkvæmt íslenskum lögum en rannsókn beinist m.a. að brotum sem heimfæra megi undir 249. gr. a., 244. gr., 251. gr., og eftir atvikum 2. mgr. 257. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Um heimild til rannsóknaraðgerðarinnar sé vísað til 80. gr., sbr. 1. mgr. 83. og 84. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 og 1. mgr. 102. gr. sakamálalaga og 12. mgr. 47. gr. fjarskiptalaga nr. 81/2003. Það sé mat bandarískra yfirvalda að allar upplýsingar um áðurnefnd netföng geti skipt máli fyrir rannsókn málsins.

Þess er einnig krafist að krafan verði tekin fyrir á dómþingi án þess að þeir sem aðgerðin beinist að verði kvaddir á dómþing. Samkvæmt réttarbeiðninni sé það talið geta stofnað rannsókninni í hættu fái sakborningar vitneskju um rannsóknaraðgerðir á þessu stigi málsins og sé þess beiðst að unnið verði að rannsókninni með mikilli leynd. Vísað sé til 1. mgr. 103. gr., sbr. 104. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

                Embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hefur til meðferðar beiðni um réttaraðstoð frá FBI í Bandaríkjunum vegna rannsóknar á tölvu- og auðgunarbrotum ótilgreindra aðila sem varðað getur við 249. gr.a., 244. gr., 251. gr., 2. mgr. 257. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

                Með vísan til rökstuðnings hér að ofan og fyrirliggjandi rannsóknargagna málsins verður að telja að umbeðnar upplýsingar geti varðað miklu við þá rannsókn. Með vísan til þess þykir fullnægt skilyrðum 80., sbr. 83. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 til að verða við umbeðinni kröfu, sbr. 22. gr. laga nr. 13/1984.

Hervör Þorvaldsdóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.       

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Félaginu X ehf., kt. [...], [...], er skylt að veita lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu allar upplýsingar, sem félagið hefur undir höndum, um netföngin [...],   [...] og [...]  en öll þessi netföng eru hýst á léninu [...] frá 1. október 2014 til 17. apríl 2015.